I FSK 938/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję DIAS w sprawie rozliczenia podatku VAT za czerwiec i lipiec 2014 r. WSA uznał, że organ podatkowy nie zbadał wystarczająco, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego, które zawiesiło bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie miało charakteru instrumentalnego. Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ powinien ocenić moment wszczęcia postępowania karnego skarbowego w kontekście zbliżającego się terminu przedawnienia, analizując materiały dowodowe i czas, jaki upłynął od pierwszych zawiadomień. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że sam fakt objęcia śledztwa nadzorem prokuratora nie wyklucza możliwości instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia. NSA wskazał, że ocena momentu wszczęcia postępowania karnego skarbowego z punktu widzenia prawa podatkowego (art. 70 § 6 pkt 1 O.p.) leży w kompetencji organu podatkowego i nie jest zastępowana przez nadzór prokuratorski. Sąd uznał, że WSA prawidłowo zalecił organowi uzupełnienie uzasadnienia decyzji o elementy pozwalające na ocenę, czy regulacje prawne nie zostały instrumentalnie wykorzystane.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie konieczności badania instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet w przypadku nadzoru prokuratorskiego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie karne skarbowe jest wszczynane krótko przed upływem terminu przedawnienia, a materiały dowodowe były dostępne wcześniej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy objęcie śledztwa nadzorem prokuratora wyklucza możliwość oceny, czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie miało charakteru instrumentalnego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, objęcie śledztwa nadzorem prokuratora samo w sobie nie wyklucza możliwości oceny instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego.
Uzasadnienie
Nadzór prokuratorski dotyczy prawidłowego i sprawnego przebiegu postępowania karnego skarbowego, ale nie zastępuje oceny organu podatkowego co do momentu i zasadności wszczęcia tego postępowania w kontekście prawa podatkowego (art. 70 § 6 pkt 1 O.p.). Ocena ta jest niezbędna do wykluczenia sytuacji, w której celem było jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia.
Czy sąd administracyjny jest uprawniony do oceny przesłanek zastosowania przez organy podatkowe art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c Ordynacji podatkowej, w tym kwestii instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ocena ta mieści się w granicach sądowej kontroli legalności decyzji podatkowej.
Uzasadnienie
Zgodnie z uchwałą NSA I FPS 1/21, sąd administracyjny jest zobowiązany do zbadania, czy organy podatkowe nie zastosowały instrumentalnie przepisów o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
Czy fakt wszczęcia postępowania karnego skarbowego na krótko przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, w sytuacji gdy materiały dowodowe były dostępne wcześniej, może świadczyć o instrumentalnym charakterze tego wszczęcia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taka okoliczność wymaga wyjaśnienia przez organ podatkowy.
Uzasadnienie
WSA słusznie wskazał, że bliskość wszczęcia postępowania karnego skarbowego do upływu terminu przedawnienia, w połączeniu ze znacznym odstępem czasowym od pierwszych zawiadomień i protokołów kontroli, wymaga wyjaśnienia, dlaczego postępowanie nie zostało wszczęte wcześniej i czy nie miało na celu jedynie zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Przepisy (15)
Główne
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu, jeśli naruszono przepisy postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy.
O.p. art. 70 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Określa termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Określa przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku wszczęcia postępowania karnego lub karnoskarbowego.
O.p. art. 70c
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Określa obowiązek zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia bezzasadnej skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
O.p. art. 210 § § 1 pkt 6
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Wymóg uzasadnienia decyzji, w tym wskazania podstawy faktycznej i prawnej.
O.p. art. 210 § § 4
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Wymóg ustosunkowania się do wszystkich zarzutów strony.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA granicami skargi kasacyjnej.
K.k.s. art. 37 § § 1 pkt 1
Ustawa - Kodeks karny skarbowy
Definicja uszczuplenia należności publicznoprawnej o dużej wartości.
K.k.s. art. 151a § § 1
Ustawa - Kodeks karny skarbowy
Wymóg prowadzenia śledztwa w sprawach o przestępstwa skarbowe o dużej wartości.
K.k.s. art. 151c § § 1
Ustawa - Kodeks karny skarbowy
Obowiązkowy nadzór prokuratora nad śledztwem prowadzonym przez finansowy organ postępowania przygotowawczego.
K.p.k. art. 326 § § 2
Ustawa - Kodeks postępowania karnego
Zakres nadzoru prokuratora nad postępowaniem.
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa - Podatek od towarów i usług
Obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE
Prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Dyrektywa 2006/112/WE art. 168
Dyrektywa Rady 2006/112/WE
Warunki skorzystania z prawa do odliczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że organ podatkowy nie zbadał wystarczająco kwestii instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego. • Nadzór prokuratora nie wyklucza instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego. • Organ podatkowy ma obowiązek ocenić moment wszczęcia postępowania karnego skarbowego w kontekście zbliżającego się przedawnienia.
Odrzucone argumenty
Argumentacja organu, że objęcie śledztwa nadzorem prokuratora automatycznie wyklucza instrumentalność wszczęcia postępowania karnego skarbowego. • Argumentacja organu, że WSA błędnie zinterpretował przepisy dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
objęcie śledztwa nadzorem przez prokuratora, samo w sobie, znosi ryzyko instrumentalności zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 O.p. • nie można przyjąć, że nadzór prokuratorski sam w sobie wyklucza instrumentalność wszczęcia postępowania karnego-skarbowego • nie ma podstaw prawnych dla tezy, że prokurator oceniając (...) przebieg (...) postępowania, ocenia też okoliczności i moment wszczęcia tego postępowania na płaszczyźnie stosowania przez organ podatkowy art. 70 § 6 pkt 1 O.p.
Skład orzekający
Marek Olejnik
przewodniczący
Włodzimierz Gurba
sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie konieczności badania instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nawet w przypadku nadzoru prokuratorskiego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, gdy postępowanie karne skarbowe jest wszczynane krótko przed upływem terminu przedawnienia, a materiały dowodowe były dostępne wcześniej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia podatkowego – przedawnienia i możliwości jego obejścia poprzez instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego. Jest to temat o dużym znaczeniu praktycznym dla podatników i organów.
“Czy śledztwo prokuratorskie zawsze chroni przed przedawnieniem podatku? NSA wyjaśnia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.