III SA/WA 910/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2005-10-18
NSApodatkoweŚredniawsa
podatek od towarów i usługVATzaległość podatkowaumorzenieuznanie administracyjneinteres podatnikainteres publicznyOrdynacja podatkowasąd administracyjny

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą umorzenia zaległości podatkowych w VAT, uznając, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały uznanie administracyjne.

Podatnik J. W. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres 1998-1999. Skarżący argumentował, że zaległości powstały nie z jego winy, a wina leży po stronie urzędu skarbowego, który honorował ten sam numer NIP dla firmy jednoosobowej i spółki cywilnej. Sąd administracyjny oddalił skargę, stwierdzając, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych opiera się na uznaniu administracyjnym, a organy podatkowe prawidłowo zebrały materiał dowodowy i rozważyły okoliczności sprawy, nie naruszając przy tym przepisów prawa.

Sprawa dotyczyła skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, która utrzymała w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od towarów i usług za okres od kwietnia 1998 r. do lutego 1999 r. Podatnik domagał się umorzenia, powołując się na ważny interes podatnika i interes publiczny, a także zarzucając organom błędy w ustaleniu stanu majątkowego i odpowiedzialności za powstanie zaległości. Twierdził, że urzędy skarbowe honorowały ten sam numer NIP dla jego działalności jednoosobowej i spółki cywilnej, co przyczyniło się do powstania zaległości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd wyjaśnił, że instytucja umorzenia zaległości podatkowych, odroczenia lub rozłożenia na raty, opiera się na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że organ podatkowy ma prawo, ale nie obowiązek, udzielić ulgi, nawet jeśli istnieją przesłanki wskazujące na ważny interes podatnika lub interes publiczny. Kontrola sądowa w takich przypadkach polega na sprawdzeniu, czy postępowanie było prawidłowe, czy zebrano materiał dowodowy i czy rozważono wszystkie okoliczności. Sąd uznał, że organ podatkowy prawidłowo zebrał dowody, rozważył sytuację materialną wnioskodawcy i okoliczności powstania zobowiązania, a decyzja odmawiająca umorzenia nie narusza prawa, ponieważ mieści się w granicach uznania administracyjnego. Sąd odrzucił również zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP, wskazując, że odmowa umorzenia nie jest złamaniem zasady państwa prawnego ani równości wobec prawa.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Nie, odmowa umorzenia zaległości podatkowej nie narusza prawa, nawet jeśli istnieją przesłanki uzasadniające umorzenie, ponieważ instytucja ta opiera się na uznaniu administracyjnym organu podatkowego.

Uzasadnienie

Sąd wyjaśnił, że uznanie administracyjne oznacza, iż organ podatkowy ma prawo, ale nie obowiązek, udzielić ulgi. Kontrola sądowa w takich przypadkach ogranicza się do badania prawidłowości postępowania i zebrania dowodów, a nie do oceny merytorycznej decyzji w ramach uznania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (7)

Główne

Ordynacja Podatkowa art. 67 § § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis przewiduje możliwość umorzenia zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, opierając się na uznaniu administracyjnym.

Ordynacja Podatkowa art. 48 § § 1 pkt 2

Ordynacja podatkowa

Przepis przewiduje możliwość odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, opierając się na uznaniu administracyjnym.

Pomocnicze

PPSA art. 1

Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Określa zakres kontroli sądowej sprawowanej nad zaskarżonymi decyzjami.

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 i 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Określa przesłanki wyeliminowania aktu administracyjnego z obrotu prawnego.

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa prawna do oddalenia skargi.

Ordynacja Podatkowa art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

Zasada państwa prawnego.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP. Zarzut naruszenia art. 67, 121 § 1, 122, 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Argument, że zaległości podatkowe powstały nie z winy skarżącego, a z winy urzędu skarbowego. Argument, że ustalenia dotyczące stanu majątkowego są pobieżne i niedokładne.

Godne uwagi sformułowania

Instytucja umorzenia, odroczenia, rozłożenia na raty zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia. Decyzje negatywne wydane na podstawie art. 67 § 1 lub 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie naruszają bowiem prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują.

