I FSK 882/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie dotyczącą podatku od towarów i usług za okresy od stycznia do września 2013 r. Organy podatkowe zakwestionowały 90 faktur VAT wystawionych przez skarżącego, uznając je za nierzetelne i nakładając obowiązek zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Skarżący twierdził, że faktury zostały wystawione bez jego wiedzy i zgody, podejrzewając o to swoją byłą żonę, która miała zabrać jego firmowy laptop z danymi księgowymi. WSA oddalił skargę, uznając, że skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu i że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny. NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów, uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące naruszenia prawa do czynnego udziału strony w postępowaniu z powodu wadliwych doręczeń są zasadne, choć nie wszystkie argumenty skarżącego zostały uwzględnione. NSA podkreślił, że art. 108 ust. 1 u.p.t.u. nie zawsze obciąża podatnika, którego dane widnieją na fakturze, jeśli faktury zostały wystawione bez jego wiedzy i zgody. Sąd nakazał ponowne przesłuchanie świadków M.K. i M.I., przeprowadzenie konfrontacji ze skarżącym, zbadanie zeznań świadków dotyczących kradzieży laptopa oraz ponowne rozpoznanie wniosków dowodowych po jednoznacznym ustaleniu, czy faktury były 'puste'. Nakazano również ocenę dowodów z akt sprawy karnej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w kontekście odpowiedzialności za faktury wystawione bez wiedzy i zgody podatnika, a także zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym i skutki wadliwych doręczeń.
Każda sprawa dotycząca odpowiedzialności za faktury 'puste' wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego i dowodów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczące skuteczności doręczeń i zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu, może stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie przepisów postępowania, w tym prawa do czynnego udziału strony, może stanowić podstawę do uchylenia orzeczenia, jeśli miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty dotyczące wadliwych doręczeń i braku zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu były zasadne, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, zwłaszcza w kontekście konieczności ponownego zbadania kwestii wystawienia faktur.
Czy podatnik, którego dane zostały bezprawnie wykorzystane do wystawienia faktury VAT bez jego wiedzy i zgody, jest zobowiązany do zapłaty podatku VAT wykazanego na tej fakturze na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie zawsze. Podatnik, którego dane zostały bezprawnie wykorzystane do wystawienia faktury bez jego wiedzy i zgody, nie może być uznany za jej wystawcę w rozumieniu art. 108 ust. 1 u.p.t.u., chyba że nie dochował należytej staranności w celu kontrolowania działań osób trzecich.
Uzasadnienie
NSA powołał się na orzecznictwo własne oraz wyrok TSUE C-442/22, wskazując, że kluczowe jest ustalenie, czy podatnik faktycznie wystawił fakturę lub godził się na jej wystawienie. W przypadku podszycia się pod dane podatnika, obowiązek zapłaty VAT nie powstaje, chyba że podatnik nie dołożył należytej staranności.
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny i wywiodły wnioski, odmawiając uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego zmierzających do wykazania, że nie wystawił on spornych faktur?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy odmowa uwzględnienia wniosków dowodowych mogła mieć wpływ na ustalenie stanu faktycznego, a w szczególności na kwestię, czy faktury były 'puste' i czy skarżący faktycznie dokonał transakcji.
Uzasadnienie
NSA uznał, że odmowa uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego, takich jak ponowne przesłuchanie świadków, konfrontacja, czy dowody dotyczące kradzieży laptopa, mogła być nieprawidłowa i wymaga ponownego rozpoznania po jednoznacznym ustaleniu, czy faktury były 'puste'.
Przepisy (18)
Główne
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Obowiązek zapłaty podatku VAT przez podmiot, który wystawił fakturę wykazującą kwotę podatku. Kluczowe jest ustalenie, czy podmiot faktycznie wystawił fakturę, a nie tylko czy jego dane zostały na niej użyte.
p.p.s.a. art. 145 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia orzeczenia sądu administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi przez WSA.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA.
Pomocnicze
o.p. art. 148 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Miejsca doręczania pism osobom fizycznym (mieszkanie, miejsce pracy) są równorzędne.
o.p. art. 146 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek strony zawiadomienia organu podatkowego o zmianie adresu do doręczeń.
o.p. art. 123 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania.
o.p. art. 190 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Bezwzględny obowiązek zawiadomienia strony o przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków, opinii biegłych lub oględzin co najmniej na 7 dni przed terminem.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia sądu administracyjnego.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego.
o.p. art. 187
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek organu podatkowego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego.
o.p. art. 180
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Dopuszczalność dowodów w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Rodzaje dowodów w postępowaniu podatkowym.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzekanie o kosztach postępowania.
o.p. art. 240 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przesłanki wznowienia postępowania podatkowego.
o.p. art. 200
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie o zakończeniu postępowania podatkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przepisów postępowania poprzez nieskuteczne doręczenia i brak zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu. • Potrzeba ponownego zbadania, czy skarżący faktycznie wystawił sporne faktury, zwłaszcza w kontekście możliwości podszycia się pod jego dane. • Niewłaściwe odmówienie uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego, które mogły mieć istotny wpływ na ustalenie stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Argumenty WSA dotyczące prawidłowości doręczeń i zapewnienia czynnego udziału strony w postępowaniu. • Uznanie przez organy i WSA, że skarżący nie wykazał, iż nie wystawił faktur, a jego twierdzenia były gołosłowne.
Godne uwagi sformułowania
nie jest wystawcą faktury zobowiązanym do zapłaty podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. podmiot, którego danymi bezprawnie posłużono się w treści faktury • nie można pozbawić strony przewidzianego w art. 190 § 1 o.p. uprawnienia • brak aktywności Strony w toku postępowania był wyborem Skarżącego i nie wynikał niewątpliwie z wadliwych doręczeń Naczelnik Urzędu Skarbowego • nie zawsze adresatem decyzji z art. 108 ust. 1 u.p.t.u. jest podatnik, którego dane widnieją na fakturze
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący
Marek Kołaczek
sprawozdawca
Dominik Mączyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w kontekście odpowiedzialności za faktury wystawione bez wiedzy i zgody podatnika, a także zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym i skutki wadliwych doręczeń."
Ograniczenia: Każda sprawa dotycząca odpowiedzialności za faktury 'puste' wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego i dowodów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia odpowiedzialności podatkowej za faktury wystawione przez osoby trzecie, co ma szerokie implikacje praktyczne dla przedsiębiorców. Dodatkowo porusza kwestie proceduralne związane z prawem do obrony.
“Czy możesz odpowiadać za VAT z faktury, której nie wystawiłeś? NSA wyjaśnia granice odpowiedzialności.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.