I FSK 807/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie VAT, uznając, że wyrok TSUE C-189/18 nie wpływał na ostateczną decyzję podatkową, ponieważ brak dokumentacji potwierdzającej WDT był kluczowy, a nie tylko informacje od łotewskiego organu.
Spółka złożyła skargę kasacyjną, domagając się wznowienia postępowania podatkowego w sprawie VAT za okres od października do grudnia 2013 r., powołując się na wyrok TSUE C-189/18. Twierdziła, że organy nie zapoznały jej z dowodami z zagranicznych postępowań i naruszyły jej prawo do obrony. NSA oddalił skargę, stwierdzając, że wyrok TSUE nie miał wpływu na ostateczną decyzję, ponieważ kluczowe były braki w dokumentacji spółki potwierdzającej wewnątrzwspólnotową dostawę towarów (WDT), a nie tylko informacje od łotewskiego organu podatkowego.
Naczelny Sąd Administracyjny (NSA) rozpoznał skargę kasacyjną spółki G. sp. z o.o. sp. k. od wyroku WSA w Olsztynie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (DIAS) odmawiającą uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od towarów i usług (VAT) za okres od października do grudnia 2013 r. Spółka wniosła o wznowienie postępowania podatkowego, powołując się na art. 240 § 1 pkt 11 Ordynacji podatkowej (O.p.) i wyrok TSUE z 16 października 2019 r. w sprawie C-189/18. Zarzuciła organom naruszenie przepisów Dyrektywy 2006/112/WE i Karty Praw Podstawowych UE, twierdząc, że nie zapoznano jej z dowodami pochodzącymi od zagranicznej administracji skarbowej i nie dano jej możliwości skutecznego zakwestionowania ustaleń. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i DIAS. Sąd uznał, że wyrok TSUE C-189/18 nie miał wpływu na treść ostatecznej decyzji podatkowej, ponieważ kluczową przyczyną zakwestionowania stawki 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów (WDT) był brak dokumentów potwierdzających dostarczenie towarów na Łotwę, co stanowiło naruszenie art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT. Informacje od łotewskiej administracji podatkowej nie były decydującym dowodem, a brak odpowiedniej dokumentacji przez spółkę nie był przedmiotem analizy w wyroku TSUE. Sąd podkreślił, że wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. wymaga, aby orzeczenie TSUE wymuszało odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a nie tylko dotyczyło tej samej podstawy prawnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, wyrok TSUE C-189/18 nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania w tej sprawie, ponieważ kluczową przyczyną zakwestionowania stawki 0% dla WDT był brak wymaganej dokumentacji przez spółkę, a nie tylko informacje od zagranicznego organu podatkowego, które nie były decydującym dowodem.
Uzasadnienie
NSA uznał, że wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. wymaga, aby orzeczenie TSUE wymuszało odmienne rozstrzygnięcie sprawy, a nie tylko dotyczyło tej samej podstawy prawnej. W tej sprawie brak dokumentacji spółki był samodzielną i decydującą przesłanką do zastosowania krajowej stawki VAT, a nie informacje od łotewskiego organu podatkowego, które nie były przedmiotem analizy w wyroku TSUE.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (16)
Główne
O.p. art. 240 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa do wznowienia postępowania podatkowego w przypadku, gdy orzeczenie TSUE ma wpływ na treść rozstrzygnięcia.
u.p.t.u. art. 42 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Warunki stosowania stawki 0% dla wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, w tym posiadanie dowodów dostarczenia towaru.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i art. 191 O.p. poprzez oddalenie skargi i uznanie za prawidłowe stanowiska organu, że wyrok TSUE C-189/18 nie ma wpływu na decyzję ostateczną.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i art. 191 O.p. poprzez oddalenie skargi i uznanie za prawidłowe stanowiska organu, że wyrok TSUE C-189/18 nie ma wpływu na decyzję ostateczną.
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 O.p. i art. 180 § 1 O.p. poprzez oddalenie skargi i uznanie, że organ prawidłowo rozstrzygnął w oparciu o twierdzenia i ustalenia decyzji ostatecznej, bez zbadania dowodów z uwzględnieniem tez wyroku TSUE.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zarzut naruszenia art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1 O.p. i art. 180 § 1 O.p. poprzez oddalenie skargi i uznanie, że organ prawidłowo rozstrzygnął w oparciu o twierdzenia i ustalenia decyzji ostatecznej, bez zbadania dowodów z uwzględnieniem tez wyroku TSUE.
O.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia art. 191 O.p. w kontekście oceny dowodów i wpływu wyroku TSUE.
O.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów.
O.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej.
O.p. art. 245 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Podstawa do odmowy uchylenia decyzji po wznowieniu postępowania, gdy nie zachodzą przesłanki z art. 240 O.p. lub gdy uchylenie nie zmieniłoby rozstrzygnięcia.
O.p. art. 128
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada trwałości decyzji ostatecznych.
u.p.t.u. art. 99 § 12
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Domniemanie prawidłowości deklaracji podatkowej.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi kasacyjnej jako niemającej usprawiedliwionych podstaw.
P.p.s.a. art. 204 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
P.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Wyrok TSUE C-189/18 ma wpływ na treść ostatecznej decyzji podatkowej, uzasadniając wznowienie postępowania. Organy podatkowe naruszyły prawo spółki do obrony poprzez niezapoznanie jej z pełną dokumentacją SCAC i korespondencją z zagraniczną administracją skarbową. Organy podatkowe nie zbadały dowodów z uwzględnieniem tez wyroku TSUE, w szczególności w zakresie nierzetelnej i lakonicznej dokumentacji SCAC.
Godne uwagi sformułowania
nie ma wątpliwości co do tego, że zarówno wznowienie postępowania podatkowego, jak i uchylenie w tym trybie ostatecznej decyzji podatkowej są możliwe jedynie wtedy, gdy postępowanie podatkowe jest wadliwe w sposób kwalifikowany nie ulega wątpliwości to, że zarówno wznowienie postępowania podatkowego, jak i uchylenie w tym trybie ostatecznej decyzji podatkowej są możliwe jedynie wtedy, gdy postępowanie podatkowe jest wadliwe w sposób kwalifikowany nie ma wątpliwości co do tego, że w tym przypadku racją zainicjowania postępowania uprzednio już zakończonego decyzją ostateczną jest konieczność zharmonizowania rozstrzygnięcia podjętego w sprawie podatkowej z danym orzeczeniem TSUE nie jest wystarczający, chyba że podatnik może zwrócić się o dokonanie analizy i ewentualnie sporządzenie kopii szczególnych dokumentów nie znalazł potwierdzenia żaden z zarzutów skargi kasacyjnej
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Bartosz Wojciechowski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki wznowienia postępowania podatkowego na podstawie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. w kontekście wyroków TSUE, zwłaszcza gdy kluczowe są braki w dokumentacji podatnika, a nie tylko informacje od zagranicznych organów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku dokumentacji WDT i wpływu wyroku TSUE na postępowanie wznowieniowe. Konieczność indywidualnej oceny wpływu orzeczeń TSUE na konkretne sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia wpływu orzecznictwa TSUE na polskie postępowania podatkowe, szczególnie w kontekście VAT i prawa do obrony podatnika. Pokazuje, jak sądy interpretują przesłanki wznowienia postępowania.
“Czy wyrok TSUE zawsze otwiera drzwi do wznowienia postępowania podatkowego? NSA wyjaśnia, kiedy brak dokumentów jest kluczowy.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 807/21 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-11-22 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2021-04-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita /sprawozdawca/ Arkadiusz Cudak /przewodniczący/ Bartosz Wojciechowski Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Ol 607/20 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2020-12-22 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 par. 1 ust. 1 lit. c), art. 151 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. 2019 poz 900 art. 121 par. 1, art. 180 par. 1, art. 191, art. 240 par. 1 pkt 11 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia WSA del. Adam Nita (spr.), Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 22 grudnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ol 607/20 w sprawie ze skargi G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w A. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 24 lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października do grudnia 2013 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w A. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Zaskarżonym wyrokiem z 22 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Ol 607/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie (zwany dalej Sądem I instancji) oddalił skargę G. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością Spółki komandytowej z siedzibą w A. (dalej określanej jako Podatnik, Spółka, Strona lub Skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (zwanego dalej Organem podatkowym lub DIAS) z 24 lipca 2020 r., nr 2801-IOV.603.33.2020 w przedmiocie odmowy uchylenia po wznowieniu postępowania decyzji ostatecznej w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października do grudnia 2013 r. Dla porządku warto odnotować, że w chwili wydawania ostatecznej decyzji podatkowej w postępowaniu wymiarowym Strona miała formę prawną spółki jawnej, natomiast po przekształceniach, w postępowaniu wznowieniowym występował następca prawny tego podmiotu – Sp. z o.o. Sp. k. Stan faktyczny sprawy został precyzyjnie przedstawiony w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji, opublikowanym w CBOSA. Naczelny Sąd Administracyjny prezentuje go natomiast jedynie w zakresie niezbędnym dla zrozumienia realiów, w których zapadło jego orzeczenie. Przedstawia się on następująco: 1) organy podatkowe (Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie oraz Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie) zakwestionowały zasadność stosowania przez Podatnika stawki podatkowej w podatku od towarów i usług w wysokości 0% w związku z wewnątrzwspólnotową dostawą towarów na Łotwę. W konsekwencji dokonano wymiaru podatku od towarów i usług z zastosowaniem krajowej stawki podatkowej w wysokości 5% przyjmując, że dostawa miała miejsce na terytorium kraju; 2) stało się tak, ponieważ: a) Spółka nie posiadała dowodów potwierdzających dostarczenie towaru na rzecz zagranicznych kontrahentów, do miejsc przeznaczenia na terytorium Łotwy, wskazanych w dokumentach CMR; b) ponadto łotewska administracja podatkowa nie potwierdziła dostaw towarów na rzecz tych partnerów handlowych Strony. Żaden z nich nie rozliczył też wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów od Spółki; c) dodatkowo w przekonaniu organów podatkowych, Strona wiedziała, że może uczestniczyć w oszustwie. Okoliczności towarzyszące wewnątrzwspólnotowym dostawom dowodziły bowiem, że nie wykazała się ostrożnością i przezornością w kontaktach z kontrahentami z Łotwy; 3) w konsekwencji, określono Stronie nadwyżkę naliczonego podatku od towarów i usług nad podatkiem należnym do zwrotu na rachunek bankowy; 4) decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej została utrzymana w mocy przez niegdysiejszy organ odwoławczy – Dyrektora Izby Skarbowej w Olsztynie; 5) skutku prawnego oczekiwanego przez Podatnika nie wywołało zaskarżenie decyzji ostatecznej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, a następnie nieprawomocnego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd administracyjny pierwszej instancji oddalił bowiem skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego; 6) 18 grudnia 2019 r. Podatnik wystąpił o wznowienie postępowania podatkowego, zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej z 18 maja 2015 r. Czyniąc to powołał się on na art. 240 § 1 pkt 11 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 – dalej określanej jako O.p.). Jak podniesiono, w przedmiotowej sprawie znajduje zastosowanie wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 października 2019 r.. w sprawie C-189/18; 7) w przekonaniu Skarżącego decyzje organów podatkowych obydwu instancji zostały wydane z naruszeniem art. 167 i 168 Dyrektywy 2006/112/WE w związku z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE. Doszło do tego z uwagi na niezapoznanie Spółki - mimo obowiązku ciążącego na organach podatkowych - z dowodami pochodzącymi od zagranicznej administracji skarbowej. Na ich podstawie zostały zaś wydane zostały decyzje organów podatkowych obydwu instancji. W konsekwencji – jak to ujęto - Spółkę pozbawiono prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się postępowania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych. Strona podniosła, że nie została zapoznana z pełną dokumentacją SCAC, tj. zarówno pytaniami zadanymi przez organy podatkowe, korespondencją z zagraniczną administracją skarbową, pełnymi odpowiedziami, jak i dokumentacją, na którą powołuje się zagraniczna administracja. Ponadto Spółka podała w wątpliwość prawdziwość tej dokumentacji - z uwagi na lakoniczną formę przekazanych informacji. Zarzuciła również, że z powodu braku w aktach administracyjnych kompletnej dokumentacji SCAC wraz z towarzyszącą korespondencją i inną dokumentacją, na którą powołuje się łotewska administracja skarbowa, nie było możliwości skontrolowania zgodności z prawem uzyskania i wykorzystania wskazanych dowodów i ustaleń; 8) nie było wątpliwości co do tego, że Strona terminowo złożyła wniosek o wznowienie postępowania. W związku z tym DIAS wznowił postępowanie, a następnie, po jego przeprowadzeniu odmówił uchylenia w całości decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej. Stwierdził bowiem, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia, określona w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Stało się tak, ponieważ orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 października 2019 r., wydane w sprawie C-189/18 nie ma wpływu na treść decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Skarbowej z 18 maja 2015 r.; 9) zapatrywanie to DIAS podzielił orzekając jako organ drugiej instancji. Czyniąc to wskazał on, że o wpływie orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej na treść decyzji można mówić wówczas, gdy orzeczenie to oddziałuje na decyzję w sposób na tyle istotny, że wymusza odmienne rozstrzygnięcie sprawy podatkowej od przyjętego w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zapatrywanie Organu podatkowego i oddalił skargę. Uzasadniając swoje racje wskazał on na następujące okoliczności: 1) Sąd I instancji powołał się na poglądy judykatury, dotyczące wpływu orzecznictwa TSUE na treść decyzji ostatecznej (przesłankę wznowieniową ukształtowaną w art. 240 § 1 pkt 11 O.p): a) wskazuje się w niej, że uwzględnienie wykładni prawa unijnego przedstawionej w danym wyroku powinno wymuszać wydanie odmiennego rozstrzygnięcia sprawy niż to, które zostało wydane (tak m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 2017 r., sygn. akt I FSK 513/17, LEX nr 2378150); b) jednocześnie w orzecznictwie akcentuje się, że dane orzeczenie TSUE, które stanowi podstawę wznowienia postępowania zgodnie z art. 240 § 1 pkt 11 O.p., winno mieć walor orzeczenia precedensowego; 2) w przekonaniu Sądu I instancji, podstawą zakwestionowania prawa do zastosowania 0% stawki podatku od towarów i usług do opodatkowania wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów nie były jedynie informacje otrzymane od łotewskiej administracji podatkowej, ale przede wszystkim wnioski wynikające z analizy faktur VAT, dokumentów przewozowych CMR, zeznań świadków oraz zeznań i wyjaśnień Strony. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wbrew twierdzeniom Podatnika, dowody te nie potwierdzają dokonania dostaw na rzecz kontrahentów łotewskich. Przeciwnie, zeznania Skarżącego i świadków w ich zestawieniu z przedstawionymi dokumentami świadczą o tym, że sporne dostawy nie miały miejsca; 3) poza tym w ocenie Sądu I instancji, postępowanie, jakie przeprowadzono w przedmiotowej sprawie odpowiada standardom określonym w wyroku TSUE z 16 października 2019 r., C-189/18. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w żaden sposób nie narusza ono prawa Spółki do obrony. Zarzuty podnoszone przez Stronę świadczą zaś jedynie o odmiennej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Fakt, że ocena materiału dowodowego dokonana przez organy podatkowe jest niezgodna z oczekiwaniami Skarżącego, nie świadczy natomiast o naruszeniu jego prawa do obrony; 4) podkreślono przy tym, że Spółka miała możliwość zapoznania się z aktami sprawy, obejmującymi wszystkie z dowodów wykorzystanych przez organ i skorzystała z tego uprawnienia. Przysługiwało jej również prawo do składania wniosków o przeprowadzenie przeciwdowodów. Twierdzenie Strony o wielokrotnym występowaniu przez nią z inicjatywą dowodową w zakresie przesłuchania odbiorców zakwestionowanych dostaw oraz przeprowadzenia wizji lokalnej miejsca dostawy towarów za granicą nie znajdują natomiast odzwierciedlenia w aktach niniejszej sprawy. W skardze kasacyjnej wniesiono o: 1) uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, 2) zasądzenie na rzecz Skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wedle norm prawem przepisanych, 3) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Jednocześnie zaskarżonemu wyrokowi zarzucono, że został wydany z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 - dalej określanej jako P.p.s.a.) w zw. art. 240 § 1 pkt 11 w zw. z art. 191 O.p. W przekonaniu Strony nastąpiło to poprzez oddalanie jej skargi i uznanie za prawidłowe stanowiska Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Wspomniany organ uznał, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 16 października 2019 r., zapadłe w sprawie C-189/18 Glencore, nie ma wpływu na treść ostatecznej decyzji podatkowej wydanej w odniesieniu do Skarżącego przez Dyrektora Izby Skarbowej, a tym samym nie daje podstaw do wznowienia postępowania. Tymczasem zdaniem Strony z wyroku tego wprost wynika obowiązek organów zapoznania z dowodami pochodzącymi z innych postępowań, które legły u podstaw rozstrzygnięcia w sprawie Spółki. Podkreślono przy tym, że zarówno z wniosku o wznowienie postępowania, jak i z akt sprawy wprost wynika, że organy w toku toczącego się postępowania tego obowiązku nie dochowały; 2) art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) oraz art. 151 P.p.s.a. w zw. art. 121 § 1 w zw. z art. 180 § 1 O.p. W ocenie Skarżącego nastąpiło to poprzez oddalanie jego skargi i uznanie, że organ prawidłowo dokonał rozstrzygnięcia w oparciu o twierdzenia i ustalenia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Doszło zaś do tego bez zbadania przeprowadzonych dowodów z uwzględnieniem tez zawartych w orzeczeniu TSUE, w szczególności w zakresie nierzetelnej i lakonicznej dokumentacji SCAC, jak również poprzez twierdzenie, że informacja od łotewskiej administracji podatkowej nie była decydującym dowodem w sprawie. W reakcji na przedstawione zarzuty i argumentację wniesiono o: 1) oddalenie skargi kasacyjnej, 2) zasądzenie od Skarżącego na rzecz Organu podatkowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu. Zagadnieniem spornym w relacjach pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego, które znalazło swoje odzwierciedlenie w treści zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej było oddziaływanie wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydanego w sprawie C-189/18 na postępowanie podatkowe zakończone decyzją ostateczną Dyrektora Izby Skarbowej. Organ podatkowy (orzekając w obydwu instancjach) nie widział bowiem związku pomiędzy wspomnianym judykatem TSUE, a postępowaniem podatkowym zakończonym ostatecznym rozstrzygnięciem Dyrektora Izby Skarbowej, uzasadniającego wzruszenie decyzji tego organu w następstwie wznowienia postępowania podatkowego. Zapatrywanie to podzielił Wojewódzki Sąd Administracyjny. Odmiennego zdania był natomiast Skarżący. Nie ulega wątpliwości to, że zarówno wznowienie postępowania podatkowego, jak i uchylenie w tym trybie ostatecznej decyzji podatkowej są możliwe jedynie wtedy, gdy postępowanie podatkowe jest wadliwe w sposób kwalifikowany, tzn. jest dotknięte jedną z wad wskazanych w art. 240 O.p. Instytucja wznowienia postępowania jest bowiem odstępstwem od procesowej zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 128 O.p. Jednocześnie wspomniana wcześniej, kwalifikowana wadliwość postępowania powinna mieć swoją konsekwencję w postaci niedoskonałości decyzji ostatecznej. Jak bowiem wynika z art. 245 § 1 pkt 3 lit. a) O.p., organ podatkowy po przeprowadzeniu wznowionego postępowania podatkowego odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1 O.p., lecz w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa. Jedną z prawnych przesłanek wznowienia postępowania podatkowego, a następnie ewentualnego uchylenia decyzji ostatecznej jest to, że orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ma wpływ na treść tego rozstrzygnięcia (art. 240 § 1 pkt 11 O.p.). Do tej właśnie regulacji prawnej w swoim wniosku o wznowienie postępowania odwoływał się Skarżący. Nie ma wątpliwości co do tego, że w tym przypadku racją zainicjowania postępowania uprzednio już zakończonego decyzją ostateczną jest konieczność zharmonizowania rozstrzygnięcia podjętego w sprawie podatkowej z danym orzeczeniem TSUE (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska (red.), Ordynacja podatkowa. Komentarz praktyczny, Gdańsk 2017, s. 1167). Jednocześnie warto zauważyć, że przyczyna wznowienia postępowania wskazana w art. 240 § 1 pkt 11 O.p. obejmuje zarówno przypadki postępowania podatkowego zakończonego decyzją ostateczną dotyczącą konkretnej sprawy, w której zwrócono się do TSUE z pytaniem prejudycjalnym, jak i postępowań, w których zapadły decyzje w innych sprawach. Istotne jest jedynie to, aby rozstrzygnięcia organów podatkowych zostały wydane w oparciu o tożsamą podstawę prawa unijnego, która była przedmiotem rozstrzygnięcia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (por. B. Brzeziński, M. Kalinowski, A. Olesińska (red.), op. cit., s. 1167 i powoływany tam wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 4 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Op 549/13, Lex nr 1404372). Dodatkowo, pomiędzy decyzją ostateczną a judykatem TSUE musi istnieć związek tego rodzaju, że w świetle orzeczenia wspomnianego Trybunału powinna zapaść decyzja o odmiennej treści niż ta, którą wydano. Wykluczony jest jednak przy tym jakikolwiek automatyzm w stosowaniu analizowanej przesłanki wznowieniowej, polegający jedynie na ustaleniu, czy norma prawna, stanowiąca podstawę prawną decyzji ostatecznej była przedmiotem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Judykat ten powinien natomiast oddziaływać na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej w sposób odmienny od tego, który stał się udziałem organu wydającego decyzję ostateczną (por. K. Dura [w:] A. Mariański (red.) Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2021, s. 1004). W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, biorąc pod uwagę przedstawione rozumienie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. i odnosząc je do zarzutów oraz argumentacji zawartych w skardze kasacyjnej należy przyjąć, że trafne jest zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Aby wyjaśnić tę kwestię, godzi się przywołać wnioski sformułowane w wielokrotnie już przywoływanym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydanym w sprawie C-189/18 (por. teza 76 wspomnianego judykatu). Wskazano tam, że przepisy dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej interpretowane w świetle art. 47 i art. 48 ust. 2 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej nie stoją na przeszkodzie uregulowaniu lub praktyce państwa członkowskiego, zgodnie z którymi w ramach kontroli, czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku od wartości dodanej (VAT), organ podatkowy jest zobowiązany wziąć pod uwagę ustalenia, które poczynił w powiązanych ostatecznych decyzjach, z zastrzeżeniem, że: - taki przepis lub praktyka są zgodne z logiką i strukturą systemu VAT i nie pozbawiają organów podatkowych, de iure lub de facto, możliwości przyjęcia innych wniosków w kontekście innego postępowania, kiedy pojawią się nowe argumenty lub nowe dowody, - przed podjęciem ostatecznej decyzji organy podatkowe są co do zasady zobowiązane do udzielenia dostępu do wszystkich dokumentów istotnych z punktu widzenia wykonywania prawa podatnika do obrony, w tym dokumentów, które zostały zgromadzone w kontekście powiązanych postępowań administracyjnych lub karnych. Opis materiału dowodowego w formie streszczenia nie jest wystarczający, chyba że podatnik może zwrócić się o dokonanie analizy i ewentualnie sporządzenie kopii szczególnych dokumentów, - sąd krajowy rozpoznający skargę na decyzję podjętą przez organy podatkowe jest w stanie dokonać kontroli wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych zawartych w tej decyzji, w tym zgodności z prawem sposobu, w jaki zebrano dowody, niezależnie od źródła takich dowodów. Biorąc pod uwagę przedstawione spostrzeżenia, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na okoliczności uzasadniające niegdysiejszy wymiar podatku Stronie – będący udziałem Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej oraz Dyrektora Izby Skarbowej jako – odpowiednio – organów podatkowych pierwszej i drugiej instancji. Jak łatwo zauważyć, zdarzeniem o zasadniczym znaczeniu dla wydania w odniesieniu do Spółki określającej decyzji podatkowej było niespełnienie przez nią wymogów wynikających z aktu materialnego prawa podatkowego, tj. z ustawy o podatku od towarów i usług, od zachowania których ustawodawca uzależnia stosowanie 0% właściwej wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów. Podatnik nie posiadał bowiem dowodów potwierdzających dostarczenie towaru na rzecz zagranicznych kontrahentów, do miejsc przeznaczenia na terytorium Łotwy, wskazanych w dokumentach CMR (por. art. 42 ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od towarów i usług). Uzasadniając niedopuszczalność klasyfikowania transakcji Podatnika jak wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów, polskie organy podatkowe dodatkowo oparły się na informacjach pochodzących od łotewskiej administracji podatkowej. Ta zaś nie potwierdziła dostaw towarów na rzecz łotewskich partnerów handlowych Strony. Tym samym wskazana okoliczność będąca efektem współpracy polskiej oraz łotewskiej administracji podatkowej nie była zdarzeniem o decydującym znaczeniu dla wydania określającej decyzji podatkowej o takiej, a nie innej treści. Okoliczność tę należy wyartykułować ze szczególną mocą, bo jak już wcześniej wskazano konieczność zharmonizowania rozstrzygnięcia podjętego w sprawie podatkowej z konkretnym orzeczeniem TSUE uzasadnia wzruszenie ostatecznej decyzji podatkowej w trybie art. 240 § 1 pkt 11 O.p. Ponadto w świetle tej regulacji normatywnej, wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej powinien oddziaływać na rozstrzygnięcie sprawy podatkowej w sposób odmienny od tego, który stał się udziałem organu wydającego decyzję ostateczną. Tymczasem w realiach przedmiotowej sprawy tak nie było. Przede wszystkim, odnosząc się do nich nie sposób mówić o ustaleniach poczynionych w powiązanych decyzjach ostatecznych (por. wyrok TSUE w sprawie C-189/18). Poza tym, informacja pozyskana od administracji podatkowej innego państwa (a nie ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie podatkowej) nie była zasadniczą przyczyną obalenia przez polskie organy podatkowe domniemania prawidłowości deklaracji podatkowej (por. art. 99 ust. 12 u.p.t.u.). Z kolei okoliczność o zasadniczym znaczeniu w relacjach pomiędzy stronami stosunku podatkowoprawnego – wspomniany już brak u Podatnika stosownej dokumentacji uzasadniającej stosowanie 0% stawki podatkowej – nie był przedmiotem orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-189/18. W tym stanie rzeczy nie znalazł potwierdzenia żaden z zarzutów skargi kasacyjnej. To zaś spowodowało jej oddalenie jako niemającej usprawiedliwionych podstaw, w oparciu o art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 - dalej określanej jako P.p.s.a.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono natomiast na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. art. 205 § 2 P.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935). Adam Nita Arkadiusz Cudak Bartosz Wojciechowski
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI