I FSK 861/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który uchylił decyzję dotyczącą podatku od towarów i usług za 2014 r. Organ zarzucał sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania, w tym błędną wykładnię art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej (zasada zaufania do organów podatkowych) na rzecz art. 120 Ordynacji podatkowej (zasada legalizmu). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu niższej instancji. Sąd podkreślił, że podatnik, zawierając długoterminową umowę na świadczenie usług utrzymania autostrad, działał w zaufaniu do utrwalonej wykładni prawa prezentowanej przez organy podatkowe i GDDKiA, która pozwalała na stosowanie niższych stawek VAT. Zmiana tej wykładni przez organy po latach nie powinna obciążać podatnika negatywnymi konsekwencjami finansowymi, gdyż naruszałoby to zasadę sprawiedliwości i zaufania do państwa. Sąd wskazał, że państwo powinno ponosić odpowiedzialność za błędy swoich organów i ich wadliwą wykładnię prawa, a nie przerzucać ich skutków na obywateli.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaOchrona podatnika w przypadku zmiany wykładni prawa podatkowego przez organy, zasada zaufania do państwa i jego organów, odpowiedzialność państwa za błędy wykładni.
Dotyczy sytuacji, gdy podatnik działał w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną i powszechnie znaną wykładnię organów podatkowych przy zawieraniu długoterminowych zobowiązań, a zmiana wykładni nastąpiła po latach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy zasada zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) może stanowić podstawę do ochrony podatnika przed negatywnymi skutkami finansowymi wynikającymi ze zmiany wykładni prawa podatkowego przez organy, nawet jeśli narusza to zasadę legalizmu (art. 120 Ordynacji podatkowej)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w określonych okolicznościach zasada zaufania może stanowić podstawę ochrony podatnika, zwłaszcza gdy działał on w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną wykładnię organów podatkowych przy zawieraniu długoterminowych zobowiązań.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że podatnik miał prawo opierać się na utrwalonej wykładni prawa prezentowanej przez organy podatkowe i GDDKiA, która pozwalała na stosowanie niższych stawek VAT. Zmiana tej wykładni przez organy po latach nie powinna obciążać podatnika negatywnymi konsekwencjami finansowymi, gdyż naruszałoby to zasadę sprawiedliwości i zaufania do państwa. Państwo powinno ponosić odpowiedzialność za błędy swoich organów i ich wadliwą wykładnię prawa.
Czy zasada zaufania do organów podatkowych może być stosowana tylko do podatników, którzy wystąpili o indywidualną interpretację podatkową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zasada zaufania może być stosowana również do podatników, którzy stosowali się do utrwalonej i powszechnie znanej wykładni organów podatkowych, nawet jeśli nie wystąpili o indywidualną interpretację, zwłaszcza gdy warunki przetargowe narzucone przez zamawiający organ państwowy były zgodne z tą wykładnią.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że jednolite podejście organów podatkowych do kwalifikacji usług w momencie zawierania kontraktu, potwierdzone warunkami przetargowymi, daje podstawę do uzasadnionego przekonania podatnika o prawidłowości stosowanego prawa. Stosowanie zasady zaufania tylko do tych, którzy wystąpili o interpretację, naruszałoby zasadę równości.
Przepisy (11)
Główne
Ordynacja podatkowa art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
Zasada zaufania do organów podatkowych, rozumiana jako ochrona uzasadnionych oczekiwań podatnika, który działał w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną wykładnię prawa.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki uchylenia decyzji lub postanowienia przez sąd administracyjny.
Pomocnicze
Ordynacja podatkowa art. 120
Ordynacja podatkowa
Zasada legalizmu, nakazująca organom stosowanie prawa.
p.p.s.a. art. 141 § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
p.p.s.a. art. 133 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wydania wyroku przez sąd administracyjny.
p.u.s.a. art. 1 § 1
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
Podstawowe zasady ustroju sądów administracyjnych.
u.p.t.u. art. 87 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określenie kwot różnicy podatku.
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada demokratycznego państwa prawnego.
Konstytucja RP art. 32 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada równości wobec prawa.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Zasada powszechności opodatkowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatnik działał w zaufaniu do utrwalonej wykładni prawa podatkowego prezentowanej przez organy podatkowe i GDDKiA, co uzasadniało stosowanie niższych stawek VAT. • Zmiana wykładni prawa przez organy po latach nie powinna obciążać podatnika negatywnymi konsekwencjami finansowymi. • Państwo powinno ponosić odpowiedzialność za błędy swoich organów i ich wadliwą wykładnię prawa.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej oraz art. 1 § 1 i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 120 Ordynacji podatkowej. • Zarzut naruszenia art. 133 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. dotyczący wydania wyroku wbrew zgromadzonemu materiałowi dowodowemu.
Godne uwagi sformułowania
"Takie podejście do przedmiotowego problemu godzi jednak w powszechne poczucie sprawiedliwości." • "Państwo musi brać odpowiedzialność za działanie swoich organów i nie powinno na obywateli i podmioty gospodarcze przerzucać skutków finansowych dokonywanej w majestacie prawa wykładni prawa podatkowego..." • "Zasada zaufania podmiotów gospodarczych do znanej im jednolitej wykładni przez wyspecjalizowane organy podatkowe prawa podatkowego... stanowiło dla podatników takich jak skarżąca spółka gwarancję prawidłowości prognozowania swoich działań."
Skład orzekający
Dominik Mączyński
sprawozdawca
Izabela Najda-Ossowska
przewodniczący
Janusz Zubrzycki
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ochrona podatnika w przypadku zmiany wykładni prawa podatkowego przez organy, zasada zaufania do państwa i jego organów, odpowiedzialność państwa za błędy wykładni."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podatnik działał w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną i powszechnie znaną wykładnię organów podatkowych przy zawieraniu długoterminowych zobowiązań, a zmiana wykładni nastąpiła po latach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy fundamentalnej zasady zaufania do państwa i jego organów w kontekście podatkowym, co ma szerokie implikacje dla przedsiębiorców. Pokazuje, jak zmiany w interpretacji prawa mogą wpływać na długoterminowe zobowiązania i jak sądy chronią podatników przed skutkami błędów państwa.
“Czy możesz zaufać organom podatkowym, gdy zmieniają zdanie? NSA chroni przedsiębiorców przed skutkami błędów państwa.”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.