I FSK 774/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatniczki, potwierdzając brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot, który nie składał deklaracji podatkowych i nie można było zweryfikować posiadania przez niego kopii faktur.
Podatniczka K. B. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję Izby Skarbowej. Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych przez T. B. za usługi badania rynku. Organy podatkowe zakwestionowały faktury, wskazując na nieistnienie podmiotu wystawiającego, brak kopii faktur u sprzedawcy oraz brak dowodów na faktyczne wykonanie usług. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając, że wystarczającą podstawą do zakwestionowania odliczenia był brak zapłaty podatku przez zbywcę przy jednoczesnym braku kopii faktury u niego.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił jej skargę na decyzję Izby Skarbowej w Gdańsku. Przedmiotem sporu było prawo podatniczki do odliczenia podatku naliczonego z faktury VAT nr 6/2000 z dnia 31 stycznia 2000 r. na kwotę 23.000 zł netto (VAT 5.060 zł) wystawionej przez T. B. za usługi badania rynku. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia, wskazując, że T. B. nie składał deklaracji VAT, nie dokonywał wpłat, a próby kontroli wobec niego były bezskuteczne z powodu niemożności ustalenia jego miejsca pobytu i stwierdzenia braku prowadzenia działalności pod wskazanym adresem. Dodatkowo, T. B. nie posiadał kopii spornych faktur, a podatniczka nie przedstawiła dowodów na faktyczne wykonanie usług. Sąd I instancji oddalił skargę, a NSA w wyroku z dnia 28 maja 2007 r. oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że wystarczającą podstawą do zakwestionowania odliczenia było stwierdzenie niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku kopii faktury u niego, co jest zgodne z § 54 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z 1997 r. NSA podkreślił, że obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur, z jego winy, jest podstawą do przyjęcia niewywiązania się z obowiązku posiadania kopii faktur. Sąd odrzucił zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, uznając je za chybione.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Brak możliwości przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktury, z jego winy, jest podstawą do przyjęcia, że nie wywiązał się on z obowiązku posiadania kopii faktur. Dodatkowo, jeśli wystawca nie złożył deklaracji podatkowych i nie wykazał należnego podatku, faktura nie może stanowić podstawy do odliczenia.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (11)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 54 § ust. 4 pkt 1a
Faktury wystawione przez podmiot nieistniejący nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 54 § ust. 4 pkt 2
Faktury niepotwierdzone kopią u sprzedawcy nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego, chyba że sprzedawca uwzględnił sprzedaż i podatek w deklaracji.
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 54 § ust. 4 pkt 5a
Faktury dokumentujące czynności, które w ocenie organów podatkowych nie zostały dokonane, nie stanowią podstawy do obniżenia podatku.
u.p.t.u. art. 23 § pkt 1
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot, który nie składa deklaracji podatkowych i nie można było zweryfikować posiadania przez niego kopii faktur. Obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur, z jego winy, jest podstawą do przyjęcia niewywiązania się z obowiązku posiadania kopii faktur.
Odrzucone argumenty
Sąd I instancji nie zajął stanowiska wobec zarzutów skargi odnoszących się do twierdzeń organów podatkowych, iż wystawcę faktur należało uznać za podmiot nieistniejący, a także że faktury te dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane. Nieuzasadnione jest rozumowanie, w świetle którego obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur jest równoznaczna z brakiem kopii faktur. Obowiązek ustalenia prawdy materialnej spoczywa na organie podatkowym i nie może być przerzucony na stronę.
Godne uwagi sformułowania
Zaistnienie każdego z tych przypadków z osobna stanowi wystarczającą podstawę dla zakwestionowania posiadanych przez podatnika faktur i może stanowić samodzielną podstawę rozstrzygnięcia danej sprawy. Wobec konstrukcji powyższej regulacji nie budzi więc jakichkolwiek wątpliwości, że dla zakwestionowania faktury niepotwierdzonej kopią u wystawcy, każdorazowo konieczne pozostaje stwierdzenie okoliczności, czy pomimo niezachowania obowiązku dokumentacyjnego, wystawca ujął dokonaną sprzedaż i należny od niej podatek w złożonej deklaracji VAT. W sytuacji gdy z winy wystawcy faktur nie można skontrolować, czy wywiązał się on z dokumentacyjnego obowiązku zachowania kopii wystawionych faktur, istnieją podstawy do przyjęcia niewywiązania się z tego obowiązku. Możliwość sprawdzenia okoliczności wymaganej przez prawo pozostaje elementem realizacji tego obowiązku.
