I FSK 856/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargi kasacyjne L. sp. z o.o. oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił ich skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie dotyczącą podatku od towarów i usług za styczeń i luty 2015 r. Kluczową kwestią sporną było ustalenie, czy spółka dochowała należytej staranności przy weryfikacji zagranicznych kontrahentów (B. Ltd., G. Ltd., T. Ltd.) i czy prawidłowo zastosowała art. 28b ustawy o VAT, traktując jako miejsce świadczenia usług kraje rejestracji tych podmiotów. WSA w Lublinie oddalił skargi, uznając, że spółka nie dochowała należytej staranności, a organy podatkowe prawidłowo zakwestionowały miejsce świadczenia usług. NSA, analizując zarzuty skarg kasacyjnych, uznał, że zarzuty dotyczące instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia są niezasadne. Sąd podkreślił, że postępowanie karne skarbowe było poprzedzone długotrwałą kontrolą podatkową, a jego wszczęcie nie miało wyłącznie instrumentalnego charakteru. Jednakże NSA podzielił zarzuty dotyczące oceny dochowania należytej staranności przez spółkę. Sąd uznał, że organy podatkowe i WSA błędnie oceniły działania spółki, stosując kryteria nieadekwatne do specyfiki transakcji międzynarodowych i ograniczeń prawnych usługodawcy. NSA odwołał się do orzecznictwa TSUE i własnej praktyki, wskazując, że standardem weryfikacji jest działanie w rozsądnym zakresie przy użyciu zwykłych, handlowych środków bezpieczeństwa, a nie wymaganie nadzwyczajnych działań. Sąd podkreślił, że spółka wykonała czynności weryfikacyjne zgodne z prawem UE i krajowym, a organy nie wykazały, że spółka wiedziała lub powinna była wiedzieć o oszustwie VAT popełnionym przez kontrahentów. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i decyzję organu odwoławczego, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie standardów należytej staranności przy weryfikacji zagranicznych kontrahentów w VAT, zwłaszcza w kontekście art. 28b ustawy o VAT i orzecznictwa TSUE. Potwierdzenie, że organy podatkowe nie mogą dowolnie zmieniać miejsca opodatkowania usług transgranicznych z powodu oszustwa VAT popełnionego przez odbiorcę, jeśli usługodawca działał w dobrej wierze.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji usług transportowych i weryfikacji zagranicznych kontrahentów. Ocena należytej staranności jest zawsze indywidualna dla konkretnego stanu faktycznego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego miało charakter instrumentalny, mający na celu jedynie zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, NSA uznał, że postępowanie karne skarbowe nie miało wyłącznie instrumentalnego charakteru, gdyż było poprzedzone długotrwałą kontrolą podatkową i zgromadzeniem obszernego materiału dowodowego, a po jego wszczęciu podejmowano dalsze czynności procesowe.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że długi okres kontroli podatkowej, zgromadzenie obszernego materiału dowodowego przed wszczęciem postępowania karnego skarbowego oraz podejmowanie czynności procesowych po jego wszczęciu wskazują, że nie był on jedynie narzędziem do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Czy spółka dochowała należytej staranności przy weryfikacji zagranicznych kontrahentów w kontekście zastosowania art. 28b ustawy o VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, NSA uznał, że spółka dochowała należytej staranności, a organy podatkowe i WSA błędnie oceniły jej działania, stosując nieadekwatne kryteria.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że spółka podjęła działania weryfikacyjne zgodne ze standardami przezornego podatnika i zwykłymi środkami handlowymi, a ograniczenia prawne i organizacyjne usługodawcy nie pozwalają na wymaganie od niej nadzwyczajnych działań w celu ustalenia faktycznej siedziby kontrahenta. Orzecznictwo TSUE również nie pozwala na zmianę miejsca opodatkowania usługi z powodu oszustwa VAT popełnionego przez odbiorcę, jeśli usługodawca działał w dobrej wierze.
Czy miejsce świadczenia usług transportowych na rzecz zagranicznych podatników powinno być opodatkowane w Polsce, mimo że kontrahenci mieli siedziby w innych krajach UE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, NSA uznał, że miejsce świadczenia usług powinno być określone zgodnie z art. 28b ustawy o VAT, czyli w kraju siedziby usługobiorcy, jeśli usługodawca dochował należytej staranności.
Uzasadnienie
NSA oparł się na wykładni art. 28b ustawy o VAT oraz orzecznictwie TSUE, zgodnie z którym miejsce świadczenia usług transgranicznych nie może być zmienione na terytorium państwa usługodawcy z powodu oszustwa VAT popełnionego przez usługobiorcę, jeśli usługodawca działał w dobrej wierze i dochował należytej staranności.
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 70 § 1 i par. 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 70c
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
ustawa o VAT art. 5 § 1 pkt 1 i ust. 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 28a § pkt 1 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 28b § ust. 1 i ust. 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 41 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 86 § 1 i ust. 2 pkt 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 87 § 1, ust. 2 i 6
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 99 § 12
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 123
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 124
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 190
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 194 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 210 § 1 pkt 6 i par. 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Rozporządzenie NR 904/2010 art. 22, art. 23
Rozporządzenie Rady (UE) NR 904/2010 z dnia 7 października 2010 r. w sprawie współpracy administracyjnej oraz zwalczania oszustw w dziedzinie podatku od wartości dodanej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółka dochowała należytej staranności przy weryfikacji zagranicznych kontrahentów. • Organy podatkowe i WSA błędnie oceniły działania spółki, stosując nieadekwatne kryteria. • Miejsce świadczenia usług powinno być określone zgodnie z art. 28b ustawy o VAT, a nie zmienione z powodu oszustwa VAT popełnionego przez odbiorcę.
Odrzucone argumenty
Instrumentalne wszczęcie postępowania karnego skarbowego w celu zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Godne uwagi sformułowania
nie można twierdzić, że jej zachowanie w zakresie badania wiarygodności podmiotowej kontrahentów, a w szczególności ustalenia faktycznego miejsca siedziby działalności gospodarczej, odbiegało od standardów przezornego podatnika. • standardem w tym zakresie powinno być opieranie się na kryterium formalnym, czyli zarejestrowanym adresie siedziby. • nie można przyjąć, że w tej konkretnej sprawie nie zachodzi sytuacja pozorowania czynności procesowych, ale w sposób konsekwentny, realnie gromadzone są dowody mające na celu wykazanie zasadności postawionych skarżącemu zarzutów. • nie można zasadnie twierdzić, że jedynym i wyłącznym celem wszczęcia postępowania karnego skarbowego była chęć uzyskania przez organy podatkowe zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Skład orzekający
Artur Mudrecki
przewodniczący
Elżbieta Olechniewicz
sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie standardów należytej staranności przy weryfikacji zagranicznych kontrahentów w VAT, zwłaszcza w kontekście art. 28b ustawy o VAT i orzecznictwa TSUE. Potwierdzenie, że organy podatkowe nie mogą dowolnie zmieniać miejsca opodatkowania usług transgranicznych z powodu oszustwa VAT popełnionego przez odbiorcę, jeśli usługodawca działał w dobrej wierze."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji usług transportowych i weryfikacji zagranicznych kontrahentów. Ocena należytej staranności jest zawsze indywidualna dla konkretnego stanu faktycznego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia VAT – należytej staranności przy weryfikacji zagranicznych kontrahentów i miejsca świadczenia usług, co ma bezpośrednie przełożenie na praktykę biznesową. Wyrok NSA stanowi istotne wskazówki interpretacyjne.
“NSA: Jak weryfikować zagranicznych kontrahentów VAT, by nie stracić prawa do odliczenia?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.