I FSK 773/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatniczki, potwierdzając brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot, który nie składał deklaracji podatkowych i nie można było zweryfikować posiadania przez niego kopii faktur.
Sprawa dotyczyła prawa podatniczki K. B. do odliczenia podatku naliczonego z faktur VAT wystawionych przez T. B. Organy podatkowe zakwestionowały to prawo, wskazując, że T. B. nie składał deklaracji VAT, nie można było ustalić jego miejsca pobytu ani zweryfikować posiadania kopii faktur. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatniczki, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, uznając, że brak prawa do odliczenia wynikał z faktu, iż wystawca faktur nie zapłacił podatku i nie posiadał kopii faktur, co stanowiło wystarczającą podstawę do zakwestionowania odliczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę podatniczki na decyzję Izby Skarbowej w Gdańsku. Sprawa dotyczyła podatku od towarów i usług za maj, lipiec i październik 1999 r. Organy podatkowe zakwestionowały prawo K. B. do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez T. B., ponieważ T. B. nie składał deklaracji podatkowych, nie można było przeprowadzić czynności kontrolnych wobec niego, a także nie posiadał kopii wystawionych faktur. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał te argumenty za zasadne, podkreślając, że prawo do odliczenia podatku naliczonego jest uzależnione od spełnienia określonych warunków, w tym posiadania faktur potwierdzonych kopią u sprzedawcy oraz zapłacenia przez niego podatku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania są chybione. Sąd podkreślił, że wystarczającą podstawą do zakwestionowania odliczenia było samo stwierdzenie niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku kopii faktury u niego, a także że obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur jest równoznaczna z brakiem kopii faktur w przypadku, gdy wystawca nie wywiązał się z obowiązku ich przechowywania.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Brak prawa do odliczenia wynika z faktu, że wystawca faktur nie zapłacił podatku i nie posiadał kopii faktur, co stanowi wystarczającą podstawę do zakwestionowania odliczenia. Obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur jest równoznaczna z brakiem kopii faktur, jeśli wystawca nie wywiązał się z obowiązku ich przechowywania.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (20)
Główne
P.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 19 § ust.1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
M.P. 2004 nr 56 poz 958 art. 184
Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
M.P. 2004 nr 56 poz 958 art. 204 § pkt 1
Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit.c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ord.pod. art. 122
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 180 § § 1
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 188
Ordynacja podatkowa
Ord.pod. art. 191
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 23
Ustawa o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 54 § ust.4 pkt 1a
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 54 § ust.4 pkt 2
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 54 § ust.4 pkt 5a
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym art. 54 § ust.9
u.p.t.u. art. 23
Ustawa o podatku od towarów i usług
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez podmiot, który nie składa deklaracji podatkowych i nie można zweryfikować posiadania przez niego kopii faktur. Obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur jest równoznaczna z brakiem kopii faktur, jeśli wystawca nie wywiązał się z obowiązku ich przechowywania.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji nie ustosunkował się do wszystkich zarzutów skargi, co stanowi naruszenie przepisów postępowania. Obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur nie jest równoznaczna z brakiem kopii faktur. Obowiązek ustalenia prawdy materialnej spoczywa na organie podatkowym i nie może być przerzucony na stronę.
Godne uwagi sformułowania
Zaistnienie każdego z tych przypadków z osobna stanowi wystarczającą podstawę dla zakwestionowania posiadanych przez podatnika faktur i może stanowić samodzielną podstawę rozstrzygnięcia danej sprawy. Możliwość sprawdzenia okoliczności wymaganych przez prawo pozostaje elementem realizacji tego obowiązku. W sytuacji, gdy z winy wystawcy faktur nie można skontrolować, czy wywiązał się on z dokumentacyjnego obowiązku zachowania kopii wystawionych faktur, istnieją podstawy do przyjęcia niewywiązania się z tego obowiązku.
Skład orzekający
Krzysztof Stanik
przewodniczący
Barbara Kołodziejczak-Osetek
członek
Sylwester Marciniak
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w zakresie prawa do odliczenia VAT od faktur wystawionych przez podmioty, które nie wywiązują się z obowiązków podatkowych i dokumentacyjnych, a także w kwestii dowodzenia braku posiadania kopii faktur przez wystawcę."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości weryfikacji kontrahenta i jego dokumentacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kluczowego dla przedsiębiorców prawa do odliczenia VAT i pokazuje, jak rygorystycznie sądy podchodzą do kwestii formalnych i dowodowych w przypadku podejrzenia oszustwa podatkowego.
“VAT od fikcyjnych faktur? Sąd wyjaśnia, kiedy odliczenie jest niemożliwe.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 773/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-05-28 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-07-05 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Kołodziejczak - Osetek Krzysztof Stanik /przewodniczący/ Sylwester Marciniak /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Gd 2228/02 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2006-02-01 Skarżony organ Izba Skarbowa Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy M.P. 2004 nr 56 poz 958 art. 184, art. 204 pkt 1 Obwieszczenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 15 listopada 2004 r. w sprawie planu rozwoju obszarów wiejskich Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik, Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędzia NSA Sylwester Marciniak (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Golema, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Gd 2228/02 w sprawie ze skargi K. B. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] września 2002 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj, lipiec i październik 1999 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od K. B. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Gdańsku kwotę 1200 zł (tysiąc dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 1 lutego 2006 r. (sygn. akt I SA/Gd 2228/02) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę K.B. na decyzję Izby Skarbowej w Gdańsku z dnia [...] września 2002 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj, lipiec i październik 1999 r. 2. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji ustalił, że zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy decyzję Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] sierpnia 2001 r. określającą wobec K. B., prowadzącej Przedsiębiorstwo [...] w L., kwoty zwrotu różnicy podatku od towarów i usług odpowiednio za miesiąc maj, lipiec oraz październik 1999 r., kwoty zaległości podatkowej za te okresy rozliczeniowe oraz kwoty odsetek za zwłokę. Organ podatkowy I instancji zakwestionował prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych wobec niego przez T. B. obejmujących fakturę VAT nr 47/99 z dnia 30.04.1999 r. na kwotę 6.500 zł, fakturę VAT nr 83/99 z dnia 30.07.1999 r. na kwotę 14.500 zł oraz fakturę VAT nr 168/99 z dnia 12.10.1999 r. na kwotę 23.000 zł. W uzasadnieniu podkreślono, że z informacji udzielonych przez [...] Urząd Skarbowy wynika, iż T. B., który według zgłoszenia VAT-1 złożonego w 1994 r., prowadzi działalność w zakresie handlu obwoźnego artykułami przemysłowymi, pomimo zgłoszonego obowiązku w podatku od towarów i usług nie składa deklaracji i nie dokonuje wpłat podatku. Jednocześnie wszelkie próby podjęcia czynności kontrolnych wobec podatnika nie przyniosły rezultatu wobec niemożności skontaktowania się z nim oraz wobec stwierdzenia, że pod zgłoszonym przez podatnika adresem nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Wobec powyższego organ podatkowy wskazał, że znajdujące się w posiadaniu strony skarżącej faktury zostały wystawione przez podmiot nieistniejący, za który należy uznać także taki podmiot, który pomimo dochowania obowiązku dochowania obowiązku rejestracji, nie składa deklaracji podatkowych i nie wykazuje podatku należnego wynikającego z wystawionych faktur, a w konsekwencji nie płaci tego podatku. Niezależnie od tego Urząd Skarbowy wskazał, że zakwestionowane faktury nie zostały potwierdzone kopią u wystawcy. Zgodnie bowiem z przedłożonym w postępowaniu przez K. B. oświadczeniem T. B., przekazał on wszystkie kopie spornych faktur bliżej nieokreślonej firmie, której zlecił prowadzenie księgowości. Końcowo organ podatkowy podkreślił, ze podatnik nie dysponuje jakimikolwiek dowodami, że zakupione na podstawie spornych faktur usługi zostały w ogóle przez T. B. wykonane. Organ ustalił, że na mocy zawartej pomiędzy stronami umowy o współpracy z dnia 14 grudnia 1998 r. T. B. zobowiązał się między innymi do wykonania usług polegających na przeglądzie rynku w poszukiwaniu pojedynczych przewoźników posiadających 1-2 pojazdy i nieprowadzących spedycji. Zgodnie z umową T. B. miał przedłożyć zleceniodawcy sporządzony, w oparciu o wyniki podjętych przez niego działań, spis firm. Jak ustalono w toku postępowania strona skarżąca nie dysponowała jednak jakimikolwiek dokumentami sporządzonymi przez T. B. w związku z przyjmowaniem zleceń, czy sporządzaniem spisów, natomiast K. B. oświadczyła, że nie potrafi stwierdzić jakich kontrahentów pozyskała ona dzięki umowie zawartej z firmą T. B. W ocenie organu podatkowego dodatkowym potwierdzeniem niewykonania usług przez zleceniobiorcę pozostawał brak związku pomiędzy rodzajem zleconych usług, a zgłoszonym przez T. B. rodzajem działalności. Podatkowy organ odwoławczy podkreślił, że przekazane przez [...] Urząd Skarbowy w Gdańsku akta sprawy potwierdziły, że niemożność podjęcia czynności kontrolnych wobec firmy T. B. była spowodowana stwierdzeniem nieistnienia podmiotu pod wskazanym, a niezmiennie używanym przez podatnika adresem. Miejsce pobytu wystawcy zakwestionowanych faktur nie udało się ustalić także Prokuraturze, która w dniu 8 listopada 2000 r. wydała zarządzenie o poszukiwaniu ukrywającego się przed organami ścigania, podejrzanego T. B. Zatem w sytuacji gdy z winy wystawcy faktur nie można skontrolować czy wywiązał się on z dokumentacyjnego obowiązku przechowywania kopii faktur, wniosek, że obowiązku tego zaniechano, pozostaje w pełni uprawniony. Nadto wskazano, że w sytuacji braku kopii faktury u wystawcy, przepis § 54 ust.4 pkt 2 i ust.9 rozporządzenia wykonawczego z 1997 r. dozwala podatnikowi na obniżenie podatku o podatek naliczony, o ile wystawca faktury uwzględnił w deklaracji VAT wykazaną w fakturze sprzedaż i należny podatek. Jednakże sytuacja taka nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie, ponieważ T. B. zaprzestał składania deklaracji w rozliczeniu podatku VAT począwszy od maja 1996 r. Z kolei z akt podatkowych wynika, że T. B. w latach 1998-2000 wystawiał szereg faktur nie składając jednocześnie żadnych deklaracji podatkowych zarówno dla podatku od towarów i usług jak i podatku dochodowego od osób fizycznych. Poza tym znajdują się liczne pisma urzędów skarbowych z terenu całego kraju z prośbą o przeprowadzenie kontroli krzyżowych w zakresie faktur wystawionych różnym odbiorcom. Zatem z uwagi na ilość spornych faktur, rozległy teren działalności T. B., różnorodność branż oraz zakresów przedmiotowych fakturowanych usług oraz okoliczność braku zatrudnienia jakichkolwiek pracowników należy przyjąć, że te faktury stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane. Jednakże okoliczność tą należy uznać jako mającą wtórne znaczenie dla przedmiotowej sprawy wobec wcześniejszych ustaleń odnoszących się do braku potwierdzenia kopii faktur u sprzedawcy oraz prawnopodatkowej fikcyjności podatnika. 3. W skardze na powyższą decyzję strona wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. 4. Izba Skarbowa w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, a na rozprawie skargowej wskazała na szereg spraw sądowoadministracyjnych, w których T. B. występuje jako podatnik wystawiający faktury, których kopii nie można odnaleźć, bądź też Sąd I instancji uznał, że kopie faktur wystawionych przez T. B. nie istnieją.. 5. Wojewódzki Sad Administracyjny orzekając na podstawie art.151 P.p.s.a., że skarga K. B. nie zasługuje na uwzględnienie, stwierdził, iż istota sporu w przedmiotowej sprawie sprowadza się do ustalenia, czy organy podatkowe zasadnie uznały, że skarżąca nie miała podstaw do obniżenia w miesiącach maj, lipiec oraz październik 1999 r. podatku należnego o podatek naliczony w spornych fakturach VAT wystawionych przez Firmę [...] T. B. za wykonanie usług badania rynku. Wynikające z art.19 ust.1 ustawy o VAT prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony przy zakupie towarów i usług stanowi podstawowe uprawnienie podatnika VAT. Skorzystanie z tego uprawnienia pozwala na określenie zobowiązania podatkowego jako stanowiącego różnicę pomiędzy kwotą podatku należnego od dokonanej przez podatnika sprzedaży towarów za dany okres rozliczeniowy, a sumą kwot podatku naliczonego temu podatnikowi w tym miesiącu, lub miesiącu poprzednim, wynikającą z dokumentów stwierdzających nabycie towarów i usług. Wskazać jednak należy, że to uprawnienie może podlegać wyłączeniu z mocy prawa, a z drugiej strony jego powstanie pozostaje uzależnione od szeregu ściśle określonych w przepisach prawa warunków, a tym samym podatnik, chcący z tego uprawnienia skorzystać, musi wykazać, ze warunki te spełnił. Wskazane wyłączenia jak i warunki nabycia tego uprawnienia w pierwszej kolejności odnajdujemy przede wszystkim w samej ustawie o VAT. Jednocześnie jednak na mocy zawartego w art.23 tej ustawy upoważnienia ministra właściwego do spraw finansów publicznych do określenia w drodze rozporządzenia między innymi listy towarów i usług lub przypadków, w których nabycie towarów lub usług nie uprawnia do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, stały się one także materią regulacji aktów rangi podstawowej. Tak też w niniejszej sprawie podstawę wyrokowania stanowią przepisy, wydanego na podstawie powyższego upoważnienia, rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonywania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym, to jest § 54 ust.4, określający przypadki w których posiadane przez podatnika faktury nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony. Kwestionując przedmiotowe faktury organy podatkowe wskazały, że utrata przez podatnika prawa do powyższego odliczenia zaistniała po pierwsze z uwagi na okoliczność wystawienia faktur przez podmiot nieistniejący (§54 ust.4 pkt 1a), po drugie z uwagi na brak kopii faktury u wystawcy (§54 ust.4 pkt 2) oraz z uwagi na okoliczność, że sporne faktury dokumentowały czynności, które w ocenie organów podatkowych nie zostały w rzeczywistości dokonane (§54 ust.4 pkt 5a). Mając na uwadze powyższe, podkreślenia wymaga, że organy podatkowe oparły się o trzy odrębne względem siebie przesłanki przesądzające o niemożności dokonania przez podatnika skutecznego obniżenia podatku należnego. Zaistnienie każdego z tych przypadków z osobna stanowi wystarczającą podstawę dla zakwestionowania posiadanych przez podatnika faktur i może stanowić samodzielną podstawę rozstrzygnięcia danej sprawy. Sąd I instancji nie podzielił jednocześnie stanowiska strony skarżącej wskazującego na dokonanie przez organy podatkowe błędnej wykładni ust.4 pkt 2 i ust.9 analizowanego przepisu. Jak wskazano wyżej zgodnie z wolą ustawodawcy w przypadku, gdy nabywca posiada fakturę lub fakturę korygującą nie potwierdzoną kopią u sprzedawcy, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Stosownie do dyspozycji ust.9 § 54 rozporządzenia wykonawczego, przepis ten nie znajduje jednak zastosowania w przypadku gdy wystawca faktury uwzględnia wykazaną w niej sprzedaż i podatek należny w deklaracji dla podatku od towarów i usług. Wobec konstrukcji powyższej regulacji nie budzi więc jakichkolwiek wątpliwości, że dla zakwestionowania faktury niepotwierdzonej kopią u wystawcy, każdorazowo konieczne pozostaje stwierdzenie okoliczności, czy pomimo niezachowania obowiązku dokumentacyjnego, wystawca ujął dokonaną sprzedaż i należny od niej podatek w złożonej deklaracji VAT. Jednocześnie wskazał, że §54 ust.4 pkt 2 omawianego rozporządzenia jest zgodny z Konstytucją, o czym przesądził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 16 czerwca 1998 r. U 9/97. Wobec powyższego Sąd I instancji w sprawie niniejszej uznał podjęte przez organy podatkowe rozstrzygnięcie za prawidłowe i w pełni uzasadnione. W pierwszej kolejności wskazał, ze wystarczającą podstawą dla zakwestionowania dokonanego przez skarżącą rozliczenia pozostawało już samo stwierdzenie okoliczności niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku kopii faktury u niego. Jak wynika bowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego, począwszy od 1996 r. wystawca faktur - T. B., pozostając w dalszym ciągu podatnikiem VAT, zaprzestał składania comiesięcznych deklaracji podatkowych, w tym niewątpliwie nie złożył deklaracji VAT-7 za miesiąc maj, lipiec i październik 1999 r. i nie uiścił podatku za te okresy rozliczeniowe. Sąd I instancji w pełni podzielił stanowisko organów podatkowych, że znajdujące się w posiadaniu skarżącej oryginały faktur nie zostały potwierdzone kopią u wystawcy. Wbrew twierdzeniom skargi, obiektywnie istniejąca niemożność przeprowadzenia krzyżowej kontroli podatkowej u wystawcy faktur, pozostaje okolicznością przemawiającą na niekorzyść podatnika. Podkreślenia wymaga, że w postępowaniu wielokrotnie podejmowano działania w celu dotarcia do T. B., natomiast ich bezskuteczność pozostawała niezawiniona przez organy podatkowe. Poza tym wskazano, że dopuszczone w niniejszym postępowaniu jako dowód akta szeregu spraw potwierdziły, że brak możności przeprowadzenia kontroli podatkowej prowadzonej przez T. B. firmy wiąże się z wieloma postępowaniami toczącymi się wobec jego różnorodnych kontrahentów, a tym samym, że w istocie z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą nieodłącznie wiąże się problem dokonywania odliczeń podatku wykazanego w fakturach, których kopii nie można odnaleźć. Skala zaistniałego w tym zakresie zjawiska tym bardziej przemawia więc za słusznością przyjętego przez organy podatkowe, a potwierdzonego jednocześnie w orzecznictwie Sądu, stanowiska, że w sytuacji, gdy z winy wystawcy faktur nie można skontrolować, czy wywiązał się on z dokumentacyjnego obowiązku zachowania kopii wystawionych faktur, istnieją podstawy do przyjęcia niewywiązania się z tego obowiązku. Jak słusznie wskazały bowiem organy podatkowe, możliwość sprawdzenia okoliczności wymaganej przez prawo pozostaje elementem realizacji tego obowiązku. 6. Skargę kasacyjną od tego wyroku złożyła skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego Z. K. Wyrok zaskarżyła w całości, opierając skargę kasacyjną na podstawie wskazanej w art. 174 pkt. 2 P.p.s.a. i zarzucając naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy to jest art.141 § 4,151 w związku z art.145 § 1 pkt 1 lit.c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art. 122, 180 § 1, 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej, strona domagała się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Gdańsku do ponownego rozpoznania i zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazała, iż Sąd I instancji przyjmując, iż wystarczającą podstawą do zakwestionowania dokonanego przez skarżącą rozliczenia pozostawało już samo stwierdzenie okoliczności niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku faktur u niego, w ogóle nie zajął stanowiska wobec zarzutów skargi odnoszących się do twierdzeń organów podatkowych, iż wystawcę faktur należało uznać za podmiot nieistniejący a także, ze faktury te dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane. Tym samym stanowi to naruszenie art.145 § 1 pkt 1 lit.c w zw z art.141 § 4 P.p.s.a. Nadto zdaniem strony skarżącej doszło do naruszenia tych przepisów i art.151 P.p.s.a., gdyż nieuzasadnione jest rozumowanie, w świetle którego obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur jest równoznaczna z brakiem kopii faktur. Wreszcie podnoszono, że obowiązek ustalenia prawdy materialnej z mocy art.122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej spoczywa na organie podatkowym i nie może być przerzucony na stronę, jeśli to nie wynika z konkretnych przepisów podatkowych. 7. Dyrektor Izby Skarbowej w Gdańsku reprezentowany przez radcę prawnego R. T. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. W uzasadnieniu podkreślił, że zaskarżony wyrok jest trafny, a podniesione wyłącznie procesowe zarzuty skargi kasacyjnej są chybione. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 8. Skarga kasacyjna K. B. nie zasługuje na uwzględnienie. 9. Skarga kasacyjna została oparta na podstawie wskazanej w art.174 pkt. 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , to jest naruszeniu przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na tę podstawę kasacyjną strona winna wskazać przepis postępowania sądowoadministracyjnego ( poprzez wskazanie konkretnego aktu prawnego i jego jednostki redakcyjnej), który został naruszony przez sąd oraz uprawdopodobnić, iż uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystarczy przy tym powołanie się na sformułowanie zawarte w ustawie, ale należy wskazać związek, jaki mógł wystąpić pomiędzy naruszeniem przepisu a treścią rozstrzygnięcia w konkretnym przypadku. Naczelny Sąd Administracyjny jest bowiem związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania ( art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Nie może więc precyzować zarzutów skargi w zastępstwie strony ( wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 356/04, ONSA 2004/3/72). 10. Jako przepisy postępowania sądowoadministracyjnego, naruszone przez Sąd I instancji, strona w petitum skargi kasacyjnej powołała art. 141§ 4, 151 w zw. z art 145 § 1 pkt. 1 lit. c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i art.120, 180 § 1, 187 § 1, 188 i 191 Ordynacji podatkowej. Taki zbiorowy sposób sformułowania zarzutów, polegający na wyliczeniu szeregu przepisów, trudno uznać za właściwy, tym bardziej, iż w petitum skargi kasacyjnej nie zawarto chociażby skrótowego uzasadnienia w jaki sposób Sąd I instancji przepisy powyższe naruszył. Z kolei w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w ogóle brak odesłania do art.180 § 1, 188 i art.191 Ordynacji podatkowej i w tym zakresie istnieje niemożliwość ustosunkowania się do tych zarzutów. 11. Strona skarżąca upatruje naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art.145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art.141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w tym, że Sąd uznał, iz wystarczającą podstawę do zakwestionowania dokonanego przez skarżącą rozliczenia pozostawało już samo stwierdzenie okoliczności niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku faktur u niego, natomiast Sąd I instancji nie zajął stanowiska wobec zarzutów skargi odnoszących się do twierdzeń organów podatkowych, iż wystawcę faktur należało uznać za podmiot nieistniejący, a także że faktury te dokumentowały czynności, które nie zostały dokonane. Tak sformułowany zarzut należy uznać za chybiony. Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie podkreślił, iż zaistnienie każdego z powyższych przypadków z osobna stanowi wystarczającą podstawę dla zakwestionowania posiadanych przez podatnika faktur i może stanowić samodzielną podstawę rozstrzygnięcia sprawy. Przepis art.23 pkt 1 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 11, poz.50 ze zm.) wyraźnie bowiem stanowił, iż Minister Finansów w drodze rozporządzenia może określić przypadki, w których nabycie towarów lub usług nie uprawnia do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku. Te przypadki zostały określone w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 15 grudnia 1997 r. w sprawie wykonania przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. Nr 156, poz.1024 ze zm.) i to w sposób rozłączny. Zatem skoro Sąd I instancji przyjął, że w pierwszej kolejności wystarczającą podstawą dla zakwestionowania dokonanego przez skarżącą rozliczenia postawało już samo stwierdzenie okoliczności niezapłacenia podatku przez zbywcę przy braku kopii faktury u niego, to nie było konieczności ustosunkowania się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do pozostałych zarzutów skargi, nie związanych z tym przypadkiem. Zatem zarzut naruszenia art.141 § 4 P.p.s.a należy uznać za niezasadny. 12. Kolejny zarzut skargi kasacyjnej strona wiąże z naruszeniem art.141 § 4 i 151 w zw. z art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.p.s.a. przez Sąd i instancji w związku z naruszeniem reguł dowodowych zawartych w art.122 i 187 § 1 Odynacji podatkowej. Mianowicie jej zdaniem nie może być uzasadnione rozumowanie, w świetle którego obiektywna niemożność przeprowadzenia kontroli u wystawcy faktur jest równoznaczna z brakiem kopii faktur. Zgodnie z przepisem art.145 § 1 pkt 1 lit.c P.ps.a. Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości lub w części, jeżeli stwierdzi inne ( niż skutkujące wznowieniem postępowania) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie strony w postępowaniu podatkowym naruszone zostały art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej, a naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Poglądu tego nie można podzielić. Organy podatkowe mają wprawdzie obowiązek, zgodnie z art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej zebrać cały materiał dowodowy, gromadzenie tego materiału nie może jednak polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń, a jedynie tych, które są przedmiotem postępowania dowodowego. Postępowanie to winno doprowadzić do zrekonstruowania konkretnego prawnopodatkowego stanu faktycznego, czyli winno obejmować te fakty i dowody, które mają prawne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy podatkowej (A. Hanusz- Podstawa faktyczna rozstrzygnięcia podatkowego -Kraków 2004, s. 80-81). Organy nie powinny, wyjaśniając stan faktyczny sprawy , wychodzić poza te jego cechy, które określa przepis ( A.Gomułowicz w A.Gomułowicz,J.Małecki -Podatki i prawo podatkowe -Warszawa 2002, s.158). Skoro zatem zakwestionowano skarżącej prawo do obniżenia podatku należnego o naliczony, a podstawę prawną tego rozstrzygnięcia stanowił § 54 ust. 4 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Finansów, i -jak trafnie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny- przepis ten może mieć zastosowanie, gdy zbywca nie posiada kopii faktury, na podstawie której dokonano obniżenia i jednocześnie nie uwzględnił wykazanej w fakturze sprzedaży i podatku w deklaracji dla podatku od towarów i usług, to wystarczy ustalenie faktu nieposiadania kopii faktury przez zbywcę i sprawdzenie jego deklaracji podatkowych. Te zaś dowody organy podatkowe przeprowadziły i oceniły. Poza tym wbrew twierdzeniom skarżącej w prawie podatkowym nie funkcjonuje domniemanie, iż zbywca posiada kopię faktury. Zatem mając na uwadze, iż skarżąca w latach 1998-2000 dokonywała odliczeń podatku naliczonego z wystawionych wobec niej faktur przez T. B. inne rozstrzygnięcie byłoby niezgodne z zasadami logicznego myślenia i doświadczenia życiowego Tym samym strona nie wykazała też, iż nastąpiło naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi . 13. Z tych względów na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw należało oddalić. 14. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego uzasadnia przepis art.204 pkt 1 P.p.s.a.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI