I FSK 788/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S.T. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do września 2016 r. Sprawa dotyczyła ustalenia, czy skarżący wykazał się właściwą starannością w kontaktach z cypryjską spółką O. Limited w celu weryfikacji jej siedziby oraz czy doszło do porozumienia ze spółką, co mogłoby skutkować opodatkowaniem usług stawką 23% VAT. WSA, opierając się na wcześniejszym wyroku NSA, uznał, że organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, kierując się kryteriami dotyczącymi prawa do odliczenia VAT, a nie przepisami Rozporządzenia Rady (UE) Nr 282/2011. Jednakże, WSA w niniejszej sprawie, powołując się na prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt [...], który skazał skarżącego za przestępstwo skarbowe z art. 56 k.k.s. (oszustwo podatkowe), uznał, że ustalenia sądu karnego wiążą organ administracji i sąd administracyjny na mocy art. 11 p.p.s.a. Skarżący w skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 11, art. 153, art. 170, art. 171 p.p.s.a.) oraz prawa materialnego (art. 28b ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zw. z art. 18 Rozporządzenia Rady, art. 19a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT). NSA oddalił skargę kasacyjną, wskazując, że ujawnienie prawomocnego wyroku karnego, który nie był znany NSA w poprzednim postępowaniu, uzasadniało ponowną ocenę stanu faktycznego. Sąd podkreślił, że art. 11 p.p.s.a. nakazuje związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, co dotyczy sfery ustaleń faktycznych. W związku z tym, że skarżący został skazany za umyślne przestępstwo skarbowe polegające na zaniżeniu podatku należnego, dalsze prowadzenie postępowania w sprawie ustalenia faktycznego nie było uzasadnione. NSA uznał, że organy podatkowe i WSA prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego na gruncie ustalonego stanu faktycznego, a zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaZwiązanie sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem karnym w postępowaniu podatkowym oraz zasada związania oceną prawną sądu w kontekście ujawnienia nowych okoliczności faktycznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ujawniono prawomocny wyrok karny po wcześniejszym rozstrzygnięciu NSA. Interpretacja art. 11 p.p.s.a. w kontekście dobrowolnego poddania się karze.
Zagadnienia prawne (3)
Czy prawomocny wyrok karny skazujący podatnika za oszustwo podatkowe wiąże sąd administracyjny i organy podatkowe w postępowaniu dotyczącym podatku VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, prawomocny wyrok karny skazujący podatnika za przestępstwo skarbowe wiąże sąd administracyjny na mocy art. 11 p.p.s.a., co oznacza, że sąd jest związany ustaleniami faktycznymi zawartymi w tym wyroku.
Uzasadnienie
Sąd administracyjny jest związany ustaleniami faktycznymi prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa, co wynika z art. 11 p.p.s.a. Celem tego przepisu jest uniknięcie rozbieżności w orzecznictwie i zapewnienie spójności ustaleń między sądem karnym a administracyjnym. W związku z tym, ujawnienie prawomocnego wyroku karnego skazującego skarżącego za oszustwo podatkowe uzasadniało ponowną ocenę stanu faktycznego i przyjęcie ustaleń sądu karnego jako wiążących.
Czy sąd administracyjny, rozpoznając sprawę ponownie po uchyleniu poprzedniego wyroku przez NSA, jest związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w poprzednim wyroku NSA, jeśli ujawniono nowe istotne okoliczności faktyczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu utraci moc wiążącą w przypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych, które powstały po wydaniu orzeczenia sądowego. W takiej sytuacji sąd jest uprawniony do dokonania odmiennej oceny stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Zasada związania oceną prawną (art. 153 p.p.s.a.) nie ma charakteru nieograniczonego. Jeśli w trakcie ponownego rozpoznania sprawy sąd stwierdzi, że stan faktyczny, który stanowił podstawę faktyczną poprzedniego rozstrzygnięcia, nie został dostatecznie wyjaśniony bądź jest odmienny od przyjętego, nie jest związany wyrażoną poprzednio oceną. Dotyczy to sytuacji, gdy ujawniono nowe istotne okoliczności, takie jak prawomocny wyrok karny.
Jakie są przesłanki stosowania art. 56 § 2 Kodeksu karnego skarbowego (oszustwo podatkowe) i czy działanie w błędzie co do treści obowiązku podatkowego wyklucza odpowiedzialność?
Odpowiedź sądu
Dla popełnienia czynu z art. 56 k.k.s. konieczna jest intencjonalnie nierzetelna kwalifikacja stanów faktycznych. Działanie w błędzie co do treści obowiązku podatkowego, zgodnie z art. 10 k.k.s., nie będzie mogło być zakwalifikowane jako oszustwo, jeśli wynika z obiektywnej niejasności przepisu prawa podatkowego.
Uzasadnienie
Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że dla popełnienia czynu z art. 56 k.k.s. konieczna jest umyślność. Nie można przypisać nierzetelności, gdy trudności w prawidłowej kwalifikacji prawnej przekraczają horyzont ocenny przeciętnego adresata przepisów. Konstrukcja usprawiedliwionego błędu wynikającego np. z obiektywnej niejasności przepisu prawa podatkowego wyklucza odpowiedzialność karnoskarbową. Odpowiedzialność wymaga przesłanki winy umyślnej.
Przepisy (24)
Główne
p.p.s.a. art. 11
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
ustawa o kontroli skarbowej art. 56 § § 2
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej
k.k.s. art. 56 § § 2
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 6 § § 2
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Kodeks karny skarbowy
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 28b § ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Rozporządzenie Rady art. 18 § ust. 1, 2 i 3
Rozporządzenie Rady (UE) Nr 282/2011 z dnia 15 marca 2011 r. ustanawiające środki wykonawcze do Dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 171
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 121
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
k.k.s. art. 17 § § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 18 § § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 4 § § 1
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Kodeks karny skarbowy
k.k.s. art. 10
Ustawa z dnia 28 września 1991 r. Kodeks karny skarbowy
ustawa o VAT art. 19a § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 29a § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Argumenty
Skuteczne argumenty
Prawomocny wyrok karny skazujący podatnika za oszustwo podatkowe wiąże sąd administracyjny i organy podatkowe na mocy art. 11 p.p.s.a. • Ujawnienie nowych istotnych okoliczności faktycznych (wyrok karny) uzasadnia ponowną ocenę stanu faktycznego i odstąpienie od poprzedniej wykładni NSA. • Organy podatkowe i WSA prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego na gruncie ustalonego stanu faktycznego, uwzględniając wyrok karny.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 153 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie oceny prawnej i wskazań z poprzedniego wyroku NSA. • Naruszenie art. 11 p.p.s.a. poprzez nadanie mu prymatu nad art. 153 p.p.s.a. • Naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia zasad postępowania (art. 121, 122 Ordynacji podatkowej) i art. 187 Ordynacji podatkowej. • Niewłaściwe zastosowanie art. 28b ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zw. z art. 18 Rozporządzenia Rady. • Niewłaściwe zastosowanie art. 19a ust. 1 w zw. z art. 29a ust. 1 ustawy o VAT.
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu utraci moc wiążącą w wypadku zmiany istotnych okoliczności faktycznych, które powstały po wydaniu orzeczenia sądowego. • Ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd administracyjny. • Celem przepisu art. 11 p.p.s.a. jest w szczególności uniknięcie rozbieżności w orzecznictwie sądowym co do okoliczności, czy dana osoba popełniła przestępstwo, gdyż należy to do właściwości sądów karnych. • Dla popełnienia czynu z art. 56 k.k.s. konieczna jest intencjonalnie nierzetelna kwalifikacja określonych stanów faktycznych w oparciu o przepisy prawa podatkowego.
Skład orzekający
Elżbieta Olechniewicz
sprawozdawca
Izabela Najda-Ossowska
przewodniczący
Marek Kołaczek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Związanie sądu administracyjnego prawomocnym wyrokiem karnym w postępowaniu podatkowym oraz zasada związania oceną prawną sądu w kontekście ujawnienia nowych okoliczności faktycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ujawniono prawomocny wyrok karny po wcześniejszym rozstrzygnięciu NSA. Interpretacja art. 11 p.p.s.a. w kontekście dobrowolnego poddania się karze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawomocny wyrok karny może wpłynąć na postępowanie podatkowe i administracyjne, podkreślając znaczenie zasady związania ustaleniami sądu karnego. Jest to ważna lekcja dla podatników i profesjonalistów.
“Wyrok karny kluczem do sprawy VAT: Jak oszustwo podatkowe wpływa na postępowanie administracyjne?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.