I FSK 697/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu drugiej instancji w sprawie podatku od towarów i usług za III i IV kwartał 2016 r. Organ pierwszej instancji określił podatnikowi kwoty zwrotu podatku, uznając faktury od Kontrahenta za niedokumentujące rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Dyrektor IAS utrzymał tę decyzję, argumentując, że towary nie były w posiadaniu Kontrahenta, a podatnik nie działał z należytą starannością. WSA uchylił decyzję, wskazując na wątpliwy charakter ustaleń dotyczących dobrej wiary strony, gdyż nawiązanie współpracy nastąpiło w warunkach rynkowych, towar był odbierany osobiście, a płatności dokonywano przelewami, co nie odbiegało od standardów. NSA, rozpoznając skargę kasacyjną, podkreślił, że organy podatkowe mogą odmówić prawa do odliczenia VAT, gdy podatnik wiedział lub powinien wiedzieć o udziale w oszustwie podatkowym. Jednakże w tej sprawie NSA uznał, że organy nie wykazały, aby transakcja odbiegała od standardów działania podatnika ani od norm przyjętych na Wólce Kosowskiej. Pochodzenie towaru czy miejsce transakcji nie tworzy domniemania oszustwa lub złej wiary. Sąd uznał, że wymagania organu co do weryfikacji Kontrahenta były nadmiarowe, a działania podatnika nie odbiegały od jego standardów ani od norm przyjętych na Wólce Kosowskiej. W konsekwencji NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji z podmiotami powiązanymi z oszustwami podatkowymi, gdy podatnik działał w dobrej wierze i dołożył należytej staranności, a transakcja nie wykazywała anomalii w stosunku do standardów rynkowych i własnych praktyk. Interpretacja wymogów należytej staranności w kontekście specyfiki handlu na Wólce Kosowskiej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji transakcji na Wólce Kosowskiej i może wymagać ostrożności w stosowaniu do innych rynków lub branż. Kluczowe jest wykazanie braku anomalii i zgodności z własnymi standardami działania podatnika.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podatnik, który nabył towary od podmiotu powiązanego z oszustwem VAT, może skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli wykazał należytą staranność kupiecką?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli organy podatkowe nie wykażą, że transakcja odbiegała od standardów działania podatnika lub od norm rynkowych, a pochodzenie towaru czy miejsce transakcji nie tworzy domniemania oszustwa lub złej wiary.
Uzasadnienie
NSA uznał, że organy nie wykazały, aby transakcja z Kontrahentem odbiegała od standardów działania Skarżącego ani od norm przyjętych na Wólce Kosowskiej. Pochodzenie towaru czy miejsce transakcji nie tworzy domniemania oszustwa podatkowego ani złej wiary. Wymagania organu co do weryfikacji Kontrahenta uznano za nadmiarowe.
Czy specyfika handlu na Wólce Kosowskiej oraz pochodzenie towaru (np. z Chin) automatycznie rodzą obowiązek szczególnej weryfikacji kontrahenta i mogą stanowić podstawę do odmowy odliczenia VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo pochodzenie towaru czy miejsce transakcji nie tworzy domniemania oszustwa podatkowego ani złej wiary. Organy muszą wykazać konkretne anomalie w transakcji lub zaniechania podatnika.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że obracanie towarem azjatyckiego pochodzenia na Wólce Kosowskiej nie jest nietypowe. Nie można przyjmować, że samo miejsce transakcji tworzy domniemanie oszustwa lub złej wiary. Organy mają obowiązek odseparowania oszustów od uczciwych podmiotów.
Przepisy (16)
Główne
ustawa o VAT art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten stanowi podstawę do odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy transakcja wiąże się z przestępstwem lub nadużyciem w zakresie VAT, a podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć o tym fakcie. Sąd analizował, czy podatnik dołożył należytej staranności kupieckiej.
Dz.U. 2021 poz 685 art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Podstawa prawna do odmowy odliczenia VAT w przypadku transakcji związanych z oszustwem, gdy podatnik wiedział lub powinien wiedzieć o tym fakcie.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny na podstawie akt sprawy.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów uzasadnienia wyroku sądu.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa podstawy skargi kasacyjnej (naruszenie prawa materialnego lub przepisów postępowania).
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania NSA o oddaleniu skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy orzekania o kosztach postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zasądzenia kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Określa granice rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zakresu skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy możliwości oddalenia skargi kasacyjnej bez rozprawy.
p.p.s.a. art. 185 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy możliwości przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
o.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku działania organów podatkowych na podstawie zebranego materiału dowodowego.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku wyczerpania materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie wykazały, aby transakcja odbiegała od standardów działania podatnika ani od norm przyjętych na Wólce Kosowskiej. • Pochodzenie towaru (np. z Chin) i miejsce transakcji (Wólka Kosowska) nie tworzą domniemania oszustwa podatkowego ani złej wiary po stronie podatnika. • Wymagania organu co do zakresu i głębokości weryfikacji Kontrahenta należy uznać za nadmiarowe. • Działania podatnika (osobisty odbiór towaru, płatności przelewami, brak pisemnych umów z innymi dostawcami) nie stanowiły anomalii w stosunku do jego standardów działania.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe nie rozpatrzyły we właściwy sposób materiału dowodowego i dokonały błędnej oceny stanu faktycznego w zakresie okoliczności świadczących o dołożeniu przez Stronę staranności. • Organy podatkowe nie wskazały na żadne okoliczności, które powinny wzbudzić wątpliwości Strony w ramach realizowanych transakcji. • Organ odwoławczy był uprawniony do stwierdzenia, że Skarżący dokonał nieuprawnionego odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych w związku z transakcjami zakupowymi realizowanymi z Kontrahentem, w sytuacji, gdy transakcje te nie stanowiły faktycznych czynności gospodarczych, a Strona nie dołożyła należytej staranności kupieckiej.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe nie wykazały, by transakcja dokonana przez Skarżącego z Kontrahentem odbiegała od jego standardów działania w zakresie pozyskiwania dostawców i dokonywania transakcji. • nie sposób zgodzić się z organem odwoławczym, że lepsze ceny, jakie zaoferował Kontrahent powinny zaalarmować Stronę, że transakcje z tym podmiotem mogą nie być rzetelne. • nie jest właściwe przyjęcie założenia, że dla handlu na terenie Wólki Kosowskiej obowiązują podwyższone wymagania związane z dowodzeniem istnienia oszustw podatkowych oraz badania należytej staranności, niż te, które są oparte na orzecznictwie TSUE, w tym, że ograniczone jest prawo podatnika do powoływania się na działanie w dobrej wierze.
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący sprawozdawca
Bartosz Wojciechowski
sędzia
Sylwester Golec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji z podmiotami powiązanymi z oszustwami podatkowymi, gdy podatnik działał w dobrej wierze i dołożył należytej staranności, a transakcja nie wykazywała anomalii w stosunku do standardów rynkowych i własnych praktyk. Interpretacja wymogów należytej staranności w kontekście specyfiki handlu na Wólce Kosowskiej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji transakcji na Wólce Kosowskiej i może wymagać ostrożności w stosowaniu do innych rynków lub branż. Kluczowe jest wykazanie braku anomalii i zgodności z własnymi standardami działania podatnika.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur wystawionych przez nierzetelnych kontrahentów i interpretacji 'należytej staranności' w kontekście specyficznego rynku (Wólka Kosowska). Jest to istotne dla wielu przedsiębiorców.
“Wólka Kosowska a VAT: Czy kupując od 'podejrzanych' sprzedawców, ryzykujesz utratę prawa do odliczenia?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.