I FSK 741/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi od wyroku WSA w Łodzi, który uchylił decyzję organu w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2016 r. Organ zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, w tym niezastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o VAT (nadużycie prawa) oraz błędną wykładnię art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o VAT (zwolnienie z VAT sprzedaży terenów niezabudowanych). W zakresie nadużycia prawa, NSA stwierdził, że choć zakwestionowane transakcje nosiły znamiona sztuczności (wspólnicy stron transakcji byli ci sami, podwyższenie kapitału zakładowego nieuzasadnione gospodarczo, przesuwanie terminu płatności, brak środków na nabycie nieruchomości), to organy nie wykazały, że zasadniczym celem tych transakcji było uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów. NSA podkreślił, że zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym jest emanacją zasady neutralności VAT i sam w sobie nie stanowi korzyści sprzecznej z prawem. W kwestii zwolnienia z VAT sprzedaży nieruchomości, NSA uznał, że sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy. Zgodnie z art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o PTU, zwolniona jest dostawa terenów niezabudowanych innych niż budowlane. NSA wskazał na potrzebę oceny, czy grunt jest zabudowany, uwzględniając nie tylko stan faktyczny, ale także ekonomiczny aspekt transakcji i wolę stron. W szczególności, organ powinien ocenić, czy naniesienia na gruncie (utwardzenie, ogrodzenie, bramy) stanowią o jego zabudowanym charakterze, czy też są elementami pomocniczymi, a sam grunt można uznać za niezabudowany. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżoną decyzję, nakazując ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem przedstawionej wykładni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia nadużycia prawa w VAT oraz kryteriów uznania gruntu za zabudowany lub niezabudowany na potrzeby zwolnienia z VAT.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i wykładni przepisów ustawy o VAT. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy transakcja sprzedaży nieruchomości, mimo spełnienia formalnych przesłanek, może zostać uznana za nadużycie prawa podatkowego, jeśli jej zasadniczym celem jest uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli organy nie wykażą, że zasadniczym celem transakcji było uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów, nawet jeśli transakcja nosi znamiona sztuczności.
Uzasadnienie
NSA uznał, że sztuczność transakcji sama w sobie nie jest wystarczająca do zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o PTU. Konieczne jest wykazanie, że głównym celem było uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów, a zwrot VAT sam w sobie nie jest taką korzyścią.
Czy dostawa gruntu niezabudowanego, na którym znajdują się naniesienia takie jak utwardzenie czy ogrodzenie, może korzystać ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o PTU?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale wymaga to oceny, czy naniesienia te stanowią o zabudowanym charakterze gruntu, uwzględniając ekonomiczny aspekt transakcji i wolę stron, a nie tylko stan faktyczny.
Uzasadnienie
NSA wskazał na potrzebę analizy funkcji przepisu, charakteru transakcji i jej skutku ekonomicznego. Należy ocenić, czy naniesienia mają wiodące znaczenie dla określenia gruntu jako zabudowanego, a nie tylko czy istnieją.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące zwolnienia z VAT dostawy terenów niezabudowanych innych niż budowlane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował przepisy, abstrahując od specyfiki prawa podatkowego i implementacji prawa unijnego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że sąd pierwszej instancji nie dokonał właściwej oceny, czy sporna nieruchomość jest terenem zabudowanym, odwołując się do nieadekwatnego wyroku i pomijając analizę funkcji przepisu oraz ekonomiczny aspekt transakcji.
Przepisy (31)
Główne
ustawa o PTU art. 43 § ust. 1 pkt 9
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o PTU art. 88 § ust. 3a pkt 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o PTU art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. c
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.d.o.f. art. 43 § ust. 1 pkt 9
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.d.o.f. art. 88 § ust. 3a pkt 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.d.o.f. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. c
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
ustawa o PTU art. 2 § pkt 33
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja terenów budowlanych.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 122
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
k.c. art. 155 § § 1
Kodeks cywilny
k.c. art. 157 § § 1
Kodeks cywilny
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 2 lit. a)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a)
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 2 § pkt 7
u.p.d.o.f. art. 2 § pkt 33
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Ordynacja podatkowa art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a) i c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.g.n. art. 37 § ust. 2 pkt 6
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 209a
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organ nie wykazał, że zasadniczym celem transakcji było uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z celem przepisów, mimo sztuczności transakcji. • Konieczność ponownej oceny, czy grunt jest zabudowany, z uwzględnieniem ekonomicznego aspektu transakcji i woli stron, a nie tylko stanu faktycznego.
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że organy nie wykazały sztuczności transakcji i jej zawarcia w celu nadużycia prawa. • Sąd pierwszej instancji błędnie zinterpretował art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o PTU, uznając, że sprzedaż części nieruchomości jest zwolniona z VAT.
Godne uwagi sformułowania
organy nie wykazały, że zasadniczym celem tych transakcji było uzyskanie korzyści podatkowej, której przyznanie byłoby sprzeczne z celem przepisów. • zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad podatkiem należnym sam w sobie nie może być w żadnym razie uznany za korzyść podatkową sprzeczną z celem przepisów. • przy ocenie, czy grunt jest terenem niezabudowanym w rozumieniu art. 43 ust. 1 pkt 9 ustawy o PTU, należy mieć na względzie przede wszystkim stan faktyczny, co nie wyklucza, że w określonych przypadkach, ze względu na charakter gospodarczy transakcji, należy wziąć pod uwagę, czy obiekty posadowione na gruncie mają znaczenie wiodące dla określenia charakteru tego gruntu jako gruntu zabudowanego.
Skład orzekający
Sylwester Golec
przewodniczący
Dominik Mączyński
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia nadużycia prawa w VAT oraz kryteriów uznania gruntu za zabudowany lub niezabudowany na potrzeby zwolnienia z VAT."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych i wykładni przepisów ustawy o VAT. Konieczność indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy dwóch kluczowych zagadnień w VAT: nadużycia prawa i zwolnienia z VAT sprzedaży nieruchomości, co jest częstym problemem praktycznym. Wykładnia NSA w zakresie oceny sztuczności transakcji i charakteru gruntu jest istotna dla profesjonalistów.
“Nawet sztuczna transakcja nie zawsze oznacza nadużycie prawa VAT. Kluczowa jest korzyść sprzeczna z celem przepisów.”
Dane finansowe
WPS: 238 668,7 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.