Skład orzekający
Krzysztof Stanik
przewodniczący
Barbara Kołodziejczak-Osetek
sędzia del. WSA
Sylwester Marciniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowana linia orzecznicza dotycząca prawa do odliczenia VAT od faktur wystawionych przez podmioty nieuczciwe lub nieistniejące, a także w przypadku braku możliwości weryfikacji tych podmiotów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2000 roku, jednak zasady dotyczące prawa do odliczenia VAT i obowiązków weryfikacyjnych podatnika pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa ilustruje typowe problemy z odliczaniem VAT od faktur wystawionych przez nierzetelnych kontrahentów, co jest częstym zagadnieniem w praktyce podatkowej.
“Czy możesz odliczyć VAT od faktury od firmy, której nie można znaleźć?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 774/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-05-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-07-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Kołodziejczak - Osetek Krzysztof Stanik /przewodniczący/ Sylwester Marciniak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Gd 2229/02 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2006-02-01 Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184, art. 204 pkt1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia NSA Sylwester Marciniak (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Golemba, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 2229/02 w sprawie ze skargi K. B. na decyzje Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2000 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku kwotę 600 zł (sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 lutego 2006 r. (sygn. akt I SA/Gd 2229/02) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K. B. na decyzję Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] września 2002 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2000 r. 2. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji ustalił, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] sierpnia 2001 r. określającą wobec K. B., prowadzącej Przedsiębiorstwo [...] B. w L., kwotę zwrotu różnicy podatku od towarów i usług za miesiąc styczeń 2000 r., kwotę zaległości podatkowej w tym podatku oraz odsetki za zwłokę. Organ podatkowy I instancji zakwestionował prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z wystawionej wobec niego przez T. B. na kwotę netto 23.000 zł (VAT 5.060. zł) faktury VAT nr 6/2000 z dnia 31 stycznia 2000 r. W uzasadnieniu podkreślono, że z informacji udzielonych przez [...] Urząd Skarbowy wynika, iż T. B., który według zgłoszenia VAT-1 złożonego w 1994 r., prowadzi działalność w zakresie handlu obwoźnego artykułami przemysłowymi, pomimo zgłoszonego obowiązku w podatku od towarów i usług nie składa deklaracji i nie dokonuje wpłat podatku. Jednocześnie wszelkie próby podjęcia czynności kontrolnych wobec podatnika nie przyniosły rezultatu wobec niemożności skontaktowania się z nim oraz wobec stwierdzenia, że pod zgłoszonym przez podatnika adresem nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Wobec powyższego organ podatkowy wskazał, że znajdujące się w posiadaniu strony skarżącej faktury zostały wystawione przez podmiot nieistniejący, za który należy uznać także taki podmiot, który pomimo dochowania obowiązku dochowania obowiązku rejestracji, nie składa deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawionych faktur, a w konsekwencji nie płaci tego podatku. Niezależnie od tego Urząd Skarbowy wskazał, że zakwestionowane faktury nie zostały potwierdzone kopią u wystawcy. Zgodnie bowiem z przedłożonym w postępowaniu przez K. B. oświadczeniem T. B., przekazał on wszystkie kopie spornych faktur bliżej nieokreślonej firmie, której zlecił prowadzenie księgowości. Końcowo organ podatkowy podkreślił, ze podatnik nie dysponuje jakimikolwiek dowodami, że zakupione na podstawie spornych faktur usługi zostały w ogóle przez T. B. wykonane. Organ ustalił, że na mocy zawartej pomiędzy stronami umowy o współpracy z dnia 14 grudnia 1998 r. T. B. zobowiązał się między innymi do wykonania usług polegających na przeglądzie rynku w poszukiwaniu pojedynczych przewoźników posiadających 1-2 pojazdy i nie prowadzących spedycji. Zgodnie z umową T. B. miał przedłożyć zleceniodawcy sporządzony, w oparciu o wyniki podjętych przez niego działań, spis firm. Jak ustalono w toku postępowania strona skarżąca nie dysponowała jednak jakimikolwiek dokumentami sporządzonymi przez T. B. w związku z przyjmowaniem zleceń, czy sporządzaniem spisów, natomiast K. B. oświadczyła, że nie potrafi stwierdzić jakich kontrahentów pozyskała ona dzięki umowie zawartej z firmą T. B. W ocenie organu podatkowego dodatkowym potwierdzeniem niewykonania usług przez zleceniobiorcę pozostawał brak związku pomiędzy rodzajem zleconych usług, a zgłoszonym przez T. B. rodzajem działalności. Podatkowy organ odwoławczy podkreślił, że przekazane przez [...] Urząd Skarbowy w Gdańsku akta sprawy potwierdziły, że niemożność podjęcia czynności kontrolnych wobec firmy T. B. była spowodowana stwierdzeniem nieistnienia podmiotu pod wskazanym, a niezmiennie używanym przez podatnika adresem. Miejsce pobytu wystawcy zakwestionowanych faktur nie udało się ustalić także Prokuraturze, która w dniu 8 listopada 2000 r. wydała zarządzenie o poszukiwaniu ukrywającego się przed organami ścigania, podejrzanego T. B. Zatem w sytuacji gdy z winy wystawcy faktur nie można skontrolować czy wywiązał się on z dokumentacyjnego obowiązku przechowywania kopii faktur, wniosek, że obowiązku tego zaniechano, pozostaje w pełni uprawniony. Nadto wskazano, że w sytuacji braku kopii faktury u wystawcy, przepis § 54 ust.4 pkt 2 i ust.9 rozporządzenia wykonawczego z 1997 r. dozwala podatnikowi na obniżenie podatku o podatek naliczony, o ile wystawca faktury uwzględnił w deklaracji VAT wykazaną w fakturze sprzedaż i należny podatek. Jednakże sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, ponieważ T. B. zaprzestał składania deklaracji w rozliczeniu podatku VAT począwszy od maja 1996 r. Z kolei z akt podatkowych wynika, że T. B. w latach 1998-2000 wystawiał szereg faktur nie składając jednocześnie żadnych deklaracji podatkowych zarówno dla podatku od towarów i usług jak i podatku dochodowego od osób fizycznych. Poza tym znajdują się liczne pisma urzędów skarbowych z terenu całego kraju z prośbą o przeprowadzenie kontroli krzyżowych w zakresie faktur wystawionych różnym odbiorcom. Zatem z uwagi na ilość spornych faktur, rozległy teren działalności T. B., różnorodność branż oraz zakresów przedmiotowych fakturowanych usług oraz okoliczność braku zatrudnienia jakichkolwiek pracowników należy przyjąć, że te faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. Jednakże okoliczność tą należy uznać jako mającą wtórne znaczenie dla przedmiotowej sprawy wobec wcześniejszych ustaleń odnoszących się do braku potwierdzenia kopii faktur u sprzedawcy oraz prawnopodatkowej fikcyjności podatnika. 3. W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, a na rozprawie skargowej wskazała na szereg spraw sądowoadministracyjnych, w których T. B. występuje jako podatnik wystawiający faktury, których kopii nie można odnaleźć, bądź też Sąd I instancji uznał, że kopie faktur wystawionych przez T. B. nie istnieją.. 5. Wojewódzki Sad Administracyjny orzekając na podstawie art.151 P.p.s.a., że skarga K. B. nie zasługuje na uwzględnienie, stwierdził, iż istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżąca nie miała podstaw do obniżenia w miesiącu styczniu 2000 r. podatku należnego o podatek naliczony w spornych fakturach VAT wystawionych przez Firmę [...] T. B. za wykonanie usług badania rynku. Wynikające z art.19 ust.1 ustawy o VAT prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy zakupie towarów i usług stanowi podstawowe uprawnienie podatnika VAT. Skorzystanie z tego uprawnienia pozwala na określenie zobowiązania podatkowego jako stanowiącego różnicę pomiędzy kwotą podatku należnego od dokonanej przez podatnika sprzedaży towarów za dany okres rozliczeniowy, a sumą kwot podatku naliczonego temu podatnikowi w tym miesiącu, lub miesiącu poprzednim, wynikającą z dokumentów stwierdzających nabycie towarów i usług. Wskazać jednak należy, że to uprawnienie może podlegać wyłączeniu z mocy prawa, a z drugiej strony jego powstanie pozostaje uzależnione od szeregu ściśle określonych w przepisach prawa warunków, a tym samym podatnik, chcący z tego uprawnienia skorzystać, musi wykazać, ze warunki te spełnił. Wskazane wyłączenia jak i warunki nabycia tego uprawnienia w pierwszej kolejności odnajdujemy przede wszystkim w samej ustawie o VAT. Jednocześnie jednak na mocy zawartego w art.23 tej ustawy upoważnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia między innymi listy towarów i usług lub przypadków, w których nabycie towarów lub usług nie uprawnia do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, stały się one także materią regulacji aktów rangi podstawowej. Tak też w niniejszej sprawie podstawę wyrokowania stanowią przepisy, wydanego na podstawie powyższego upoważnienia, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, to jest § 54 ust.4, określający przypadki w których posiadane przez podatnika faktury nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Kwestionując przedmiotowe faktury organy podatkowe wskazały, że utrata przez podatnika prawa do powyższego odliczenia zaistniała po pierwsze z uwagi na okoliczność wystawienia faktur przez podmiot nieistniejący (§54 ust.4 pkt 1a), po drugie z uwagi na brak kopii faktury u wystawcy (§54 ust.4 pkt 2) oraz z uwagi na okoliczność, że sporne faktury dokumentowały czynności, które w ocenie organów podatkowych nie zostały w rzeczywistości dokonane (§54 ust.4 pkt 5a). Mając na uwadze powyższe, podkreślenia wymaga, że organy podatkowe oparły się o trzy odrębne względem siebie przesłanki przesądzające o niemożności dokonania przez podatnika skutecznego obniżenia podatku należnego. Zaistnienie każdego z tych przypadków z osobna stanowi wystarczającą podstawę dla zakwestionowania posiadanych przez podatnika faktur i może stanowić samodzielną podstawę rozstrzygnięcia danej sprawy. Sąd I instancji nie podzielił jednocześnie stanowiska strony skarżącej wskazującego na dokonanie przez organy podatkowe błędnej wykładni ust.4 pkt 2 i ust.9 analizowanego przepisu. Jak wskazano wyżej zgodnie z wolą ustawodawcy w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Stosownie do dyspozycji ust.9 § 54 rozporządzenia wykonawczego, przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w przypadku gdy wystawca faktury uwzględnia wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług. Wobec konstrukcji powyższej regulacji nie budzi więc jakichkolwiek wątpliwości, że dla zakwestionowania faktury niepotwierdzonej kopią u wystawcy, każdorazowo konieczne pozostaje stwierdzenie okoliczności, czy pomimo niezachowania obowiązku dokumentacyjnego, wystawca ujął dokonaną sprzedaż i należny od niej podatek w złożonej deklaracji VAT. Jednocześnie wskazał, że §54 ust.4 pkt 2 omawianego rozporządzenia jest zgodny z Konstytucją, o czym przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r. U 9/97. Wobec powyższego Sąd I instancji w sprawie niniejszej uznał podjęte przez organy podatkowe rozstrzygnięcie za prawidłowe i w pełni uzasadnione. W pierwszej kolejności wskazał, ze wystarczającą podstawą dla zakwestionowania dokonanego przez skarżącą rozliczenia pozostawało już samo stwierdzenie okoliczności niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku kopii faktury u niego. Jak wynika bowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego, począwszy od 1996 r. wystawca faktur - T. B., pozostając w dalszym ciągu podatnikiem VAT, zaprzestał składania comiesięcznych deklaracji podatkowych, w tym niewątpliwie nie złożył deklaracji VAT-7 za miesiąc styczeń 2000 r. i nie uiścił podatku za ten okres rozliczeniowy. Sąd I instancji w pełni podzielił stanowisko organów podatkowych, że znajdujące się w posiadaniu skarżącej oryginały faktur nie zostały potwierdzone kopią u wystawcy. Wbrew twierdzeniom skargi, obiektywnie istniejąca niemożność przeprowadzenia krzyżowej kontroli podatkowej u wystawcy faktur, pozostaje okolicznością przemawiającą na niekorzyść podatnika. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu wielokrotnie podejmowano działania w celu dotarcia do T. B., natomiast ich bezskuteczność pozostawała niezawiniona przez organy podatkowe. Poza tym wskazano, że dopuszczone w niniejszym postępowaniu jako dowód akta szeregu spraw potwierdziły, że brak możności przeprowadzenia kontroli podatkowej prowadzonej przez T. B. firmy wiąże się z wieloma postępowaniami toczącymi się wobec jego różnorodnych kontrahentów, a tym samym, że w istocie z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą nieodłącznie wiąże się problem dokonywania odliczeń podatku wykazanego w fakturach, których kopii nie można odnaleźć. Skala zaistniałego w tym zakresie zjawiska tym bardziej przemawia więc za słusznością przyjętego przez organy podatkowe, a potwierdzonego jednocześnie w orzecznictwie Sądu, stanowiska, że w sytuacji, gdy z winy wystawcy faktur nie można skontrolować, czy wywiązał się on z dokumentacyjnego obowiązku zachowania kopii wystawionych faktur, istnieją podstawy do przyjęcia niewywiązania się z tego obowiązku. Jak słusznie wskazały bowiem organy podatkowe, możliwość sprawdzenia okoliczności wymaganej przez prawo pozostaje elementem realizacji tego obowiązku. 6. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego Z. K. Wyrok zaskarżyła w całości, opierając skargę kasacyjną na podstawie wskazanej w art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. i zarzucając naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy to jest art.141 § 4,151 w związku z art.145 § 1 pkt 1 lit.c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 122, 180 § 1, 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej, strona domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Gdańsku do ponownego rozpoznania i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazała, iż Sąd I instancji przyjmując, iż wystarczającą podstawą do zakwestionowania dokonanego przez skarżącą rozliczenia pozostawało już samo stwierdzenie okoliczności niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku faktur u niego, w ogóle nie zajął stanowiska wobec zarzutów skargi odnoszących się do twierdzeń organów podatkowych, iż wystawcę faktur należało uznać za podmiot nieistniejący a także, ze faktury te dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane. Tym samym stanowi to naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit.c w zw z art.141 § 4 P.p.s.a. Nadto zdaniem strony skarżącej doszło do naruszenia tych przepisów i art.151 P.p.s.a., gdyż nieuzasadnione jest rozumowanie, w świetle którego obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur jest równoznaczna z brakiem kopii faktur. Wreszcie podnoszono, że obowiązek ustalenia prawdy materialnej z mocy art.122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej spoczywa na organie podatkowym i nie może być przerzucony na stronę, jeśli to nie wynika z konkretnych przepisów podatkowych. 7. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku reprezentowany przez radcę prawnego R.T. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie od skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślił, że zaskarżony wyrok jest trafny, a podniesione wyłącznie procesowe zarzutu skargi kasacyjnej są chybione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 8. Skarga kasacyjna K. B. nie zasługuje na uwzględnienie. 9. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie wskazanej w art.174 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , to jest naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na tę podstawę kasacyjną strona winna wskazać przepis postępowania sądowoadministracyjnego ( poprzez wskazanie konkretnego aktu prawnego i jego jednostki redakcyjnej), który został naruszony przez sąd oraz uprawdopodobnić, iż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystarczy przy tym powołanie się na sformułowanie zawarte w ustawie, ale należy wskazać związek, jaki mógł wystąpić pomiędzy naruszeniem przepisu a treścią rozstrzygnięcia w konkretnym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania ( art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie może więc precyzować zarzutów skargi w zastępstwie strony ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 356/04, ONSA 2004/3/72). 10. Jako przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, naruszone przez Sąd I instancji, strona w petitum skargi kasacyjnej powołała art. 141§ 4, 151 w zw. z art 145 § 1 pkt. 1 lit. c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art.120, 180 § 1, 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej. Taki zbiorowy sposób sformułowania zarzutów, polegający na wyliczeniu szeregu przepisów, trudno uznać za właściwy, tym bardziej, iż w petitum skargi kasacyjnej nie zawarto chociażby skrótowego uzasadnienia w jaki sposób Sąd I instancji przepisy powyższe naruszył. Z kolei w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w ogóle brak odesłania do art.180 § 1, 188 i art.191 Ordynacji podatkowej i w tym zakresie istnieje niemożliwość ustosunkowania się do tych zarzutów. 11. Strona skarżąca upatruje naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art.145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art.141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w tym, że Sąd uznał, iz wystarczającą podstawę do zakwestionowania dokonanego przez skarżącą rozliczenia pozostawało już samo stwierdzenie okoliczności niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku faktur u niego, natomiast Sąd I instancji nie zajął stanowiska wobec zarzutów skargi odnoszących się do twierdzeń organów podatkowych, iż wystawcę faktur należało uznać za podmiot nieistniejący, a także że faktury te dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane. Tak sformułowany zarzut należy uznać za chybiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie podkreślił, iż zaistnienie każdego z powyższych przypadków z osobna stanowi wystarczającą podstawę dla zakwestionowania posiadanych przez podatnika faktur i może stanowić samodzielną podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art.23 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz.50 ze zm.) wyraźnie bowiem stanowił, iż Minister Finansów w drodze rozporządzenia może określić przypadki, w których nabycie towarów lub usług nie uprawnia do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku. Te przypadki zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz.1024 ze zm.) i to w sposób rozłączny. Zatem skoro Sąd I instancji przyjął, że w pierwszej kolejności wystarczającą podstawą dla zakwestionowania dokonanego przez skarżącą rozliczenia postawało już samo stwierdzenie okoliczności niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku kopii faktury u niego, to nie było konieczności ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do pozostałych zarzutów skargi, nie związanych z tym przypadkiem. Zatem zarzut naruszenia art.141 § 4 P.p.s.a należy uznać za niezasadny. 12. Kolejny zarzut skargi kasacyjnej strona wiąże z naruszeniem art.141 § 4 i 151 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. przez Sąd i instancji w związku z naruszeniem reguł dowodowych zawartych w art.122 i 187 § 1 Odynacji podatkowej. Mianowicie jej zdaniem nie może być uzasadnione rozumowanie, w świetle którego obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur jest równoznaczna z brakiem kopii faktur. Zgodnie z przepisem art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.ps.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne ( niż skutkujące wznowieniem postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie strony w postępowaniu podatkowym naruszone zostały art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Poglądu tego nie można podzielić. Organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek, zgodnie z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej zebrać cały materiał dowodowy, gromadzenie tego materiału nie może jednak polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń, a jedynie tych, które są przedmiotem postępowania dowodowego. Postępowanie to winno doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego prawnopodatkowego stanu faktycznego, czyli winno obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (A. Hanusz- Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego -Kraków 2004, s. 80-81). Organy nie powinny, wyjaśniając stan faktyczny sprawy , wychodzić poza te jego cechy, które określa przepis ( A.Gomułowicz w A.Gomułowicz,J.Małecki -Podatki i prawo podatkowe -Warszawa 2002, s.158). Skoro zatem zakwestionowano skarżącej prawo do obniżenia podatku należnego o naliczony, a podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił § 54 ust. 4 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Finansów, i -jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny- przepis ten może mieć zastosowanie, gdy zbywca nie posiada kopii faktury, na podstawie której dokonano obniżenia i jednocześnie nie uwzględnił wykazanej w fakturze sprzedaży i podatku w deklaracji dla podatku od towarów i usług, to wystarczy ustalenie faktu nieposiadania kopii faktury przez zbywcę i sprawdzenie jego deklaracji podatkowych. Te zaś dowody organy podatkowe przeprowadziły i oceniły. Poza tym wbrew twierdzeniom skarżącej w prawie podatkowym nie funkcjonuje domniemanie, iż zbywca posiada kopię faktury. Zatem mając na uwadze, iż skarżąca w latach 1998-2000 dokonywała odliczeń podatku naliczonego z wystawionych wobec niej faktur przez T. B. inne rozstrzygnięcie byłoby niezgodne z zasadami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego Tym samym strona nie wykazała też, iż nastąpiło naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . 13. Z tych względów na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić. 14. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono w myśl art.204 pkt 1 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI