I FSK 734/19

Naczelny Sąd Administracyjny2022-10-20
NSApodatkoweŚredniansa
podatek VATodwołaniebraki formalneOrdynacja podatkowapostępowanie podatkoweskarga kasacyjnaNSAsąd administracyjny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną podatnika, uznając, że jego odwołanie od decyzji organu podatkowego nie spełniało wymogów formalnych określonych w Ordynacji podatkowej.

Podatnik złożył odwołanie od decyzji organu podatkowego, które zostało pozostawione bez rozpatrzenia z powodu braków formalnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę podatnika, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. NSA uznał, że odwołanie nie zawierało wystarczająco sprecyzowanych zarzutów i żądań, zgodnie z art. 222 Ordynacji podatkowej, a stan zdrowia podatnika, choć brany pod uwagę, nie zwalniał z obowiązku spełnienia wymogów formalnych pisma procesowego.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę podatnika na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Organ odwoławczy pozostawił odwołanie podatnika bez rozpatrzenia, ponieważ nie uzupełnił on braków formalnych, mimo wezwania. Podatnik powoływał się na zły stan zdrowia, który utrudniał mu sprecyzowanie zarzutów. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że odwołanie nie spełniało wymogów formalnych określonych w art. 222 Ordynacji podatkowej. Sąd podkreślił, że wymogi te nie są uzależnione od posiadania profesjonalnego pełnomocnika i że podatnik nie sprecyzował wystarczająco swoich zarzutów ani zakresu żądania. NSA uznał, że WSA prawidłowo ocenił sprawę, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego okazały się niezasadne. Sąd odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego ze względu na sytuację materialną i zdrowotną skarżącego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, organ podatkowy nie może domyślać się zarzutów i żądań strony. Odwołanie musi precyzyjnie określać zarzuty przeciwko decyzji oraz istotę i zakres żądania.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że wymogi formalne odwołania, określone w art. 222 Ordynacji podatkowej, mają na celu ukierunkowanie postępowania odwoławczego i umożliwienie organowi merytorycznego rozpoznania sprawy. Brak precyzji w odwołaniu, nawet jeśli strona działa bez profesjonalnego pełnomocnika, może skutkować pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

odrzucono_skargę

Przepisy (19)

Główne

O.p. art. 169 § § 1

Ordynacja podatkowa

Wezwanie do usunięcia braków formalnych podania i pozostawienie podania bez rozpatrzenia w przypadku ich nieuzupełnienia.

O.p. art. 222

Ordynacja podatkowa

Wymogi formalne odwołania, w tym wskazanie zarzutów przeciwko decyzji organu I instancji oraz określenie istoty i zakresu żądania.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi kasacyjnej.

Pomocnicze

O.p. art. 208 § § 1

Ordynacja podatkowa

Umorzenie postępowania podatkowego w przypadku braku stwierdzenia nieprawidłowości.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez sąd pierwszej instancji.

P.p.s.a. art. 173

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 174 § pkt 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej z powodu naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 134

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zakres kontroli sądu administracyjnego.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawy do uwzględnienia skargi.

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi uzasadnienia wyroku sądu.

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej i podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego ustalenia stanu faktycznego.

O.p. art. 187 § § 1

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

O.p. art. 191

Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

O.p. art. 121

Ordynacja podatkowa

Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

O.p. art. 123

Ordynacja podatkowa

Zasada informowania stron o ich prawach i obowiązkach.

O.p. art. 228 § § 1

Ordynacja podatkowa

Przesłanki pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych art. 15zzs4 § 3

Możliwość rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.

P.p.s.a. art. 207

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Odstąpienie od zasądzenia kosztów postępowania.

k.p.a. art. 128

Kodeks postępowania administracyjnego

Ogólne wymogi odwołania w postępowaniu administracyjnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Odwołanie podatnika nie spełniało wymogów formalnych określonych w art. 222 Ordynacji podatkowej, w szczególności nie zawierało wystarczająco sprecyzowanych zarzutów i żądań. Stan zdrowia podatnika, choć brany pod uwagę, nie zwalniał go z obowiązku spełnienia wymogów formalnych pisma procesowego.

Odrzucone argumenty

Naruszenie przez Sąd I instancji art. 3 § 1 i art. 134 P.p.s.a. poprzez niewłaściwą kontrolę legalności postanowienia organu odwoławczego. Naruszenie przez organ podatkowy zasad ogólnych prowadzenia postępowania podatkowego (art. 122, 187 § 1, 191, 123 O.p.). Niezastosowanie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a., mimo naruszenia przez organ podatkowy przepisów O.p. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez błędne zastosowanie i niewyjaśnienie znaczenia normy art. 222 O.p. Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 222 O.p. poprzez przyjęcie, że brak profesjonalnego sformułowania żądania przez stronę działającą bez pełnomocnika może stanowić przeszkodę do rozpoznania odwołania. Błędne przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia (art. 169 w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 O.p.).

Godne uwagi sformułowania

organ podatkowy nie może się tylko domyślać czego i na jakiej podstawie dochodzi strona wnosząc odwołanie. Prawdopodobieństwo pomyłki w odkrywaniu (interpretowaniu) rzeczywistych oczekiwań zainteresowanego wynikiem sprawy jest bardzo duże, a jej konsekwencją może być uchylenie przez sąd administracyjny wydanego aktu. wymogi dotyczące odwołania na gruncie ustawy – Ordynacja podatkowa zostały określone odmiennie, niż w kodeksie postępowania administracyjnego. Spełnienie wymogów normy art. 222 O.p. nie jest uzależnione od tego, czy odwołanie jest sporządzane przez profesjonalnego pełnomocnika, czy też osobiście przez podatnika.

Skład orzekający

Janusz Zubrzycki

przewodniczący sprawozdawca

Bartosz Wojciechowski

członek

Agnieszka Jakimowicz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja wymogów formalnych odwołania w postępowaniu podatkowym zgodnie z art. 222 Ordynacji podatkowej oraz znaczenie precyzyjnego formułowania zarzutów i żądań przez podatników."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji braku spełnienia wymogów formalnych odwołania, a jego zastosowanie może być ograniczone do podobnych stanów faktycznych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 5/10

Sprawa ilustruje kluczowe znaczenie formalnych wymogów w postępowaniu podatkowym i administracyjnym, co jest istotne dla praktyków. Pokazuje też, jak sąd interpretuje te wymogi w kontekście sytuacji podatnika.

Czy zły stan zdrowia zwalnia z formalności? NSA wyjaśnia, dlaczego odwołanie podatnika nie zostało rozpatrzone.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 734/19 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2022-10-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2019-04-17
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Agnieszka Jakimowicz
Bartosz Wojciechowski
Janusz Zubrzycki /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Sygn. powiązane
I SA/Gd 1699/17 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2018-11-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2017 poz 201
art. 222
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki (spr.), Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Sędzia WSA del. Agnieszka Jakimowicz, , po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 14 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1699/17 w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 16 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
Uzasadnienie
1. Wyrok Sądu pierwszej instancji.
1.1. Wyrokiem z 14 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Gd 1699/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku (dalej: WSA: Sąd pierwszej instancji) oddalił skargę K. P. (dalej: Strona, Skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor IAS, organ odwoławczy) z dnia 16 października 2017 r. w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania (opisany wyrok i powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej bazie orzeczeń CBOSA).
1.2. Sąd pierwszej instancji przedstawiając stan faktyczny sprawy podał, że Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik US) decyzją z dnia 21 kwietnia 2017 r. określił Skarżącemu podatek od towarów i usług za okres I kwartał 2012 r. - I kwartał 2013 r. i III kwartał 2013 r. - I kwartał 2014 r. odmiennie od deklarowanego przez podatnika oraz działając w oparciu o art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.; dalej: O.p.) umorzył postępowanie podatkowe za II kwartał 2013 r. nie stwierdzając nieprawidłowości w rozliczeniu podatku VAT za ten okres rozliczeniowy.
Skarżący pismem z dnia 30 kwietnia 2017 r. wniósł, za pośrednictwem Naczelnika US odwołanie od przedmiotowej decyzji do Dyrektora IAS w Gdańsku. Z kolei pismem z dnia 31 maja 2017 r. Dyrektor IAS działając na podstawie art. 169 § 1 O.p. wezwał Skarżącego do usunięcia braków formalnych złożonego odwołania poprzez wskazanie zarzutów przeciwko decyzji organu I instancji, określenie istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania, o których mowa w art. 222 O.p. W wezwaniu tym zawarto pouczenie, że nieuzupełnienie braków formalnych odwołania w terminie 7 dni spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Powyższe wezwanie Skarżący odebrał 13 czerwca 2017 r. W odpowiedzi na powyższe pismem z 20 czerwca 2017 r. Strona powołała się na swój stan zdrowia, który utrudnia dostęp do dokumentów i uniemożliwia sprecyzowanie zarzutów w wyznaczonym terminie. Strona wskazała na termin dwu, trzymiesięczny po zakończeniu rehabilitacji, w którym będzie mogła sprecyzować zarzuty.
W związku z powyższym, Dyrektor IAS wobec nieuzupełnienia braków formalnych opisanego wyżej odwołania, działając na podstawie art. 169 § 1 O.p. postanowieniem z dnia 18 lipca 2017 r., pozostawił bez rozpatrzenia przedmiotowe odwołanie. Jednocześnie ten sam organ, po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego od ww. postanowienia, postanowieniem z dnia 16 października 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Zdaniem organu odwoławczego Skarżący nie przedstawił zarzutów przeciwko decyzji Naczelnika US, a także nie określił istoty zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania. Podatnik, pomimo prawidłowego pouczenia o konsekwencjach nieuzupełnienia braku formalnego odwołania, nie dopełnił powyższego. Zatem uzasadnione było (w ocenie organu) pozostawienie bez rozpatrzenia odwołania Skarżącego z dnia 30 kwietnia 2017 r. Jednocześnie w odniesieniu do twierdzeń Strony, że organ nie odniósł się do sformułowanych wcześniej zarzutów, które (zdaniem podatnika) są opisane szczegółowo w piśmie z dnia 20 czerwca 2017 r. co do stanu dwukrotnego zaliczania podatku należnego z faktur rozliczonych w kolejnym miesiącu oraz kwestii korekty faktury na minus 200.000 zł netto, organ wskazał, że zarówno w odwołaniu jak i w piśmie z dnia 20 czerwca 2017 r. Skarżący wprost wskazywał, że zarzuty do decyzji przedstawi po zakończeniu leczenia/rehabilitacji, a więc (wbrew temu co twierdzi w zażaleniu) zarzutów nie sprecyzował. W ocenie organu odwoławczego trudno bowiem za takie uznać zdawkowe twierdzenia na temat faktur, w tym korekty, nieprawidłowo (wg podatnika) rozliczonych przez organ pierwszej instancji. Strona nie wskazała, które to są faktury. Ponadto w niniejszej sprawie nie kwestionowano faktury korygującej podstawę opodatkowania o 200.000 zł. Organ zwrócił uwagę, że Skarżący w ostatnim zdaniu zażalenia wskazał, iż postara się zweryfikować jak największą liczbę dokumentów i prześle do organu "wyniki, swoje uwagi i spostrzeżenia" na piśmie do 7 września 2017 r., jednakże do dnia wydania postanowienia przez organ odwoławczy tego nie uczynił.
1.3. W ocenie Sądu pierwszej instancji wywiedziona przez Skarżącego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W złożonej skardze Skarżący nie stawia żadnych zarzutów odnośnie prowadzonego przez Dyrektora IAS postępowania zarówno w pierwszej, jak i drugiej instancji zakończonych zaskarżonymi postanowieniami. W złożonej skardze, tak jak w toku prowadzonego postępowania zakończonego skarżonym postanowieniem, Strona powołuje się wyłącznie na swój zły stan zdrowia, który uniemożliwiał czynny udział w prowadzonej wobec Strony kontroli i następnie postępowaniu podatkowym w zakresie podatku od towarów i usług za okres I kw. 2012 r. - I kw. 2014 r. Sąd podał, że z niespornych ustaleń wynika, że ani w odwołaniu z dnia 30 kwietnia 2017 r., ani w piśmie z dnia 11 sierpnia 2017 r. (potraktowanym przez organ jako zażalenie) Skarżący nie przedstawił zarzutów przeciwko decyzji, a także nie określił istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania. Skarżący pomimo prawidłowego pouczenia o konsekwencjach nieuzupełnienia braku formalnego odwołania nie uzupełnił go, a w piśmie z dnia 20 czerwca 2017 r. wyłącznie ponowił argumenty, które wcześniej zawarł w odwołaniu.
W związku z powyższym, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302; dalej: P.p.s.a.) WSA w Gdańsku oddalił skargę.
2. Skarga kasacyjna.
2.1. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu na podstawie art. 173 i 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości, zarzucając w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 3 § 1 i art. 134 P.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, przejawiające się w tym, że Sąd I instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności postanowienia Dyrektora IAS w Gdańsku przyjął, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu zaś skarga podlega oddaleniu, pomimo tego, że pozostawiając odwołanie Strony bez rozpatrzenia organ podatkowy naruszył zasady ogólne prowadzenia postępowania podatkowego polegające na niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności faktycznych, dokonaniu dowolnej oceny dowodów, tj.: art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. zaś w toku postępowania nie respektował zasady zaufania do organów podatkowych i zasady informowania, tj. art. 123 O.p.;
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy organ podatkowy II instancji z naruszeniem art. 122, art. 121, art. 187 § 1, art. 191 i art. 222 O.p. odmówił podatnikowi rozpatrzenia jego odwołania od decyzji wydanej przez Naczelnika US w G., pomimo tego że nie miał do tego podstaw, gdyż ze zgromadzonych materiałów dowodowych można było wywnioskować zarzuty i w sposób merytoryczny rozpatrzyć odwołanie Strony;
3) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie i niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku znaczenia normy art. 222 O.p., na której oparł się Sąd przyjmując za Dyrektor IAS w Gdańsku, że badane odwołanie nie spełnia wymogów formalnych wskazanych w ww. przepisie;
4) art. 222 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu za Dyrektora IAS w Gdańsku, że brak profesjonalnego sformułowania żądania przez Stronę działającą bez profesjonalnego pełnomocnika może stanowić przeszkodę do rozpoznania odwołania;
5) art. 169 w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, pomimo faktu, że odwołanie spełniało wymogi, o którym mowa w art. 222 O.p.
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów, pełnomocnik z urzędu w imieniu Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, które nie zostały uiszczone w całości ani w części. Jednocześnie, Skarżący zrzekł się przeprowadzenia rozprawy w niniejszym postępowaniu.
2.2. Organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżącego wniósł o jej oddalenie, przeprowadzenie rozprawy oraz o zasądzenie od strony Skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
2.3. Na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.) Przewodnicząca Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego zarządzeniem z dnia 5 sierpnia 2022 r. skierowała sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
3.1. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 3 § 1 i art. 134 P.p.s.a. polegający na akceptacji przez Sąd naruszenia przez organ odwoławczy naruszenia zasad ogólnych prowadzenia postępowania podatkowego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych i dokonanie dowolnej oceny dowodów, tj.: art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p., zaś w toku postępowania nierespektowanie zasady budzenia zaufania do organów podatkowych i zasady informowania, tj. art. 123 O.p.
Jak wynika z uzasadnienia skargi kasacyjnej, skarżąca Strona naruszenia tych przepisów upatruje w fakcie sporządzenia protokołu z bytności podatnika w IAS, którego treść "powinna podlegać swobodnej ocenie dowodów, a wynik tej oceny powinien znaleźć się w zaskarżonym postanowieniu i późniejszym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Tak się jednak nie stało, co stanowi istotne naruszenie art. 134 P.p.s.a. w zw. z art. 122 O.p., art. 187 § 1 O.p. i art. 191 O.p. i ma wpływ na wynik sprawy, gdyż stan faktyczny został oparty na niepełnym materiale dowodowym, w dodatku uwzględniono jedynie okoliczności sprawy świadczące na korzyść organu podatkowego, zaś z niewiadomych przyczyn pominięto kwestie świadczące o wniesieniu przez podatnika zarzutów do decyzji".
Skarżący pomija jednak, że protokół ten został sporządzony z pobytu podatnika w IAS w Gdańsku przed wezwaniem go w dniu 13 czerwca 2017 r. do uzupełnienia braków formalnych odwołania, co wskazuje, że z treści tego protokołu nie wynika, aby w czasie tej wizyty podatnik uzupełnił te braki, skoro organ po niej wystosował ww. wezwanie. W tej sytuacji nieodniesienie się do niego w zaskarżonym postanowieniu i wyroku Sądu, nie może być poczytane jako uchybienie mające wpływ na wynik sprawy.
3.2. Brak także podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. "poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy organ podatkowy II instancji z naruszeniem art. 122, art. 121, art. 187 § 1, art. 191 i art. 222 O.p. odmówił podatnikowi rozpatrzenia jego odwołania od decyzji wydanej przez Naczelnika US w G., pomimo tego że nie miał do tego podstaw, gdyż ze zgromadzonych materiałów dowodowych można było wywnioskować zarzuty i w sposób merytoryczny rozpatrzyć odwołanie Strony". Zdaniem strony Skarżącej faktem jest, że "pisma podatnika są nieco chaotyczne, odnoszą się do wielu wątków pobocznych, jednak bardzo ważnych dla skarżącego, zaś przedstawione zarzuty sformułowano w sposób ogólny, jednak należy wskazać, że z treści złożonych pism można wywnioskować zarzuty do decyzji wydanej przez Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w G., dokonując ich wnikliwej lektury z pominięciem obszernych wątków dotyczących opisu stanu zdrowia podatnika".
Odnosząc się do powyższego stanowiska wskazać należy na trafny wyrok NSA z dnia 8 grudnia 2016 r. (sygn. akt II FSK 3399/14), w którym stwierdzono, że organ podatkowy nie może się tylko domyślać czego i na jakiej podstawie dochodzi strona wnosząc odwołanie. Prawdopodobieństwo pomyłki w odkrywaniu (interpretowaniu) rzeczywistych oczekiwań zainteresowanego wynikiem sprawy jest bardzo duże, a jej konsekwencją może być uchylenie przez sąd administracyjny wydanego aktu. Z kolei odwołujący się traci w takim przypadku możliwość szybkiego, sprawnego, merytorycznego rozpoznania jego sprawy w postępowaniu odwoławczym. Przedstawienie, zgodnie z art. 222 O.p., zarzutów przeciwko kwestionowanej decyzji, istoty i zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania, wskazanie dowodów uzasadniających to żądanie, jest ważne zarówno dla organu podatkowego, jak i dla odwołującego się. Funkcje i czynności podatkowego organu odwoławczego nie ograniczają się wprawdzie tylko do rozpatrzenia literalnej treści odwołania, jednak zawarcie w nim wymaganych przez prawo elementów składowych ukierunkowuje postępowanie odwoławcze, pozwalając skupić się na zagadnieniach i problemach dla danej sprawy rzeczywiście spornych oraz znaczących.
W niniejszej sprawie Skarżący pomija ponadto, że odwołanie w świetle art. 222 O.p. powinno precyzować zarzuty, lecz także określać istotę i zakres żądania będącego przedmiotem odwołania, czego nie zawierają pisma podatnika. Skarżący nie uwzględnia także, że podatnik informował organ, że sformułuje swoje zarzuty pod adresem decyzji, natomiast nie dowodził, że zawarł je już w swoich pismach kierowanych do organu, wobec czego organ nie miał podstaw do ich wywodzenia z tych pism. Trzeba przy tym zauważyć, że wymogi dotyczące odwołania na gruncie ustawy – Ordynacja podatkowa zostały określone odmiennie, niż w kodeksie postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 128 K.p.a. odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji, przy czym przepisy szczególne mogą ustalać inne wymogi co do treści odwołania. Natomiast treść art. 222 O.p. nie pozostawia wątpliwości odnośnie warunków, jakie powinno spełniać to pismo procesowe, w szczególności w zakresie zawarcia w odwołaniu zarzutów przeciw decyzji oraz określenia zakresu żądania będącego przedmiotem odwołania. Tymczasem pisma podatnika w tej sprawie nie zawierają żadnego odniesienia do przepisów prawa, ani materialnego, ani procesowego. W ww. pismach podatnik wyraża zasadniczo niezadowolenie z rozstrzygnięcia sprawy przez organ, jednak ich treść nie daje podstaw by uznać, że podatnik zarzuca pominięcie jakichkolwiek dowodów, nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, czy wskazuje na istnienie innego stanu faktycznego, niż to wynika z treści zaskarżonej decyzji. Przyjęcie, że tak sformułowane pisma spełniają przesłanki odwołania, o których stanowi art. 222 O.p., powodowałoby odstąpienie od jego literalnego brzmienia i w istocie uznanie, że na gruncie Ordynacji podatkowej wystarczające jest sformułowanie odwołania odpowiadającego jedynie treści art. 128 K.p.a., co pozostawałoby w stanowczej sprzeczności z treścią art. 222 O.p. i wyrażonymi w nim wymogami odwołania stawianymi w ramach tej ustawy.
3.3. Z powyższych względów za niezasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 222 O.p. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu przez Dyrektora IAS w Gdańsku, że brak profesjonalnego sformułowania żądania przez Stronę działającą bez profesjonalnego pełnomocnika może stanowić przeszkodę do rozpoznania odwołania. Spełnienie wymogów normy art. 222 O.p. nie jest uzależnione od tego, czy odwołanie jest sporządzane przez profesjonalnego pełnomocnika, czy też osobiście przez podatnika.
Uzależnienia skuteczności czynności odwołania przez nałożenie na stronę obowiązku przytoczenia zarzutów jest rozwiązaniem obowiązującym w przepisach prawa podatkowego od okresu II Rzeczypospolitej (ustawa z 15 marca 1934 r. Ordynacja podatkowa, j.t. Dz.U. z 1936 r. Nr 14, poz. 134) do regulacji obowiązującej. W przepisach prawa podatkowego nie uregulowano pojęcia zarzutów przeciw decyzji, jednak już w orzecznictwie Najwyższego Trybunału Administracyjnego przyjmowano, że: "za konkretne uważa się takie zarzuty, które, jeśliby się okazały uzasadnione wywrą wpływ na ustalenie wymiaru podatków, a które muszą być na tyle sprecyzowane i poparte należytymi dowodami, ażeby władza miała możliwość ścisłego określenia faktu, o które stronie chodzi. Będą to zarzuty, które są zdolne wzruszyć podstawy ustaleń władzy wymiarowej, a zatem wyklucza się z natury rzeczy twierdzenia gołosłowne, którego właściwości władza nie jest zobowiązana stwierdzić ani ustalić (...). Nie będą więc konkretnymi zarzutami zarzuty ograniczające się wyłącznie do krytyki materiału zebranego przez władzę i nie przedstawiające ze swej strony żadnych pozytywnych danych i dowodów" (Schmindlinżanka J., Środki prawne w postępowaniu podatkowym, Rachunkowość – Podatki 1948, Nr 4, str. 111).
Z tego powodu nie można wymagań wynikających z art. 222 O.p. uważać wyłącznie za zbędną i uciążliwą formalistykę, a tym bardziej ignorować ich wnosząc ogólnikowe, nieprecyzyjne, nie zawierające istotnej - przez prawo wymaganej treści odwołania, których uzasadnieniem bywa niekiedy tylko zasadniczo nieskuteczne prawnie wyrażenie subiektywnego uczucia niezadowolenia czy też skrzywdzenia decyzją w sprawie podatkowej (J. Brolik, Jak uniknąć błędów w przygotowywaniu odwołań w sprawach podatkowych, Jurysdykcja Podatkowa 2010, nr 2).
Oczywiście, że wymagania formalne stawiane odwołaniu w postępowaniu podatkowym muszą być oceniane w sposób niekolidujący z zasadami dwuinstancyjności postępowania administracyjnego oraz sądowej kontroli decyzji administracyjnych, a także uwzględniać zasadę proporcjonalności, lecz oceniając spełnienie warunków ustanowionych w art. 222 O.p., mając na uwadze ww. zasady – należy mieć też na względzie, w kontekście treści tej normy, czy argumenty zawarte w odwołaniu zostały przez stronę na tyle sprecyzowane, aby organ podatkowy miał możliwość ścisłego określenia okoliczności przez nią kwestionowanych. Wbrew stanowisku Skarżącego, analiza spornych pism podatnika w tej sprawie, wskazuje na brak takowego sprecyzowania. W pismach tych, do których odwołuje się Skarżący, w żadnym zakresie nie nastąpiła konkretyzacja zarzutów w powyższym rozumieniu, wobec czego nie ma podstaw do uznania, że w sprawie tej ma miejsce błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 222 O.p.
3.4. Nie ma także podstaw do uwzględnienia art. 141 § 4 P.p.s.a. "poprzez jego błędne zastosowanie i niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku znaczenia normy art. 222 O.p., na której oparł się Sąd przyjmując za Dyrektor IAS w Gdańsku, że badane odwołanie nie spełnia wymogów formalnych wskazanych w ww. przepisie". Sąd pierwszej instancji, wprawdzie nie obszernie, ale w sposób wyczerpujący odniósł się do istoty sporu, wyjaśniając przesłanki swojego rozstrzygnięcia. Motywy zaskarżonego orzeczenia spełniają zatem formalne warunki art. 141 § 4 P.p.s.a. i nie naruszają go w sposób uniemożlwiający kontrolę instancyjną tego wyroku.
3.5. W świetle powyższego nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 169 w zw. z art. 228 § 1 pkt 3 O.p. poprzez błędne przyjęcie, że wystąpiły przesłanki do pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, pomimo faktu, że odwołanie spełniało wymogi, o którym mowa w art. 222 O.p.
3.6. Z przytoczonych względów skarga kasacyjna została oddalona na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Jednocześnie, uwzględniając sytuację materialną i zdrowotną Skarżącego, na podstawie art. 207 P.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.
W przedmiocie rozpatrzenia wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku.
Agnieszka Jakimowicz Janusz Zubrzycki Bartosz Wojciechowski
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI