I FSK 988/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną M.J. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia VAT za sierpień 2014 r. Spór dotyczył transakcji zakupu telefonów komórkowych, które organy podatkowe zakwalifikowały jako element oszustwa karuzelowego, polegającego na fikcyjnym obrocie towarem i wyłudzeniu zwrotu podatku naliczonego. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów, uznając transakcje za nierzetelne od strony przedmiotowej, mimo że towar fizycznie istniał, służąc jedynie uwiarygodnieniu obrotu fakturowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że organy i sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o PTU, uznając transakcje za fikcyjne, a nie pozorne w rozumieniu art. 83 kc. Sąd podkreślił, że podatnik, wiedząc lub mając możliwość dowiedzieć się o udziale w oszustwie, traci prawo do odliczenia VAT. Analiza okoliczności sprawy, takich jak brak weryfikacji kontrahentów, nietypowe warunki transakcji i brak faktycznego dysponowania towarem, potwierdziła brak dobrej wiary po stronie skarżącego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia 'oszustwa karuzelowego' i 'transakcji fikcyjnych' w kontekście prawa do odliczenia VAT, a także kryteria oceny dobrej wiary podatnika w takich sprawach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa karuzelowego z użyciem telefonów komórkowych, ale jego zasady mogą być stosowane do innych towarów i schematów oszustw.
Zagadnienia prawne (3)
Czy transakcje dokumentujące zakup towarów, które fizycznie istniały, ale były częścią mechanizmu oszustwa karuzelowego, mogą być uznane za fikcyjne, a nie pozorne, co skutkuje odmową prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, transakcje te mogą być uznane za fikcyjne, a nie pozorne, jeśli służyły jedynie uwiarygodnieniu obrotu fakturowego w ramach oszustwa podatkowego, a podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w tym oszustwie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy i sąd pierwszej instancji prawidłowo zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o PTU, uznając transakcje za fikcyjne, a nie pozorne. Towar istniał, ale nie doszło do rzeczywistego przeniesienia prawa do rozporządzania nim jak właściciel, a jedynie do obrotu fakturowego w celu wyłudzenia zwrotu VAT. Podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w oszustwie, traci prawo do odliczenia.
Czy naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego miało miejsce, gdy sąd pierwszej instancji uznał decyzję organu odwoławczego za prawidłową, nie zastępując organów w ustaleniach faktycznych ani ocenach prawnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, naruszenie zasady dwuinstancyjności nie miało miejsca, ponieważ sąd pierwszej instancji nie zastąpił organów, lecz podzielił ich ustalenia i ocenę prawną, uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji nie dokonał nowych ustaleń ani ocen prawnych, lecz zaaprobował stanowisko organów. Nie można uznać, że sąd zastąpił organ odwoławczy, gdyż oddalił skargę, aprobując ustalenia faktyczne i ocenę prawną organów podatkowych.
Czy uzasadnienie wyroku sądu pierwszej instancji było wadliwe z powodu braku wyjaśnienia podstawy prawnej i sprzeczności, w szczególności w zakresie zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a i c ustawy o PTU?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, uzasadnienie wyroku było wystarczająco jasne i spójne, umożliwiając kontrolę instancyjną. Sąd wyjaśnił zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o PTU i prawidłowo nie zastosował art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c, ponieważ transakcje uznano za fikcyjne, a nie pozorne.
Uzasadnienie
Uzasadnienie wyroku zawierało wszystkie wymagane elementy i umożliwiało kontrolę instancyjną. Sąd wyjaśnił, dlaczego zastosował art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o PTU, a nie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c, ponieważ transakcje były fikcyjne, a nie pozorne. Nie było podstaw do stosowania przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących pozorności.
Przepisy (24)
Główne
ustawa o PTU art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a i lit. c
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o PTU art. 86 § ust. 1-2 pkt 2 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.u.s.a. art. 1 § § 1 i 2
Ustawa Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Op art. 120
Ordynacja Podatkowa
Op art. 121 § § 1
Ordynacja Podatkowa
Op art. 122
Ordynacja Podatkowa
Op art. 123 § § 1
Ordynacja Podatkowa
Op art. 180 § § 1
Ordynacja Podatkowa
Op art. 187 § § 1
Ordynacja Podatkowa
Op art. 188
Ordynacja Podatkowa
Op art. 191
Ordynacja Podatkowa
Op art. 194 § § 1
Ordynacja Podatkowa
Op art. 199a § § 1 i 2
Ordynacja Podatkowa
Op art. 233 § § 2
Ordynacja Podatkowa
k.c. art. 83
Kodeks cywilny
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
ustawa o PTU art. 87 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o PTU art. 108 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o PTU art. 5 § ust. 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje były fikcyjne, a nie pozorne, co uzasadniało odmowę prawa do odliczenia VAT na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o PTU. • Podatnik, wiedząc lub mając możliwość dowiedzieć się o udziale w oszustwie karuzelowym, traci prawo do odliczenia VAT. • Uzasadnienie wyroku WSA było prawidłowe i umożliwiało kontrolę instancyjną. • Nie doszło do naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z przepisami Op i ustawy o PTU) poprzez brak weryfikacji ustaleń organów co do pozorności transakcji. • Naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania podatkowego. • Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku WSA. • Naruszenie prawa materialnego (art. 86 i 88 ustawy o PTU, art. 83 kc) poprzez niezastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o PTU i błędną wykładnię przepisów z pominięciem proeuropejskiej wykładni.
Godne uwagi sformułowania
transakcje stanowiące element tzw. 'oszustwa karuzelowego', opartego na fikcyjnym obrocie towarem • towar istniał wyłącznie w celu uwiarygodnienia, że poszczególne podmioty są stronami realnych transakcji, choć w rzeczywistości dochodziło wyłącznie do obrotu fakturowego • nie można traktować jako nadużycia prawa podatkowego w znaczeniu, jakim pojęcie to zostało zdefiniowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej • nie jest sprzeczne z prawem wspólnotowym (unijnym) wymaganie, by dostawca przedsięwziął wszystkie środki, których zastosowania można od niego racjonalnie żądać w celu zagwarantowania, by dokonywana przez niego czynność nie prowadziła do udziału w oszustwie podatkowym
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący
Artur Mudrecki
członek
Dominik Mączyński
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia 'oszustwa karuzelowego' i 'transakcji fikcyjnych' w kontekście prawa do odliczenia VAT, a także kryteria oceny dobrej wiary podatnika w takich sprawach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa karuzelowego z użyciem telefonów komórkowych, ale jego zasady mogą być stosowane do innych towarów i schematów oszustw.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw podatkowych (karuzela VAT) i pokazuje, jak sądy interpretują pojęcie 'dobrej wiary' oraz 'fikcyjnych' transakcji, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców.
“Fikcyjne transakcje zamiast pozornych: NSA wyjaśnia, kiedy tracisz prawo do odliczenia VAT w karuzeli podatkowej.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.