Skład orzekający

Bogdan Lubiński

przewodniczący sprawozdawca

Bożena Dziełak

członek

Dariusz Turek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia uznania administracyjnego w sprawach dotyczących umorzenia zaległości podatkowych oraz zakresu kontroli sądowej nad takimi decyzjami."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podatkowej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście uznania administracyjnego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczową zasadę uznania administracyjnego w prawie podatkowym, co jest istotne dla prawników i doradców podatkowych, choć niekoniecznie dla szerokiej publiczności.

Uznanie administracyjne w podatkach: kiedy sąd nie może nakazać umorzenia zaległości?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
III SA/Wa 910/04 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2005-10-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2004-05-27
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Bogdan Lubiński /przewodniczący sprawozdawca/
Bożena Dziełak
Dariusz Turek
Symbol z opisem
6117 Ulgi płatnicze (umorzenie, odroczenie, rozłożenie na raty itp.)
Sygn. powiązane
I FSK 1148/06 - Wyrok NSA z 2007-09-18
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogdan Lubiński (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Bożena Dziełak, Asesor WSA Dariusz Turek, Protokolant Urszula Hoduń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości wraz z odsetkami w podatku od towarów i usług oddala skargę.
Uzasadnienie
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług, Dyrektor Izby Skarbowej w W. na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 i art. 67 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) - zwanej dalej Ordynacją Podatkową utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...] w sprawie odmowy J. W. umorzenia zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1998 r. oraz styczeń i luty 1999 r.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazano, iż J. W. pismem z dnia 16 stycznia 2004 r. złożył wniosek o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 1998 r. oraz za styczeń i luty 1999 r. Powyższy wniosek uzasadniono ważnym interesem podatnika jak i interesem publicznym. Zaległość podatkowa w podatku od towarów i usług powstała w okresie prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej "J." - J. W. i K. N.
W wyniku rozpatrzenia wniosku organ pierwszej instancji, decyzją z dnia [...] lutego 2004 r. Nr [...], odmówił umorzenia powyższych zaległości podatkowych.
Od decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. podatnik wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w W. odwołanie, podnosząc, iż zaległości podatkowe powstały nie z jego winy. Skarżący podniósł że winę za powstanie zaległości podatkowych ponosi Urząd Skarbowy w M., ze względu na to, iż honorował przez kilka lat ten sam numer NIP dla firmy jednoosobowej prowadzonej osobiście przez skarżącego i dla spółki cywilnej "J.". J. W. zarzucił także organowi podatkowemu pierwszej instancji, że ustalenia dotyczące stanu majątkowego są pobieżne i niedokładne.
Dyrektor Izby Skarbowej w W. decyzją z dnia [...] kwietnia 2004 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu podatkowego pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały żadne zdarzenia losowe, na które skarżący nie miałby wpływu. Organ wyższego stopnia podniósł, że okolicznością, która spowodowała powstanie zaległości podatkowej, o umorzenie której strona wnosiła było nie złożenie zgłoszenia rejestracyjnego w podatku od towarów i usług oraz nie dokonanie wpłaty w obowiązującym terminie.
Na powyższą decyzję J. W. pismem z dnia 7 maja 2004 r. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzucając organom podatkowym naruszenie art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz naruszenie art. 67, art. 121 § 1, art. 122 oraz art. 187 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W ocenie skarżącego w niniejszej sprawie istnieją przesłanki umorzenia zaległości podatkowych. Skarżący wskazał także, że organy podatkowe obu instancji podejmując decyzję w sprawie jego wniosku o umorzenie nie oceniły obiektywnie przesłanek tego umorzenia w zakresie przedmiotowego stanu faktycznego. J. W. podniósł również, że zaskarżone rozstrzygnięcia rażąco naruszają zasadę ochrony praw jednostki działającej w zaufaniu do zgodności z prawem działania organów państwa.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w W. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.; dalej p.p.s.a.), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. wyłącznie stwierdzenie, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też przepisy prawa dające podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji stanowi przesłankę wyeliminowania danego aktu administracyjnego z obrotu prawnego.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w tym zakresie należy stwierdzić, że skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 67 § 1 oraz art. 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Przepisy te przewidują możliwość umorzenia bądź odroczenia lub rozłożenia na raty zaległości podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym.
Instytucja umorzenia, odroczenia, rozłożenia na raty zaległości podatkowej w trybie decyzji organu podatkowego w indywidualnej sprawie zbudowana jest przy zastosowaniu uznania administracyjnego.
W świetle ukształtowanej w doktrynie i zaakceptowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni przepisów podatkowych zbudowanych na zasadzie uznania administracyjnego, zawierających w swojej treści kierunkowe dyrektywy wyboru (w tym przypadku: ważny interes podatnika oraz interes publiczny), stwierdzenie, że w sprawie występują okoliczności odpowiadające takiej lub innej kierunkowej dyrektywie wyboru, może, lecz nie musi prowadzić do rozstrzygnięcia pozytywnego dla wnioskodawcy. Prawem do udzielenia ulgi dysponuje bowiem organ podatkowy.
Organ podatkowy zatem może, ale nie musi, umorzyć (odroczyć, rozłożyć na raty) zaległość podatkową lub odsetki za zwłokę. Należy podkreślić, że uznanie administracyjne nie wyraża się w swobodzie oceny, w danym stanie faktycznym sprawy, okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu istnienia przesłanek umorzenia.
Sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do zbadania, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem podatkowym, tzn. czy organ podatkowy prawidłowo zebrał materiał dowodowy i rozważył wszelkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór możliwości rozstrzygnięcia w zakresie udzielenia bądź odmowy udzielenia ulgi.
Sąd nie stwierdził w rozpoznawanej sprawie, by w toku tego postępowania nie podjęto niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie zebrano dowodów w celu ustalenia występowania ustawowych przesłanek zaskarżonych decyzji. W procesie dochodzenia do tej decyzji organ odwoławczy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub ważny interes społeczny uzasadniający udzielenie ulg. Organ podatkowy rozważył sytuację materialną wnioskodawcy, okoliczności istniejące w momencie powstania zobowiązania podatkowego (tj. uzyskiwanie dochodów z działalności gospodarczej, posiadanie zdolności kredytowej), które pozwalały na uregulowanie zobowiązania), wykorzystanie ulg w zapłacie tego zobowiązania.
Sąd nie może natomiast oceniać wydanych decyzji z punktu widzenia słuszności dokonanych przez organy podatkowe w ramach uznania administracyjnego rozstrzygnięć. Decyzje negatywne wydane na podstawie art. 67 § 1 lub 48 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej nie naruszają bowiem prawa zarówno wtedy, gdy przypadki uzasadnione ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym wystąpiły, jak i wtedy, gdy nie występują.
Uznać zatem należy, iż wydana na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego decyzja nieuwzględniająca żądania skarżącego nie wykracza poza granice uznania administracyjnego. Strona postępowania miała zapewniony udział w prowadzonym postępowaniu, ustalenia organu podatkowego uzasadnione są zebranymi w sprawie dowodami, a dokonana ocena zebranego materiału dowodowego nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów zawartej w art. 191 Ordynacji podatkowej.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej należy wskazać, iż w niniejszej sprawie jest on nietrafny. Odmowa umorzenia zaległości podatkowej nie może być traktowana jako złamanie konstytucyjnej zasady państwa prawnego, ani też zasady równości wobec prawa. Przeciwnie, obie zasady pozwalają wyprowadzić wniosek, że każdy obywatel powinien ponosić odpowiedzialność za powstałe z jego winy zaległości podatkowe. rzutu naruszenia art.rt. 191 o acego ych wiezczegolne blicznym.aniu do zgodności z prawem działania organów państwa.
Biorąc pod uwagę powyższe na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze. zm.) Sąd skargę oddalił.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI