Orzeczenie · 2017-01-26

I FSK 822/15

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2017-01-26

NSApodatkoweWysokansa

VATprawo do odliczeniafakturynierzetelność fakturoszustwo podatkowenależyta starannośćTSUEorzecznictwopostępowanie podatkowe

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowe N. Sp. j. od faktur wystawionych przez Firmę Usługową M. oraz A. K., które dokumentowały fikcyjne dostawy złomu. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia, powołując się na nierzetelność faktur i brak faktycznych dostaw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach początkowo uwzględnił skargę spółki, uchylając decyzję Dyrektora Izby Skarbowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił jednak wyrok WSA, uznając, że spółka nie wykazała należytej staranności w weryfikacji kontrahentów i powinna była mieć świadomość uczestnictwa w oszustwie podatkowym. NSA odwołał się do orzecznictwa TSUE, podkreślając, że prawo do odliczenia można odmówić, jeśli podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o przestępstwie w VAT, a organy podatkowe muszą to udowodnić na podstawie obiektywnych przesłanek. W tej sprawie NSA uznał, że zebrane dowody, w tym zeznania świadków i analiza roli M. R. (kierownika składu spółki), wskazują, że spółka, a przynajmniej jej reprezentant, powinna była mieć świadomość nierzetelności transakcji. W konsekwencji NSA uchylił wyrok WSA i oddalił skargę spółki, zasądzając koszty postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ustalenie zakresu obowiązku należytej staranności podatnika w kontekście prawa do odliczenia VAT oraz kryteriów odmowy odliczenia w przypadku oszustwa podatkowego.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego tezy dotyczące interpretacji prawa UE są uniwersalne dla spraw VAT.

Zagadnienia prawne (3)

Czy podatnikowi można odmówić prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego, jeśli faktury dokumentujące transakcje są nierzetelne, a podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o nieprawidłowościach?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, podatnikowi można odmówić prawa do odliczenia VAT, jeśli organy podatkowe wykażą na podstawie obiektywnych przesłanek, że podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, iż transakcja wiązała się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu.

Uzasadnienie

NSA oparł się na orzecznictwie TSUE, które dopuszcza odmowę prawa do odliczenia VAT w przypadku oszustwa lub nadużycia prawa, pod warunkiem udowodnienia przez organ podatkowy, że podatnik miał świadomość lub powinien był mieć świadomość nieprawidłowości. W tej sprawie NSA uznał, że zebrane dowody wskazują na taką świadomość spółki.

Jaki jest zakres obowiązku należytej staranności podatnika w weryfikacji kontrahentów w kontekście prawa do odliczenia VAT?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Podatnik, który podjął wszelkie działania, jakich można od niego w sposób uzasadniony oczekiwać, w celu upewnienia się, że transakcje, w których uczestniczy, nie wiążą się z przestępstwem, może domniemywać legalności tych transakcji. W przypadku podejrzenia nieprawidłowości, przezorny przedsiębiorca powinien zasięgnąć informacji na temat wiarygodności kontrahenta.

Uzasadnienie

NSA podkreślił, że ocena należytej staranności jest indywidualna i zależy od okoliczności sprawy. Podatnik nie jest zobowiązany do czynności sprawdzających, które nie są jego zadaniem, ale jeśli istnieją przesłanki do podejrzeń, powinien podjąć uzasadnione kroki w celu weryfikacji kontrahenta.

Czy naruszenie przez WSA art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak należytej oceny zarzutów skargi kasacyjnej) uniemożliwia ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej?

Odpowiedź sądu

Tak, naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może uniemożliwić ocenę pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej.

Uzasadnienie

W poprzednim postępowaniu NSA uchylił wyrok WSA z powodu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wskazując na ogólnikowość uzasadnienia i brak oceny zarzutów dotyczących materiału dowodowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Uchylono decyzję

Zaskarżony wyrok WSA został uchylony, a skarga spółki oddalona.

Przepisy (24)

Główne

Dyrektywa 2006/112/WE art. 167

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Warunki powstania prawa do odliczenia VAT, możliwość odmowy odliczenia w przypadku oszustwa lub nadużycia prawa.

Dyrektywa 2006/112/WE art. 168 § lit. a

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Warunki powstania prawa do odliczenia VAT.

Dyrektywa 2006/112/WE art. 178 § lit. a

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Warunki powstania prawa do odliczenia VAT.

Dyrektywa 2006/112/WE art. 220 § pkt 1

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Warunki powstania prawa do odliczenia VAT.

Dyrektywa 2006/112/WE art. 226

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Warunki powstania prawa do odliczenia VAT.

Dyrektywa 2006/112/WE art. 273

Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Możliwość nakładania dodatkowych obowiązków przez państwa członkowskie.

ustawa o VAT art. 86 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.

ustawa o VAT art. 86 § ust. 2

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Zakres podatku naliczonego.

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Okoliczności wyłączające prawo do obniżenia kwoty lub zwrotu różnicy podatku.

Pomocnicze

O.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania karnego skarbowego.

O.p. art. 121

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity

Zasada prawdy obiektywnej.

O.p. art. 187 § § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity

Obowiązek przeprowadzenia pełnego postępowania dowodowego.

O.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity

Obowiązek organów uzyskania materiału dowodowego zgodnego z rzeczywistością.

O.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity

Zasada swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 193

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity

Obowiązek przedstawienia dowodów przez stronę.

p.p.s.a. art. 133 § § 1