I FSK 737/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła możliwości skorzystania przez spółkę S. sp. z o.o. z ulgi na "złe długi" w podatku VAT za lipiec 2017 r. Spółka złożyła korektę deklaracji w grudniu 2020 r., powołując się na wyrok TSUE C-335/19. Organ podatkowy odmówił zwrotu nadpłaty, wskazując na niespełnienie warunków z art. 89a ust. 2 pkt 3 i 5 ustawy o VAT – dłużnik nie był zarejestrowany jako podatnik VAT, a od wystawienia faktury upłynęły ponad dwa lata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił decyzję organu, uznając, że dwuletni termin z art. 89a ust. 2 pkt 5 u.p.t.u. powinien zostać pominięty, jeśli jego dochowanie było niemożliwe lub nadmiernie utrudnione z powodu błędnej implementacji dyrektywy 112 przez polskiego ustawodawcę. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną organu, potwierdził stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa UE, sądy krajowe są zobowiązane odstąpić od stosowania przepisów krajowych sprzecznych z bezpośrednio skutecznym prawem UE. W tym przypadku, wadliwa implementacja art. 90 dyrektywy 112 przez polskiego ustawodawcę (dotycząca warunków statusu dłużnika i wierzyciela jako VAT-owców) uniemożliwiła spółce skorzystanie z ulgi w terminie. NSA uznał, że pominięcie dwuletniego terminu z art. 89a ust. 2 pkt 5 u.p.t.u. było uzasadnione, aby umożliwić podatnikowi realizację jego praw wynikających z orzecznictwa TSUE, zwłaszcza że spółka działała w dobrej wierze i nie mogła skorzystać z ulgi z powodu przepisów krajowych, które później zostały uznane za niezgodne z prawem UE.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasady pierwszeństwa prawa UE i obowiązku pominięcia krajowych przepisów sprzecznych z dyrektywą, nawet jeśli wiąże się to z pominięciem terminów proceduralnych, gdy ich dochowanie było niemożliwe z powodu wadliwej implementacji prawa UE.
Dotyczy sytuacji, gdy niemożność skorzystania z prawa wynika bezpośrednio z wadliwej implementacji prawa UE i zostało to potwierdzone orzecznictwem TSUE.
Zagadnienia prawne (2)
Czy dwuletni termin na skorzystanie z ulgi na "złe długi" VAT (art. 89a ust. 2 pkt 5 u.p.t.u.) powinien zostać pominięty, jeśli jego dochowanie było niemożliwe lub nadmiernie utrudnione z powodu wadliwej implementacji prawa UE przez polskiego ustawodawcę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dwuletni termin powinien zostać pominięty, jeśli jego dochowanie było niemożliwe lub nadmiernie utrudnione z powodu wadliwej implementacji prawa UE, która uniemożliwiła podatnikowi skorzystanie z ulgi w terminie.
Uzasadnienie
NSA potwierdził, że zasada pierwszeństwa prawa UE nakazuje sądom krajowym pominięcie przepisów krajowych sprzecznych z prawem UE. W sytuacji, gdy wadliwa implementacja dyrektywy 112 uniemożliwiła podatnikowi skorzystanie z ulgi na "złe długi" w ustawowym terminie, pominięcie tego terminu jest konieczne dla zapewnienia skuteczności i pierwszeństwa prawa UE.
Czy polskie przepisy uzależniające prawo do obniżenia podstawy opodatkowania VAT od warunków dotyczących statusu podatkowego dłużnika i wierzyciela (art. 89a ust. 2 pkt 1 i 3 u.p.t.u.) są zgodne z art. 90 dyrektywy 112?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, TSUE w wyroku C-335/19 orzekł, że takie przepisy są sprzeczne z art. 90 dyrektywy 112.
Uzasadnienie
TSUE stwierdził, że państwa członkowskie mogą określać warunki obniżenia podstawy opodatkowania, ale nie mogą one wykraczać poza to, co jest niezbędne do zabezpieczenia interesów Skarbu Państwa i nie mogą nadmiernie utrudniać lub uniemożliwiać skorzystania z prawa do korekty VAT.
Przepisy (13)
Główne
u.p.t.u. art. 89a § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dwuletni termin od końca roku wystawienia faktury na skorzystanie z ulgi. W okolicznościach sprawy został pominięty z uwagi na niemożność jego dochowania spowodowaną wadliwą implementacją prawa UE.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 89a § ust. 2 pkt 3 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Warunek dotyczący statusu dłużnika jako zarejestrowanego podatnika VAT czynnego został uznany za sprzeczny z prawem UE.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 135
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niemożność skorzystania z ulgi na "złe długi" VAT w terminie wynikała z wadliwej implementacji prawa UE przez polskiego ustawodawcę. • Prawo UE (zasada pierwszeństwa i bezpośredniości) nakazuje pominięcie krajowych przepisów sprzecznych z dyrektywą. • Dwuletni termin z art. 89a ust. 2 pkt 5 u.p.t.u. powinien zostać pominięty, jeśli jego dochowanie było obiektywnie niemożliwe z powodu wadliwych przepisów krajowych.
Odrzucone argumenty
Organ podatkowy argumentował, że dwuletni termin z art. 89a ust. 2 pkt 5 u.p.t.u. jest terminem zawitym, którego upływ powoduje wygaśnięcie prawa do ulgi, niezależnie od wadliwej implementacji prawa UE. • Organ twierdził, że podatnik mógł i powinien był złożyć korektę w terminie, powołując się na sprzeczność przepisów krajowych z prawem UE, nawet przed orzeczeniem TSUE. • Organ zarzucał naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (wadliwe uzasadnienie wyroku WSA).
Godne uwagi sformułowania
zasada pierwszeństwa prawa Unii oznacza, że każdy sąd krajowy orzekający w ramach swoich kompetencji jako organ państwa członkowskiego jest zobowiązany odstąpić od stosowania wszelkiego przepisu prawa krajowego sprzecznego z bezpośrednio skutecznym przepisem prawa Unii • ograniczenie terminu powinno zostać pominięte • wykonanie przez spółkę uprawnień stanowiących konsekwencję wyroku Trybunału z 15 października 2020 r. w sprawie C-335/19, stałoby się w rzeczywistości niemożliwe, pomimo działania przez nią w dobrej wierze
Skład orzekający
Zbigniew Łoboda
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady pierwszeństwa prawa UE i obowiązku pominięcia krajowych przepisów sprzecznych z dyrektywą, nawet jeśli wiąże się to z pominięciem terminów proceduralnych, gdy ich dochowanie było niemożliwe z powodu wadliwej implementacji prawa UE."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy niemożność skorzystania z prawa wynika bezpośrednio z wadliwej implementacji prawa UE i zostało to potwierdzone orzecznictwem TSUE.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje praktyczne konsekwencje wadliwej implementacji prawa UE i siłę zasady pierwszeństwa prawa unijnego w polskim systemie prawnym, co jest istotne dla prawników i przedsiębiorców.
“Prawo UE ponad polskim terminem: NSA potwierdza, że wadliwa implementacja przepisów nie może blokować praw podatników.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.