I FSK 805/13Przedawnienie wygaśnięcie decyzji podatkowej
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPrzedmiotem analizy jest wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z dnia 4 czerwca 2014 r. w sprawie o sygnaturze I FSK 805/13, dotyczący skargi kasacyjnej Generalnego Inspektora Kontroli Skarbowej (GIKS) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA) w Warszawie. WSA uchylił decyzję GIKS odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w zakresie podatku od towarów i usług za lata 1998-2000. Sprawa wywodziła się z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 2002 r. określających zobowiązania podatkowe, które następnie były przedmiotem wieloletnich postępowań sądowych i administracyjnych, w tym stwierdzenia nieważności decyzji, uchylenia wyroków i umorzenia postępowań odwoławczych z powodu przedawnienia. Ostatecznie, spółka złożyła wniosek o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji z powodu bezprzedmiotowości na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (Op). GIKS odmówił, argumentując, że decyzje zostały wykonane, a przedawnienie nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji, jeśli została ona wykonana. WSA uwzględnił skargę spółki, uznając, że przedawnienie zobowiązania podatkowego, nawet po zapłacie, skutkuje bezprzedmiotowością postępowania i decyzji, co powinno prowadzić do jej wygaśnięcia, powołując się na zasadę równości i stabilizacji sytuacji prawnej podatnika. GIKS złożył skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię art. 208 i 258 § 1 Op oraz art. 145 Ppsa. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że art. 258 § 1 pkt 1 Op zobowiązuje do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, gdy stała się ona bezprzedmiotowa, co ma miejsce w przypadku przedawnienia zobowiązania podatkowego, niezależnie od tego, czy decyzja została wykonana, czy postępowanie odwoławcze zostało umorzone. Przedawnienie powoduje wygaśnięcie stosunku prawnego, co czyni decyzję dotyczącą tego stosunku bezprzedmiotową.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że przedawnienie zobowiązania podatkowego jest podstawą do stwierdzenia bezprzedmiotowości i wygaśnięcia decyzji, nawet jeśli została ona wykonana lub postępowanie odwoławcze zostało umorzone. Podkreślenie zasady równości i gwarancyjnej funkcji przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedawnienia zobowiązań podatkowych i wygaśnięcia decyzji w trybie nadzwyczajnym. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przedawnienie zobowiązania podatkowego, stwierdzone w fazie postępowania odwoławczego lub po nim, skutkuje bezprzedmiotowością decyzji wymiarowej i koniecznością stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przedawnienie zobowiązania podatkowego powoduje bezprzedmiotowość decyzji wymiarowej, co obliguje organ pierwszej instancji do stwierdzenia jej wygaśnięcia na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 Op.
Uzasadnienie
NSA uznał, że przedawnienie zobowiązania podatkowego oznacza wygaśnięcie stosunku prawnego, co czyni decyzję dotyczącą tego zobowiązania bezprzedmiotową. Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z powodu bezprzedmiotowości (art. 258 § 1 pkt 1 Op) ma zastosowanie do decyzji niewadliwych, które stały się bezprzedmiotowe w późniejszym czasie, np. na skutek upływu terminu przedawnienia. Sąd podkreślił, że przedawnienie zapewnia stabilizację sytuacji prawnej podatnika i ogranicza możliwość ingerencji organów.
Czy zapłata podatku przez podatnika przed upływem terminu przedawnienia wyklucza możliwość stwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z powodu upływu terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapłata podatku przed upływem terminu przedawnienia nie wyklucza możliwości stwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania podatkowego z powodu upływu terminu przedawnienia. Przedawnienie nadal skutkuje wygaśnięciem zobowiązania.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji wskazał, że wykładnia art. 70 § 1 Op nie może dyskryminować podatnika, który wywiązuje się z obowiązków, uiszczając podatek. Równość wobec prawa (art. 32 Konstytucji RP) wymaga, aby skutki przedawnienia były takie same niezależnie od tego, czy podatek został zapłacony, czy nie. Po upływie terminu przedawnienia nie ma wątpliwości, że zobowiązanie wygasło w całości, nawet jeśli zapłacony podatek był niższy niż wynikający z prawa.
Czy umorzenie postępowania odwoławczego przez organ odwoławczy z powodu bezprzedmiotowości (np. z powodu przedawnienia) skutkuje koniecznością stwierdzenia wygaśnięcia decyzji organu pierwszej instancji na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 Op?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli organ odwoławczy umorzył postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe z powodu przedawnienia, organ pierwszej instancji powinien stwierdzić wygaśnięcie swojej decyzji jako również bezprzedmiotowej.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że umorzenie postępowania odwoławczego z powodu przedawnienia wywołuje skutek w postaci bezprzedmiotowości decyzji organu pierwszej instancji, co obliguje do jej wygaśnięcia na podstawie art. 258 § 1 pkt 1 Op. W przeciwnym razie decyzja, która powinna wygasnąć, zyskuje przymiot ostateczności, co stoi w sprzeczności ze skutkami przedawnienia.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (13)
Główne
Ppsa art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Op art. 70 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Termin przedawnienia zobowiązania podatkowego.
Op art. 208 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Skutek upływu terminu przedawnienia - bezprzedmiotowość postępowania.
Op art. 258 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, jeżeli stała się bezprzedmiotowa.
Pomocnicze
Ppsa art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Błędne zastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa przez Sąd pierwszej instancji, który uznał decyzję GIKS za wadliwą.
Ppsa art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zastosowanie art. 151 Ppsa (oddalenie skargi) zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa.
Ppsa art. 174 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego.
Ppsa art. 174 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia przepisów postępowania.
Ppsa art. 204 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Op art. 59 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Dotyczy wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.
Op art. 233 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Umorzenie postępowania odwoławczego.
Op art. 258 § 1
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Przesłanka bezprzedmiotowości decyzji.
Op art. 239e
Ustawa - Ordynacja podatkowa
Ostateczność decyzji podlegającej wykonaniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego skutkuje bezprzedmiotowością decyzji wymiarowej. • Zapłata podatku przed upływem terminu przedawnienia nie wyklucza możliwości stwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania z powodu przedawnienia. • Umorzenie postępowania odwoławczego z powodu przedawnienia obliguje do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji organu pierwszej instancji.
Odrzucone argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji, jeśli została ona wykonana. • Organ odwoławczy powinien uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a Op, a nie stwierdzać wygaśnięcie decyzji. • Przesłanka bezprzedmiotowości decyzji (art. 258 § 1 pkt 1 Op) nie może być definiowana przez treść art. 208 § 1 Op.
Godne uwagi sformułowania
przedawnienie zobowiązania podatkowego należy traktować jako podstawę do stwierdzenia bezprzedmiotowości decyzji wydanej, skądinąd, w przedmiocie tego zobowiązania • bezprzedmiotowość nastąpić może zatem z chwilą upływu terminu przedawnienia niezależnie od okoliczności, że w dacie wydania decyzji istniał jeszcze przedmiot stosunku prawnego • ustawodawca przewidział możliwość stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w oparciu o przesłankę bezprzedmiotowości, która następuje w konsekwencji braku kluczowego elementu stosunku prawnego
Skład orzekający
Małgorzata Niezgódka - Medek
przewodniczący-sprawozdawca
Sylwester Marciniak
sędzia
Joanna Tarno
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że przedawnienie zobowiązania podatkowego jest podstawą do stwierdzenia bezprzedmiotowości i wygaśnięcia decyzji, nawet jeśli została ona wykonana lub postępowanie odwoławcze zostało umorzone. Podkreślenie zasady równości i gwarancyjnej funkcji przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przedawnienia zobowiązań podatkowych i wygaśnięcia decyzji w trybie nadzwyczajnym. Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego i jego wpływu na decyzje administracyjne, co jest istotne dla wielu podatników i prawników. Wyrok potwierdza gwarancyjną funkcję przedawnienia.
“Przedawnienie podatku: czy zapłacony dług może wygasnąć? NSA wyjaśnia.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.