I FSK 696/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu odwoławczego w sprawie podatku od towarów i usług za II kwartał 2016 r. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez kontrahenta, którego organy uznały za podmiot działający w celu oszustwa podatkowego. Organ odwoławczy twierdził, że podatnik nie dołożył należytej staranności kupieckiej, wskazując na pochodzenie towaru (prawdopodobnie z Chin) i miejsce transakcji (Wólka Kosowska) jako okoliczności budzące wątpliwości. Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że nie wskazano na żadne anomalie w transakcji w porównaniu do standardów stosowanych przez podatnika i że nawiązanie współpracy było motywowane rynkowo. NSA, oddalając skargę kasacyjną organu, potwierdził, że prawo do odliczenia VAT można odmówić tylko wtedy, gdy podatnik wiedział lub powinien wiedzieć o udziale w oszustwie podatkowym. Sąd podkreślił, że organy nie wykazały, aby transakcja odbiegała od standardów działania podatnika lub ogólnych norm obrotu na Wólce Kosowskiej, a wymagania co do weryfikacji kontrahenta były nadmierne. Obracanie towarem azjatyckiego pochodzenia na Wólce Kosowskiej nie jest nietypowe, a odformalizowany charakter transakcji na targowiskach nie powinien prowadzić do domniemania oszustwa. Sąd uznał, że podatnik działał w dobrej wierze, a jego działania nie odbiegały od standardów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji z podmiotami potencjalnie oszukańczymi, gdy podatnik działał z należytą starannością i zgodnie ze standardami rynkowymi.
Orzeczenie dotyczy specyfiki handlu na Wólce Kosowskiej, ale zasady dotyczące dobrej wiary i należytej staranności są uniwersalne. Wymaga indywidualnej oceny każdej transakcji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy podatnik może zostać pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli transakcja, od której miało nastąpić odliczenie, wiązała się z oszustwem podatkowym, mimo że podatnik nie wiedział o tym oszustwie, ale mógł mieć wątpliwości co do rzetelności kontrahenta?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, prawo do odliczenia można odmówić tylko wtedy, gdy podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że uczestniczy w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa podatkowego. Samo pochodzenie towaru czy miejsce transakcji nie tworzy domniemania oszustwa ani złej wiary, jeśli podatnik działał zgodnie ze swoimi standardami i rynkowymi normami.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy podatnik miał lub powinien mieć świadomość udziału w oszustwie. Organy nie wykazały, aby transakcja odbiegała od standardów działania podatnika lub rynku, a wymagania co do weryfikacji kontrahenta były nadmierne. Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, wskazując, że należyta staranność oznacza brak takich zaniechań, które skutkowałyby wiedzą o oszustwie.
Czy organy podatkowe prawidłowo oceniły należytą staranność podatnika przy weryfikacji kontrahenta, biorąc pod uwagę specyfikę handlu na Wólce Kosowskiej i pochodzenie towaru?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organy podatkowe nie wykazały, że podatnik nie dołożył należytej staranności. Wymagania co do weryfikacji kontrahenta zostały uznane za nadmierne, a okoliczności transakcji (pochodzenie towaru, miejsce transakcji, sposób płatności) nie odbiegały od standardów stosowanych przez podatnika i przyjętych na rynku.
Uzasadnienie
NSA uznał, że obracanie towarem azjatyckiego pochodzenia na Wólce Kosowskiej nie jest nietypowe, a odformalizowany charakter transakcji na targowiskach nie powinien prowadzić do domniemania oszustwa. Sąd podkreślił, że zadaniem organów jest odseparowanie oszustów od uczciwych podmiotów, a nie przyjmowanie domniemania podejrzliwości wobec wszystkich transakcji na danym terenie.
Przepisy (12)
Główne
ustawa o VAT art. 88 § 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten stanowi podstawę do odmowy prawa do odliczenia podatku naliczonego, gdy transakcja udokumentowana fakturą nie stanowi rzeczywistego zdarzenia gospodarczego lub gdy podatnik wiedział lub powinien wiedzieć, że transakcja wiąże się z przestępstwem lub nadużyciem w zakresie VAT. Sąd interpretuje go w kontekście dobrej wiary i należytej staranności podatnika.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw uchylenia decyzji organu przez sąd administracyjny.
p.p.s.a. art. 141 § § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy wymogów stawianych uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji.
p.p.s.a. art. 133 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstawy rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.
o.p. art. 122
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku działania organów podatkowych na podstawie przepisów prawa.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dotyczy obowiązku organu podatkowego do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa Ordynacja podatkowa
Dotyczy zasady swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy podstaw skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy granic rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy rozstrzygnięcia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dotyczy zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe nie wykazały, że podatnik wiedział lub powinien wiedzieć o udziale w oszustwie podatkowym. • Transakcja nie odbiegała od standardów działania podatnika ani od norm przyjętych w obrocie na Wólce Kosowskiej. • Pochodzenie towaru i miejsce transakcji nie stanowią wystarczającej podstawy do domniemania oszustwa lub złej wiary. • Wymagania co do weryfikacji kontrahenta stawiane przez organy były nadmierne.
Odrzucone argumenty
Organy podatkowe błędnie oceniły stan faktyczny i materiał dowodowy w zakresie staranności podatnika. • Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy postępowania, uchylając decyzję organu odwoławczego. • Zastosowanie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT było nieprawidłowe.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe mają prawo odmówić podatnikowi prawa do odliczenia podatku wówczas, gdy obiektywne przesłanki wskazują, że podatnik wiedział lub powinien wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę do odliczenia wiązała się z przestępstwem lub nadużyciem w zakresie podatku od towarów i usług. • aby można było skorzystać z prawa do odliczenia podatku niezbędne jest spełnienie warunków: materialnego – dostawa towaru lub wykonanie usługi oraz formalnego – dysponowanie fakturą spełniającą warunki formalne do odliczenia podatku od towarów i usług. • w sytuacji, gdy warunki te zostały spełnione, podatnik może zostać pozbawiony prawa do odliczenia, gdy na podstawie obiektywnych okoliczności zostanie ustalone, że dostawa bądź usługa została zrealizowana na rzecz podatnika, który wiedział lub powinien był wiedzieć, że nabywając towar bądź usługę, uczestniczył w transakcji wykorzystywanej do popełnienia oszustwa podatkowego. • dokonywanie ustaleń w zakresie świadomości, czy też wiedzy podatnika – w tym przypadku Skarżącego – odnośnie udziału w działaniach noszących znamiona oszustwa podatkowego jest niezwykle trudne. • należy wykazać "anomalię" obrotu w porównaniu do standardu, jaki występuje w analogicznych transakcjach rynkowych. • obracanie towarem azjatyckiego pochodzenia na terenie Wólki Kosowskiej nie jest nietypowe. […]
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący sprawozdawca
Bartosz Wojciechowski
sędzia
Sylwester Golec
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia VAT w przypadku transakcji z podmiotami potencjalnie oszukańczymi, gdy podatnik działał z należytą starannością i zgodnie ze standardami rynkowymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyfiki handlu na Wólce Kosowskiej, ale zasady dotyczące dobrej wiary i należytej staranności są uniwersalne. Wymaga indywidualnej oceny każdej transakcji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur wystawionych przez nierzetelnych kontrahentów i pokazuje, jak sąd ocenia należytą staranność podatnika w takich sytuacjach, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców.
“Czy kupując na Wólce Kosowskiej, zawsze ryzykujesz utratę prawa do odliczenia VAT?”
Dane finansowe
WPS: 45 340 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.