I FSK 738/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odmowy przyznania spółce S. sp. z o.o. ulgi na "złe długi" w podatku VAT za sierpień 2017 r. Organ podatkowy pierwszej instancji (NUS) oraz organ odwoławczy (DIAS) odmówili spółce zwrotu nadpłaty, powołując się na niespełnienie warunków z art. 89a ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy o VAT. Głównym argumentem było to, że dłużnik (L. Sp. z o.o.) nie był zarejestrowany jako podatnik VAT w dniu poprzedzającym złożenie korekty, a także upłynął dwuletni termin od wystawienia faktury dokumentującej wierzytelność. Spółka argumentowała, że wyrok TSUE w sprawie C-335/19 potwierdził niezgodność niektórych krajowych warunków z prawem UE i że powinna mieć możliwość skorzystania z ulgi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzje organów, uznając, że krajowy organ podatkowy nie może powołać się na upływ terminu, gdy zachowanie organów krajowych i istnienie instytucji prekluzji pozbawiły podatnika możliwości dochodzenia praw potwierdzonych przez TSUE. Sąd wskazał, że dwuletni termin z art. 89a ust. 2 pkt 5 u.p.t.u. powinien zostać pominięty, jeśli skorzystanie z ulgi w tym terminie było niemożliwe lub znacząco utrudnione z powodu błędnej implementacji dyrektywy 112. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA. NSA podkreślił, że zasada pierwszeństwa prawa UE zobowiązuje sądy do odstąpienia od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE. W sytuacji, gdy podatnik nie mógł skorzystać z ulgi z powodu wadliwych przepisów krajowych, a wyrok TSUE otworzył mu taką możliwość, należało pominąć dwuletni termin, aby zapewnić skuteczność prawa unijnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie konieczności pominięcia krajowych terminów lub warunków, jeśli są one sprzeczne z prawem UE i uniemożliwiają realizację uprawnień wynikających z tego prawa, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa TSUE.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której niemożność skorzystania z ulgi wynikała z wadliwej implementacji prawa UE i wyroku TSUE. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy podatnik po prostu zaniedbał swoje obowiązki bez wpływu wadliwych przepisów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dwuletni termin na skorzystanie z ulgi na "złe długi" VAT (art. 89a ust. 2 pkt 5 u.p.t.u.) powinien zostać pominięty, jeśli podatnik nie mógł skorzystać z ulgi w tym terminie z powodu przepisów krajowych sprzecznych z prawem Unii Europejskiej, które zostały zakwestionowane przez TSUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dwuletni termin powinien zostać pominięty, jeśli jego zastosowanie uniemożliwiłoby lub nadmiernie utrudniło podatnikowi skorzystanie z prawa do korekty VAT, które wynika z prawa UE, zwłaszcza gdy niemożność skorzystania z ulgi była spowodowana wadliwą implementacją prawa unijnego przez ustawodawcę krajowego.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że zasada pierwszeństwa prawa UE nakazuje sądom pominięcie przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE. W sytuacji, gdy podatnik nie mógł skorzystać z ulgi na "złe długi" z powodu wadliwych przepisów krajowych (np. dotyczących statusu dłużnika jako podatnika VAT), a wyrok TSUE otworzył mu taką możliwość, należy pominąć dwuletni termin, aby zapewnić skuteczność prawa unijnego i umożliwić podatnikowi realizację jego uprawnień.
Czy polskie przepisy krajowe uzależniające obniżenie podstawy opodatkowania VAT od warunków, które nie są zgodne z art. 90 dyrektywy 112/WE, powinny być stosowane przez sądy krajowe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy krajowe są zobowiązane odstąpić od stosowania przepisów prawa krajowego sprzecznych z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa Unii Europejskiej.
Uzasadnienie
NSA powołał się na wyrok TSUE w sprawie C-335/19, który stwierdził, że art. 90 dyrektywy 112 stoi na przeszkodzie przepisom krajowym uzależniającym obniżenie podstawy opodatkowania VAT od warunków niezgodnych z dyrektywą. Sąd krajowy ma obowiązek pominąć takie niezgodne przepisy krajowe.
Przepisy (13)
Główne
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 96 § ust. 4a pkt 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niemożność skorzystania z ulgi na "złe długi" z powodu wadliwej implementacji prawa UE przez ustawodawcę krajowego uzasadnia pominięcie dwuletniego terminu. • Zasada pierwszeństwa prawa UE nakazuje sądom pominięcie przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE. • Wyrok TSUE C-335/19 otwiera możliwość skorzystania z ulgi, nawet po upływie terminu, jeśli jego niedochowanie było spowodowane wadliwymi przepisami krajowymi.
Odrzucone argumenty
Organ argumentował, że podatnik powinien był złożyć korektę w terminie, nawet jeśli przepisy krajowe były wadliwe, powołując się na wyrok NSA z 31 sierpnia 2023 r. sygn. akt I FSK 305/19. • Organ kwestionował naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez WSA, twierdząc, że uzasadnienie wyroku było prawidłowe. • Organ twierdził, że WSA błędnie przyjął stan faktyczny i naruszył art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez pominięcie części akt.
Godne uwagi sformułowania
zasada pierwszeństwa prawa Unii oznacza, że każdy sąd krajowy orzekający w ramach swoich kompetencji jako organ państwa członkowskiego jest zobowiązany odstąpić od stosowania wszelkiego przepisu prawa krajowego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa Unii • nie można oczekiwać od podatnika, jak trafnie stwierdził Sąd pierwszej instancji, aby wbrew wyraźnemu przepisowi ustawy składał wniosek i dokonywał korekty podatku. • brak było podstaw do zarzucenia podatnikowi, znajdującemu się w takiej sytuacji, działania niestarannego czy lekkomyślnego, jeżeli pozostawał on w uzasadnionym przeświadczeniu, że w jego przypadku zastosowanie ulgi nie jest możliwe.
Skład orzekający
Zbigniew Łoboda
przewodniczący sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie konieczności pominięcia krajowych terminów lub warunków, jeśli są one sprzeczne z prawem UE i uniemożliwiają realizację uprawnień wynikających z tego prawa, zwłaszcza w kontekście orzecznictwa TSUE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której niemożność skorzystania z ulgi wynikała z wadliwej implementacji prawa UE i wyroku TSUE. Może nie mieć zastosowania w przypadkach, gdy podatnik po prostu zaniedbał swoje obowiązki bez wpływu wadliwych przepisów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo TSUE może wpływać na polskie prawo podatkowe i jak sądy administracyjne interpretują zasadę pierwszeństwa prawa UE, nawet w kontekście krajowych terminów procesowych.
“Ulga na "złe długi" VAT: Czy termin zawsze obowiązuje? NSA rozstrzyga w świetle prawa UE.”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.