I FSK 726/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-06-25
NSApodatkoweWysokansa
VATnieodpłatne przekazaniemateriały reklamoweeksportreprezentacjakoszty uzyskania przychodudyrektywa UEimplementacja prawastawka 0%prawo podatkowe

NSA uchylił wyrok WSA, uznając, że nieodpłatne przekazanie materiałów reklamowych do krajów trzecich nie podlega opodatkowaniu VAT po nowelizacji ustawy z 1 czerwca 2005 r., ze względu na wadliwą implementację dyrektywy UE.

Sprawa dotyczyła opodatkowania VAT nieodpłatnego przekazania materiałów reklamowych do krajów trzecich. Spółka uważała, że takie czynności nie podlegają VAT, podczas gdy organy podatkowe i WSA twierdziły inaczej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że po nowelizacji ustawy o VAT z 1 czerwca 2005 r., nie ma podstaw do opodatkowania takich czynności, nawet jeśli podatnik odliczył VAT naliczony, ze względu na wadliwą implementację przepisów unijnych.

Sprawa rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług nieodpłatnego przekazania materiałów reklamowych (gadżetów) dla odbiorców w państwach trzecich. Spółka G. Ż. S.A. wnioskowała o pisemną interpretację, twierdząc, że takie przekazanie nie podlega opodatkowaniu VAT i pozwala na odliczenie podatku naliczonego. Organy podatkowe, w tym Dyrektor Izby Skarbowej, uznały to stanowisko za nieprawidłowe, opodatkowując czynność stawką krajową, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny, analizując stan prawny po nowelizacji ustawy o VAT z dnia 1 czerwca 2005 r., uchylił zaskarżony wyrok. Sąd uznał, że po tej dacie, ze względu na zmianę treści art. 7 ust. 3 ustawy i pominięcie w nim fragmentu wskazującego na opodatkowanie czynności związanych z przedsiębiorstwem, nie ma podstaw do opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów na cele związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, w tym na cele reklamy i reprezentacji. Sąd podkreślił, że polska regulacja w tym zakresie jest niezgodna z VI Dyrektywą UE, a organy podatkowe nie mogą powoływać się na przepisy dyrektywy, które nie zostały prawidłowo zaimplementowane. W kwestii eksportu, NSA stwierdził, że nieodpłatne przekazanie towarów nie spełnia definicji eksportu zawartej w ustawie o VAT, gdyż nie jest to czynność odpłatna.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Po nowelizacji ustawy o VAT z dnia 1 czerwca 2005 r., nieodpłatne przekazanie towarów na cele związane z prowadzonym przedsiębiorstwem, w tym na cele reklamy i reprezentacji, nie podlega opodatkowaniu VAT z uwagi na wadliwą implementację przepisów unijnych.

Uzasadnienie

Zmiana treści art. 7 ust. 3 ustawy o VAT od 1 czerwca 2005 r. wyeliminowała podstawę do opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów na cele związane z przedsiębiorstwem. Polska regulacja jest niezgodna z VI Dyrektywą UE, a organy nie mogą stosować przepisów dyrektywy, które nie zostały prawidłowo zaimplementowane.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (8)

Główne

u.p.t.u. art. 7 § ust. 2 i 3

Ustawa o podatku od towarów i usług

Po nowelizacji z 1 czerwca 2005 r. brak podstaw do opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów na cele związane z przedsiębiorstwem.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 8 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

u.p.t.u. art. 2 § pkt 8

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja eksportu towarów, która nie obejmuje nieodpłatnego zbycia.

o.p. art. 14b § § 5 pkt 2

Ordynacja podatkowa

p.p.s.a. art. 174 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa kasacyjna.

p.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzekania przez NSA.

p.p.s.a. art. 203

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozstrzygnięcie o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Po nowelizacji ustawy o VAT z 1 czerwca 2005 r. nie ma podstaw do opodatkowania nieodpłatnego przekazania towarów na cele związane z przedsiębiorstwem (reklama, reprezentacja) z uwagi na wadliwą implementację prawa UE. Nieodpłatne przekazanie towarów nie spełnia definicji eksportu towarów.

Odrzucone argumenty

Nieodpłatne przekazanie materiałów reklamowych do państw trzecich jest czynnością opodatkowaną VAT. Nieodpłatne przekazanie materiałów reklamowych do państw trzecich stanowi eksport i powinno być opodatkowane stawką 0%.

Godne uwagi sformułowania

wadliwa implementacja tej normy unijnej na grunt ustawy o VAT brak jest podstaw do uznania aktualności tej uchwały również w stanie prawnym obowiązującym po tej dacie organy podatkowe nie mogą domagać się opodatkowania tych czynności w oparciu o uregulowania unijne nie ma prawnego uzasadnienia do traktowania nieodpłatnych wysyłek materiałów reklamowych do odbiorców z państw trzecich jako darowizny

Skład orzekający

Jan Zając

przewodniczący sprawozdawca

Sylwester Marciniak

członek

Grażyna Jarmasz

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących opodatkowania VAT nieodpłatnego przekazania towarów na cele związane z przedsiębiorstwem (reklama, reprezentacja) po nowelizacji ustawy o VAT z 1 czerwca 2005 r., w kontekście implementacji prawa UE."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego po nowelizacji ustawy o VAT z 1 czerwca 2005 r. i kwestii wadliwej implementacji prawa UE.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia VAT, jakim jest opodatkowanie nieodpłatnych przekazań na cele reklamowe, a NSA wskazuje na problemy z implementacją prawa UE przez polskiego ustawodawcę, co jest istotne dla praktyków.

Ważne orzeczenie NSA: Nieodpłatne przekazanie materiałów reklamowych poza UE może nie podlegać VAT!

Dane finansowe

WPS: 280 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 726/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-06-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-06-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Grażyna Jarmasz
Jan Zając /przewodniczący sprawozdawca/
Sylwester Marciniak
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Gl 874/06 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2007-01-17
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 7 ust. 2 i 3, art. 8 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dz.U.UE.L 1977 nr 145 poz 1 art. 5 (6), art. 112
Szósta Dyrektywa Rady z dnia 17 maja 1977 r. Nr 77/388/EWG w sprawie harmonizacji ustawodawstw Państw Członkowskich w odniesieniu do  podatków obrotowych - wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Zając (spr.) Sędziowie sędzia NSA Sylwester Marciniak sędzia del. NSA Grażyna Jarmasz Protokolant Dariusz Rosiak po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. Ż. S. A. w Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 stycznia 2007 r. sygn. akt III SA/Gl 874/06 w sprawie ze skargi G. Ż. S. A. w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług - interpretacja prawa podatkowego 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, 2) zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz G. Ż. S. A. w Ż. kwotę 280 (słownie: dwieście osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 17 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/GL 874/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę G. Ż. S.A. w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 24 marca 2006 r., Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług – interpretacja prawa podatkowego.
W uzasadnieniu Sąd przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy.
Wnioskiem z dnia 5 października 2005 r., uzupełnionym pismem z dnia 5 stycznia 2006 r., spółka zwróciła się do Naczelnika Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. o wydanie pisemnej interpretacji co do zakresu i sposobu zastosowania prawa podatkowego w sprawie dotyczącej opodatkowania podatkiem od towarów i usług czynności nieodpłatnego przekazania na cele reprezentacji lub reklamy, dla odbiorców państw trzecich gadżetów i innych materiałów reklamowych. Strona stanęła na stanowisku, że przekazanie towarów w celach promocyjnych bądź reprezentacyjnych do krajów trzecich nie podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług stawką właściwą dla dostawy tego towaru na terytorium kraju, przy czym strona ma prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony związany z zakupami przedmiotowych gadżetów i innych materiałów reklamowych.
Naczelnik Drugiego [...] Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia 9 stycznia 2006 r. uznał stanowisko podatnika za nieprawidłowe, a następnie Dyrektor Izby Skarbowej w K. skarżoną decyzją odmówił zmiany rozstrzygnięcia organu I instancji.
Organ odwoławczy uzasadniając decyzję i powołując się na treść art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 7 ust. 1-4 oraz art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), dalej: ustawa o VAT, wywodził, że opodatkowaniu podatkiem VAT podlega także nieodpłatne przekazanie towarów nie stanowiących próbek, ani prezentów małej wartości, gdy związane jest bezpośrednio z prowadzonym przedsiębiorstwem, jednakże tylko wówczas, gdy podatnikowi przysługiwało prawo do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony od zakupionych towarów i usług, służących do przekazania lub zużycia.
Natomiast w oparciu m.in. o treść art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1a, przy uwzględnieniu treści art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124 ustawy o VAT organ odwoławczy podtrzymał pogląd organu I instancji, że towary zużywane i przekazywane na cele reprezentacji i reklamy można uznać za ogólnie związane z osiąganiem obrotu opodatkowanego (ich funkcją jest zachęcenie kontrahentów do dokonania transakcji), a zatem podatnikowi będzie przysługiwało prawo do odliczenia na zasadach ogólnych podatku naliczonego, związanego z przekazywanymi wyrobami.
W ostatniej części uzasadnienia decyzji organ odwoławczy powołując się na treść art. 2 pkt 8 ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2005 r.) i definicję eksportu towarów konkludował, że czynność nieodpłatnego przekazania dla odbiorców z państw trzecich gadżetów i innych materiałów reklamowych, nie będących drukowanymi materiałami reklamowymi i informacyjnymi, próbkami, ani też prezentami o małej wartości w rozumieniu ustawy o VAT, z tytułu nabycia których przysługiwało podatnikowi prawo obniżenia podatku należnego o kwotę podatku naliczonego jest czynnością opodatkowaną VAT, jednocześnie jednak nie stanowi eksportu w rozumieniu ustawy o VAT, stąd należy ją opodatkować stawką podatku właściwą dla dostawy tego towaru na terytorium kraju.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego spółka zarzuciła organom rażące naruszenie prawa, w szczególności art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, naruszenie postanowień art. 15 (1) i art. 17 (3) VI Dyrektywy Rady oraz brak prawnego uzasadnienia do traktowania przez organy podatkowe nieodpłatnych wysyłek materiałów reklamowych do odbiorców z państw trzecich jako darowizny i opodatkowania ich stawką podatku właściwą dla dostawy tego towaru na terytorium kraju.
Sąd I instancji po zbadaniu skargi doszedł do przekonania, że nie jest ona zasadna.
Na wstępie Sąd zauważył, że organ odwoławczy błędnie wydał rozstrzygnięcie w formie decyzji, podczas gdy winno to nastąpić w drodze postanowienia, jednakże nie jest to uchybienie mające wpływ na wynik sprawy.
W pierwszej kolejności Sąd analizował kwestię, czy opodatkowaniu podatkiem VAT podlega nieodpłatne przekazanie towarów nie stanowiących próbek, ani prezentów o małej wartości. Mając na względzie treść art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o VAT, brzmienie art. 5 (6) VI Dyrektywy Rady, do którego powyższy przepis krajowej ustawy nawiązuje oraz po uwzględnieniu wzajemnych relacji zachodzących pomiędzy wskazanymi uregulowaniami Sąd doszedł do wniosku, że przekazanie materiałów podlegało opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 7 ust. 2 pkt 2 ustawy o VAT. Ponadto Sąd podkreślił, że jeżeli podatnik odliczył podatek naliczony przy zakupie towarów, to ich nieodpłatne przekazanie – gdyby było nieopodatkowane – w istocie stanowiłoby nabycie bez opodatkowania. W rezultacie żaden z uczestników nie poniósłby ekonomicznego ciężaru podatku VAT, co pozostawałoby w sprzeczności z zasadą powszechności i neutralności opodatkowania.
Następnie Sąd badał zagadnienie, czy nieodpłatne przekazanie towarów stanowi eksport i może być opodatkowane stawką 0%. Sąd wskazał na definicję eksportu zawartą w art. 2 pkt 8 ustawy o VAT, z której wynika, że w jej ramach nie ujęto nieodpłatnego zbycia towarów. Sąd przyznał rację stronie skarżącej, że przepisy VI Dyrektywy nie zawierają definicji eksportu, a definicja ta zawarta jest w art. 161 Kodeksu Celnego Wspólnoty. Jednocześnie Sąd podkreślił, że porównania treści tych przepisów wynika, że mimo zastosowania różnej techniki legislacyjnej art. 2 pkt 8 ustawy o VAT oraz art. 15 (1) VI Dyrektywy zostały podobnie skonstruowane. Przy czym art. 2 pkt 8 ustawy o VAT zawiera elementy definicji eksportu, wskazanej w art. 161 Kodeksu Celnego Wspólnoty. Zarówno w polskim, jak i unijnym porządku prawnym za eksport uznaje się wywóz towarów z terytorium kraju poza terytorium Wspólnoty. Ponadto, zarówno w art. 2 pkt 8 ustawy o VAT jak i w art. 15 (1) VI Dyrektywy wskazano, że zwolnieniu od podatku VAT podlega wywóz towarów w wykonaniu dostawy towarów.
Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącej spółki. Wyrok zaskarżono w całości opierając skargę kasacyjną na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 7 ust. 2 i ust. 3 w związku z art. 7 ust. 1 oraz art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.), naruszenie postanowień art. 15 (1) i art. 17 (3) VI Dyrektywy Rady z dnia 17 maja 1977 r. w sprawie harmonizacji przepisów Państw Członkowskich dotyczących podatków obrotowych – wspólny system podatku od wartości dodanej: ujednolicona podstawa wymiaru podatku (77/388/EEC) oraz art. 14b § 5 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, po. 60 ze zm.) polegająca na przyjęciu, ze nieodpłatne przekazanie towarów na cele reprezentacji i reklamy do państw trzecich jest darowizną i podlega opodatkowaniu według stawek właściwych dla dostawy tego towaru na terenie kraju, tj. na przesłance wynikającej z art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu podstaw kasacyjnych wskazano m.in., że nie ma prawnego uzasadnienia do traktowania nieodpłatnych wysyłek materiałów reklamowych do odbiorców z państw trzecich jako darowizny. Wyłącznym celem przekazywania tychże materiałów jest promocja towarów (piwa), a wszelkie formy podejmowanych działań służą wyłącznie utrwalaniu korzystnego rynkowo wizerunku towarów skarżącego. Ponadto z prawnego punktu widzenia darowizna jest czynnością prawną o charakterze nie wzajemnym, podczas gdy przekazanie materiałów reklamowych ma na celu osiągnięcie korzystnego efektu w postaci reklamowego wsparcia sprzedaży własnych produktów.
W odniesieniu do określenia właściwej stawki VAT, w ocenie autora skargi kasacyjnej, zarówno analiza przepisów ustawy o VAT, jaki i VI Dyrektywy prowadzi do wniosku, że nieodpłatną dostawę towarów nie stanowiących drukowanych materiałów reklamowych i informacyjnych, próbek oraz prezentów o małej wartości dla kontrahentów z państw trzecich należy uznać za eksport. Pomijając budzące poważne wątpliwości zdefiniowanie eksportu w ustawie o VAT wątpliwym jest, aby zamiarem racjonalnego ustawodawcy było różne traktowanie dostawy o tym samym charakterze w zależności od kraju przeznaczenia. Zdaniem strony skarżącej nieodpłatna dostawa opisanych wyżej towarów na terytorium kraju, jak i terytorium UE jest uznawana za koszt reklamy lub reprezentacji (chociaż nie zostało to zapisane wprost w ustawie o VAT i VI Dyrektywie, ale wynika z orzecznictwa), a co za tym idzie opodatkowana właściwymi stawkami dla danego typu transakcji: na terenie kraju według stawki właściwej dla danego towaru; na terenie UE jako wewnątrzwspólnotowa dostawa towarów według stawki VAT 0%. Zdaniem skarżącego w identyczny sposób należy interpretować przepisy dotyczące dostawy towarów na cele reklamy do krajów trzecich – czyli eksport, tzn. według stawki VAT 0%, pod warunkiem otrzymania potwierdzonej karty 3 SAD.
Dalej autor skargi kasacyjnej, powołując się na brzmienie art. 5(1) oraz 5(6) VI Dyrektywy wykazywał, że również nieodpłatne zbycie towarów stanowiących składniki majątku przedsiębiorstwa podatnika bądź ogólne ich wykorzystanie do celów innych niż działalność gospodarcza, jeżeli w stosunku do tych towarów przysługiwało prawo do odliczenia całości lub części podatku naliczonego, stanowi dostawę za wynagrodzeniem.
Zdaniem skarżącego, w przypadku nieodpłatnego przekazania i wywozu materiałów reklamowych poza terytorium Wspólnoty, zachodzą wszelkie przesłanki umożliwiające zwolnienie z podatku VAT (zastosowanie stawki 0%), gdyż zostają wyczerpane wymienione przez Sąd I instancji warunki konieczne dla zastosowania zwolnienia, tj.: występuje dostawa towarów w rozumieniu art. 5 VI Dyrektywy, spełniony jest warunek określony we Wspólnotowym Kodeksie Celnym – towar opuszcza terytorium Wspólnoty, dostawa wykonywana jest przez dostawcę lub inny podmiot działający w jego imieniu. Żaden z przytoczonych przepisów, w ocenie skarżącego, nie uzależnia uznania transakcji za eksport od otrzymania zapłaty za towar. Dostawa towarów wysyłanych lub przewożonych do miejsca przeznaczenia poza Wspólnotą, przez sprzedającego lub w jego imieniu została zwolniona z opodatkowania podatkiem VAT na podstawie art. 15(1) VI Dyrektywy. Jednocześnie na podstawie art. 17(3) tejże Dyrektywy, podatnikom dokonującym czynności zwolnionych z opodatkowania na podstawie art. 15 przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego od zakupów związanych z tymi czynnościami.
W ocenie skarżącego brak jest podstaw do twierdzenia zawartego na stronie 8 uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że w przypadku odliczenia podatku VAT od nabywanych materiałów reklamowych i przekazania ich nieodpłatnie, gdyby było nieopodatkowane, stanowiłoby nabycie bez opodatkowania i w rezultacie żaden z uczestników obrotu gospodarczego nie poniósłby ciężaru podatku VAT. Sytuacja taka występuje również w przypadku odpłatnej sprzedaży towarów na eksport gdzie zastosowana stawka 0% ma taki sam wymiar ekonomiczny jak w przedmiotowej sprawie, gdyż dla potrzeb podatku VAT przy stawce 0% żadnego znaczenia nie ma fakt, czy przekazanie jest odpłatne czy nieodpłatne, gdyż zawsze wartość podatku należnego w eksporcie będzie wynosić 0.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Dyrektora Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa radcowskiego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Na wstępie zauważyć należy, że sprawa dotyczy stanu prawnego po nowelizacji ustawy, która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2005 r.
Czynności przekazania i zużycia towarów i usług na cele reprezentacji i reklamy ,mają charakter czynności nieodpłatnych, a te – co do zasady – nie podlegają opodatkowaniu VAT, za wyjątkiem ściśle określonych sytuacji wskazanych w art. 7 ust. 2 i 3 oraz art. 8 ust. 2. Zakres zatem opodatkowania czynności przekazania i zużycia towarów i usług na cele reprezentacji i reklamy, musi być rozpatrywany z uwzględnieniem tych przepisów.
Zarówno w art. 7 ust. 2, jak i w art. 8 ust. 2 wskazano, że opisane w nich czynności (nieodpłatne) przekazania i zużycia towarów (art. 7 ust. 2) oraz nieodpłatnego świadczenia usług (art. 8 ust. 2), podlegają opodatkowaniu jedynie wówczas jeżeli ich dokonanie nie jest związane z prowadzonym przedsiębiorstwem (z prowadzeniem przedsiębiorstwa – art. 8 ust. 2), a podatnikowi przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia towarów i usług, które posłużyły tym czynnościom.
Czynności jednak realizowane w celach reklamy, zaliczane przecież w podatkach dochodowych do kosztów uzyskania przychodów, w swej istocie związane są z prowadzeniem przedsiębiorstwa, jako ponoszone w celu uzyskania przychodów w ramach tego przedsiębiorstwa.
Na tle stanu prawnego obowiązującego od 1 maja 2004 r. do dnia 31 maja 2005 r. NSA podjął uchwałę, (sygn. akt I FPS 5/06) której treść nie odnosi się do stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 czerwca 2005 r., kiedy to treści art. 7 ust. 3 ustawy nadano nowe brzmienie.
Od dnia 1 czerwca 2005 r., z uwagi głównie na zmianę treści art. 7 ust. 3 ustawy i pominięcie w nim fragmentu wskazującego na opodatkowanie również czynności przekazania towarów na cele związane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem – brak jest podstaw do uznania aktualności tej uchwały również w stanie prawnym obowiązującym po tej dacie, bowiem treść tego przepisu po nowelizacji, odstępująca od brzmienia zdania drugiego art. 5 (6) VI Dyrektywy (obecnie art. 16 112 Dyrektywy), wskazuje na wadliwą implementację tej normy unijnej na grunt ustawy o VAT.
Pominięcie tego fragmentu przepisu art. 7 ust. 3, przy jego jednoczesnym odwołaniu się do ustępu 2, odnoszącego się jedynie do przekazania towarów na cele niezwiązane z prowadzonym przez podatnika przedsiębiorstwem oraz – z uwagi na wadliwą implementację art. 5 (6) VI Dyrektywy – brak możliwości wspierania się tym przepisem poprzez zastosowanie prounijnej wykładni – musi prowadzić do stwierdzenia, iż od 1 czerwca 2005 r. wszelkie czynności nieodpłatnego przekazania przez podatnika towarów na cele związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem (Np. w związku z czynnościami reprezentacji i reklamy) – nie podlegają opodatkowaniu, gdyż przedmiotu opodatkowania nie można domniemywać, jeżeli stanowione w tym zakresie przepisy w żaden sposób tego przedmiotu nie określają.
Od 1 czerwca 2005 r. (z uwagi na zmianę treści ustępu 3, odwołującego się do ustępu 2 art. 7) żaden przepis art. 7 ust. 1-9 ustawy o VAT nie wskazuje, że przez dostawę towarów, o której mowa art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się również przekazanie przez podatnika towarów należących do jego przedsiębiorstwa na cele związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, czego skutkiem jest pozostawanie tych czynności poza regulacją VAT, jako czynności nieopodatkowanych.
Oznacza to, że nowelizacja ustawy spowodowała, że wszelkie nieodpłatne czynności przekazania towarów na cele związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, w tym również na cele reprezentacji reklamy przedsiębiorstwa podatnika – nie podlegają opodatkowaniu VAT.
Oczywiście taki stan prawny budzi poważne zastrzeżenia co do jego zgodności z VI Dyrektywą.
Na gruncie tej dyrektywy, jak i na gruncie 112 Dyrektywy, każde nieodpłatne zbycie towarów (w tym również w ramach reprezentacji i reklamy) stanowi odpłatną dostawę towarów (a w konsekwencji podlega opodatkowaniu) – bez względu na to, czy zostało dokonane w ramach działalności gospodarczej, czy też do celów innych niż działalność gospodarcza, z wyłączeniem przypadków, gdy podatnik w związku ze swoją działalnością przekazuje prezenty o małej wartości lub próbki.
W tym stanie rzeczy regulacja polaka musi być uznana za niezgodną z regulacją unijną.
Rozstrzygnięcia więc wymaga kwestia możliwości zastosowania w tym przypadku wykładni prounijnej.
Przy niewątpliwie istniejącym domniemaniu możliwości stosowania wykładni prounijnej należy stwierdzić, że nie ma ona charakteru bezwzględnego.
Stosowanie bowiem wykładni celowościowej, wynikającej z interpretacji prawa krajowego w zgodzie z prawem unijnym ogranicza wykładnia językowa normy prawa krajowego, od której należy rozpocząć wykładnię prawa podatkowego.
Prounijna wykładnia prawa powinna mieć miejsce wyłącznie gdy wykładnia językowa nie prowadzi do odpowiedzi w przedmiocie treści przepisów polskiego prawa.
Wykładnia prounijna nie powinna mieć miejsca wtedy gdy będzie to prowadziło do efektów sprzecznych z efektami wykładni językowej.
Literalne brzmienie art. 7 ust. 2 i 3 ustawy o VAT – obowiązujące od 1 czerwca 2005 r. – nie daje możliwości wywiedzenia z niego, że nieodpłatne przekazanie przez podatnika towarów na cele związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem – podlega opodatkowaniu VAT, jako zrównane z dostawą towarów.
W sytuacji zatem gdy podatnik chce nieodpłatnie wydawać towary na cele związane z prowadzonym przez niego przedsiębiorstwem, organy podatkowe nie mogą domagać się opodatkowania tych czynności w oparciu o uregulowania unijne. Wskazuje na to orzeczenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 8 października 1987 r., w którym trybunał orzekł, że władze krajowe nie mogą powoływać się przeciwko jednostkom na przepis dyrektywy, którego obowiązkowa implementacja w prawie krajowym nie została jeszcze dokonana.
Zatem gdy podatnik chce stosować niezgodne z dyrektywą przepisy krajowe, organy podatkowe nie mogą kwestionować tego na podstawie źle zaimplementowanej dyrektywy.
Przechodząc do kwestii eksportu Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nigdzie w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji nie użył terminu "darowizna". Sąd ten prawidłowo posługuje się terminem "nieodpłatne zbycie towarów" lub "nieodpłatne przekazanie towarów".
Rozumowanie Sądu I instancji jest prawidłowe w odniesieniu do eksportu towarów podlegających opodatkowaniu. Istotnie bowiem za eksport można uznać wywóz towarów poza terytorium Wspólnoty w wykonaniu czynności określonych w art. 7 ust. 1 pkt 1-4 ustawy o VAT.
Konstrukcja art. 7 ustawy wskazuje, że w ust. 1 pkt 1-4 określono, uznane za dostawę towarów czynności o charakterze odpłatnym.
Wszelkie przekazania towarów bez wynagrodzenia wymienione zostały w ustępie 2 art. 7, a nie w ust. 1 pkt. 1-4. Skoro przekazanie towarów bez wynagrodzenia nie jest czynnością wymienioną w art. 7 ust. 1 pkt 1-4, to nie może być uznane za eksport i podlegać opodatkowaniu stawką 0%.
Spodziewane przez przedsiębiorcę korzyści z przekazania materiałów reklamowych nie zmieniają charakteru czynności z "nieodpłatnej" na "płatną".
Jednakże w niniejszej sprawie – jak to wyżej wykazano -wnioskodawca nie musi opodatkować nieodpłatnego przekazania materiałów reklamowych, co powoduje, iż nie można odnieść zapatrywania Sądu I instancji do niniejszej sprawy.
Rozważania powyższe prowadzą do wniosku, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy w rozumieniu art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Wobec stwierdzenia, że skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 oraz art. 203 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI