I FSK 812/22

Naczelny Sąd Administracyjny2025-09-19
NSApodatkoweŚredniansa
VATodliczenie podatku naliczonegofakturyrzeczywistość gospodarczapostępowanie podatkowezasada prawdy obiektywnejzasada neutralności podatkowejkontrahentdowody

NSA oddalił skargę kasacyjną podatnika w sprawie prawa do odliczenia VAT od usług, uznając brak dowodów na ich faktyczne wykonanie i rzetelność kontrahenta.

Podatnik złożył skargę kasacyjną, kwestionując wyrok WSA oddalający jego skargę na decyzję organu podatkowego odmawiającą prawa do odliczenia VAT. Zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym zasady prawdy obiektywnej i neutralności podatkowej. NSA oddalił skargę, stwierdzając brak dowodów na faktyczne wykonanie usług przez wskazanego kontrahenta, który sam przyznał się do wystawiania faktur bez wykonania usług i braku możliwości ich wykonania.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej A. K. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą prawa do odliczenia podatku VAT za 2016 r. Podatnik zarzucał organom podatkowym i sądowi niższej instancji naruszenie przepisów postępowania (zasady prawdy obiektywnej, zupełności postępowania, dowolnej oceny dowodów) oraz prawa materialnego (zasady neutralności podatkowej, art. 86 i 88 ustawy o VAT). Kwestionował ustalenia faktyczne dotyczące niewykonania usług przez kontrahenta J. D. oraz K. S. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że J. D. sam przyznał, że wystawiał faktury bez wykonania usług, nie posiadał dokumentów ani zaplecza technicznego do ich wykonania, a jego zeznania były niespójne. Również w przypadku usług świadczonych przez K. S. brak było dowodów na ich związek z czynnościami opodatkowanymi podatnika. NSA uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a skarga kasacyjna stanowiła jedynie polemikę z tymi ustaleniami, niepopartą dowodami. Sąd oddalił również zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, w tym braku zapewnienia czynnego udziału strony z powodu śmierci kontrahenta, wskazując, że organ nie mógł przewidzieć tego zdarzenia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nastąpiło na podstawie przepisów procesowych.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, prawo do odliczenia może być odmówione, jeśli organy podatkowe wykażą, że faktury nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik nie dołożył należytej staranności w weryfikacji kontrahenta.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że podatnik nie wykazał, iż usługi zostały faktycznie wykonane przez wskazanego kontrahenta, który sam przyznał się do wystawiania faktur bez wykonania usług i braku możliwości ich wykonania. Brak było również dowodów na związek usług z czynnościami opodatkowanymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

ustawa o VAT art. 86 § ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

O.p. art. 121 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 180 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 193 § § 1 i 2

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 210 § § 1 pkt 6 i § 4

Ordynacja podatkowa

ustawa o VAT art. 99 § ust. 12

Ustawa o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 193

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję DIAS pomimo naruszenia przez organy I i II Instancji przepisów postępowania podatkowego (zasada prawdy obiektywnej, zupełności, dowolna ocena dowodów). Naruszenie art. 121 § 1 O.p., art. 123 § 1 O.p., art. 125 O.p. i art. 2a O.p. poprzez nieprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie (brak czynnego udziału strony z powodu śmierci kontrahenta, opieszałość organu). Naruszenie art. 193 § 2 i 4 O.p. poprzez uznanie ksiąg podatkowych za nierzetelne. Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niekompletne, niedostateczne, wybiórcze uzasadnienie wyroku WSA. Naruszenie art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT w związku z zasadą neutralności podatkowej poprzez niezastosowanie. Naruszenie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT poprzez jego niezastosowanie. Naruszenie art. 99 ust. 12 ustawy o VAT poprzez jego niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna stanowi w istocie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez organ organ podatkowy nie mógł antycypować wydarzeń, w związku z tym obarczanie organu odpowiedzialnością za nieprzesłuchanie świadków z powodu okoliczności, na którą organ nie miał żadnego wpływu jawi się jako nieracjonalne nie można kwestionować ustaleń faktycznych poprzez podnoszenie zarzutów naruszenia prawa materialnego

Skład orzekający

Marek Olejnik

przewodniczący sprawozdawca

Bartosz Wojciechowski

sędzia

Dominik Mączyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca odliczenia VAT w przypadku braku dowodów na rzeczywiste wykonanie usług i rzetelność kontrahenta, a także kwestii proceduralnych w postępowaniu podatkowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z konkretnymi kontrahentami i dowodami. Kluczowe jest wykazanie przez podatnika należytej staranności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa dotyczy kluczowej kwestii dla przedsiębiorców – prawa do odliczenia VAT. Choć rozstrzygnięcie jest zgodne z utrwaloną linią orzeczniczą, szczegółowe omówienie dowodów i argumentacji stron może być cenne dla prawników procesowych i doradców podatkowych.

Czy faktura od nierzetelnego kontrahenta pozbawi Cię prawa do odliczenia VAT? NSA wyjaśnia.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 812/22 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-09-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2022-05-25
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski
Dominik Mączyński
Marek Olejnik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 914/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-01-11
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 1540
art. 121 § 1, art. 122, art. 123 § 1, art. 125,  art. 180 § 1, art. 187 § 1, art. 191, art. 193 § 1 i 2, art. 210 § 1 pkt 6 i § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2020 poz 106
art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Marek Olejnik (sprawozdawca), Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Bartłomiej Deptuła, po rozpoznaniu w dniu 19 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 914/21 w sprawie ze skargi A. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 27 stycznia 2021 r., nr 1401-IOV-2.4103.148.2020.MB w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 11 stycznia 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 914/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. K. (dalej: "Skarżący", "Strona") na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: "DIAS", "organ odwoławczy") z 27 stycznia 2021 r., nr 1401-IOV-2.4103.148.2020.MB w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2016 r.
2. Stanowiska stron w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.
2.1. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący zaskarżając ten wyrok w całości. Sformułował także wniosek w pierwszej kolejności o uchylenie zaskarżanego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku
w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz Skarżącego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Skarżący zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie:
I. Art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie pomimo tego, że organy I i II Instancji naruszyły w istotny sposób przepisy postępowania podatkowego, a mianowicie:
1) art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 ze zm., dalej: "O.p.") w zw. z art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. oraz w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. i w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez naruszenie wynikającej z tych przepisów zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania oraz dokonanie dowolnej, w miejsce swobodnej oceny dowodów, co przejawiało się w szczególności w:
a) niepodjęciu wszelkich działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jak również nierozpatrzeniu w całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało bezpodstawnym przyjęciem, że kontrahenci nie wykonali na rzecz Skarżącego usług,
b) bezpodstawnym nieuznaniu za dowód faktów wynikających z oświadczeń złożonych przez J. D., treści zeznań M. D. oraz oświadczeń i zeznań Podatnika, potwierdzających wykonanie usług na rzecz Strony przez kontrahenta, udokumentowanych prawidłowo wystawionymi fakturami VAT,
c) bezpodstawnym uznaniu, że w okresie 2016 r. Podatnik nie nabył usług od firmy Z., mimo że zlecone prace zostały faktycznie wykonane, a podatek VAT został rozliczony prawidłowo przez kontrahenta,
d) błędnej ocenie zeznań świadka K. M. w związku z bezpodstawnym uznaniem organu, iż J. D. nie dysponował potencjałem osobowym i technicznym umożliwiającym wykonanie usług zleconych przez Podatnika,
e) wybiórczej, jednostronnej i niekorzystnej dla Strony oceny dowodów wyrażającej się m.in. w nieuwzględnieniu dowodów korzystnych dla Skarżącego, a w konsekwencji dokonanie wadliwej i niezgodnej ze stanem faktycznym i prawnym oceny okoliczności dokonywanych transakcji, a nadto wykroczenie poza zakres swobodnej oceny dowodów i wyciąganie z dowodów tylko i wyłącznie negatywnych dla Skarżącego skutków, nie pozwalających na ustalenie istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie w przedmiotowej sprawie regulacji wynikających z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2020 r poz. 106 ze zm., dalej: "ustawa o VAT");
2) art. 121 § 1 O.p., art. 123 § 1 O.p., art. 125 O.p. i art. 2a O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez nieprowadzenie postępowania podatkowego
w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, tj.:
a) niezapewnienie Stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu
i możliwości obrony stanowiska z powodu śmierci kontrahenta, co wynikało wyłącznie z winy organu, który postępowanie prowadził w sposób wyjątkowo opieszały, naruszając w istotny sposób zasadę szybkości postępowania,
b) pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności korzystnych dla Skarżącego, potwierdzających wykonanie usług przez kontrahentów;
3) art. 193 § 2 i 4 O.p. poprzez uznanie ksiąg podatkowych za nierzetelne
i wadliwe, w sytuacji gdy ujęte w tych księgach faktury VAT dotyczące nabycia usług odzwierciedlają rzeczywisty przebieg transakcji oraz odpowiadają zasadom obrotu gospodarczego.
II. Art. 141 § 4 p.p.s.a. wzw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez:
a) niekompletne, niedostateczne, wybiórcze uzasadnienie skarżonego wyroku, brak dokonania oceny zgodności zaskarżonego aktu administracyjnego ze wszystkimi przepisami wchodzącymi w grę w tej sprawie, tj. brak wnikliwego
i pełnego rozpoznania wszystkich zarzutów skargi, w szczególności zarzutu naruszenia art. 122 w związku z art. 180 § 1 i art. 187 § 1 i 2 O.p. oraz w zw. z art. 191 O.p. poprzez naruszenie wynikającej z tych przepisów zasady prawdy obiektywnej oraz dokonanie dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów;
b) nienależytą, pobieżną i wybiórczą analizę zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz niewystarczającą ocenę stanowiska organów podatkowych w kwestii zgromadzonego materiału dowodowego, a w szczególności brak jakichkolwiek dowodów na niewykonanie usług przez podwykonawców, a w rezultacie oparcie rozstrzygnięcia w kluczowej kwestii niniejszej sprawy, tj. przysługiwania Skarżącemu prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, na niekompletnym materiale dowodowym.
Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zarzucił ponadto istotne naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1) art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT w związku z wynikającą z art. 1 ust. 2 oraz art. 167 Dyrektywy 2006/112/WE Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 2006 r. L 347/1 ze zm., dalej: "dyrektywa 112") zasadą neutralności podatkowej poprzez ich niezastosowanie powodujące bezpodstawne pozbawienie Podatnika prawa do obniżenia w 2016 r. podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących faktycznie wykonane usługi, podczas gdy organy podatkowe w toku postępowania podatkowego w żaden sposób nie udowodniły, że Podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT z faktur wystawionych z tytułu nabycia usług, które służyły czynnościom opodatkowanym;
2) art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT poprzez jego niezastosowanie i odmowę prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony z uwagi na stwierdzenie, iż zakwestionowane faktury \/AT nie odzwierciedlają faktycznie dokonanych nabyć usług, a tym samym rzekomo nie dokumentują rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych i nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy usługi zostały przez zleceniobiorców faktycznie wykonane, w związku z czym Skarżącemu przysługuje prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego;
3) art. 99 ust. 12 ustawy o VAT poprzez jego niezastosowanie i zakwestionowanie prawidłowości rozliczeń Skarżącego niezgodnie z konstrukcją podatku VAT oraz wbrew generalnym zasadom podatku VAT, tj. neutralności i proporcjonalności.
2.2. DIAS w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie wniesionej skargi kasacyjnej jako nieznajdującej uzasadnionych podstaw oraz zasądzenie na rzecz reprezentowanego organu, kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną na rozprawie, zważył co następuje:
3.1. Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw.
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.
3.2. Nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i § 2 p.p.s.a. z art. 151 p.p.s.a. art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 122 O.p. w związku z art. 180 § 1 i w związku z art. 187 § 1 oraz art. 191 O.p. W ocenie Skarżącego przepisy te naruszono poprzez oddalenie skargi przez WSA w Warszawie, zaaprobowanie jako prawidłowego stanowiska organów podatkowych i niedostrzeżenie, że organy podatkowe obu instancji naruszyły wynikające z tych przepisów zasady prawdy obiektywnej i zupełności postępowania oraz dokonały dowolnej, w miejsce swobodnej oceny dowodów, a w konsekwencji ustaliły błędy stan faktyczny sprawy, co przejawiało się w szczególności pominięciem i nieuwzględnieniem korzystnych dla Skarżącego dowodów potwierdzających wykonanie przez J. D. usług na rzecz Podatnika, w tym m.in. oświadczenia J. D. z 27 listopada 2017 r., w sytuacji gdy przeprowadzenie wnioskowanych przez Skarżącego dowodów było konieczne dla oceny wiarygodności innych dowodów, a także pozwalało na dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, a których odmowa przeprowadzenia skutkowała bezpodstawnym przyjęciem, że Podatnik nie zrealizował transakcji z kontrahentem p. D., a w konsekwencji dokonanie wadliwej i niezgodnej ze stanem faktycznym i prawnym oceny okoliczności dokonywanych transakcji, a nadto brak wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wykroczenie poza zakres swobodnej oceny dowodów i wyciąganie z dowodów tylko i wyłącznie negatywnych dla Skarżącego skutków, nie pozwalających na ustalenie istnienia przesłanek warunkujących odebranie prawa do odliczenia podatku VAT. Bezpodstawnym uznaniu, że w okresie 2016 r. Podatnik nie nabył usług od firmy Z., mimo że zlecone prace zostały faktycznie wykonane, a podatek VAT został rozliczony prawidłowo przez kontrahenta.
3.3. Nie sposób zgodzić się z argumentacją przedstawioną w skardze kasacyjnej. Przede wszystkim podkreślenia wymaga, że skarga kasacyjna stanowi w istocie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez organ. Argumentacji tej skarżący nie poparł jednak żadnymi dowodami. Z akt sprawy wynika natomiast, że wobec J. D. została wydana decyzja na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, stwierdzająca, że podatnik był wystawcą faktur niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń.
Sam J. D. oświadczył, że nie posiadał żadnych dokumentów świadczących o prowadzeniu działalności gospodarczej, nie posiadał też ich kopii. Oświadczył, że część faktur była wystawiana po wykonaniu usługi, a część – co istotne – bez wykonania usługi. Pracownicy firmy P. (firma J. D.) mieli być zatrudniani na czarno, bez formalnej rejestracji, jednak J. D. nie był w stanie podać jakichkolwiek informacji na temat rzekomych pracowników. Przyznał też, że nie posiadał żadnych maszyn i urządzeń, które umożliwiłyby mu świadczenie usług objętych fakturami. Wreszcie J. D. nie przedstawił żadnych dowodów na świadczenie usług, nie posiadał żadnych rachunków bankowych, odmówił składania wyjaśnień jako strona, zaś poza miejscem zamieszkania nie zidentyfikowano żadnych miejsc prowadzenia przez niego żadnej działalności. Ponadto Skarżący nie zawierał z J. D. pisemnych umów, nie sporządzał protokołów odbioru rzekomych prac, ani kosztorysów.
3.4. Wykonania prac nie dowodzi także oświadczenie K. M. Trafnie zauważył bowiem Sąd pierwszej instancji, że oświadczenie to nie znajduje potwierdzenia w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, z którego wynika, że J. D. mógł wykonać sporne prace, brakuje bowiem dowodów potwierdzających faktyczne prowadzenie przez niego działalności gospodarczej. Dodatkowo twierdzenia K. M. nie są konsekwentne. Zeznając w ramach innych postępowań, nie był przekonany, kto wykonał sporne prace i przyznał, że pisemne oświadczenie potwierdzające istnienie takiego sprzętu, który należał do D., sporządził wskutek sugestii Skarżącego, że taki sprzęt istniał.
Podkreślić także należy, że Skarżący twierdzi, że J. D. wykonał fakturowane prace, lecz nie dysponuję żadnymi dowodami potwierdzającymi tę tezę. Ponadto jego wiedza o firmie J. D. jest niezwykle ograniczona, a Skarżący w żaden sposób nie upewnił się, że jest ona w stawnie wykonać powierzone prace.
3.5. Jeżeli chodzi natomiast o zakwestionowanie prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury wystawionej przez K. S. z tytułu przygotowania placu budowy i wywóz rozebranej części kostki brukowej w M. podkreślić należy, że materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie wskazuje, że usługi w ww. zakresie nie miały związku z czynnościami opodatkowanymi, w związku z powyższym Stronie nie przysługuje prawo obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z ww. faktury VAT zgodnie z art. 86 ustawy o VAT. Ustalono bowiem, że do faktury wystawionej przez firmę K. S. i usługom w niej wykazanym brak odpowiadającej faktury sprzedaży w firmie Strony. Wbrew twierdzeniom Skarżącego zarówno zakres jak i wartość usług wymienionych na fakturze nr [...] z 30 maja 2016 r. wystawionej dla I. S.A. nie odpowiada usługom wykazanym na fakturze wystawionej przez K. S. z 31 maja 2016 r., nr [...].
3.6. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 121 § 1 O.p., art. 123 § 1 O.p., art. 125 O.p. i art. 2a O.p. w zw. z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. poprzez nieprowadzenie postępowania podatkowego w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, tj.: niezapewnienie Stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu i możliwości obrony stanowiska z powodu śmierci kontrahenta, co wynikało wyłącznie z winy organu, który postępowanie prowadził w sposób wyjątkowo opieszały, naruszając w istotny sposób zasadę szybkości postępowania, należy zauważyć, że organ wezwał J. D. do złożenia zeznań w charakterze świadka wezwaniem z 11 września 2019 r. Tymczasem J. D. zmarł 9 listopada 2019 r. W marcu i kwietniu 2019 r. wzywano natomiast K. S. na przesłuchanie, ale wezwania były doręczane zastępczo (art. 150 O.p.). Organ podatkowy nie mógł wtedy wiedzieć, że świadek ciężko choruje i w niedługim czasie umrze. Nie sposób w takiej sytuacji czynić skutecznie organowi zarzutu, że finalnie nie doszło do przesłuchania ww. świadków. Organ nie mógł antycypować wydarzeń, w związku z tym obarczanie organu odpowiedzialnością za nieprzesłuchanie świadków z powodu okoliczności, na którą organ nie miał żadnego wpływu jawi się jako nieracjonalne. Nie sposób też zasadnie argumentować, że organ nadmiernie zwlekał z przeprowadzeniem tego dowodu.
3.7. Za nie zasadny należy także uznać podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 193 § 1 i § 2 O.p. Ustalony w toku przedmiotowego postępowania stan faktyczny wykazał, iż ewidencje zakupów za 2016 r. prowadzone dla potrzeb VAT przez Skarżącego, zgodnie z art. 193 § 1 i § 2 O.p., są nierzetelne, gdyż dokonane w nich zapisy nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. W związku z powyższym, zgodnie z art 193 § 4 O.p. organ podatkowy słusznie nie uznał za dowód w rozumieniu przepisu § 1 ww. ewidencji.
3.8. Sąd nie podziela również stanowiska Skarżącego, że uzasadnienie wyroku jest niejasne i niepełne. Przeciwnie Sąd wypełnił ustawowe obowiązki i skomponował uzasadnienie zaskarżonego wyroku zgodnie z wymogami określonymi w art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. w sytuacji, gdy sporządzone jest ono w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się bowiem i w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli. A zatem, uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem, a zarzut uchybienia temu wymogowi jest uzasadniony w sytuacji, gdy sąd pierwszej instancji nie wyjaśni w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z przepisu art. 141 § 4 p.p.s.a., dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z uzasadnienia niewątpliwie wynika, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne z prawem.
Wbrew twierdzeniom Autora skargi kasacyjnej uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest jasne i cechuje się spójnością logiczną. W szczególności wątpliwości nie budzi wywód Sądu pierwszej instancji w zakresie oceny zeznań świadka M. D. oraz K. M. Nie można zatem zgodzić się ze Skarżącym, że wywód Sądu istotnie utrudnił zrozumienie rzeczywistych podstaw rozstrzygnięcia.
3.9. Niezasadne są również podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego.
W skardze kasacyjnej podniesiono zarzut naruszenia art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a) ustawy o VAT w związku z wynikającą z art. 1 ust, 2 oraz art. 167 Dyrektywy 2006/112/WE Rady Unii Europejskiej z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE z 2006 r. L 347/1 ze zm.), dalej jako: Dyrektywa 112 zasadą neutralności podatkowej poprzez ich niezastosowanie powodujące bezpodstawne pozbawienie Podatnika prawa do obniżenia w 2016 r. podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktur dokumentujących faktycznie wykonane usługi, podczas gdy organy podatkowe
w toku postępowania podatkowego w żaden sposób nie udowodniły, że Podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku VAT z faktur wystawionych z tytułu nabycia usług, które służyły czynnościom opodatkowanym.
Ugruntowany w orzecznictwie sądów administracyjnych jest pogląd, że nie można kwestionować ustaleń faktycznych poprzez podnoszenie zarzutów naruszenia prawa materialnego. W tej sytuacji uznanie za niezasadne zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania oraz stwierdzenie, że Sąd pierwszej instancji zasadnie zaaprobował ustalenia faktyczne poczynione przez organy podatkowe, czyni bezzasadnymi podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego.
3.10. Z tego samego powodu niezasadny jest zarzut naruszenia art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT. Uzasadniając podstawy kasacyjne, Skarżący wskazał, że przepisy te naruszono poprzez uznanie przez Sąd pierwszej instancji rozstrzygnięć organów podatkowych za prawidłowe i niedostrzeżenie, że błędne uznały, że zakwestionowane faktury VAT nie odzwierciedlają faktycznie dokonanych nabyć towarów, a tym samym rzekomo nie dokumentują rzeczywistego przebiegu transakcji gospodarczych i nie dają prawa do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy Skarżący posiada prawidłowe dokumenty od kontrahenta J. D., a usługi zostały rzeczywiście nabyte i faktycznie wykonane, co potwierdzają faktury VAT i co uprawnia Skarżącego ze skorzystania z prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego.
4. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny – uznając, że skarga kasacyjna nie dostarcza uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji wyroku.
O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
D. Mączyński M. Olejnik B. Wojciechowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI