I FSK 716/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-07-16
NSApodatkoweWysokansa
VATprawo materialneprawo procesowefakturyrzeczywistość gospodarczaodliczenie podatku naliczonegoświadomość podatnikatransakcje łańcuchowepostępowanie dowodowe

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną spółki "C." Sp. z o.o., uznając, że faktury dotyczące transakcji sprzętem komputerowym nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a spółka miała świadomość nierzeczywistego charakteru tych transakcji.

Spółka "C." Sp. z o.o. wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej odmawiającą prawa do obniżenia podatku VAT. Spółka kwestionowała uznanie faktur za niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, szczegółowo analizował zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym kwestie dowodowe i zasady czynnego udziału strony. Ostatecznie sąd uznał skargę kasacyjną za niezasadną, oddalając ją.

Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie I FSK 716/17 dotyczył skargi kasacyjnej spółki "C." Sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organów podatkowych, że faktury wystawione przez podmioty powiązane nie dokumentowały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, co skutkowało pozbawieniem skarżącej prawa do obniżenia podatku należnego na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT. Skarżąca w skardze kasacyjnej podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania, w tym dotyczące wadliwości postępowania podatkowego, braku możliwości zapoznania się z aktami sprawy, nieuwzględnienia wniosków dowodowych oraz błędnej oceny materiału dowodowego. Naczelny Sąd Administracyjny, związany granicami skargi kasacyjnej, szczegółowo przeanalizował podniesione zarzuty. Sąd uznał, że zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych nie znalazły potwierdzenia, gdyż skarżącej zapewniono czynny udział w postępowaniu, a wnioski dowodowe były nieuzasadnione lub nie wykazywały wpływu na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, NSA stwierdził, że zgromadzony materiał dowodowy, w tym powiązania osobowe i sposób dokumentowania transakcji, uzasadniał uznanie faktur za nierzeczywiste. Sąd podkreślił, że skarżąca miała świadomość nierzeczywistego charakteru transakcji, co odróżniało sprawę od sytuacji, w których podatnik nie mógł przewidzieć nadużycia. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną jako niezasadną, zasądzając od skarżącej koszty postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, faktury nie dokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku naliczonego, jeśli podatnik miał świadomość nierzeczywistego charakteru transakcji.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że w sytuacji, gdy zgromadzony materiał dowodowy (w tym powiązania osobowe, sposób dokumentowania transakcji, zeznania świadków) wskazuje na nierzeczywisty charakter transakcji, a podatnik miał świadomość tego faktu, nie można mu przyznać prawa do odliczenia podatku naliczonego. Interpretacja ta uwzględnia orzecznictwo TSUE dotyczące nadużycia prawa.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.t.u. art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Samo wykazanie podatku powoduje obowiązek zapłaty podatku, niezależnie od braku powstania obowiązku podatkowego w związku z niewykonaniem czynności.

u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podstawy do pozbawienia prawa do obniżenia podatku należnego wynikającego z faktur, jeśli faktury te nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a podatnik miał świadomość nierzeczywistego charakteru transakcji.

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA związany granicami skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji.

O.p. art. 240 § § 1 pkt 4

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Podstawa wznowienia postępowania, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

O.p. art. 122

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada prawdy obiektywnej i obowiązki organu w zakresie postępowania dowodowego.

O.p. art. 188

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Prawo strony do występowania z inicjatywą dowodową.

O.p. art. 191

Ustawa - Ordynacja podatkowa

Zasada swobodnej oceny dowodów.

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (nieprawidłowe przeprowadzenie postępowania, nie zgromadzenie materiału dowodowego, bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych, błędna ocena materiału dowodowego). Naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe uzasadnienie wyroku Sądu I instancji.

Godne uwagi sformułowania

NSA związany granicami skargi kasacyjnej. Zarzuty skargi kasacyjnej w większości są powtórzeniem zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji jak i zgłoszonych w skardze do Sądu pierwszej instancji. Nie można zgodzić się ze skarżącą, by naruszenie przepisów dotyczących zasady prawdy obiektywnej mogło stanowić podstawę wznowienia postępowania z art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do nieuwzględnienia wniosków dowodowych strony zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że wniosek o przeprowadzenie dowodów u wszystkich podmiotów uczestniczących w ujawnionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego transakcjach łańcuchowych był pozbawiony racji. Sąd administracyjny ma możliwość, a nie obowiązek przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. Wbrew też zarzutom skargi kasacyjnej słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że zgłoszony w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie dowodów u wszystkich podmiotów uczestniczących w ujawnionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego transakcjach łańcuchowych z całości dokumentacji rejestracyjnej, handlowej, rachunkowej i podatkowej pozbawiony był racji. Domagając się przeprowadzenia dowodu strona powinna wskazać nie tylko konkretny środek dowodowy, ale też podać jakie okoliczności tym środkiem dowodowym zamierza wykazać. O.p. nie przyjmuje zasady bezpośredniości w postępowaniu dowodowym. Co więcej w tym postępowaniu obowiązuje zasada równej mocy środków dowodowych. Naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą skargi kasacyjnej stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie tej wbrew temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej zebrano bardzo obszerny materiał dowodowy niezbędny do prawidłowego zastosowania prawa materialnego. W sprawie wykazane zostało, że skarżąca nie tylko mogła przewidywać, ale że miała świadomość co do takiego charakteru tych transakcji.

Skład orzekający

Małgorzata Niezgódka - Medek

przewodniczący

Maria Dożynkiewicz

sprawozdawca

Krzysztof Wujek

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uznanie świadomości podatnika co do nierzeczywistego charakteru transakcji jako podstawy do odmowy prawa do odliczenia VAT, nawet w przypadku braku bezpośredniego dowodu na nadużycie ze strony organu."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z transakcjami sprzętem komputerowym i powiązaniami osobowymi. Wymaga analizy konkretnych dowodów w każdej sprawie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia w VAT – świadomości podatnika co do nierzeczywistości transakcji, co ma szerokie implikacje praktyczne dla firm. Analiza argumentów i uzasadnienia sądu jest pouczająca.

VAT: Czy Twoja firma wie, że transakcje są fikcyjne? Świadomość kluczem do odliczenia podatku.

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 716/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-07-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-05-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Krzysztof Wujek
Małgorzata Niezgódka - Medek /przewodniczący/
Maria Dożynkiewicz /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FZ 57/16 - Postanowienie NSA z 2016-03-31
III SA/Wa 2654/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2016-11-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 108 ist. 1, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), Sędzia del. NSA Krzysztof Wujek, Protokolant Anna Błażejczyk, po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej "C." Sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 2654/15 w sprawie ze skargi "C." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 24 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od "C." Sp. z o.o. z siedzibą w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie kwotę 2.700 (słownie: dwa tysiące siedemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 25 listopada 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 2654/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę C. Sp. z o.o. z siedzibą w W. (zwana dalej: "skarżącą" lub "spółka") na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 24 lipca 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2012 r. Sąd ten podzielił stanowisko organów podatkowych, że faktury wystawione przez C. oraz P.P. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a wobec tego były podstawy do pozbawienia skarżącej na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. – o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535 ze zm.; dalej: "u.p.t.u.) prawa do obniżenia podatku należnego wynikającego z tych faktur. Zdaniem tego Sądu skoro skarżąca nie nabyła towaru, to też nie mogła go sprzedać G. oraz C.. Wykazując podatek w fakturach wystawionych na rzecz tych firm skarżąca zobowiązana jest do zapłaty tego podatku na podstawie art. 108 ust. 1 u.p.t.u.
2. W skardze kasacyjnej wywiedzionej od powyższego wyroku skarżąca w oparciu o obie podstawy art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a..) zarzuciła naruszenie:
I. prawa materialnego:
-art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) u.p.t.u poprzez błędną wykładnię w związku z art. 151 p.p.s.a. w zw. za art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. skutkujące błędem polegającym na nieuwzględnieniu skargi;
- art. 86 ust. 1 i 2 pkt 1 lit. a i art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, skutkujące błędem polegającym na nieuwzględnieniu skargi;
- art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące błędem polegającym na nieuwzględnieniu skargi;
II. przepisów postępowania:
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 w zw. z art. 178 § 1, art. 200 § 1, art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 123 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej jako "O.p."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że w postępowaniu podatkowym przeprowadzonym przez organ I instancji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. wystąpiła kwalifikowana wada stanowiąca przesłankę jego wznowienia strona bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. w zw. z art. 240 § 1 pkt 4 w zw. z art. 178 § 1, art. 200 § 1, art. 122, art. 187 § 1 w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że w postępowaniu odwoławczym przeprowadzonym przez Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, wystąpiła kwalifikowana wada stanowiąca przesłankę jego wznowienia strona bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu;
- art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 233 § 1 ppkt 1, art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 187 § 1 i § 2, art. 188, art. 190 § 1 i § 2, art. 191, art. 192, art. 193 § 4, § 6, § 7, § 8, art. 197 § 1, art. 199, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 5 i 6, art. 210 § 4 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji gdy skarżąca wykazała, że organy podatkowe I i II instancji nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie w przedmiotowej sprawie w szczególności: nie zgromadziły całości materiałów dowodowych, które umożliwiałyby prawidłowe rozpatrzenie sprawy; bezzasadnie oddaliły wszystkie wniosku dowodowe skarżącej; dokonały błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego; błędnie uzasadniały decyzje wydane w niniejszej sprawie,
- art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 O.p. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku z 25 listopada 2016 r., w którym Sąd I instancji pominął uzupełniające dowody z dokumentów, przedstawił stan faktyczny niezgodny z rzeczywistością.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Na rozprawie kasacyjnej pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna.
4.1. Ze względu na sposób sformułowania zarzutów skargi kasacyjnej i ich uzasadnienie przypomnieć należy, że Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. związany jest granicami skargi kasacyjnej. Poza przypadkami nieważności, które w sprawie tej nie występują Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w ramach zgłoszonych w niej zarzutów i nie może zastępować strony w prawidłowym formułowaniu zarzutów. Zauważyć należy, że zarzuty skargi kasacyjnej w większości są powtórzeniem zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji jak i zgłoszonych w skardze do Sądu pierwszej instancji.
4.2. W ramach zarzutów odnoszących się do przepisów postępowania skarżąca wskazała na naruszenie art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a w związku z art. 240 § 1 pkt 4 w związku z art. 178, art. 200 § 1, art. 122, art. 187 § 1 w związku z art. 123 § 1 O.p., ze względu na to, że strona bez własnej winy nie brała udziału w tym postępowaniu. Jak wynika z uzasadnienia tych zarzutów naruszenia wskazanych w ich ramach przepisów skarżąca upatruje w tym, że: 1) Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę, że w toku postępowania podatkowego została ona pozbawiona możliwości zapoznania się z zupełnymi aktami sprawy i wypowiedzenia się w sprawie materiałów dowodowych; 2) organ nie uwzględnił wniosków dowodowych pełnomocnika skarżącej zawartych w odwołaniu oraz w piśmie z 13 lipca 2015 r.; 3) nieprawidłowo organ pierwszej instancji wyznaczył siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie materiałów dowodowych; 4) akta sprawy nie były należycie ponumerowane; 5) nie uwzględniono wszystkich wniosków dowodowych złożonych w toku postępowania podatkowego, a część wniosków pominięto ( strona domagała się przesłuchania M. O. i włączenia do akt sprawy całości dokumentacji będącej w posiadaniu jej kontrahentów). Z tych względów zdaniem skarżącej wystąpiła kwalifikowana wada postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Zgodnie z tym ostatnim przepisem w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Ta podstawa wznowienia opiera się na dwóch przesłankach tj. niebraniu udziału przez stronę w postępowaniu i nie z własnej winy. Nie ulega wątpliwości że tę przesłankę wznowienia należy rozpatrywać z uwzględnieniem zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. O ile więc art. 123, 200 i 178 § 1 O.p. wskazane w ramach tych zarzutów odnoszą się do tej zasady, to pozostałe tj. art. 122 i art. 187 § 1 O.p. dotyczą zasady prawdy obiektywnej, zakresu postępowania dowodowego oraz obowiązków organu w tej materii. Nie można więc zgodzić się ze skarżącą, by naruszenie tych ostatnich przepisów mogło stanowić podstawę wznowienia, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Pomijając mankamenty tak sformułowanego zarzutu stwierdzić przede wszystkim należy, że autor skargi kasacyjnej formułując te zarzuty i ich uzasadnienie nie odnosi się zupełnie do argumentacji Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji w odniesieniu do nieuwzględnienia wniosków dowodowych strony zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że wniosek o przeprowadzenie dowodów u wszystkich podmiotów uczestniczących w ujawnionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego transakcjach łańcuchowych był pozbawiony racji, gdyż kwestionowane faktury dotyczą określonego fragmentu opisanych schematów transakcji, a ustalony stan faktyczny i prawny pozwalał na podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie. To stanowisko Sądu pierwszej instancji w żaden sposób w skardze kasacyjnej nie zostało podważone. Odnosząc się do twierdzeń strony odnośnie do nieprawidłowości wyznaczenia skarżącej przez organ pierwszej instancji siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego Sąd pierwszej instancji stwierdził, że zarzutu tego nie podziela. Wskazał przy tym, że skarżącej wyznaczano kilkakrotnie taki termin począwszy od wydanego w tym przedmiocie postanowienia 30 czerwca 2014 r. Z całością akt sprawy pełnomocnik skarżącej zapoznał się 19 stycznia 2015 r. W toku postępowania przed organem odwoławczym postanowieniem z 17 czerwca 2015 r. wyznaczono stronie 7 dniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zgromadzonego materiału. 10 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami sprawy. Także tych wskazanych przez Sąd pierwszej instancji okoliczności świadczących o zagwarantowaniu stronie czynnego udziału w postępowaniu w skardze kasacyjnej w żaden sposób się nie podważa. To zaś, że nie zostały uwzględnione wnioski dowodowe strony nie oznacza, że doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, tym bardziej, że organ w sposób przekonujący wskazał dlaczego nie uwzględnił tych wniosków dowodowych. Nie wiadomo dlaczego brak należytego ponumerowania akt podatkowych miałby skutkować naruszeniem wskazanych w ramach tego zarzutu przepisów. Nie wynika to bowiem ani z petitum skargi kasacyjnej, ani z jej uzasadnienia. Wobec powyższego za niemogące odnieść pozytywnego skutku uznać należy wskazane w pkt 4 i 5 skargi kasacyjnej zarzuty.
4.3. Nie są zasadne zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 151 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 pkt 1, art. 120, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 187 § 1 i 2, art. 188, art. 190 § 1 i 2, art. 191, art. 192, art. 193 § 4, 6, 7 i 8, art. 197 § 1, art. 199, art. 200 § 1, art. 210 § 1 pkt 5 i 6 oraz art. 210 § 4 O.p. Do ich naruszenia zdaniem autora skargi kasacyjnej miało dojść ze względu na nie zgromadzenie całości materiałów dowodowych, które umożliwiałoby prawidłowe rozpatrzenie sprawy, bezzasadne oddalenie wniosków dowodowych skarżącej, dokonanie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, błędne uzasadnienie wydanych w sprawie decyzji.
4.4. W ramach uzasadnienia tych zarzutów autor skargi podnosi, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił uzupełniających dowodów z dokumentów przesłanych przez pełnomocnika skarżącej wraz z pismem procesowym z 20 października 2016 r. Pełnomocnik skarżącej wskazał przy tym na wezwania Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. skierowane do E. z o.o. o udzielenie informacji, odpowiedź tej Spółki na to wezwanie, upoważnienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. o wszczęciu kontroli podatkowej wobec firmy G., zawiadomienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w Z. o przedłużeniu kontroli podatkowej prowadzonej wobec firmy G., wyjaśnienia firmy G. z 2 marca 2016 r. Zdaniem pełnomocnika skarżącej z dokumentów tych wynika , że ustalenia dokonane w decyzji organu odwoławczego są przedwczesne i bezzasadne. Poza ogólnikowym stwierdzeniem o przedwczesności i bezzasadności ustaleń organu odwoławczego autor skargi kasacyjnej nie podaje jakie okoliczności z wskazanych przez niego pism miałyby świadczyć o bezzasadności ustaleń dokonanych w tej sprawie. Nie wskazuje też jaki wpływ na wynik tej sprawy mogłyby mieć toczące się wobec kontrahentów skarżącej postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma więc możliwości oceny tak ogólnikowo sformułowanych zarzutów, tym bardziej, że sąd administracyjny ma możliwość, a nie obowiązek przeprowadzenia dowodów uzupełniających z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.
4.5. Wbrew też zarzutom skargi kasacyjnej słusznie Sąd pierwszej instancji uznał, że zgłoszony w odwołaniu wniosek o przeprowadzenie dowodów u wszystkich podmiotów uczestniczących w ujawnionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego transakcjach łańcuchowych z całości dokumentacji rejestracyjnej, handlowej, rachunkowej i podatkowej pozbawiony był racji, gdyż kwestionowane faktury dotyczą określonego fragmentu opisanych schematów transakcji, a ustalony stan faktyczny i prawny pozwalał na podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie. Strona oczywiście ma możliwość występowania z inicjatywą dowodową w postępowaniu podatkowym co wynika z art. 188 O.p. Co więcej z przepisu tego wynika, że żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy. Przedmiotem dowodu są jednak przede wszystkim fakty, które mają znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Domagając się przeprowadzenia dowodu strona powinna wskazać nie tylko konkretny środek dowodowy, ale też podać jakie okoliczności tym środkiem dowodowym zamierza wykazać. Skarżąca ani nie wskazała konkretnego środka dowodowego - trudno bowiem uznać za takie wskazanie domaganie się przeprowadzenia dowodu z całości dokumentacji rejestracyjnej, handlowej, rachunkowej i podatkowej wszystkich kontrahentów skarżącej, nie podała też jakie okoliczności tymi dowodami miałyby być wyjaśnione. Takie sformułowanie wniosku dowodowego i to przez profesjonalnego pełnomocnika jest nieprawidłowe. Były więc podstawy by wnioski skarżącej w tym zakresie nie uwzględnić. W skardze kasacyjnej skarżąca poza ogólnym stwierdzeniem, że organy nie wykorzystały istniejących w sprawie możliwości wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie podaje z jakich konkretnie dokumentów, czy dowodów miałyby wynikać tezy przeciwne niż przyjęły organy. Podobnie ocenić należy wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii zespołu biegłych różnych specjalności i wniosek o ustalenie danych osobowych i przesłuchanie w charakterze świadków osób występujących w imieniu kontrahentów na okoliczność treści informacji przekazywanych sobie między stronami poszczególnych umów na temat pochodzenia i przeznaczenia sprzętu komputerowego.
4.6. Oceniając zarzut zastąpienia bezpośrednich dowodów z przesłuchań świadków dowodami z protokołów czynności sprawdzających i kontroli podkreślić należy, że O.p. nie przyjmuje zasady bezpośredniości w postępowaniu dowodowym. Co więcej w tym postępowaniu obowiązuje zasada równej mocy środków dowodowych. Dowodem w tym postępowaniu może być wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem ( vide art. 180 § 1 O.p.). W art. 181 O.p. jedynie przykładowo wymieniono środki dowodowe. W ramach tych przykładowych środków dowodowych wymienione zostały dokumenty zgromadzone w toku czynności sprawdzających, czy kontroli podatkowych. Jak wskazano wyżej strona ma oczywiście możliwość występowania z inicjatywą dowodową, powinna jednak wskazać na konkretne środki dowodowe i konkretne okoliczności, które tymi środkami mają być wykazane. Poza ogólnikowymi stwierdzeniami, że znaczna część materiałów dowodowych w tej sprawie opiera się na protokołach czynności sprawdzających i oświadczeniach przedstawicieli kontrahentów skarżąca nie podaje jaki wpływ na wynik sprawy mogłoby mieć bezpośrednio przesłuchanie tych kontrahentów. Tymczasem naruszenie przepisów postępowania może być skuteczną podstawą skargi kasacyjnej stosownie do treści art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ze skargi kasacyjnej powinien więc wynikać wpływ wskazanych w tym zakresie uchybień na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej brak jest jakiejkolwiek argumentacji w tej mierze. Już z tego chociażby powodu tak sformułowane zarzuty nie mogą odnieść pozytywnego skutku.
4.7. Nie można zgodzić się ze skarżącą, by w sprawie tej doszło do naruszenia postanowień uchwały NSA z 24 października 2016 r. sygn. akt I FPS 3/16. To nie w trakcie czynności sprawdzających wobec skarżącej organ zwracał się o przeprowadzenie czynności sprawdzających u kontrahentów skarżącej, czy o udzielenie przez nich informacji. Odbywało się to bowiem w trakcie postępowania podatkowego, które wszczęte zostało wobec skarżącej postanowieniem z 17 grudnia 2012 r.
4.8. W sprawie tej wbrew temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej zebrano bardzo obszerny materiał dowodowy niezbędny do prawidłowego zastosowania prawa materialnego. Materiał ten wbrew zarzutom skargi kasacyjnej oceniono został w ramach zasady swobodnej oceny dowodów określonej w art. 191 O.p. Poza ogólnikową polemiką i niezauważeniem, że w rezultacie podstawą zakwestionowania transakcji skarżącej z M. K. był art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a .u.p.t.u., a nie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c) tej ustawy w żaden sposób w skardze kasacyjnej nie podważa się tej oceny. Uwzględniając powiązania osobowe stron zakwestionowanych transakcji, zeznania M. K. będącej większościowym udziałowcem skarżącej oraz właścicielem firmy drugiej strony umowy, która wyjaśniła, że przyczyną zawarcia umowy kupna i sprzedaży sprzętu komputerowego ujętego w fakturach z 30 grudnia 2011 r. i 2 stycznia 2012 r. było uniknięcie konieczności wykazania w remanencie i opodatkowanie tego sprzętu w jej prywatnej firmie, a także to, że zdarzenia te ujęte zostały dopiero w korekcie deklaracji w maju 2012 r., a co więcej jak wynika z dokonanych przez organy ustaleń sprzęt komputerowy objęty zakwestionowanymi fakturami dwukrotnie wracał w obiegu fakturowym w okresie zaledwie dwóch miesięcy do tego samego powiązanego podmiotu tj. E. Sp. z o.o., którego osoba zarządzająca prowadziła księgowość skarżącej, i który to sprzęt w rezultacie wykorzystywany był przez tę ostatnio wymienioną firmę w jej działalności gospodarczej, a także sposób zapłaty za te faktury poprzez kompensatę były podstawy do uznania, że faktury wskazane wyżej nie odpowiadały rzeczywistości, a skarżąca ze względu chociażby na powiązania osobowe musiała mieć świadomość co nierzeczywistego charakteru tych transakcji. Oceny tej w żaden sposób nie podważa wskazywanie w ramach uzasadnienia zarzutów materialnoprawnych ogólne powoływanie się nieuwzględnienie tego, że urządzenia ujęte w tych fakturach dotyczyły dwóch różnych transakcji, a sprzęt został skonfigurowany na potrzeby dwóch różnych klientów. Nie budzi również wątpliwości ocena dokonana w tej sprawie odnośnie do transakcji z firmą P. P. i firmą G. Z ustaleń dokonanych w tej sprawie i niepodważonych w skardze kasacyjnej wynika, że sprzęt komputerowy objęty fakturami wystawionymi na rzecz skarżącej przez P. P., osobę powiązaną rodzinnie ze wspólnikiem i osobą zarządzającą spółką E. miał zostać zakupiony przez P. P. od spółki E.. 7 z 8 tych urządzeń spółka E. nabyła od firmy G., na pozostałe urządzenia brak było dowodów ich nabycia. Sprzęt, który miał zostać nabyty przez firmę G. od skarżącej, firma G. uprzednio nabyła od firmy D. sp. z o.o. Co istotne na podstawie umowy leasingu operacyjnego zawartej 23 stycznia 2012 r. przez spółkę E. z I.sp. z o.o. ta ostatnia spółka zobowiązała się przekazać spółce E. w leasing operacyjny sprzęt nabyty od ściśle oznaczonego podmiotu tj. firmy G.. Słusznie więc przyjęto w tej sprawie, że P. P. nie mógł 28 grudnia 2011 r. sprzedać skarżącej sprzętu, gdyż sprzętu tego w tym czasie nie mógł jeszcze od spółki E. nabyć. W sytuacji, gdy uwzględni się jeszcze to, że sprzęt ten miał być sprzedany przez skarżącą podmiotowi, który sprzęt ten nabył dla podmiotu powiązanego ze skarżącą, a schemat fakturowy tych transakcji podobny był do schematu transakcji poprzednio omówionego, prawidłowo przyjęto w tej sprawie bez naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów, określonej w art. 191 O.p., że faktury wystawione przez P. P. na rzecz skarżącej i przez skarżącą na rzecz firmy G. nie odzwierciedlają rzeczywistości, a skarżąca ze względu na powiązania osobowe musiała mieć świadomość co do takiego ich charakteru. Ocena ta bowiem ma oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jest przy tym logiczna i zgodna z doświadczeniem życiowym.
4.9. Z wyżej podanych względów za nietrafne uznać należy zarzuty naruszenia art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 106 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 122 i art. 187 § 1 O.p. Naruszenie tych przepisów skarżąca wiąże bowiem z pominięciem dowodów z dokumentów, wskazanych we wcześniej omówionych zarzutach oraz z przedstawieniem stanu faktycznego niezgodnie z rzeczywistością.
4.10. Nie doszło też w tej sprawie do błędnej wykładni art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. Wbrew bowiem temu co zarzuca skarżąca w sprawie tej nie przyjęto, że samo ustalenie, że faktura VAT nie dokumentuje czynności pomiędzy podmiotami w niej ujętymi jest wystarczające do pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku VAT z takiej faktury. Przyjęto bowiem w tej sprawie, że skarżąca była świadoma co do charakteru transakcji ujętych w fakturach wystawionych przez M. K. i następnie skarżącą w dniach 30.12.2011 r. i 2.01.2012 r. ( vide s. 23 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) oraz w fakturach wystawionych przez P. P. na rzecz skarżącej i przez skarżącą na rzecz firmy G. w dniach 28.12.2011 r. i 31 stycznia 2012 r. (vide s. 28 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Wykładnia wskazanego wyżej przepisu u.p.t.u. w sprawie tej dokonana została z uwzględnieniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( TSUE) w zakresie prawa podatnika do odliczenia podatku naliczonego. Z powołanych przez skarżącą w skardze kasacyjnej wyroków TSUE rzeczywiście wynika, że nie można pozbawiać podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego jeżeli podatnik nie wiedział, czy też nie mógł przewidywać, że uczestniczy w transakcjach stanowiących nadużycie. W sprawie wykazane zostało, że skarżąca nie tylko mogła przewidywać, ale że miała świadomość co do takiego charakteru tych transakcji.
4.11. Wobec niepodważenia w skardze kasacyjnej skutecznie stanu faktycznego odnośnie do nierzeczywistego charakteru tych transakcji za chybiony uznać należy zarzut niewłaściwego zastosowania art. 86 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a oraz art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a u.p.t.u. stan faktyczny ustalony w sprawie mieści się bowiem w dyspozycji tego ostatniego przepisu.
4.12. Nie jest też zasadny w okolicznościach tej sprawy zarzut niewłaściwego zastosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u. Wskazany wyżej przepis jest odpowiednikiem art. 203 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego podatku od wartości dodanej ( Dz.U. UE seria L z 2006 r. Nr 347/1). Z przepisu tego wynika, że samo wykazanie podatku powoduje obowiązek zapłaty podatku, niezależnie od braku powstania obowiązku podatkowego w związku z niewykonaniem, tak jak w tej sprawie, czynności określonych w art. 5 ust. 1 pkt 1 u.p.t.u.
4.13. Wobec powyższego nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej skargę tę jako niezasadną należało stosownie do art. 184 p.p.s.a. oddalić. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI