I FSK 938/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-07-11
NSApodatkoweWysokansa
VATnadpłataoprocentowaniezwrot podatkuTSUEOrdynacja podatkowawykładnia prounijnakoszty postępowania

Podsumowanie

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów, przyznając Gminie prawo do oprocentowania niezwróconych nadpłat VAT, nawet po upływie ustawowych terminów, zgodnie z wykładnią prounijną.

Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty oprocentowania od niezwróconych nadpłat VAT za lata 2012-2015, wynikających z wyroku TSUE C-276/14. Gmina wnioskowała o zwrot oprocentowania, jednak organy i sąd pierwszej instancji odmówiły, powołując się na uchybienie terminowi do złożenia wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, uznając, że Gminie przysługuje prawo do oprocentowania niezwróconych kwot, nawet po upływie terminów, interpretując przepisy Ordynacji podatkowej w zgodzie z zasadami prawa unijnego i orzecznictwem TSUE.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Gminy P. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił skargę Gminy na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa dotyczyła odmowy wypłaty oprocentowania od nadpłat w podatku od towarów i usług za lata 2012-2015. Nadpłaty te powstały w wyniku wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 29 września 2015 r. w sprawie C-276/14, który dotyczył konsolidacji Gminy. Gmina wniosła o zwrot nadpłat i oprocentowania, jednak organy podatkowe odmówiły wypłaty oprocentowania od niezwróconej części należności głównej, argumentując, że wniosek o zwrot został złożony po upływie 30 dni od publikacji wyroku TSUE, co zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 Ordynacji podatkowej ograniczało okres naliczania odsetek. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko. Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok i decyzje organów. Sąd uznał, że przepis art. 78 § 5 pkt 2 O.p. nie wyłącza prawa do oprocentowania w sytuacji, gdy wypłata należności głównej wraz z należnym oprocentowaniem następuje po terminie lub kwota zwrotu nie pokrywa całości należności. W takich przypadkach, od niewypłaconej kwoty przysługuje oprocentowanie na podstawie art. 78 § 3 pkt 3 lit. c O.p. NSA podkreślił konieczność wykładni prounijnej, powołując się na wyrok TSUE w sprawie C-322/22, który wskazuje, że ograniczenia w oprocentowaniu nadpłat mogą naruszać zasadę skuteczności i lojalnej współpracy, jeśli utrudniają realizację uprawnień wynikających z prawa UE. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzje, nakazując organom ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, Gminie przysługuje prawo do oprocentowania niezwróconych kwot, nawet po upływie terminów określonych w art. 78 § 5 pkt 2 O.p., na podstawie art. 78 § 3 pkt 3 lit. c O.p.

Uzasadnienie

NSA uznał, że ograniczenia w oprocentowaniu wynikające z art. 78 § 5 pkt 2 O.p. nie wyłączają prawa do dalszego oprocentowania od niewypłaconej kwoty należności głównej, gdy wypłata następuje po terminie lub jest niepełna. Interpretacja ta jest zgodna z zasadą skuteczności prawa unijnego i orzecznictwem TSUE.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

O.p. art. 78 § § 5 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Przepis ten ogranicza okres oprocentowania nadpłaty do 30 dni od publikacji wyroku TSUE, jednak NSA uznał, że nie wyłącza to prawa do dalszego oprocentowania od niewypłaconej kwoty na podstawie innych przepisów.

O.p. art. 78 § § 3 pkt 3 lit. c

Ordynacja podatkowa

Podstawa do naliczania oprocentowania od niewypłaconej w terminie kwoty należności głównej.

Dz.U. 2012 poz 749 art. 78 § par 5 pkt 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity

Podstawa prawna wskazana w treści orzeczenia.

Pomocnicze

O.p. art. 74 § pkt 1

Ordynacja podatkowa

Podstawa powstania nadpłaty w związku z wyrokiem TSUE.

u.p.d.o.f. art. 87 § ust. 7

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym traktowanego jako nadpłata.

u.p.d.o.f. art. 87 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.

O.p. art. 78 § § 1

Ordynacja podatkowa

Ogólne przepisy dotyczące odsetek za zwłokę.

O.p. art. 78 § § 4

Ordynacja podatkowa

Przepis powiązany z art. 78a O.p.

O.p. art. 78a

Ordynacja podatkowa

Przepis powiązany z art. 78 § 4 O.p.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa do uchylenia decyzji z powodu naruszenia prawa materialnego.

P.p.s.a. art. 151

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa do oddalenia skargi.

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Zasada rozpoznawania sprawy w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 188

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

P.p.s.a. art. 135

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa do uchylenia decyzji organu.

P.p.s.a. art. 200

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § § 4

Kodeks postępowania sądowoadministracyjnego

Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Gminie przysługuje prawo do oprocentowania niezwróconych kwot należności głównej, nawet po upływie terminów określonych w art. 78 § 5 pkt 2 O.p., na podstawie art. 78 § 3 pkt 3 lit. c O.p. Ograniczenia w oprocentowaniu nadpłat VAT, wynikające z przepisów krajowych, mogą naruszać zasadę skuteczności prawa unijnego, jeśli utrudniają realizację uprawnień przyznanych przez UE.

Odrzucone argumenty

Argumentacja organów i WSA, że uchybienie terminowi do złożenia wniosku o zwrot nadpłaty VAT wyklucza prawo do oprocentowania niezwróconych kwot.

Godne uwagi sformułowania

ograniczenie wynikające z tego przepisu nie obejmuje już sytuacji, w której wypłata należności głównej wraz z oprocentowaniem obliczonym na podstawie przepisu art. 78 § 5 pkt 2 O.p. następuje po upływie przewidzianego do tego terminu bądź kwota dokonanego zwrotu nie pokrywa nadpłaty i zwrotu VAT wraz z oprocentowaniem. sądy administracyjne w Polsce dokonując kontroli legalności decyzji administracyjnych i indywidualnych interpretacji podatkowych, powinny na co dzień stosować wykładnię zgodną z przepisami prawa unijnego, tj. przyjazną temu prawu. sądy stosując prawo powinny nadawać jego normom krajowym takie znaczenie, jakie zapewni mu zgodność z prawem unijnym.

Skład orzekający

Adam Nita

członek

Artur Mudrecki

sprawozdawca

Małgorzata Niezgódka - Medek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Wykładnia przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących oprocentowania nadpłat VAT w kontekście prawa unijnego, zasada wykładni prounijnej."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji powstania nadpłat w wyniku wyroku TSUE i złożenia wniosku po terminie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia zwrotu nadpłat VAT i ich oprocentowania, z silnym akcentem na zgodność polskich przepisów z prawem UE, co jest istotne dla wielu podatników i prawników.

Gmina wygrała z fiskusem o odsetki od nadpłaty VAT. NSA: Prawo UE chroni przed zbyt restrykcyjnymi terminami.

Sektor

finanse publiczne

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

I FSK 938/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-07-11
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-06-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita
Artur Mudrecki /sprawozdawca/
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Inne
Sygn. powiązane
I SA/Ke 590/21 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-03-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
uchylono zaskarżony wyrok i decyzje I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 78 par 5 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Artur Mudrecki (spr.), Sędzia WSA (del.) Adam Nita, Protokolant Jan Żołądź, po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Gminy P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 24 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 590/21 w sprawie ze skargi Gminy P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 23 sierpnia 2021 r. nr 2601-IOV-2.4103.54.2020 w przedmiocie odmowy wypłaty oprocentowania 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 23 sierpnia 2021 r. nr 2601-IOV-2.4103.54.2020 oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 25 września 2020 r. nr 2612-SPV.4103.38.2020, 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach na rzecz Gminy P. kwotę 1.470 (tysiąc czterysta siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji
Wyrokiem z 24 marca 2022 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Ke 590/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę Gminy P. (dalej: Strona lub Gmina) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (dalej: Dyrektor IAS) z dnia 23 sierpnia 2021 r.
2. Stan sprawy
2.1. Decyzją z 23 sierpnia 2021 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 25 września 2020 r. wydaną wobec Gminy o: 1) dokonaniu zwrotu odsetek od nadpłat w VAT za lata 2012 – 2015; 2) dokonaniu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w VAT wykazanego do zwrotu za lata 2012-2015; 3) odmówieniu wypłaty oprocentowania od niezwróconej dotychczas należności głównej w VAT za okres od dnia złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty oraz od dnia upływu terminu zwrotu do dnia, w którym nastąpiło przekazanie środków na rachunek bankowy.
2.2. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Gmina wnioskami z 9 i 30 września 2016 r. zwróciła się o zwrot nadwyżki oraz stwierdzenie i zwrot nadpłat w podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2012 r. do grudnia 2012 r. oraz od stycznia 2014 r. do grudnia 2015 r. Wskazała, że nadpłaty i nadwyżki w podatku od towarów i usług powstały wskutek wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroku z 29 września 2015 r. w sprawie Gminy Wrocław C-276/14. Orzeczenie zostało opublikowane 16 listopada 2015 r. w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej, a korekty deklaracji VAT-7 dołączone do wniosku, skalkulowane jako różnica pomiędzy wynikiem skonsolidowanej deklaracji VAT Gminy i jej jednostek organizacyjnych za poszczególne okresy rozliczeniowe od stycznia 2012 r. do grudnia 2012 r. oraz od stycznia 2014 r. do grudnia 2015 r., są następstwem konsolidacji Gminy przeprowadzonej w związku z ww. wyrokiem TSUE.
Strona nie ujęła w pierwotnych deklaracjach VAT-7 kwot podatku naliczonego, wynikających z faktur zakupowych wcześniej nierozliczonych ze względu na brak możliwości ujęcia tych nabyć przez poszczególne jednostki gminy, które korzystały dotychczas ze zwolnienia podmiotowego od VAT przed ich połączeniem w jeden podmiot oraz nierozliczonych nabyć dotyczących budowy infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, która jest wykorzystywana do wykonywania czynności opodatkowanych VAT.
2.3. Organ uwzględnił wniosek Gminy i zwrócił Gminie, w trybie "bezdecyzyjnym" kwotę pieniężną, która odpowiada kwocie wnioskowanych nadpłat i zwrotów (uzup. NSA).
2.4. Następnie 29 lipca 2020 r. Gmina złożyła wniosek dotyczący zwrotu oprocentowania niezwróconej dotychczas części nadpłaty w VAT oraz niezwróconej dotychczas nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.
2.5. Według organu odwoławczego, w sprawie bezspornie nadpłaty powstały w wyniku konsolidacji Gminy przeprowadzonej w związku z wyrokiem TSUE, tj. na podstawie art. 74 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Powstała nadpłata podlega zwrotowi w trybie określonym w art. 77 § 1 pkt 4 lub 4a O.p., a zasady jej oprocentowania zostały określone w art. 78 § 5 O.p.
Powstałe nadpłaty podlegają zwrotowi z należnymi odsetkami naliczanymi na podstawie art. 78 § 5 pkt 2 O.p. od dnia powstania nadpłaty (tj. od dnia wpłaty przez gminę i jednostki pomocnicze nienależnie pobranego podatku) do 30 dnia od dnia publikacji wyroku TSUE w sprawie Gminy Wrocław, tj. do 16 grudnia 2015 r.
Orzeczenie TSUE C-276/14 zostało opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 16 listopada 2015 r., a wniosek, o którym mowa w art. 78 § 5 O.p. Gmina złożyła 9 i 30 września 2016 r., tj. po upływie 30 dni od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej; do określenia okresu za jaki przysługiwało Gminie oprocentowanie miał zatem zastosowanie art. 78 § 5 pkt 2 O.p. Przepis art. 78 § 5 pkt 2 O.p. należało również stosować w przypadku oprocentowania zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym traktując go jako nadpłatę stosownie do postanowień art. 87 ust. 7 ustawy o VAT.
2.6. W skardze do Sądu pierwszej instancji Gmina wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i formułując przeciw niej zarzuty naruszenia przepisów prawa podkreśliła, że jest ona uprawniona do uzyskania dwóch kategorii oprocentowania - należnych Gminie z różnych tytułów prawnych, od różnych kwot i za różne okresy.
Pierwsza kategoria to odsetki będące skutkiem wyroku TSUE - wynikają one z art. 78 § 5 pkt 2 O.p. i liczone są od całej kwoty należności głównej do 16 grudnia 2015 r. Druga natomiast kategoria to "zwykłe" odsetki za zwłokę. W sprawie odsetki te wynikają z art. 87 ust. 7, art. 87 ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 78 § 1 art. 78 § 3 pkt 3 lit. c i 78 § 4 w zw. z art. 78a O.p. i należne są Gminie wyłącznie w związku z brakiem wypłaty części należności głównej (zwrotu nadpłaty i nadwyżki podatku naliczonego nad należnym) w terminie. Z kolei fakt, że część zwrotu VAT (zgodnie z ustaleniami zawartymi w decyzji - łącznie 265 978 zł) pozostawała niewypłacona na rzecz Gminy przez długi okres był bezsporny.
3. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji
Sąd oddalając skargę, nie podzielił argumentacji zaprezentowanej przez Stronę. Najkrócej rzecz ujmując - zdaniem Sądu - Skarżąca w zakresie obliczenia oprocentowania nadpłaty VAT/nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, powstałej w związku z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, mimo uchybienia terminowi wskazanemu w art. 78 § 5 pkt 1 O.p., który stanowi warunek dla liczenia oprocentowania nadpłaty do dnia jej zwrotu, oczekiwała, że mimo tego skutek taki osiągnie i to wbrew również jednoznacznej hipotezie przepisu art. 78 § 5 pkt 2 O.p., który w takiej sytuacji nakazuje liczenie tego oprocentowania do 30 dnia od dnia wejścia w życie orzeczenia TSUE lub publikacji sentencji jego orzeczenia w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
Jednak, w ocenie Sądu, wynik wykładni językowej, systemowej wewnętrznej oraz celowościowej (przeciwdziałanie możliwości kumulowania odsetek wskutek opieszałości podatników, którym one przysługują) prowadził do wniosku, że skoro ustawodawca w sposób wyczerpujący uregulował kwestię oprocentowania nadpłat powstałych w wyniku publikacji orzeczenia TSUE (art. 78 § 5 pkt 1 i 2 O.p.), to brak jest jakichkolwiek podstaw, aby w tego typu przypadkach stosować przepisy normujące oprocentowanie nadpłat powstałych w następstwie innych zdarzeń.
Zdaniem Sądu, w realiach sprawy nie było żadnych wątpliwości, że kwoty nadpłat, o których zwrot wystąpiła Strona wnioskami z 9 i 30 września 2016 r. powstały wskutek orzeczenia TSUE. Nie było również wątpliwości, że Gmina z przedmiotowymi wnioskami o zwrot nadpłat wystąpiła po upływie 30 dni od dnia publikacji sentencji orzeczenia tego Trybunału w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (sprawa C-276/14). Wyłączną podstawę (tytuł) dla zwrotu tych nadpłat stanowiło zatem orzeczenie TSUE i to bez względu na datę dokonania przez organ zwrotu tychże nadpłat. W konsekwencji do ich oprocentowania zastosowanie mógł znaleźć tylko przepis art. 78 § 5 pkt 2 O.p.
4. Skarga kasacyjna Gminy
4.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Gmina zaskarżyła wyrok w całości zarzucając naruszenie:
1) art. 78 § 1, art. 78 § 3 pkt 3 lit. b i lit. c, art. 78 § 4 w zw. z art. 78a O.p. oraz art. 87 ust. 7 ustawy o VAT poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w sytuacji uchybienia przez organ pierwszej instancji terminowi na zwrot części nadpłaty oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, Gminie nie przysługuje prawo do oprocentowania ww. niewypłaconych w terminie kwot;
2) art. 78 § 5 pkt 2 w zw. z art. 74 pkt 1 O.p. w zw. z art. 87 ust. 7 i ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 78 § 1, art. 78 § 3 pkt 3 lit. b i lit. c, art. 78 § 4 w zw. z art. 78a O.p. - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w przypadku przyznania Gminie prawa do oprocentowania zgodnie z art. 78 § 5 pkt 2 O.p. i niezwrócenia przez organ pierwszej instancji części nadpłaty oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w terminie, Gminie nie przysługuje prawo do oprocentowania od niewypłaconych w terminie kwot liczonych do dnia zwrotu, bez względu na okres przetrzymywania ww. środków przez organ pierwszej instancji;
3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy decyzja została wydana z naruszeniem wskazanych przepisów prawa materialnego, tj. art. 87 ust. 7 i ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 78 § 1, art. 78 § 3 pkt 3 lit. b i lit. c, art. 78 § 4 i art. 78 § 5 pkt 2 w zw. z art. 74 pkt 1 w zw. z art. 78a O.p.;
4) art. 151 P.p.s.a., poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi Skarżącej w okolicznościach, w których uzasadnionym było uwzględnienie skargi i uchylenie decyzji.
4.2. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
4.3. Dyrektor IAS nie wnosił odpowiedzi na skargę kasacyjną.
5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
5.1. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (podstaw kasacyjnych), chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takiego rodzaju przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani do umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a., niezależnie od zarzutów skargi kasacyjnej (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40).
5.2. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.). Badana w tych ramach okazała się zasadna i dlatego podlegała uwzględnieniu.
5.3. Zasadne okazały się zarzuty naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w związku z art. 78 § 5 pkt 2 w zw. z art. 74 pkt 1 O.p. w zw. art. 87 ust. 7, ust. 2 ustawy o VAT oraz art. 78 § 1, art. 78 § 3 pkt 3 lit. b i lit. c O.p.
Zasadniczo trafnie bowiem w skardze kasacyjnej wywiedziono, że przepis art. 78 § 5 pkt 2 O.p. zawiera wprawdzie ograniczenie odnośnie okresu oprocentowania nadpłaty oraz zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, jednakże ograniczenie wynikające z tego przepisu nie obejmuje już sytuacji, w której wypłata należności głównej wraz z oprocentowaniem obliczonym na podstawie przepisu art. 78 § 5 pkt 2 O.p. następuje po upływie przewidzianego do tego terminu bądź kwota dokonanego zwrotu nie pokrywa nadpłaty i zwrotu VAT wraz z oprocentowaniem. W każdej z tych dwóch sytuacji od niewypłaconej kwoty należności głównej przysługuje oprocentowanie. Natomiast podstawą do oprocentowania tej części niezwróconej należności powinien być przepis art. 78 § 3 pkt 3 lit. c O.p.
5.4. Stanowisko to znajduje swój wyraz w najnowszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. wyroki NSA z dnia: 14 października 2022 r., sygn. akt I FSK 604/19; 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt I FSK 583/20; 21 listopada 2024 r., sygn. akt I FSK 753/21), które to stanowisko akceptuje tut. skład Sądu.
W świetle oceny prawnej wyrażanej w tych orzeczeniach, to ograniczenie wynikające z art. 78 § 5 pkt 2 O.p. odnośnie sposobu oprocentowania nadpłaty z tytułu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, nie obejmuje sytuacji, w której wypłata należności głównej, tj. zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym wraz z oprocentowaniem obliczonym na podstawie przepisu art. 78 § 5 pkt 2 O.p. następuje po upływie przewidzianego do tego terminu, bądź kwota dokonanego zwrotu nie pokrywa nadpłaty wraz z jej oprocentowaniem.
W przypadku gdy wniosek strony o zwrot nadpłaty podatku został złożony na podstawie art. 74 pkt 1 O.p. po upływie 30 dni od dnia publikacji orzeczenia TSUE, oprocentowanie nadpłaty wynikające z tego orzeczenia podlega oprocentowaniu od dnia powstania nadpłaty: - do 30 dnia od dnia publikacji sentencji orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej (na podstawie art. 78 § 5 pkt 2 O.p.), a w przypadku, jego niezwrócenia w terminie określonym w art. 77 § 1 pkt 4 O.p., tzn. 30 dni od dnia złożenia wniosku, - także za okres od dnia złożenia wniosku do dnia jej zwrotu (na podstawie art. 78 § 3 pkt 3 lit. c O.p. per analogiam).
5.5. Przedstawiony kierunek wykładniczy koresponduje z wyrokiem z dnia 8 czerwca 2023 r. Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-322/22, zapadłym na kanwie przepisu art. 78 § 5 pkt 2 O.p.
5.5.1. TSUE uznał, że zasadę skuteczności w związku z zasadą lojalnej współpracy należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, które w przypadku gdy wniosek o zwrot nadpłaty podatku został złożony po upływie 30 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wyroku Trybunału, z którego wynika stwierdzenie sprzeczności rozpatrywanego opodatkowania z prawem Unii, ogranicza oprocentowanie nadpłaty należne danemu podatnikowi do trzydziestego dnia po tej publikacji, a nawet wyklucza wszelkie oprocentowanie w przypadku, gdy owa nadpłata została poniesiona przez podatnika po upływie tego trzydziestego dnia.
W swym wyroku Trybunał wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem w myśl zasady lojalnej współpracy zapisanej w art. 4 ust. 3 TUE państwa członkowskie są zobowiązane do usuwania sprzecznych z prawem skutków naruszenia prawa Unii i do ustanowienia takich zasad proceduralnych w odniesieniu do środków prawnych zmierzających do zapewnienia ochrony uprawnień, jakie podmioty prawa wywodzą z prawa Unii, które nie będą mniej korzystne od zasad regulujących podobne środki o charakterze wewnętrznym (zasada równoważności) oraz nie uniemożliwią w praktyce ani nadmiernie nie utrudnią korzystania z uprawnień, które przyznaje porządek prawny Unii (zasada skuteczności).
Trybunał badając, czy uregulowanie krajowe jest zgodne z zasadą skuteczności zauważył, że zakładając, iż złożenie wniosku o zwrot w terminie 30 dni od opublikowania w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej wyroku, z którego wynika stwierdzenie sprzeczności rozpatrywanego opodatkowania z prawem Unii, można uznać za staranność, której racjonalnie można wymagać od podatnika biorącego udział w sporze, w związku z którym został wydany ten wyrok, takiego złożenia wniosku nie można racjonalnie wymagać od każdego innego podatnika, który nie będąc stroną w sporze, nie może zostać poinformowany o ogłoszeniu wyroku Trybunału w tak krótkim terminie. Ten ostatni podatnik może, nie dopuszczając się niedbalstwa, dowiedzieć się, że opodatkowanie, które poniósł, narusza prawo Unii dopiero jakiś czas po upływie trzydziestodniowego terminu następującego po tej publikacji.
Ponadto, nawet jeśli chodzi o podatnika będącego stroną w sporze zakończonym wspomnianym wyrokiem, który co do zasady wiedział o tym wyroku w dniu jego wydania, nie zawsze można racjonalnie oczekiwać od niego, że złoży wniosek o zwrot w terminie 30 dni od opublikowania tego wyroku w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej. Jeżeli bowiem stwierdzenie sprzeczności rozpatrywanego opodatkowania z prawem Unii zależy od wyniku weryfikacji, o której przeprowadzenie Trybunał zwraca się w swoim wyroku do sądu odsyłającego, okres znacznie przekraczający upływ tego trzydziestodniowego terminu może minąć, zanim kwestionowane opodatkowanie okaże się sprzeczne z prawem Unii, na podstawie rozważań zawartych w wyroku Trybunału. Jest tak tym bardziej w przypadku, gdy sąd ten, wykonując wyrok Trybunału, sam nie przeprowadza żądanych weryfikacji, lecz przekazuje sprawę organom podatkowym, aby te to uczyniły.
5.5.2. Należy podkreślić, że sądy administracyjne w Polsce dokonując kontroli legalności decyzji administracyjnych i indywidualnych interpretacji podatkowych, powinny na co dzień stosować wykładnię zgodną z przepisami prawa unijnego, tj. przyjazną temu prawu.
W sytuacji, gdy treść ustawy krajowej budzi pewne wątpliwości (niejasności), sąd krajowy ma obowiązek interpretować ustawę tak, aby dostosować ją do wymogów dyrektywy. Potwierdza to bogate orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, m.in. w sprawie von Colson i Kamann (Orzeczenie w sprawie 14/83, Zb. Orz. 1984, s. 1891.), gdzie Trybunał wyraził pogląd, że sąd w procesie stosowania prawa wewnętrznego, w szczególności przepisów wydanych w celu wykonania dyrektywy, jest obowiązany interpretować przepisy w świetle brzmienia i celu dyrektywy, aby zapewnić osiągnięcie rezultatu określonego w art. 249 akapit 3 TWE. Powyższa formuła wyraża obowiązek interpretacji obowiązującego prawa krajowego w świetle tekstu i celów dyrektywy po to, aby osiągnąć wyznaczony przez dyrektywę rezultat, tzw. wykładnia prounijna. Sądy stosując prawo powinny nadawać jego normom krajowym takie znaczenie, jakie zapewni mu zgodność z prawem unijnym. Ponadto sądy są zobowiązane w razie stwierdzenia, że normy prawa krajowego są niezgodne z prawem unijnym, zastosować normy prawa unijnego, jako podstawę swoich rozstrzygnięć, odmawiając jednocześnie zastosowania norm prawa krajowego. Stanowi to konsekwencję zasady prymatu prawa unijnego w stosunku do prawa krajowego.
Ważną rolę w kształtowaniu wykładni prounijnej odgrywa dotychczasowy dorobek orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Kompetencja TSUE obejmuje wykładnię traktatów, czyli prawa pierwotnego Unii Europejskiej. Druga z kompetencji Trybunału dotycząca wykładni prawa obejmuje wykładnię aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii. Chodzi tu o akty wszystkich instytucji unijnych. Najczęściej przedmiotem wykładni będą rozporządzenia, dyrektywy i decyzje, łącznie z niewiążącymi opiniami i zaleceniami, gdyż i one mogą mieć znaczenie dla wykładni i stosowania prawa przez organy krajowe. Wykładnia dokonywana przez TSUE ma charakter de facto wiążącej interpretacji przepisów unijnych (T. Siennicki (w:) M. Militz, D. Dominik-Ogińska, M. Bącal, T. Siennicki, Zasady prawa unijnego w VAT, Woters Kluwer, Warszawa 2013, s. 211-213).
5.6. Treść powyższego wyroku TSUE miała również wpływ na ocenę zasadności zarzutów rozpoznawanej skargi kasacyjnej. W związku z tym prezentowane w toku postępowania stanowisko organu podatkowego, w zakresie odmiennym od tego wyroku TSUE, ale i orzeczeń NSA powołanych wyżej, nie mogło zyskać aprobaty.
5.7. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 P.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok oraz decyzję Dyrektora IAS w Kielcach, jak również decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 25 września 2020 r.
Rozpoznając sprawę ponownie organ podatkowy uwzględni wykładnię prawa, przedstawioną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny.
O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 i § 4 P.p.s.a.
s. del WSA A. Nita s. NSA M. Niezgódka-Medek s. NSA A. Mudrecki

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę