I FSK 79/05

Naczelny Sąd Administracyjny2005-09-09
NSApodatkoweWysokansa
VATroboty budowlaneroboty budowlano-montażowebudownictwo mieszkanioweklasyfikacja statystycznastawka podatkowameblezabudowa wnększafy wnękowe

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że trwałe zabudowy wnęk należy traktować jako roboty budowlano-montażowe podlegające niższej stawce VAT, a nie sprzedaż mebli.

Sprawa dotyczyła prawidłowej stawki podatku VAT na sprzedaż trwałych zabudów wnęk. Skarżąca stosowała stawkę 7%, uznając je za roboty budowlano-montażowe, podczas gdy organy podatkowe i WSA uznały je za meble opodatkowane stawką 22%, opierając się na klasyfikacjach statystycznych. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że dla robót budowlano-montażowych nie jest konieczne odwoływanie się do klasyfikacji statystycznych, a celem przepisów było wspieranie budownictwa mieszkaniowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Marzeny S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT za okres od kwietnia do grudnia 2000 r. Sporna była stawka podatku VAT zastosowana do sprzedaży mebli, w tym szaf wnękowych i zabudów. Skarżąca stosowała stawkę 7%, twierdząc, że są to roboty budowlano-montażowe, podczas gdy organy podatkowe i WSA uznały je za meble opodatkowane stawką 22%, opierając się na opiniach statystycznych. WSA uznał, że trwałe zabudowy wnęk nie są robotami budowlano-montażowymi w rozumieniu Prawa budowlanego, a klasyfikacje statystyczne wskazują na meble. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną za uzasadnioną. NSA stwierdził, że dla robót budowlano-montażowych związanych z budownictwem mieszkaniowym nie jest konieczne odwoływanie się do klasyfikacji statystycznych, a celem przepisów było wspieranie budownictwa mieszkaniowego. Sąd podkreślił, że definicje z ustawy o VAT oraz celowościowa wykładnia przepisów pozwalają na traktowanie trwałych zabudów wnęk jako robót budowlano-montażowych podlegających niższej stawce VAT. NSA uznał również, że WSA wadliwie ocenił materiał dowodowy i naruszył przepisy procesowe, nie rozważając wszystkich aspektów sprawy i pomijając istotne dowody.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Trwałe zabudowy wnęk należy traktować jako roboty budowlano-montażowe podlegające niższej stawce VAT, a nie sprzedaż mebli.

Uzasadnienie

NSA uznał, że dla robót budowlano-montażowych związanych z budownictwem mieszkaniowym nie jest konieczne odwoływanie się do klasyfikacji statystycznych. Definicje z ustawy o VAT oraz celowościowa wykładnia przepisów pozwalają na traktowanie takich czynności jako robót budowlano-montażowych, a nie sprzedaży towaru.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (21)

Główne

ustawa o VAT art. 51 § ust. 1 pkt 2 lit. "b"

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Stawka 7% dla robót budowlano-montażowych dotyczących inwestycji w zakresie obiektu budownictwa mieszkaniowego i infrastruktury towarzyszącej oraz remontów obiektów budownictwa mieszkaniowego.

Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50 art. 4 § pkt 1

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50 art. 4 § pkt 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50 art. 51 § ust. 1 pkt 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Dz.U. 1993 nr 11 poz. 50 art. 51 § ust. 2

Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 art. 3 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 art. 141 § par. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dz.U. 2002 nr 153 poz. 1270 art. 145 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 4 § pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Definicja towaru.

ustawa o VAT art. 4 § pkt 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Definicja usługi, w tym roboty budowlano-montażowe.

ustawa o VAT art. 51 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Definicja robót budowlano-montażowych.

ustawa o VAT art. 18 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Podstawowa stawka podatku 22%.

ustawa o VAT art. 54 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym

Opodatkowanie podstawową stawką 22% towarów lub usług niewymienionych w klasyfikacjach.

p.p.s.a. art. 141 § par. 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku.

p.p.s.a. art. 3 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji.

p.p.s.a. art. 145 § par. 1 pkt 1 lit. "a"

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji organu podatkowego wydanej z naruszeniem prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 106 § par. 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Dopuszczalność przeprowadzenia dowodu z dokumentu przed sądem administracyjnym.

p.p.s.a. art. 233 § par. 1 Kpc w związku z art. 106 par. 5

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Ocena dowodu.

p.p.s.a. art. 134 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu.

p.p.s.a. art. 185 § par. 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

p.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Trwałe zabudowy wnęk nie są towarami (meblami), lecz robotami budowlano-montażowymi, które powinny być opodatkowane niższą stawką VAT. Dla robót budowlano-montażowych nie jest konieczne odwoływanie się do klasyfikacji statystycznych. Sąd niższej instancji naruszył przepisy procesowe, nie rozważył wszystkich dowodów i aspektów sprawy.

Odrzucone argumenty

Organy podatkowe i WSA prawidłowo zaklasyfikowały sprzedaż jako meble opodatkowane stawką 22% VAT, opierając się na klasyfikacjach statystycznych.

Godne uwagi sformułowania

Do definiowania określonych czynności jako robót budowlano-montażowych oraz remontów związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą nie jest konieczne odwoływanie się do klasyfikacji statystycznych. Sąd pominął przy tym pozostały materiał dowodowy i nie rozważył, czy zespół działań podejmowanych przez skarżącą, które prowadziły do trwałej zabudowy wnęk, mimo klasyfikowania efektu takich działań jako mebli, nie powinien z punktu widzenia podatku od towarów i usług być traktowany jako roboty budowlano-montażowe w rozumieniu art. 51 ust. 2 ustawy o VAT.

Skład orzekający

Małgorzata Niezgódka - Medek

przewodniczący

Ryszard Pęk

sprawozdawca

Janusz Zubrzycki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów VAT dotyczących robót budowlano-montażowych, w szczególności trwałych zabudów wnęk, oraz znaczenie klasyfikacji statystycznych w prawie podatkowym."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2000 r. i może wymagać analizy w kontekście późniejszych zmian w przepisach VAT i klasyfikacjach.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu interpretacji przepisów VAT w kontekście usług budowlanych i sprzedaży towarów, a także relacji między prawem podatkowym a klasyfikacjami statystycznymi.

Czy szafa wnękowa to mebel czy roboty budowlane? NSA rozstrzyga VAT-owską zagadkę.

