I FSK 901/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki, potwierdzając brak prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur dokumentujących fikcyjne usługi.
Spółka G. sp. z o.o. kwestionowała decyzję Dyrektora IAS odmawiającą prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur wystawionych przez M. Spółka Jawna, które miały dokumentować usługi odmulania stawów. Sądy obu instancji uznały, że usługi te nie zostały faktycznie wykonane, a spółka M. nie prowadziła działalności w tym zakresie. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że brak jest podstaw do odliczenia VAT.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną G. sp. z o.o. od wyroku WSA w Kielcach, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktur wystawionych przez M. Spółka Jawna, które miały dokumentować usługi odmulania stawów. Organy podatkowe i WSA uznały, że faktury te są puste, ponieważ usługi w rzeczywistości nie zostały wykonane, a spółka M. nie prowadziła działalności w tym zakresie. Spółka zarzucała naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak możliwości uczestniczenia w przesłuchaniach świadków i pominięcie wniosków dowodowych, a także naruszenie prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. NSA oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że spółka M. nie świadczyła usług udokumentowanych spornymi fakturami, a jej przedmiotem działalności była hurtowa sprzedaż gazu. Sąd podkreślił, że brak jest podstaw do odliczenia VAT, gdy usługi nie zostały faktycznie wykonane, niezależnie od dobrej wiary podatnika.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, faktury dokumentujące czynności, które nie zostały faktycznie dokonane, nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego VAT.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że odliczenie VAT jest możliwe tylko wtedy, gdy towary i usługi, w cenie których jest zawarty podatek naliczony, są wykorzystywane do czynności opodatkowanych. Niespełnienie warunku rzeczywistego wykonania usługi udokumentowanej fakturą wyklucza prawo do odliczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odrzucono_skargę
Przepisy (14)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § 3a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Uznanie, że faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, wyklucza prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Pomocnicze
O.p. art. 190 § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 123 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Odliczenie naliczonego podatku VAT jest możliwe w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 10
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 11
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 13
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 15 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Faktury dokumentowały usługi, które w rzeczywistości nie zostały wykonane. Podmiot wystawiający faktury nie prowadził działalności w zakresie świadczonych usług. Brak było podstaw do odliczenia VAT naliczonego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u.
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 190 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 i art. 121 § 1 O.p. poprzez niezawiadomienie o przesłuchaniu świadka. Naruszenie art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez niepodjęcie niezbędnych działań, pominięcie wniosków dowodowych, wybiórczą ocenę materiału dowodowego. Naruszenie art. 180 § 1 O.p. poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu. Naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. poprzez uznanie braku prawa do odliczenia, mimo że zlecone prace zostały wykonane w całości i podatnik działał w dobrej wierze.
Godne uwagi sformułowania
faktury te są natomiast puste, bo dokumentuje się w nich czynności, które w rzeczywistości nie miały miejsca Samo legitymowanie się fakturą, bez objęcia ekonomicznego władztwa nad rzeczą lub bez rzeczywistego wykonania udokumentowanej w niej usługi, nie uzasadnia odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług. jeżeli organ podatkowy stwierdzi jedną lub drugą niedoskonałość, bez potrzeby ustalania tzw. dobrej wiary podatnika ma prawo, a przede wszystkim – przez wzgląd na neutralność podatku oraz interes finansów publicznych - obowiązek zanegowania odliczenia.
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Danuta Oleś
członek
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że prawo do odliczenia VAT naliczonego wymaga rzeczywistego wykonania usługi, a dobra wiara podatnika nie jest wystarczająca w przypadku fikcyjnych faktur."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy organy podatkowe wykażą, że usługi udokumentowane fakturami nie zostały faktycznie wykonane przez wskazany podmiot.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, a sąd jasno precyzuje warunki, które muszą być spełnione, aby odliczenie było możliwe, podkreślając znaczenie rzeczywistego wykonania usługi.
“Fikcyjne faktury VAT: Dlaczego dobra wiara nie wystarczy do odliczenia podatku?”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 901/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2023-10-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-05-22 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita /sprawozdawca/ Danuta Oleś Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Ke 324/22 - Wyrok WSA w Kielcach z 2022-12-29 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 1540 art. 190 par. 1 i 2, art. 123 par. 1, art. 121 par. 1, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191, art. 122, art. 187 par. 1, art. 191,art. 180 par. 1 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 88 ust. 3a pkt. 4 lit. a Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka - Medek, Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia del. WSA Adam Nita (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 27 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 grudnia 2022 r. sygn. akt I SA/Ke 324/22 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 23 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2014 r. oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 29 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 324/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (zwany dalej Sądem I instancji) oddalił skargę G. Sp. z o.o. w G. (w dalszej części uzasadnienia określanego mianem Podatnika, Spółki, Strony lub Skarżącego) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach (zwanego dalej Organem odwoławczym lub Organem II instancji) z 23 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień 2014 r. Stan faktyczny sprawy został precyzyjnie przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, zamieszczonym w CBOSA. Zagadnieniem spornym w relacjach pomiędzy stronami stosunku podatkowoprawnego była kwestia legalności odliczenia przez Spółkę kwot naliczonego podatku od towarów i usług, określonych w fakturach wystawionych przez podmiot działający pod nazwą M. Spółka Jawna. W tych szczególnego rodzaju rachunkach dokumentowano usługi odmulania stawów i łowisk oraz oczyszczania rowów wewnętrznych. Według organów podatkowych faktury te są natomiast puste, bo dokumentuje się w nich czynności, które w rzeczywistości nie miały miejsca i jako takie nie mogą one stanowić podstawy do pomniejszenia podatku należnego Podatnika o wskazane przez obydwu kontrahentów Strony kwoty naliczonego podatku od towarów i usług. Jako, że Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zapatrywanie administracji podatkowej i oddalił skargę, skargę kasacyjną na ten judykat wniosła Spółka. We wspomnianym piśmie procesowym wystąpiła ona o: 1) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uchylenie w całości decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej oraz poprzedzającej ją decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. (zwanego dalej Organem I instancji lub NUS) i umorzenie postępowania, ewentualnie 2) uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, 3) zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto, Strona zrzekła się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie nieprawomocnemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucono: I. naruszanie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 190 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2021 r., poz. 1540 – zwanej dalej O.p.). Wg Spółki doszło do tego poprzez niezawiadomienie jej o terminie i miejscu przeprowadzania dowodu z zeznań świadków, wskutek czego została pozbawiona możliwości uczestniczenia w przeprowadzaniu dowodu, w tym zadawania pytań przesłuchiwanym osobom. Wskazano w szczególności na świadka R. S., akcentując jednocześnie że o dacie czynności procesowej z jego udziałem Podatnik nie został powiadomiony; 2) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 O.p. poprzez: a) niepodjęcie przez Organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a jednocześnie przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób ogólny, niewnikliwy i niewyczerpujący; b) pominięcie przez Organ wniosków dowodowych Skarżącego, które mogły przyczynić się do ujawnienia istotnych okoliczności w niniejszej sprawie, tj. -) pominięcie przez Organ dowodu na dojazd serwisanta do koparki, która była wynajęta do prac poza gospodarstwem, za co Strona wystawiła faktury. Jak podkreślono, serwisant za dojazd do koparki przedstawił fakturę za wykonaną usługę i wskazał w niej ilość kilometrów, co dowodzi to, że nie mógł on dojechać do siedziby Spółki tylko znacznie bliżej, a więc poza siedzibę Strony; -) pominięcie przez Organ dowodu z przesłuchania świadka J. P., który zeznawał przed sądem w niniejszej sprawie; w rzeczywistości - wbrew ustaleniom Organu – J. P. świadczył usługi polegające na odmulaniu stawów, które to nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym; -) pominięcie przez Organ dowodu z protokołu oględzin dokonanych przez kontrolujących na podstawie upoważnienia z 8 czerwca 2015 r.; protokół z tych czynności nie znajduje się w aktach sprawy; c) pominięcie faktu, że Podatnik - wybierając wykonawców - działał w dobrej wierze, tj. w przekonaniu, że ci wykonawcy podzlecą wykonanie określonych prac podmiotom postępującym w sposób zgodny z przepisami prawa. Jak podkreślono, w toku postępowania pominięto istotną okoliczność, że Strona nie miała żadnego wpływu na działania wykonawców w zakresie wyboru podwykonawców, jak również na same czynności i działania dokonywane przez tych podwykonawców, zwłaszcza w obliczu okoliczności, że zlecone wykonawcom prace zostały wykonane w całości oraz zgodnie z umową. Jak podkreśliła Spółka, na skutek tego naruszenia błędnie uznano, że Strona wykazała brak należytej staranności, w konsekwencji czego nie ma ona prawa do odliczenia podatku naliczonego: d) ocenę materiału dowodowego w sposób sprzeczny z zasadami prawidłowego rozumowania oraz z doświadczeniem życiowym, a zwłaszcza w zakresie: -) niedostrzeżenia przez pracowników C. T. czy T. B. innych firm i osób wykonujących prace na terenie gospodarstwa rybackiego prowadzonego przez Stronę. Jak podniesiono, gospodarstwo rybackie w samej tylko miejscowości G. zajmuje obszar ponad 363 ha, przy czym odległości pomiędzy poszczególnymi stawami w linii prostej sięgają nawet 4 km. Co więcej, prace prowadzone przez firmę T. B. oraz C. T. były prowadzone w jednej części gospodarstwa a prace wykonywane przez firmę J. Sp.J w innej części oddalonej w linii prostej o kilka kilometrów, zaś ukształtowanie terenu, mimo że leży na terenach nizinnych (jak wskazuje mapka wysokościowa) nie pozwala na to, aby móc dostrzec innych wykonawców. Z tego wywiedziono wniosek, że pracownicy przebywający w innej części gospodarstwa mogli nie widzieć podwykonawców wykonujących roboty w innej jego części. co nie stanowi w żadnym wypadku okoliczności nadzwyczajnej. Ta okoliczność została jednak pominięta przez Organ; -) zeznań L. J., który wykonywał prace niewchodzące w zakres projektów rekultywacji stawów: stawy "[...]". "[...]". "[...]" nie były objęte zakresem projektu. Jak wyartykułowano, w przesłuchaniu z 10 kwietnia 2017 r. świadek wskazał, że nie uczestniczył w pracach na stawach "[...]", "[...]", "[...]". Z kolei, podczas przesłuchania 3 listopada 2017 r. zeznał on zupełnie inaczej. W przekonaniu Podatnika prowadzi to do wniosku, że w rzeczywistości świadek nie zna dobrze oznaczeń stawów i zapewne nie wie, gdzie znajduje się konkretny staw. Ta okoliczność i sprzeczność zeznań została jednak pominięta przez Organ; -) pominięcie faktu, że rozmiar prac wiązany z rekultywacją stawów był ogromny i wymagał wielu godzin pracy. W związku z tym, pracownicy Spółki nie mogli świadczyć pracy na rzecz projektu, gdyż byli zaangażowani w prace związane z hodowlą ryb. Co więcej, pominięto fakt, że duża część pracowników w okresie zimowym przebywała na urlopach, a część przebywała na zwolnieniu lekarskim (w skardze kasacyjnej wskazano konkretne przykłady ze wskazaniem nazwisk pracowników). Z tego Skarżący wyprowadził wniosek, że z początkiem każdego roku niemal nikt z pracowników nie był obecny w pracy, zaś w tym to okresie, tj. od października do kwietnia trwały prace związane z rekultywacją stawów; -) przesłuchania świadków (pracowników spółki G.) w roku 2017, a więc niemal dwa lata po zakończonej inwestycji i przekazanych przez Skarżącą informacji o pracownikach do Organu I instancji. W tym kontekście podkreślono, że odłów jesienny stawów rozpoczyna się co roku o różnych porach, - raz odłowy rozpoczynały się pod koniec sierpnia, innym razem nawet na początku października. W przekonaniu Podatnika, tak częsta zmiana terminów rozpoczynania odłowów może wprowadzić do tego, że pracownicy nie będą pamiętali dokładnych dat odłowów - daty odłowów są rejestrowane w dziennikach stawowych; -) w ramach realizowanego programu modernizacji i rekultywacji stawów, stawy "[...]", "[...]", "[...]" nie były włączone do zakresu prac dofinansowanych, a prace z nimi związane były wykonywane przez Skarżącego we własnym zakresie; w żadnym jednak wypadku, stawy te nie były włączone do zakresu prac dofinansowanych; -) R. P. nie prowadził prac na koparce gąsienicowej - był on jedynie zaangażowany w wyciąganie koparki firmy zewnętrznej, która ugrzęzła na stawie "[...]"; 3) art. 122, art. 187 § 1, art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez dopuszczenie się przez Organ wybiórczej a nie swobodnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Zdaniem Skarżącego, w konsekwencji tego zachowania ze zgromadzonych dowodów wyprowadzono twierdzenia, których przy właściwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego, nie sposób było z niego wywieść. Strona zarzuciła też tendencyjne postępowania prowadzenie przez Organ. Przejawiło się to przyjęciem wstępnego założenia i przyznawaniu wiarygodności jedynie dowodom potwierdzającym przyjęte założenie, przy pomijaniu bądź a priori odmawianiu przymiotu wiarygodności dowodom i faktom przeczącym tezie przyjętej przez Organ; 4) art. 180 § 1 O.p. - poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji pozbawioną podstaw odmowę przeprowadzenia dowodu zgłoszonego przez Stronę: -) na dojazd serwisanta do koparki, która była wynajęta do prac poza gospodarstwem, za co Skarżący wystawił faktury. Jak podkreślono, serwisant za dojazd do koparki przedstawił fakturę za wykonaną usługę i wskazał w niej ilość kilometrów, co dowodzi tego, że nie mógł on dojechać do siedziby Podatnika tylko znacznie bliżej, a więc poza siedzibę Strony; -) z przesłuchania świadka J. P., który - jak to ujęto - zeznawał przed sądem w niniejszej sprawie. W tym kontekście Podatnik podniósł, że w rzeczywistości - wbrew ustaleniom Organu – J. P. świadczył usługi polegające na odmulaniu stawów, które to nie podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym; -) z protokołu oględzin dokonanych przez kontrolujących na podstawie upoważnienia z 8 czerwca 2015 r. Jak podkreślono, protokół z tych czynności nie znajduje się w aktach sprawy; II. naruszanie przepisów prawa materialnego, tj. art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r., Nr 177, poz. 1054, dalej określanej jako u.p.t.u.). Zdaniem Strony doszło do tego poprzez uznanie, że nie ma ona prawa do odliczenia podatku naliczonego w zakresie kwestionowanych faktów, gdyż przedstawione faktury VAT stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane, tymczasem czynności zlecone przez Skarżącego jego wykonawcom zostały wykonane w całości. Podkreślono ponadto, że Strona, wybierając wykonawców, działała w dobrej wierze – w przekonaniu, że ci wykonawcy podzlecą wykonanie określonych prac podmiotom postępującym w sposób zgodny z przepisami prawa. W tym kontekście podkreślono, że w toku postępowania pominięto istotną okoliczność – to, iż Skarżący nie miał żadnego wpływu na działania wykonawców w zakresie ich wyboru, jak również na same czynności i działania dokonywane przez tych podwykonawców. zwłaszcza w obliczu okoliczności, że zlecone wykonawcom prace zostały wykonane w całości oraz zgodnie z umową. W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka została oddalona. Stało się tak, ponieważ aprobaty Naczelnego Sądu Administracyjnego nie uzyskały zarzuty podniesione w piśmie procesowym, skutkującym przeniesieniem do niego sprawy sądowoadministracyjnej. Jak już wcześniej wskazano, zagadnieniem spornym zaistniałym w przedmiotowej sprawie w relacjach pomiędzy stronami stosunku podatkowoprawnego była kwestia legalności wydania w odniesieniu do Spółki deklaratoryjnego rozstrzygnięcia w zakresie kwot naliczonego podatku od towarów i usług. W świetle art. 86 ust. 1 u.p.t.u., odliczenie naliczonego podatku od towarów i usług od kwoty podatku należnego ma miejsce w takim zakresie, w jakim towary i usługi, w cenie których jest zawarty podatek naliczony są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Oznacza to, że wykluczona jest redukcja należnego podatku od towarów i usług, ciążącego na podatniku tej daniny o podatek naliczony w sytuacji, gdy jego ciężar ekonomiczny nie został poniesiony w związku z działalnością gospodarczą w rozumieniu art. 15 ust. 2 u.p.t.u., wykonywaną przez podmiot obowiązany z tytułu podatku, natomiast nastąpiło to przez wzgląd na realizację potrzeb osobistych tej osoby. Ponadto wskazać trzeba na dwa podstawowe wymogi sformułowane w art. 86 ust. 2, 10 i 11 u.p.t.u. (w brzmieniu na czas urzeczywistnienia przez Stronę podatkowego stanu faktycznego), a w aspekcie temporalnym doprecyzowane w art. 86 ust. 13 u.p.t.u. Sprawiają one, że w przypadku "obrotu wewnątrzkrajowego" (dostaw towarów lub świadczenia usług) istnieją dwie zasadnicze przesłanki odliczenia podatku naliczonego: podatnik musi posiadać szczególnego rodzaju rachunek, czyli fakturę (fakturę VAT) oraz powinien objąć ekonomiczne władztwo nad rzeczą albo świadczona mu usługa winna być rzeczywiście wykonana. Niespełnienie któregokolwiek z tych warunków wyklucza redukcję należnego podatku od towarów i usług o kwoty podatku naliczonego. Dlatego właśnie, samo legitymowanie się fakturą, bez objęcia ekonomicznego władztwa nad rzeczą lub bez rzeczywistego wykonania udokumentowanej w niej usługi, nie uzasadnia odliczenia naliczonego podatku od towarów i usług. W takim bowiem przypadku nie jest urzeczywistniony ustawowy, wpisany w konstrukcję podatku od wartości dodanej, warunek redukcji kwot podatku należnego. Tym samym, jeżeli organ podatkowy stwierdzi jedną lub drugą niedoskonałość, bez potrzeby ustalania tzw. dobrej wiary podatnika ma prawo, a przede wszystkim – przez wzgląd na neutralność podatku oraz interes finansów publicznych - obowiązek zanegowania odliczenia. Odnosząc te spostrzeżenia do stanu faktycznego sprawy i zarzutów podnoszonych w skardze kasacyjnej, w pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że w postępowaniu podatkowym obowiązek ustalenia prawdy obiektywnej co do zasady jest powinnością organu podatkowego (por. art. 122 oraz art. 187 § 1 O.p.). Inaczej niż w prawie cywilnym, w prawie i w postępowaniu podatkowym nie obowiązuje zasada, że określone okoliczności powinien udowodnić ten, kto wywodzi z nich korzystne dla siebie skutki prawne. Ponieważ zaś powinność ustalenia prawdy obiektywnej jest domeną organu podatkowego kierującego postępowaniem podatkowym, a równocześnie reprezentującego w stosunku podatkowoprawnym podmiot uprawniony z tytułu podatku, jest on obowiązany badać okoliczności zarówno uzasadniające racje administracji podatkowej, jak i przemawiające na korzyść podatnika jako strony stosunku podatkowoprawnego. Organ podatkowy, na podstawie całego zebranego materiału dowodowego ocenia także, czy dana okoliczność została udowodniona (por. art. 191 O.p.). Przechodząc do kwestii procesowych wyartykułowanych w piśmie skutkującym przeniesieniem postępowania sądowoadministracyjnego do Naczelnego Sądu Administracyjnego godzi się zauważyć, że nie można zgodzić się z tezą o naruszeniu art. 190 § 1 i 2 w zw. z art. 123 § 1 i art. 121 § 1 O.p. Świadek R. S. został bowiem przesłuchany w innym postępowaniu, w tej czynności procesowej uczestniczył pełnomocnik Strony, a protokół z tej czynności został włączony do akt postępowania podatkowego poddanego kontroli najpierw Sądu I instancji, a następnie Naczelnego Sądu Administracyjnego. Okoliczność tę wyartykułowano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Jeżeli zaś chodzi o brak przesłuchania J. P., który miał świadczyć usługi na terenie gospodarstwa rybackiego, w postępowaniu podatkowym w przekonujący sposób usprawiedliwiono to działanie. Wspomniany podmiot nie prowadził bowiem działalności gospodarczej, a w okresie 2014 r. – 2015 r. nie był zarejestrowany jako podatnik podatku od towarów i usług oraz nie składał deklaracji VAT – 7. Znamienne jest też to, że do urzędu skarbowego nie wpłynęły informacje o dochodach wskazanej osoby oraz o pobranych od niej zaliczkach na podatek dochodowy za wspomniane lata. Rozliczając się z podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2014-2015 J. P. dokonał wspólnego rozliczenia z małżonką, składając zeznania roczne PIT-36. W dokumentach tych nie wykazał on jednak osiągniętego przez siebie przychodu. Jednocześnie ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby J.P. został wskazany jako podmiot realizujący prace na terenie gospodarstwa rybackiego samodzielnie bądź jako podwykonawca. Nie sposób też uznać za słuszny podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu pominięcia dowodu w postaci protokołu oględzin dokonanych 8 czerwca 2015 r., w trakcie kontroli podatkowej. Dokument ten znajduje się bowiem w aktach wspomnianej procedury podatkowej obejmującej rozliczenie podatkowe za marzec 2015 r. Sam protokół został zaś włączony do akt postępowania podatkowego. Poza tym, organy podatkowe nie kwestionowały ustaleń poczynionych podczas kontroli – tego, że prace zostały wykonane. Podnosiły natomiast, że aktywności tej nie zrealizowali wystawcy faktur. Odnosząc się do pozostałych zarzutów procesowych podniesionych w skardze kasacyjnej należy potwierdzić trafność ustaleń poczynionych przez organy podatkowe obydwu instancji, zaakceptowanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Według treści faktur usługi na rzecz Strony miał wykonywać podmiot działający pod nazwą M. Spółka Jawna. Godzi się jednak zauważyć, że ten fakturowy kontrahent Strony nie prowadził działalności w zakresie prac budowlanych, czy robót ziemnych (odmulania stawów i łowisk oraz oczyszczania rowów). Przedmiotem aktywności gospodarczej wspomnianego podmiotu była natomiast hurtowa sprzedaż gazu płynnego, dystrybucja butli, kompleksowe wykonywanie instalacji na gaz płynny. Dodatkowo, wspólnicy tej spółki (M. J. i M. J. – S.) nie potrafili udzielić konkretnych wyjaśnień co do prac prowadzonych na terenie gospodarstwa należącego do Strony. M. J. nie wiedział też, na jakich zasadach weryfikował możliwości sprzętowe i kadrowe podwykonawców. Nie miał on również świadomości tego, ile osób było zaangażowanych do wykonania robót w gospodarstwie. Sama spółka M. nie posiadała natomiast wystarczającego zaplecza maszynowego oraz kadrowego dla wykonania prac u Podatnika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego już te okoliczności świadczą o tym, że żadne roboty u Skarżącego nie zostały wykonane czy to bezpośrednio przez M., czy to przez podwykonawców tego podmiotu. W przekonaniu tym utwierdzają ustalenia dotyczące firm, które wg treści dokumentacji podatkowej, z woli M. miały być zleceniobiorcami prac w gospodarstwie Skarżącego i które w dalszej kolejności powierzały podwykonawcom realizację zadań w tym zakresie. Szczegółowy, niekwestionowany przez Stronę wywód dotyczący tej kwestii został przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji. Nie sposób ustalić, jakiej materii miałby dotyczyć zarzut pominięcia dowodu na dojazd serwisanta do koparki, która była wynajęta do prac poza gospodarstwem. W postępowaniu podatkowym, którego ostateczne rozstrzygnięcie jest punktem odniesienia dla rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego zawartych w niniejszym uzasadnieniu materia wynajmu sprzętu budowlanego przez Stronę nie była bowiem podnoszona (inaczej niż w sprawie I FSK 845/23 oraz I FSK 900/23). Nie wiadomo więc, jakie fakty istotne w sporze pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego miałyby być w ten sposób dowodzone. W tym stanie rzeczy, wszystkie przedstawione okoliczności łącznie ze sobą rozpatrywane, w przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego jasno świadczą o tym, że kontrahent Strony nie świadczył na jej rzecz usług udokumentowanych spornymi fakturami. Z tego względu zarzuty procesowe, formułowane przez Podatnika w jego skardze kasacyjnej nie mogły doprowadzić do uchylenia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W konsekwencji trafne było wydanie przez organy podatkowe, przy aprobacie Sądu I instancji deklaratoryjnego rozstrzygnięcia podatkowego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u. i zakwestionowanie odliczenia przez Podatnika naliczonego podatku od towarów i usług, wykazanego w spornych fakturach wystawionych przez jego partnera handlowego. Z wszystkich tych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw. Stało się tak na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634). Adam Nita Małgorzata Niezgódka – Medek Danuta Oleś
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI