I FSK 887/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatnika, potwierdzając brak prawa do odliczenia VAT od faktur dokumentujących fikcyjne usługi remontowo-budowlane, zakupy niesłużące działalności gospodarczej oraz brak spełnienia wymogów dla odliczenia VAT od paliwa.
Podatnik Z. Ł. zaskarżył decyzje organów podatkowych odmawiające mu prawa do odliczenia podatku VAT za okresy od lutego do czerwca 2012 r. Spór dotyczył faktur za usługi hotelowe, paliwo, usługi remontowo-budowlane od R. S. oraz zakupy niesłużące działalności gospodarczej. Sądy obu instancji uznały, że faktury za usługi remontowo-budowlane od R. S. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie wykazał, że inne zakupy służyły działalności opodatkowanej. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając prawidłowość rozstrzygnięć sądów niższych instancji.
Sprawa dotyczy skargi kasacyjnej Z. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, który oddalił skargi podatnika na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. Organy podatkowe zakwestionowały prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego VAT za okresy od lutego do czerwca 2012 r. w odniesieniu do faktur dokumentujących nabycie usług hotelowych, paliw silnikowych, usług remontowo-budowlanych od R. S. oraz zakupów niesłużących działalności gospodarczej. Sąd pierwszej instancji uznał, że faktury od R. S. nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co potwierdziły szeroko zakrojone postępowanie dowodowe organów, brak umowy, dokumentów płatności czy potwierdzenia wykonania usług przez pracowników. Dodatkowo, R. S. nie prowadził zarejestrowanej działalności gospodarczej w 2012 r. Sąd pierwszej instancji odmówił również prawa do odliczenia VAT od paliwa z uwagi na niespełnienie wymogów ustawy epizodycznej z 2011-2013 r. oraz od usług hotelowych, powołując się na art. 88 u.p.t.u. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, oddalił ją, uznając zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych i materialnych za niezasadne. NSA podkreślił, że skarga kasacyjna nie zakwestionowała ustaleń faktycznych, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a. i art. 2a O.p. były niezasadne. Sąd wskazał również na brak spełnienia wymogów formalnych skargi kasacyjnej oraz na prawidłowość ustaleń faktycznych dotyczących braku dodatkowych badań technicznych dla pojazdów, co uniemożliwiało 100% odliczenie VAT od paliwa.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (4)
Odpowiedź sądu
Nie, faktury takie nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego, zgodnie z art. 88 ust. 3a pkt 4 u.p.t.u.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły brak rzeczywistego świadczenia usług remontowo-budowlanych przez R. S. na rzecz skarżącego, co potwierdził brak dokumentów, zeznań świadków oraz status R. S. jako nieprowadzącego działalności gospodarczej w spornym okresie.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego; w sprawie dotyczyło odliczenia VAT od paliwa.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
Wyłączenie prawa do odliczenia podatku naliczonego w przypadku faktur, które nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 15
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja podatnika i działalności gospodarczej; w kontekście sprawy, kluczowe było ustalenie rzeczywistego świadczenia usług, a nie tylko statusu podmiotu.
u.p.t.u.
Ustawa o podatku od towarów i usług
Ogólne przepisy dotyczące VAT, stan prawny na 2012 r.
Ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym art. 3 § ust. 3
Warunki dotyczące dodatkowych badań technicznych pojazdów dla 100% odliczenia VAT od paliwa.
P.p.s.a. art. 106 § § 3
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Możliwość przeprowadzenia dowodów uzupełniających; w sprawie uznano, że nie miał zastosowania do kwestionowania ustaleń faktycznych.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 ust. 1 lit. a-c
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy uchylenia decyzji lub stwierdzenia nieważności aktu; w skardze kasacyjnej zarzucono pominięcie naruszeń przez organ.
P.p.s.a. art. 174
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania sprawy przez NSA.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
O.p. art. 2a
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Rozstrzyganie wątpliwości na korzyść podatnika; w sprawie uznano, że dotyczy tylko wykładni prawa, nie stanu faktycznego.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów.
u.p.d.o.f. art. 23 § ust. 1
Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych
Koszty uzyskania przychodu; przywołana w skardze kasacyjnej, ale nie była przedmiotem rozstrzygnięcia NSA.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 145 § 1 ust. 1 lit. a-c w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd pierwszej instancji poważnych naruszeń poczynionych uprzednio przez organ. Naruszenie art. 3 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i wadliwe uzasadnienie wyroku. Naruszenie art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodów uzupełniających. Naruszenie art. 2a O.p. poprzez rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść podatnika. Naruszenie art. 15 u.p.t.u. poprzez pominięcie istoty definicji podatnika oraz działalności gospodarczej. Naruszenie art. 86 ust. 2 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię i nieuznanie prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących zakup paliwa.
Godne uwagi sformułowania
faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie weryfikował wcześniej swojego kontrahenta – R. S. w zakresie tego czy jest on czynnym podatnikiem VAT nie można domniemywać chociażby na podstawie innego rodzaju okoliczności i zdarzeń nie prowadził w istocie działalności gospodarczej, a tym samym nie mógł świadczyć usług na rzecz skarżącego nie dopełnił warunków określonych w ustawie z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. Nie jest zatem wystarczającym odesłanie w skardze kasacyjnej do uchybień wskazanych w skargach do WSA. Nie może służyć podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę wyrokowania. Nie ma zastosowanie co do stanu faktycznego sprawy. Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika. nie normuje - odnoszący się do wykładni prawa - przypadek niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa, nie stanowi natomiast o "wątpliwych okolicznościach sprawy"
Skład orzekający
Izabela Najda-Ossowska
sędzia
Janusz Zubrzycki
sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie utrwalonej linii orzeczniczej dotyczącej fikcyjnych faktur, braku rzeczywistego świadczenia usług, wymogów formalnych dla odliczenia VAT od paliwa oraz interpretacji art. 2a O.p."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i przepisów obowiązujących w 2012 r., choć zasady interpretacyjne pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje typowe problemy z odliczaniem VAT od faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistości gospodarczej, co jest częstym zagadnieniem w praktyce. Wyjaśnienie interpretacji art. 2a O.p. jest również cenne.
“Fikcyjne faktury i VAT: Jak sądy rozstrzygają spory o odliczenie podatku?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 887/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-03-27 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-07-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Izabela Najda-Ossowska Janusz Zubrzycki /sprawozdawca/ Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Rz 698/19 - Wyrok WSA w Rzeszowie z 2020-01-28 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2020 poz 106 art. 15, art. 86 ust. 2, art. 88 ust. 3a pkt 4 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka- Medek, Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (sprawozdawca), Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Protokolant Jan Żołądź, po rozpoznaniu w dniu 27 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 stycznia 2020 r. sygn. akt I SA/Rz 698/19 w sprawie ze skargi Z. Ł. na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 9 sierpnia 2019 r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień i czerwiec 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Z. Ł. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 28 stycznia 2020 r. (sygn. akt I SA/Rz 698/19), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji) oddalił skargi Z. Ł. (dalej: strona, skarżący) na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 9 sierpnia 2019 r. w przedmiocie określenia wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty, marzec, kwiecień, czerwiec 2012 r. (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). 1.2. Sąd uzasadniając wydane rozstrzygnięcie ustalił, że zaskarżonymi decyzjami z 9 sierpnia 2019 r. Dyrektor IAS w Rzeszowie utrzymał w mocy decyzje Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. (dalej: Naczelnik US, organ pierwszej instancji) z 9 stycznia 2019 r. określające skarżącemu wysokości nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za luty, marzec, kwiecień 2012 r. oraz określającą wysokość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, a także wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za czerwiec 2012 r. Organy podatkowe po przeprowadzeniu w stosunku do skarżącego kontroli podatkowej, stanęły na stanowisku, że skarżący nie miał prawa do odliczenia w miesiącu lutym 2012 r. podatku naliczonego wynikającego z faktury wystawionej przez S., a także w miesiącu kwietniu 2012 r. z faktury wystawionej przez H. dokumentujących nabycie usług hotelowych. Ponadto organy stanęły na stanowisku, że skarżący nie miał prawa do pomniejszenia swojego podatku należnego za miesiące luty, marzec, kwiecień, czerwiec 2012 r. o kwoty podatku naliczonego, wynikające z faktur dokumentujących zakup paliw silnikowych i oleju napędowego, do pojazdów wykorzystywanych w prowadzonej działalności gospodarczej w 2012 r. Oprócz tego organy w okolicznościach przedmiotowych spraw, obejmujących okresy od lutego do kwietnia 2012 r. oraz czerwiec 2012 r., zakwestionowały u skarżącego pomniejszenie jego podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z faktur dokumentujących zakup przez skarżącego usług remontowo-budowlanych od R. S. Według nich przedmiotowe faktury nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Organy podatkowe doszły do przekonania, że skarżący był świadomy charakteru transakcji, w których uczestniczył, co potwierdza jego oświadczenie, że nie weryfikował wcześniej swojego kontrahenta – R. S. w zakresie tego czy jest on czynnym podatnikiem VAT. Organ odwoławczy podzielił też ustalenia i stanowisko Naczelnika US w S., odnośnie niezasadności rozliczenia przez skarżącego podatku naliczonego, z tytułu faktur dotyczących nabycia paliwa w wysokości 100 % wartości podatku oraz z faktur dotyczących nabycia usług hotelowych oraz faktur dotyczących zakupów niedotyczących prowadzonej działalności (dezodoranty, olej, tabletki do zmywarki). 1.3. Sąd pierwszej instancji dokonując legalności zaskarżonych decyzji stwierdził, że odpowiadają one prawu, a tym samym wniesione skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. W przypadku faktur wystawionych na inne podmioty, faktur rozliczanych przez podatnika po raz kolejny, czy też faktur dokumentujących zakupy związane z zaspokojeniem prywatnych potrzeb zdaniem Sądu stanowisko organów w tym zakresie jest jasne i nie może budzić wątpliwości, tym bardziej, że skarżący nie wskazuje na żadne okoliczności czy dowody, w świetle których można by było przyjąć, że wydatki udokumentowane tego rodzaju fakturami (dokumentującymi zakupy na zaspokojenie prywatnych potrzeb) rzeczywiście służyły wykonywaniu przez niego działalności gospodarczej i świadczeniu usług opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Jeżeli chodzi zawyżenie przez skarżącego jego podatku naliczonego, na podstawie tzw. "pustych faktur", tj. faktur dokumentujących zakup usług remontowo- budowlanych od R. S., Sąd ocenił brak podstaw do podważania ustaleń i stanowiska organów. Organy dokonując ustaleń w tym zakresie przeprowadziły szeroko zakrojone postępowanie dowodowe, analizując wszelkie istotne aspekty badanej okoliczności oraz fakty mogące potwierdzić, że do tego rodzaju świadczenia usług rzeczywiście mogło dojść. Faktu świadczenia przez R. S. usług na rzecz skarżącego nie potwierdzają jednak żadne dokumenty, takie jak chociażby zawarta pomiędzy stronami umowa na świadczenie usług, dokumenty poświadczające zrealizowanie płatności za ich realizację czy tez inne okoliczności chociażby pośrednio wskazujące na to, że wykonanie usług rzeczywiście miało miejsce. Korzystania z usług R. S. nie potwierdzili również pracownicy skarżącego, którzy realizowali zlecone przez niego prace, a w tej sytuacji ich wykonania nie można domniemywać chociażby na podstawie innego rodzaju okoliczności i zdarzeń. Jak stwierdziły bowiem organy, R. S. nie zgłaszał do ZUS pracowników, którzy mogliby te czynności realizować, a samo stwierdzenie, że podczas realizacji zleconych prac przez pracowników skarżącego obecne były także inne osoby nie stwarza w ocenie Sądu wystarczającej podstawy do przyjęcia, że realizowały one prace na rzecz R. S., który świadczył usługi na rzecz skarżącego. Dodatkowo Sąd zauważył, że wykonywane przez skarżącego prace, na rzecz jego zleceniodawców, kosztorysowo nie przystawały do wartości zakwestionowanych faktur. Sam zaś R. S. po okresie, w którym miał zakaz wykonywania działalności gospodarczej, nie składał deklaracji podatkowych, a także nie dokonał swojej rejestracji jako czynnego podatnika podatku od towarów i usług. Natomiast zgłoszenie aktualizacyjne do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej złożył dopiero w grudniu 2013 r. To tylko potwierdza, że podmiot ten w 2012 r. nie prowadził w istocie działalności gospodarczej, a tym samym nie mógł świadczyć usług na rzecz skarżącego. W tej sytuacji uprawnione było stwierdzenie przez organy, że skarżący nie mógł dokonać obniżenia swojego podatku należnego o podatek naliczony, wynikający z faktur wystawionych przez R. S., jako że przedmiotowe faktury nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Tego rodzaju stanowisko znajduje odzwierciedlenie w brzmieniu art. 88 ust. 3a pkt 4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2020 r. poz. 106; dalej: u.p.t.u.). W ocenie Sądu organy zasadnie przyjęły, że podatnik nie był również uprawniony do odliczenia kwoty podatku VAT zawartego w cenie nabytych paliw, ponieważ nie dopełnił warunków określonych w ustawie z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie niektórych ustaw w związku z realizacją ustawy budżetowej (Dz. U. z 2012 r. poz. 1456). Ustawa ta miała charakter regulacji epizodycznej, stanowiącej szczególne uregulowanie względem zasad rozliczania podatku VAT określonych w ustawie VAT i obowiązywała od 1 stycznia 2011 r. do 31 grudnia 2013 r. Odnośnie prawa odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktur dokumentujących nabycie usług hotelowych zdaniem Sądu organy zasadnie odmówiły skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego z ww. faktur. Lista wyłączeń prawa do odliczenia podatku określona jest w art. 88 u.p.t.u., a wśród tych wyłączeń znajduje się między innymi wyłączenie odnoszące się do usług gastronomicznych i noclegowych. W związku z tym, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.,) Sąd skargi oddalił. 2. Skarga kasacyjna. 2.1. Skarżący skargą kasacyjną zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1-2 P.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: 1. art. 145 § 1 ust. 1 lit. a-c w związku z art. 151 P.p.s.a. poprzez pominięcie przez Sąd pierwszej instancji poważnych naruszeń poczynionych uprzednio przez organ, które wykazywał skarżący w skargach do WSA z dnia 20 września 2019 r. (dot. sygn. [...]), przy jednoczesnym niestwierdzeniu przez WSA wadliwości decyzji organu, a tym samym bezpodstawnym oddaleniu ww. skarg, 2. art. 3 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i wadliwe uzasadnienie wyroku polegające na pobieżnym rozpatrzeniu zarzutów skarżącego, w tym także poprzez sformułowanie uzasadnienia wyroku z pominięciem zwięzłego przedstawienia stanu sprawy, jak również z pominięciem precyzyjnego wyjaśnienia stanowiska Sądu pierwszej instancji, przy jednoczesnym powielaniu stanowiska organu przez WSA bez stosownej argumentacji dla takiego wyboru, 3. art. 106 § 3 P.p.s.a. poprzez brak przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów, tj. z faktur wystawianych przez R. S., w związku z zeznaniami świadków, celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości, co skutkowało wydaniem wyroku na podstawie błędnych bądź niedokładnych ustaleń faktycznych m.in. co do rzekomego posługiwania się fakturami niedokumentującymi rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i uznania zaistnienia zaległości podatkowej, przy jednoczesnym braku wskazania faktów, które WSA uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej a tym samym wyroku, który budzi uzasadnione zastrzeżenia, 4. art. 2a O.p. poprzez rozstrzyganie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść podatnika, a tym samym uznanie zawyżenia podatku naliczonego do odliczenia w lutym, marcu, kwietniu i czerwcu 2012 r., 5. art. 15 u.p.t.u. (stan prawny na 2012 r.) poprzez pominięcie istoty definicji podatnika oraz działalności gospodarczej przez co należałoby uznać, że zaliczenie danego podmiotu do kategorii podatników VAT następuje na skutek wykonywania przez ten podmiot czynności określonych, niezależnie od dopełnienia obowiązków rejestracyjnych i co powinno być zastosowane przy rozpatrywaniu współpracy gospodarczej skarżącego z R. S., 6. art. 86 ust. 2 u.p.t.u. poprzez jego błędną wykładnię, a tym samym nieuznania prawa do odliczenia podatku naliczonego wykazanego na fakturach dokumentujących zakup paliwa, ujętych w ewidencji za luty, marzec, kwiecień i czerwiec 2012 r. Mając na względzie powyższe naruszenia, skarżący wniósł o rozpatrzenie przedmiotowej skargi na rozprawie oraz o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, a także o zwrot poniesionych niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego. 2.2. Dyrektor IAS w Rzeszowie w odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżącego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 P.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 P.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. 3.2. W ramach sformułowanych zarzutów kasacyjnych nie zakwestionowano dokonanej przez Sąd oceny prawidłowości zgromadzenia w sprawie materiału dowodowego oraz jego oceny, nie sformułowano bowiem żadnego zarzutu podnoszącego naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej normujących zasady procedury podatkowej, np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 O.p. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie wskazano żadnego przepisu Ordynacji podatkowej, który zdaniem strony skarżącej mógłby zostać naruszony. Niewystarczającym w tym zakresie jest jedynie stwierdzenie w zarzucie pierwszym naruszenia "art. 145 § 1 ust. 1 lit. a-c w związku z art. 151 P.p.s.a." (błędnie przy tym wskazano art. 145 § 1 ust. 1 lit. a-c, gdyż art. 145 P.p.s.a. nie ma ustępów, a jedynie paragrafy, punkty i litery) poprzez pominięcie przez Sąd pierwszej instancji poważnych naruszeń poczynionych uprzednio przez organ, które wykazywał skarżący w skargach do WSA z dnia 20 września 2019 r. (dot. sygn. [...]", gdyż w świetle art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. W szczególności formalizm ów wiąże się z powinnością prawidłowego skonstruowania podstaw kasacyjnych, co obejmuje zarówno obowiązek ich konkretnego przytoczenia, jak i uzasadnienia. Konkretne przytoczenie podstaw kasacyjnych polega na wskazaniu w skardze kasacyjnej przepisów prawa, które zdaniem strony skarżącej zostały naruszone oraz formy ich naruszenia, a uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno szczegółowo wskazywać na czym zdaniem skarżącego to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom procesowym należy dodatkowo wykazać, iż to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest zatem wystarczającym odesłanie w skardze kasacyjnej do uchybień wskazanych w skargach do WSA. W sytuacji gdy rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny następuje, zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., wyłącznie w jej granicach, Sąd ten nie jest uprawniony do zastępowania skarżącego kasacyjnie w formułowaniu podstaw kasacyjnych w sposób spełniający wymagania określone w art. 174 P.p.s.a., ponieważ to skarżący jest zobowiązany określić te podstawy, co wynika z art. 176 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Obowiązek ten jest bowiem jedną z normatywnych przyczyn ustanowienia przez ustawodawcę w art. 175 P.p.s.a. wymogu sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika, tj. adwokata lub radcę prawnego, bądź przez inne osoby wymienione w tym przepisie, aby właśnie w ten sposób zapewnić przede wszystkim prawidłowe określenie podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem spełniającym wymagania określone przepisami P.p.s.a. 3.3. Za niedopuszczalne przy tym należy uznać kwestionowanie prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych zarzutem naruszenia art. 106 § 3 P.p.s.a., co ma miejsce w będącej przedmiotem rozpoznania skardze kasacyjnej. Po pierwsze, przepis ten w sprawie tej nie był w ogóle stosowany przez Sąd pierwszej instancji, gdyż z protokołu rozprawy przed tym Sądem wynika, że po stronie skarżącej nikt nie uczestniczył w jej przebiegu, wobec czego nikt nie zgłosił w trybie tego przepisu wniosku o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z dokumentów, a w konsekwencji Sąd przepisu tego nie stosował (również w skardze do tego Sądu nie był formułowany jakikolwiek wniosek w trybie art. 106 § 3 P.p.s.a.). Po drugie, przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. nie może służyć podważeniu prawidłowości ustaleń faktycznych przyjętych przez sąd administracyjny za podstawę wyrokowania, z którymi strona skarżąca kasacyjnie się nie zgadza. Przewidzianą w art. 106 § 3 P.p.s.a. możliwość przeprowadzenia przez sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu należy bowiem rozumieć jako odnoszącą się do sytuacji wystąpienia istotnych wątpliwości związanych z oceną, czy zaskarżony akt jest zgodny z prawem, a nie do sytuacji wystąpienia wątpliwości związanych z ustaleniami zaistniałego w sprawie stanu faktycznego (por. wyrok NSA z 7 lipca 2023 r., sygn. akt III FSK 1284/22). 3.4. Prawidłowości oceny stanu faktycznego sprawy nie służy również art. 2a O.p., wobec czego niezasadny jest zarzut naruszenia tego przepisu, którego norma – wbrew stanowisku skargi kasacyjnej – nie ma zastosowanie co do stanu faktycznego sprawy. Niezasadność tego zarzutu potwierdza treść normy tego przepisu, zgodnie z którą "Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść podatnika". Z przytoczonej regulacji prawnej wynika w sposób oczywisty i jednoznaczny, że normuje ona - odnoszący się do wykładni prawa - przypadek niedających się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa, nie stanowi natomiast o "wątpliwych okolicznościach sprawy", które to, podniesione przez autora skargi kasacyjnej sformułowanie, kierowane jest do ustaleń i oceny stanu faktycznego sprawy, czyli do kwestii postępowania dowodowego odnośnie prawidłowości zgromadzenia materiału dowodowego "na okoliczność posługiwania się przez Skarżącego rzekomo pustymi fakturami". Zasada in dubio pro tributario wyrażona w art. 2a O.p. stanowi wyłącznie o rozstrzyganiu na korzyść podatnika wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego, zatem na jego podstawie nie można domagać się rozstrzygnięcia na korzyść podatnika wątpliwości dotyczących stanu faktycznego. Przepis ten ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy interpretacja przepisu prawa przy zastosowaniu wszystkich wykładni prawa (gramatycznej, systemowej, funkcjonalnej) nie daje zadowalających rezultatów. Tylko w przypadku, gdy rezultat przeprowadzonej wykładni, mimo zastosowania różnych metod interpretacji, pozwala na przyjęcie alternatywnych względem siebie treści normy prawnej, prawidłowym rozwiązaniem jest wybór znaczenia, które jest korzystne dla podatnika. Natomiast kwestia rozstrzygania niedających się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego powinna być dokonywana w oparciu o reguły postępowania dowodowego określone w art. 187 § 1 i art. 191 O.p., których naruszenia skarżąca strona nie wskazała. 3.5. Za niezasadny uznać także należy zarzut naruszenia art. 3 § 1 oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli i wadliwe uzasadnienie wyroku polegające na pobieżnym rozpatrzeniu zarzutów skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej brak bowiem jakiegokolwiek uzasadnienia tego zarzutu, co już z tego powodu czyni go bezpodstawnym. Uzasadnienie Sądu pierwszej instancji spełnia przy tym wszelkie wymogi formalne określone w art. 141 § 4 P.p.s.a., a w szczególności, wbrew stanowisku strony skarżącej, zawarto w nim zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, jak również w sposób jednoznaczny przedstawiono stanowisko Sądu co do prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, a także oceniono trafność rozstrzygnięcia organu odwoławczego w kontekście zastosowania przepisów prawa materialnego. 3.6. W sytuacji gdy w ramach niniejszej skargi kasacyjnej nie zakwestionowano prawidłowości poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, za niezasadne uznać należy zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 15 u.p.t.u. i art. 86 ust. 2 u.p.t.u. 3.7. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej trudno zresztą dopatrzyć się jakiegokolwiek uzasadnienia zarzutu naruszenia art. 15 u.p.t.u. Nie wiadomo natomiast z jakich powodów w skardze tej, dotyczącej podatku od towarów i usług, wskazano, że "W zaskarżonym wyroku podniesiono, iż Podatnik zawyżył koszty uzyskania przychodu wobec wydatków przez niego poniesionych, gdyż (w ocenie WSA) brak było podstawy do dokonania stosownej ewidencji.", a ponadto przywołano treść art. 23 ust. 1 u.p.d.o.f. Odnosząc się do samej treści zarzutu naruszenia art. 15 u.p.t.u., to trafnie skarżący podnosi, że zaliczenie danego podmiotu do kategorii podatników VAT następuje na skutek wykonywania przez ten podmiot czynności opodatkowanych VAT, niezależnie od dopełnienia obowiązków rejestracyjnych, lecz stwierdzenie to nie ma żadnego odniesienia do stanu faktycznego tej sprawy, w którym organy podatkowe nie zakwestionowały skarżącemu prawa do odliczenia podatku naliczonego z uwagi na status R. S., jako niebędącego podatnikiem VAT, lecz z uwagi na ustalenie, że nie zrealizował on w rzeczywistości na rzecz skarżącego czynności wskazanych w tych fakturach. 3.8. Odnośnie natomiast zarzutu naruszenia art. 86 ust. 2 u.p.t.u., w którym skarżący kwestionuje zasadność pozbawienia go prawa do odliczenia z faktur dokumentujących nabycie paliwa do samochodów, nie ma podstaw do jego uwzględnienia w sytuacji niepodważenia w sprawie ustaleń co do nieposiadania przez samochody używane przez skarżącego dodatkowego badania technicznego w okręgowej stacji kontroli pojazdów, o którym mowa w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 16 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o transporcie drogowym (Dz.U. Nr 247, poz. 1652). Bezpodstawne jest przy tym twierdzenie skarżącego, że w sprawie nie poczyniono w tym zakresie stosowanych ustaleń. Przypomnieć należy, że zgodnie z ww. art. 3 ust. 3 ustawy z 16 grudnia 2010 r. spełnienie wymagań dla pojazdów samochodowych określonych w art. 3 ust. 2 pkt 1-4 tej ustawy, czyli pojazdów w przypadku których podatnikowi przysługiwało 100 % odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia paliwa do tych samochodów, stwierdza się na podstawie dodatkowego badania technicznego przeprowadzonego przez okręgową stację kontroli pojazdów, potwierdzonego zaświadczeniem wydanym przez tę stację oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu, zawierającego właściwą adnotację o spełnieniu tych wymagań. W decyzjach organu pierwszej instancji dot. rozliczenia lutego, marca, kwietnia i czerwca 2012 r. (por. str. 6 tych decyzji) przedstawiono szereg czynności, które powziął organ w celu stwierdzenia czy podatnik dysponował tego rodzaju dodatkowymi badaniami technicznymi tych pojazdów, w tym również wzywano skarżącego do przedstawienia w tym zakresie stosownych dokumentów. Skarżący takich dokumentów nie przedstawił, a Wydział Komunikacji i Transportu Starostwa Powiatowego w S. poinformował, że przedmiotowe pojazdy skarżącego nie posiadały dodatkowych badań technicznych, o których mowa w art. 3 ust. 3 ww. ustawy. 3.9. W sytuacji zatem kiedy żaden ze sformułowanych w skardze kasacyjnej zarzutów nie zasługuje na uwzględnienie, skargę kasacyjną jako niezasadną należało na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 2 P.p.s.a. miarkując wynagrodzenie pełnomocnika organu, z uwagi na jednorodny charakter rozstrzyganych spraw. Janusz Zubrzycki Małgorzata Niezgódka - Medek Izabela Najda – Ossowska Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI