I FSK 874/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję organu w przedmiocie podatku od towarów i usług za 2013 r. oraz umorzył postępowanie. Organ zarzucał sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w szczególności błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (zasada zaufania do organów podatkowych) w związku z art. 120 Ordynacji podatkowej (zasada legalizmu). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji. Sąd podkreślił, że zasada zaufania do organów podatkowych, wyrażona w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej, chroni podatnika, który działał w dobrej wierze, opierając się na utrwalonej wykładni prawa prezentowanej przez organy podatkowe, nawet jeśli ta wykładnia uległa późniejszej zmianie. W analizowanej sprawie spółka S. Sp. z o.o. zawierała długoterminowy kontrakt na utrzymanie autostrady, opierając się na interpretacjach podatkowych z lat 2012-2014, które kwalifikowały świadczone usługi jako odrębne czynności podlegające różnym stawkom VAT. Późniejsza zmiana wykładni przez Ministra Finansów, uznająca te usługi za kompleksowe i podlegające stawce 23%, naraziłaby spółkę na znaczące straty finansowe. Sąd uznał, że przerzucanie na podatnika konsekwencji finansowych wadliwej wykładni organów państwowych narusza zasadę sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadę zaufania do państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOchrona podatnika w przypadku zmiany wykładni prawa podatkowego przez organy, zasada zaufania do organów państwa, sprawiedliwość rozstrzygnięcia w prawie podatkowym.
Dotyczy sytuacji, gdy podatnik działał w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną praktykę interpretacyjną organów podatkowych, a zmiana tej praktyki naraziła go na negatywne skutki finansowe.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zasada zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) może chronić podatnika, który działał zgodnie z utrwaloną wykładnią prawa prezentowaną przez organy podatkowe, nawet jeśli ta wykładnia została później zmieniona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zasada zaufania chroni podatnika, który w dobrej wierze oparł swoje długoterminowe zobowiązania na utrwalonej praktyce interpretacyjnej organów podatkowych, nawet jeśli ta praktyka uległa zmianie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że przerzucanie na podatnika konsekwencji finansowych wadliwej wykładni organów państwowych narusza zasadę sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i zaufania do państwa, zwłaszcza gdy podatnik działał w oparciu o znane mu interpretacje i warunki przetargowe.
Czy zasada legalizmu (art. 120 Ordynacji podatkowej) zawsze ma pierwszeństwo przed zasadą zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacjach, gdy zmiana wykładni prawa przez organy podatkowe narusza uzasadnione oczekiwania podatnika działającego w dobrej wierze, zasada zaufania może wymagać szczególnej ochrony.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że nadmierne akcentowanie zasady legalizmu kosztem zasady zaufania może prowadzić do niesprawiedliwych rozstrzygnięć i podważać poczucie sprawiedliwości.
Czy zasada zaufania do organów podatkowych może być stosowana tylko do podatników, którzy wystąpili o wydanie indywidualnej interpretacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada zaufania może być stosowana również do podatników, którzy działali w oparciu o powszechnie znaną i utrwaloną praktykę interpretacyjną organów podatkowych, potwierdzoną np. warunkami przetargowymi.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że odmowa zastosowania zasady zaufania tylko dlatego, że podatnik nie wystąpił o indywidualną interpretację, podczas gdy działał w oparciu o jednolitą praktykę organów, naruszałaby zasadę równości.
Przepisy (7)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych, która chroni podatnika działającego w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną praktykę interpretacyjną.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada legalizmu, która musi być stosowana z uwzględnieniem innych zasad, w tym zasady zaufania.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
u.p.t.u. art. 87 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określenie różnicy podatku stanowiącej nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zasada zaufania do organów podatkowych chroni podatnika działającego w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną praktykę interpretacyjną, nawet jeśli uległa ona zmianie. • Przerzucanie na podatnika konsekwencji finansowych wadliwej wykładni organów państwowych narusza zasadę sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i zaufania do państwa. • Zasada zaufania może być stosowana również do podatników, którzy działali w oparciu o powszechnie znaną praktykę interpretacyjną, a nie tylko tych, którzy wystąpili o indywidualną interpretację.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej. • Zarzuty naruszenia art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 120 Ordynacji podatkowej. • Zarzuty naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu.
Godne uwagi sformułowania
Państwo musi brać odpowiedzialność za działanie swoich organów i nie powinno na obywateli i podmioty gospodarcze przerzucać skutków finansowych dokonywanej w majestacie prawa wykładni prawa podatkowego. • Takie podejście do przedmiotowego problemu godzi jednak w powszechne poczucie sprawiedliwości. • Zasada zaufania podmiotów gospodarczych do znanej im jednolitej wykładni przez wyspecjalizowane organy podatkowe prawa podatkowego [...] stanowiło dla podatników [...] gwarancję prawidłowości prognozowania swoich działań.
Skład orzekający
Dominik Mączyński
sprawozdawca
Izabela Najda-Ossowska
przewodniczący
Janusz Zubrzycki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona podatnika w przypadku zmiany wykładni prawa podatkowego przez organy, zasada zaufania do organów państwa, sprawiedliwość rozstrzygnięcia w prawie podatkowym."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podatnik działał w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną praktykę interpretacyjną organów podatkowych, a zmiana tej praktyki naraziła go na negatywne skutki finansowe.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady zaufania do państwa i jego organów w kontekście zmian w prawie podatkowym, co ma szerokie implikacje dla przedsiębiorców.
“Czy państwo może oszukać podatnika, zmieniając zasady gry w połowie drogi?”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.