Dane finansowe

WPS: 1487 PLN

Sektor

budownictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 79/05 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2005-09-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2005-02-09
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janusz Zubrzycki
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Ryszard Pęk /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Ol 157/04 - Wyrok WSA w Olsztynie z 2004-10-13
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 1993 nr 11 poz 50
art. 4 pkt 1, art. 4 pkt 2, art. 51 ust. 1 pkt 2, art. 51 ust. 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 3 par. 1, art. 141 par. 4, art. 145 par. 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Tezy
Do definiowania określonych czynności jako robót budowlano-montażowych oraz remontów związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą nie jest konieczne odwoływanie się do klasyfikacji statystycznych.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka – Medek, Sędziowie NSA Ryszard Pęk ( spr.), Janusz Zubrzycki, Protokolant Agnieszka Szarc vel Szic, po rozpoznaniu w dniu 9 września 2005 r. na rozprawie w Wydziale I Izby Finansowej skargi kasacyjnej Marzeny S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 października 2004 r. sygn. akt I SA/Ol 157/04 w sprawie ze skargi Marzeny S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 26 marca 2004 r. (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2000 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w O. na rzecz Marzeny S. kwotę 1.487 zł /słownie: jeden tysiąc czterysta osiemdziesiąt siedem złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Marzeny S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w O. z dnia 26 marca 2004 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od kwietnia do grudnia 2000 r. W uzasadnieniu wyroku Sąd wyjaśnił, że w wyniku przeprowadzonego postępowania kontrolnego organ podatkowy I instancji ustalił między innymi, iż strona skarżąca, w miesiącach od lutego do grudnia 2000 r., zaniżyła podatek należny poprzez zastosowanie do sprzedaży mebli /szaf wnękowych i trwałych zabudów wnęk i ścian/ stawki 7%, wynikającej z art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym /Dz.U. nr 11 poz. 50 ze zm./, zwanej dalej w skrócie "ustawą o VAT", zamiast 22% przewidzianej w art. 18 ust. 1 tej ustawy. Na fakturach VAT strona skarżąca, jako przedmiot sprzedaży, określała "elementy drzwi przesuwanych, stała zabudowa SWW 0625". Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez skarżącą Dyrektor Izby Skarbowej w O. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że kwestią sporną w niniejszej sprawie było między innymi określenie przedmiotu sprzedaży dokonywanej przez stronę skarżącą, gdyż od tego zależało ustalenie właściwej stawki podatku od towarów i usług. W oparciu o zeznania świadków, opinie Urzędu Statystycznego w O. z dnia 25 lipca 2005 r. oraz Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 19 sierpnia 2000 r., a także Ośrodka Interpretacji Standardów Klasyfikacyjnych Urzędu Statystycznego w Ł. z dnia 10 września 2003 r., wyjaśnił, że skarżąca dokonywała sprzedaży mebli /towaru/ i wobec tego prawidłowe było zastosowanie stawki podatkowej w wysokości 22%. Organ odwoławczy podkreślił, że z opinii tych wynikało, że jeżeli drzwi nie występują samodzielnie w obrocie towarowym, a stanowią trwałą zabudowę wnęk łączoną na stałe z podłożem i wykonaną z materiałów drewnopochodnych na metalowych prowadnicach, po dokonaniu pomiaru u klienta, wykonaniu projektu zabudowy i wykonaniu elementów zabudowy u producenta przez ten sam zakład, to odpowiednie jest grupowanie SWW 1741-17 "Meble mieszkaniowe z drewna, materiałów drewnopochodnych oraz z częściowym zastosowaniem innych materiałów pojedynczo do wbudowania" i że w tym ugrupowaniu mieściła się także zabudowa wnęk poprzez instalację szafy wnękowej składającej się ze ścian bocznych, dzielących półek i koszy oraz drzwi przesuwanych - montowanych na stałe przez ich producenta, wykonanych pod konkretny wymiar z drewna lub materiałów drewnopochodnych. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej - w odpowiedzi na zarzuty zawarte w odwołaniu - zaznaczył, że organ podatkowy I instancji nie kwestionował stawki w wysokości 7% w przypadkach sprzedaży drzwi przesuwanych bez montażu, drzwi stanowiących zamknięcie pomieszczeń, jak również ruchomych ścianek dzielących pomieszczenia. Wyjaśnił ponadto, że zarzuty pełnomocnika strony skarżącej, dotyczące udzielania przez organy podatkowe rozbieżnych interpretacji, w kwestii klasyfikacji spornych wyrobów, nie znajdowały potwierdzenia w zebranych materiałach.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie - odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze - stwierdził, że jest ona bezzasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa materialnego znajdującego zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, zaś jej wydanie poprzedzone zostało należycie przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym. Podkreślił, że zagadnieniem spornym w sprawie pozostawało w pierwszej kolejności ustalenie, czy wykonywane przez stronę skarżącą prace stanowiły usługę, czy też polegały na wytwarzaniu gotowych towarów. W przypadku ustalenia, że prace te były usługą wyjaśnienia wymagało, czy należy je traktować jako roboty budowlano-montażowe związane z budownictwem mieszkaniowym. Od rozstrzygnięcia tych kwestii zależało uznanie prawidłowości stosowanych przez skarżącą stawek podatku VAT, a tym samym określenie wysokości należnego podatku. Sąd wskazał na regułę wynikającą z art. 18 ust. 1 ustawy o VAT tj., że podstawową stawką podatku jest stawka 22%, zaś stosowanie obniżonych stawek /0%, 7%/, jako odstępstwo od tej zasady, wynikać musi wyraźnie z przepisu prawa. Wyjaśnił, że wprowadzając kategorię dóbr korzystających z preferencji podatkowych w zakresie podatku VAT, ustawodawca dla ich określenia posłużył się klasyfikacjami wydanymi na podstawie przepisów o statystyce państwowej, zastrzegając jednocześnie w art. 54 ust. 1 ustawy o VAT, że towar lub usługa niewymienione w tych klasyfikacjach podlegają opodatkowaniu podstawową stawką 22%. Przytaczając zawarte w art. 3 pkt 6, 7 i 8 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane /t.j. Dz.U. 2000 nr 106 poz. 1126 ze zm./ definicje "budowę", "robót budowlanych" oraz "remontu" Sąd podkreślił, że w ich świetle nie można było uznać wykonania trwałej zabudowy wnęk wraz z drzwiami przesuwanymi w budynkach mieszkalnych, zarówno użytkowanych jak i nowo budowanych za robotę budowlano- montażową lub remont. Ponadto Sąd podkreślił, że z opinii organów statystycznych wynikało, że szafy wnękowe, które montowała skarżąca, a także drzwi do takich szaf, o ile nie występowały samodzielnie w obrocie towarowym i stanowiły trwałą zabudowę wnękową, powinny być klasyfikowane jako meble odpowiednio pod symbolami: PKWiU 36.14.13-00.49 oraz SWW 1741-174 i 1741-17. W sytuacji zatem, gdy dla celów statystycznych wykonanie trwałej zabudowy w postaci szaf wnękowych klasyfikuje się do grupowania mebli drewnianych i mieszkaniowych, to dla celów podatku od towarów i usług czynności tych nie można było traktować jako robót budowlano-montażowych, o których mowa w art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i ust. 2 ustawy o VAT. Sąd, powołując się na autonomię prawa podatkowego, zaznaczył, że wykonanie na zlecenie użytkownika lokalu zabudowy wnęki nie było robotą budowlano - montażową, która dotyczyłaby inwestycji w zakresie obiektów budownictwa mieszkaniowego. Stwierdził w związku z tym, że dokonana przez organy podatkowe ocena w oparciu o dołączone do materiałów sprawy opinie statystyczne została należycie uzasadniona i zasługuje na aprobatę.
W skardze kasacyjnej wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika - radcę prawnego, zaskarżyła wyrok w całości. Jako podstawy kasacyjne wskazała naruszenie w zaskarżonym orzeczeniu:
I. prawa materialnego:
- art. 4 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy o VAT poprzez oparcie rozstrzygnięcia o klasyfikację statystyczną, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że czynności faktyczne wykonywane przez skarżącą stanowiły sprzedaż towaru;
- art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy o VAT poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, a w konsekwencji zastosowanie stawki 22% w odniesieniu do robót budowlanych dotyczących inwestycji w zakresie obiektu budownictwa mieszkaniowego, które to roboty polegały na stałej zabudowie wnęk w lokalach mieszczących się w obiektach budownictwa mieszkaniowego;
- art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o VAT poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, a w konsekwencji zastosowanie stawki 22% do sprzedawanych przez skarżącą wyrobów wymienionych w pozycji 15, 16 załącznika nr 5 do ustawy o podatku VAT;
- art. 18 ust. 1 ustawy o VAT poprzez zastosowanie stawki 22% do wyrobów i usług opodatkowanych stawką 7%;
- art. 54 ust. 1 ustawy o VAT poprzez jego błędne zastosowanie do stanu faktycznego tej sprawy.
II. prawa procesowego:
- art. 106 par. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez całkowite pominięcie wniosku skarżącej z dnia 9 października 2004 r. o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z opinii Urzędu Statystycznego w Ł. z dnia 16 czerwca 2004 r.;
- art. 233 par. 1 Kpc w związku z art. 106 par. 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niedokonanie oceny dowodu z opinii Urzędu Statystycznego w Ł. z dnia 16 czerwca 2004 r.;
- art. 141 par. 4 oraz art. 134 par. 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nierozważenie wszystkich aspektów przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji ustalenia stanu faktycznego niezgodnego ze stanem rzeczywistym, a w szczególności poprzez pominięcie w przedmiotowej sprawie istotnych elementów stanu faktycznego, tj. wykonywania przez skarżącą zabudowy wnęki w sposób trwały, pominięcie, że oprócz zabudowy wnęk skarżąca wykonywała i montowała w miejscu przeznaczenia drzwi przesuwane, co nie było równoznaczne z zabudową wnęki;
- art. 3 par. 1 oraz art. 145 par. 1 pkt 1 lit. "a" ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez oddalenie skargi w odniesieniu do decyzji organu podatkowego wydanej z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.
W związku z postawionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów procesu wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podkreślił, że Sąd przyjął w oparciu o klasyfikacje statystyczne, iż skarżąca nie dokonywała trwałej zabudowy wnęk, a sprzedaży mebli. Zarzucił, że bazowanie w niniejszej sprawie wyłącznie na opiniach statystycznych było niedopuszczalnym uproszczeniem, naruszającym art. 4 pkt 1 oraz pkt 2 ustawy o VAT. Zwrócił uwagę, że aby dana rzecz mogła zostać uznana za towar musi mieć przymiot rzeczy ruchomej i być sklasyfikowana w klasyfikacjach statystycznych. Według autora skargi kasacyjnej elementy zabudowy wnęk były w sposób trwały włączane w substancję lokalu mieszkalnego i nie można było uznać ich za rzecz ruchomą. W jego ocenie przedłożone opinie klasyfikacyjne pomijały jedną z czynności wykonywaną przez skarżącą, tj. montaż w sposób trwały elementów zabudowy w dany lokal, zwłaszcza że w przypadku wykonywania robót budowlano-montażowych ustawodawca prace te wyraźnie oddzielił od usług wymienionych w klasyfikacjach statystycznych, a ich określenia nie uzależnił od jakichkolwiek klasyfikacji statystycznych. Podkreślił, że świadczyło o tym użycie w art. 4 pkt 2 ustawy o VAT zwrotu "a także roboty budowlano-montażowe". Wobec powyższego - zdaniem autora skargi kasacyjnej - nie można było podzielić tezy zaskarżonego wyroku, że decydujące znaczenie dla poprawnego określenia czynności wykonywanej przez skarżącą w celu określenia prawidłowej stawki podatku od towarów i usług miały klasyfikacje statystyczne. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 2 ustawy o VAT pod pojęciem "robót budowlano - montażowych" rozumie się roboty budowlane dotyczące inwestycji w zakresie obiektu budownictwa mieszkaniowego, a pod pojęciem "obiektów budownictwa mieszkaniowego" należy, w świetle art. 51 ust. 3 ustawy o VAT rozumieć budynki mieszkalne rodzinne stałego zamieszkania. Wobec faktu, że ustawa o podatku od towarów i usług nie definiuje pojęcia robót budowlanych, to kierując się zasadą zupełności systemu prawnego, należało posłużyć się definicjami wskazywanymi w innych aktach prawnych. Według autora skargi kasacyjnej miarodajną w tym zakresie była ustawa Prawo budowlane, która w art. 3 pkt 7 definiowała roboty budowlane jako "budowę, a także prace polegające na montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego", zaś zgodnie z art. 3 pkt 6 tej ustawy budowa to "wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowa, rozbudowa, nadbudowa oraz przebudowa obiektu budowlanego". W tej sytuacji zabudowa w obiektach budownictwa mieszkaniowego w sposób trwały wnęk mieściła się w zakresie robót budowlanych. W dalszych wywodach uzasadnienia skargi kasacyjnej jej autor podniósł, że przedkładając w piśmie z dnia 9 października 2004 r. dowód w postaci opinii Urzędu Statystycznego w Ł. z dnia 16 czerwca 2004 r. skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z tego dokumentu. Zarzucił, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie nie tylko nie wypowiedział się co do tego wniosku, co stanowiło naruszenie art. 106 par. 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ale też nie dokonał oceny dowodu, co stanowiło naruszenie art. 233 par. 1 Kpc w związku z art. 106 par. 5 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również w uzasadnieniu wyroku nie podał przyczyn takiego stanowiska, co stanowi naruszenie art. 141 par. 4 cytowanej ustawy. Pominięcie wspomnianego dowodu z opinii Urzędu Statystycznego w Ł. miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem z opinii tej jednoznacznie, wbrew poprzednim opiniom statystycznym, wynikało, że wykonanie i montaż przez producenta w miejscu przeznaczenia drzwi przesuwanych jest sklasyfikowane do SWW 0625 oraz SWW 0624. tj. towarów objętych 7% stawką podatku od towarów i usług na mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. "a" ustawy o VAT.
Dyrektor Izby Skarbowej w O. nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jest uzasadniona.
W szczególności za uzasadnione należy uznać zawarte w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 141 par. 4 oraz art. 3 par. 1 i art. 145 par. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./, zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.".
Wspomniane naruszenia były wynikiem błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, odnoszących się do przedmiotu opodatkowania i nieprawidłowej oceny zastosowania tych przepisów w decyzjach organów podatkowych. Uchybienie art. 141 par. 4 p.p.s.a. polegało na przeprowadzeniu wadliwej oceny prawidłowości ustaleń dokonanych przez organy podatkowe co do przedmiotu opodatkowania. Znalazło to wyraz w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku i w konsekwencji prowadziło do nieprawidłowej kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku i uchybienia w ten sposób art. 3 par. 1 oraz art. 145 par. 1 p.p.s.a.
Błędy o charakterze procesowym były efektem przyjęcia przez Sąd nieuprawnionego założenia, że dla ustalenia stawki opodatkowania w przypadku sprzedaży robót budowlano-montażowych związanych z budownictwem mieszkaniowym rozstrzygające znaczenie miały klasyfikacje wydane na podstawie przepisów o statystyce państwowej. Sąd pominął przy tym pozostały materiał dowodowy i nie rozważył, czy zespół działań podejmowanych przez skarżącą, które prowadziły do trwałej zabudowy wnęk, mimo klasyfikowania efektu takich działań jako mebli, nie powinien z punktu widzenia podatku od towarów i usług być traktowany jako roboty budowlano-montażowe w rozumieniu art. 51 ust. 2 ustawy o VAT.
Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko zawarte w skardze kasacyjnej, że wykładnia przepisów ustawy o VAT zawierających definicję towaru /art. 4 pkt 1/ i usługi /art. 4 pkt 2/ w związku z art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. "b" i ust. 2 prowadzi do wniosku, że w odniesieniu do robót budowlano-montażowych brak jest odesłania do klasyfikacji statystycznych. Odmienny pogląd Sądu i przyjęcie generalnego założenia, że korzystanie z preferencji podatkowych polegających na stosowaniu obniżonej stawki podatku zostało w ustawie o podatku VAT, przy określeniu przedmiotu opodatkowania, uzależnione od klasyfikacji wydanych na podstawie przepisów o statystyce państwowej, nie uwzględniało odrębnej regulacji i specyfiki dotyczącej opodatkowania robót budowlano-montażowych. Pogląd ten prowadził w konsekwencji do błędnej wykładni tych przepisów i do nieprawidłowej oceny możliwości zastosowania w tej sprawie art. 18 ust. 1 i art. 54 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy o VAT.
Opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług według stawki 7%, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy o VAT /w brzmieniu obowiązującym w 2000 r./, podlegał odrębny przedmiot opodatkowania w postaci sprzedaży robót budowlano-montażowych lub remontów, ze wszystkimi elementami składającymi się na kompleksowy zakres tych robót lub remontów określony w umowie, bez względu na sposób fakturowania zastosowany przez podatnika, polegający na odrębnym fakturowaniu wykonanej dokumentacji, dostaw materiałów i urządzeń oraz robocizny /por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2001 r., I SA/Ka 419 /00 - ONSA 2002 Nr 2 poz. 92/.
Ustawodawca wyjaśnił w art. 4 pkt 2 ustawy o VAT, że pod pojęciem "usługi" należy rozumieć usługi wymienione w klasyfikacjach wydanych na podstawie przepisów o statystyce państwowej, a także /podkr. Sądu/ roboty budowlano-montażowe. Takie brzmienie powołanego wyżej przepisu, a także treść pkt 2 ust. 1 i ust. 2 art. 51 ustawy o VAT pozwala na przyjęcie, że do definiowania określonych czynności jako robót budowlano-montażowych oraz remontów związanych z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą nie jest konieczne odwoływanie się do klasyfikacji statystycznych.
Art. 51 ust. 2-4 ustawy o podatku VAT zawiera własne definicje pojęć zastosowanych w ust. 1 pkt 2 tego przepisu i w związku z tym w przypadku, gdyby te definicje okazały się niewystarczające, to do ustalenia treści normy wynikającej z art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT należy stosować wszelkie dostępne metody wykładni, w tym także wykładnię systemową i celowościową. Ust. 2 powołanego wyżej przepisu definiuje roboty związane z budownictwem mieszkaniowym i infrastrukturą towarzyszącą, do których z mocy art. 51 ust. 1 pkt 2 lit. "b" ustawy o podatku VAT stosowało się stawkę 7% jako "roboty budowlane dotyczące inwestycji w zakresie obiektów budownictwa mieszkaniowego i infrastruktury towarzyszącej oraz remontów obiektów budownictwa mieszkaniowego".
Przy wykładni tego przepisu można posłużyć się porównaniem z przepisami o podatku dochodowym od osób fizycznych. W załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 21 grudnia 1996 r. w sprawie określenia rodzajów wydatków na remont i modernizację budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, o które zmniejsza się podatek dochodowy /Dz.U. nr 156 poz. 788 ze zm./ wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 27a ust. 19 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych /Dz.U. 1993 nr 90 poz. 416 ze zm./ do wydatków na remont i modernizację budynku mieszkalnego lub lokalu mieszkalnego, o które można było zmniejszyć podatek dochodowy zaliczono m.in. remont, modernizację lub wykonanie nowych elementów w lokalu mieszkalnym, takich jak pawlacze, trwale umiejscowione szafy wnękowe itp.
Treść przytoczonej wyżej regulacji należy traktować jako dodatkowy argument przemawiający w rozpatrywanej sprawie za traktowaniem czynności związanych z trwałą zabudową wnęk jako czynności związanych z remontem i modernizacją lokalu mieszkalnego, a nie z wytwarzaniem towaru - rzeczy ruchomej - jaką stanowią meble, można posłużyć się porównaniem regulacji zawartej w ustawie o VAT z przepisami o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Cel obu regulacji podatkowych, tj. wprowadzenie obniżonej w art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT do 7% stawki opodatkowania w podatku od towarów i usług oraz zmniejszanie podatku dochodowego w związku z wydatkami na potrzeby mieszkaniowe podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych był podobny. Unormowania te miały przyczyniać się do rozwijania budownictwa mieszkaniowego, a przede wszystkim poprawy warunków mieszkaniowych ludności i podniesienia standardów w tej dziedzinie. Ustawodawca czynił w ten sposób zadość dyspozycji ustawy zasadniczej, która nakazuje władzom publicznym prowadzić politykę mieszkaniową służącą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli /art. 75 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji RP/. Dlatego też przepisy obu ustaw i aktów wykonawczych do nich powinny być interpretowane w sposób zapewniający spójność systemu prawnego.
Co się tyczy pozostałych zarzutów naruszenia prawa procesowego, to stwierdzić należało, że nie były one zasadne. Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym i w konsekwencji dokonywanie przez ten Sąd ustaleń faktycznych jest dopuszczalne tylko w zakresie uzasadnionym celami postępowania administracyjnego /podatkowego/ i powinno umożliwiać Sądowi dokonywanie ustaleń, które będą stanowiły podstawę oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Oznacza to, że Sąd w istocie nie może dokonywać ustaleń, które mogłyby służyć merytorycznemu rozstrzyganiu sprawy załatwionej zaskarżoną decyzją.
Na podstawie art. 106 par. 3 p.p.s.a przed sądem administracyjnym dopuszczalne jest wyłącznie przeprowadzenie dowodu z dokumentu. Za aktualny należy w związku z tym uznać pogląd wyrażony w wyroku składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 września 2000 r. /FSA 1 /00 - ONSA 2001 Nr 1 poz. 1/, że brak jest wystarczających podstaw do dopuszczenia w postępowaniu sądowoadministracyjnym dowodu z dokumentu, który w istocie ma charakter opinii biegłego. W rezultacie brak było podstaw do uwzględnienia złożonego przez skarżącą wniosku o przeprowadzenie dowodu z w postaci opinii urzędu statystycznego z dnia 16 czerwca 2004 r., gdyż uwzględnienie takiego wniosku naruszałoby zakaz prowadzenia przez sąd administracyjny postępowania dowodowego poza ramy zakreślone przez przepis art. 106 par. 3 p.p.s.a. Zarzut, że w tej mierze /co do odmowy przeprowadzenia wnioskowanego dowodu/ Wojewódzki Sąd Administracyjny nie wydał postanowienia był o tyle chybiony, że wniosek dowodowy o dołączenie do akt klasyfikacji Urzędu Statystycznego w Ł. został złożony przez stronę skarżącą w dniu 11 października 2004 r. czyli już po zamknięciu rozprawy w dniu 7 października 2004 r.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 par. 1 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz strony skarżącej od Dyrektora Izby Skarbowej w O. orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.