I FSK 78/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej B.W. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej odmawiającą stwierdzenia wygaśnięcia decyzji z 2008 r. określającej zobowiązanie podatkowe VAT za lata 2002-2004. Skarżący wnosił o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, powołując się na przedawnienie zobowiązania podatkowego i ustanowienie na jego nieruchomości hipoteki przymusowej w wysokości ponad 55 tys. zł. Organy podatkowe uznały, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, a decyzja taka nie staje się zbędna ani nie zagraża bezpieczeństwu obrotu prawnego. Sąd pierwszej instancji podzielił to stanowisko, wskazując, że przedawnienie wpływa na możliwość wykonania decyzji, a nie na jej funkcjonowanie w obrocie prawnym. NSA w wyroku z dnia 11 czerwca 2025 r. oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając utrwalony pogląd orzecznictwa, że przedawnienie zobowiązania podatkowego nie czyni decyzji wymiarowej bezprzedmiotową w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 O.p. Sąd podkreślił, że instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ma charakter nadzwyczajny i służy usunięciu z obrotu prawnego decyzji zbędnych, które istotnie zagrażają bezpieczeństwu obrotu. Przedawnienie zobowiązania podatkowego po wydaniu decyzji wpływa na możliwość jej wykonania, a nie na jej byt prawny. NSA zwrócił również uwagę na błędne powołanie się przez skarżącego na przepisy KPA, które nie obowiązują w postępowaniu podatkowym.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego i jego wpływu na bezprzedmiotowość decyzji wymiarowej.
Dotyczy sytuacji, gdy przedawnienie nastąpiło po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, a nie w toku postępowania podatkowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy przedawnienie zobowiązania podatkowego czyni decyzję wymiarową bezprzedmiotową w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, przedawnienie zobowiązania podatkowego nie czyni decyzji wymiarowej bezprzedmiotową w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Uzasadnienie
Przedawnienie zobowiązania podatkowego wpływa na możliwość wykonania decyzji, a nie na jej byt prawny. Instytucja stwierdzenia wygaśnięcia decyzji ma charakter nadzwyczajny i służy usunięciu z obrotu prawnego decyzji zbędnych, które istotnie zagrażają bezpieczeństwu obrotu. Przedawnienie nie powoduje automatycznie zbędności decyzji.
Czy decyzja, na podstawie której ustanowiono hipotekę przymusową, może zostać uznana za wygasłą z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego, jeśli nie została stwierdzona jej bezprzedmiotowość?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w trybie administracyjnym, mimo przedawnienia zobowiązania, uniemożliwia sądowi powszechnemu kontrolę rozstrzygnięcia sądu administracyjnego i wpływa na możliwość dochodzenia wykreślenia hipoteki.
Uzasadnienie
Sąd powszechny nie jest władny do kontroli rozstrzygnięcia sądu administracyjnego. Strony muszą najpierw uzyskać ostateczną decyzję administracyjną dotyczącą wykreślenia hipoteki, aby móc dochodzić swoich praw przed sądem cywilnym. Brak takiej decyzji, mimo przedawnienia zobowiązania, oznacza, że decyzja wymiarowa nadal istnieje w obrocie prawnym.
Przepisy (17)
Główne
O.p. art. 258 § 1
Ordynacja podatkowa
Organ podatkowy stwierdza wygaśnięcie decyzji, jeżeli stała się bezprzedmiotowa. Przedawnienie zobowiązania podatkowego nie czyni decyzji wymiarowej bezprzedmiotową w rozumieniu tego przepisu, chyba że decyzja stała się zbędna i jej pozostawanie w obrocie prawnym istotnie zagraża bezpieczeństwu obrotu.
Pomocnicze
O.p. art. 208 § 1
Ordynacja podatkowa
W przypadku gdy postępowanie stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Dłużnik hipoteczny może zwrócić się do wierzyciela o podjęcie działań pozwalających na wykreślenie hipoteki, a w przypadku odmowy, wnieść powództwo o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości.
u.k.w.h. art. 94
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 100
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
u.k.w.h. art. 31 § 2
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
P.p.s.a. art. 182 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, gdy strona zrzekła się rozprawy.
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Oddalenie skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
KPC art. 365 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 366
Kodeks postępowania cywilnego
KPC art. 199 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
KPA art. 6
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 7
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 8 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 77 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
KPA art. 80
Kodeks postępowania administracyjnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego nie czyni decyzji wymiarowej bezprzedmiotową w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 O.p. • Decyzja podatkowa, nawet po przedawnieniu zobowiązania, nie staje się zbędna ani nie zagraża bezpieczeństwu obrotu prawnego w sposób uzasadniający jej wygaśnięcie w trybie art. 258 § 1 O.p. • Skutki przedawnienia zobowiązania podatkowego po wydaniu decyzji przejawiają się w zakresie realizacji decyzji, a nie jej funkcjonowania w obrocie prawnym. • Brak jest podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji tylko z powodu przedawnienia zobowiązania, gdy nie zachodzą inne przesłanki bezprzedmiotowości.
Odrzucone argumenty
Przedawnienie zobowiązania podatkowego czyni decyzję wymiarową bezprzedmiotową w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 O.p. • Niewydanie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie decyzji wymiarowej po przedawnieniu zobowiązania umożliwia organowi zaniechanie wydania dokumentu umożliwiającego wykreślenie wygasłej hipoteki, co wprowadza w błąd innych uczestników obrotu prawnego. • Sąd pierwszej instancji powinien był uznać, że stwierdzenie wygaśnięcia decyzji wskutek upływu przedawnienia może zostać stwierdzone w postępowaniu o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji, zgodnie z wcześniejszymi orzeczeniami sądów powszechnych. • Skarżący został pozbawiony ochrony swoich praw, ponieważ powództwo o uzgodnienie treści księgi wieczystej zostało odrzucone z powodu niemożności rozstrzygnięcia bez uprzedniego stwierdzenia wygaśnięcia decyzji, a jednocześnie nie ma trybu administracyjnego pozwalającego na uzyskanie takiego potwierdzenia.
Godne uwagi sformułowania
przedawnienie zobowiązania podatkowego nie powoduje bezprzedmiotowości decyzji w rozumieniu art. 258 § 1 pkt 1 O.p. • decyzja taka nie może być natomiast wykonana w postępowaniu egzekucyjnym. • tzw. bezprzedmiotowość nienazwana jest instytucją o charakterze szczególnym i służy usunięciu decyzji z obrotu prawnego, jako elementu zbędnego, stwarzającego istotne obawy o naruszenie bezpieczeństwa tego obrotu. • skutek wygaśnięcia zobowiązania podatkowego przejawia się w zakresie realizacji decyzji, nie zaś samego jej funkcjonowania w obrocie prawnym. • sąd powszechny nie jest władny dokonać kontroli rozstrzygnięcia sądu administracyjnego.
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Artur Mudrecki
sprawozdawca
Włodzimierz Gurba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 258 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w kontekście przedawnienia zobowiązania podatkowego i jego wpływu na bezprzedmiotowość decyzji wymiarowej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy przedawnienie nastąpiło po wydaniu ostatecznej decyzji podatkowej, a nie w toku postępowania podatkowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej w kontekście przedawnienia i jego wpływu na istniejące decyzje, co ma znaczenie praktyczne dla podatników i ich nieruchomości zabezpieczonych hipoteką.
“Czy przedawnienie podatku oznacza koniec decyzji? NSA wyjaśnia, kiedy hipoteka pozostaje w mocy.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.