I FSK 688/16

Naczelny Sąd Administracyjny2018-03-29
NSApodatkoweŚredniansa
VATpodatek naliczonyodliczenie VATfakturarzeczywisty obrótnadużycie prawapostępowanie podatkowekontrola podatkowaOrdynacja podatkowaustawa o VAT

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury, która nie odzwierciedlała rzeczywistego obrotu gospodarczego.

Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego z faktury dokumentującej nabycie usługi budowlanej, która zdaniem organów podatkowych faktycznie nie miała miejsca. Zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy zakwestionowały prawo do odliczenia, wskazując na brak dowodów potwierdzających rzeczywiste wykonanie usługi oraz potencjalne uczestnictwo podatniczki w transakcji mającej na celu nadużycie prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie, oddalając skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną E. P. od wyroku WSA w Gdańsku, który oddalił skargę podatniczki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od października 2009 r. do listopada 2011 r. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury nr 12/09 z 30 października 2009 r. na kwotę 244.000 zł, udokumentowującej nabycie usługi budowlanej. Organy podatkowe zakwestionowały prawo do odliczenia, powołując się na art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, wskazując, że faktura nie odzwierciedla rzeczywistego obrotu gospodarczego. Podkreślono brak umowy, protokołów odbioru, niewiedzę strony co do szczegółów transakcji, gotówkową formę zapłaty znacznej kwoty, zaprzeczenie przez wystawcę faktury wykonania usługi i otrzymania zapłaty, a także niewykazanie przez niego wartości z faktury w deklaracjach. WSA w Gdańsku podzielił stanowisko organów, uznając, że zebrany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza fikcyjny charakter transakcji i brak podstaw do odliczenia VAT. NSA oddalił skargę kasacyjną, uznając zarzuty za bezzasadne, w tym zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. (których nie stosuje się w postępowaniu podatkowym) oraz prawa materialnego. Sąd podkreślił sformalizowany charakter skargi kasacyjnej i brak skutecznego podważenia stanu faktycznego ustalonego przez organy i zaakceptowanego przez WSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, podatnik nie ma prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktury, która nie potwierdza rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, zwłaszcza gdy istniały przesłanki wskazujące na świadomość lub możliwość wiedzy o udziale w transakcji mającej na celu nadużycie prawa.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo zastosowały art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, odmawiając prawa do odliczenia. Zebrany materiał dowodowy jednoznacznie potwierdził fikcyjny charakter transakcji, brak dowodów na jej rzeczywiste wykonanie oraz okoliczności wskazujące na brak należytej staranności podatnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (20)

Główne

ustawa o VAT art. 88 § 3a pkt 4 lit. a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

Pomocnicze

ustawa o VAT art. 86 § ust. 1

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 99 § ust. 12

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

ustawa o VAT art. 109 § ust. 3

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 187

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

O.p. art. 188

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

K.p.a. art. 7

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 3

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § pkt 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.u.s.a. art. 1 § § 2

Ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych

Konstytucja RP art. 2

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej

u.s.d.g. art. 22

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej

Dokonywanie i żądanie zapłaty gotówką tak znacznej kwoty (244.000 zł) powinno wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do rzetelności kontrahenta i świadczyć może o tym, że podatnik wiedział lub powinien wiedzieć, iż uczestniczy w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od towarów i usług.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Faktura nie odzwierciedla rzeczywistego obrotu gospodarczego. Podatnik miał świadomość lub powinien mieć świadomość uczestnictwa w transakcji mającej na celu nadużycie prawa. Brak podstaw do odliczenia VAT naliczonego z faktury dokumentującej fikcyjną transakcję.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów K.p.a. przez WSA. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (ustawy o VAT) przez WSA. Niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego przez organy i WSA. Naruszenie zasady prawdy obiektywnej i zasady orzekania na korzyść podatnika.

Godne uwagi sformułowania

skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania nie można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego, dopóki nie przesądzono, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony nie mogły naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sytuacji, gdy zakwestionowana faktura nie potwierdza rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

sprawozdawca

Bożena Dziełak

członek

Janusz Zubrzycki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA w zakresie prawa do odliczenia VAT z faktur dokumentujących fikcyjne transakcje oraz formalnych wymogów skargi kasacyjnej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i stosowania konkretnych przepisów ustawy o VAT oraz Ordynacji podatkowej. Wymogi formalne skargi kasacyjnej są uniwersalne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego problemu odliczania VAT od faktur, które nie odzwierciedlają rzeczywistych transakcji, co jest kluczowe dla wielu przedsiębiorców. Dodatkowo, podkreśla znaczenie formalnych wymogów skargi kasacyjnej.

Fikcyjna faktura VAT: Kiedy prawo do odliczenia staje się pułapką?

Dane finansowe

WPS: 244 000 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 688/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-03-29
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-04-12
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /sprawozdawca/
Bożena Dziełak
Janusz Zubrzycki /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatkowe postępowanie
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gd 287/15 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2015-10-07
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2012 poz 749
art. 122, art. 187, art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jednolity.
Dz.U. 2013 poz 267
art. 6, art. 7, art. 8, art. 77, art. 80, art. 107 par. 3
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2004 nr 54 poz 535
art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a, art. 99 ust. 12, art. 109 ust. 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Arkadiusz Cudak (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Bożena Dziełak, Protokolant Katarzyna Jaszuk, po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 października 2015 r. sygn. akt I SA/Gd 287/15 w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. (obecnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w G.) z dnia 28 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2009 r. do listopada 2011 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w G. kwotę 2400 (słownie: dwa tysiące czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z 7 października 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 287/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, ze zm.), dalej: p.p.s.a., oddalił skargę E. P. (dalej: strona lub skarżąca) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w G. (dalej: organ lub organ odwoławczy) z 28 listopada 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2009 r. do listopada 2011 r.
1. Przebieg postępowania przed organami podatkowymi
Decyzją z 2 lipca 2014 r. Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w G. (dalej: Naczelnik Urzędu Skarbowego lub organ pierwszej instancji) dokonał odmiennego, niż zadeklarowany, sposobu rozliczenia strony z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące od października 2009 r. do listopada 2011 r. W wyniku przeprowadzonej kontroli podatkowej i postępowania podatkowego organ pierwszej instancji ustalił, że nabycie przez stronę usługi budowlanej, udokumentowane fakturą nr 12/09 z 30 października 2009 r., na której jako sprzedawca figuruje A. [...] (dalej: A.), faktycznie nie miało miejsca. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego, na podstawie art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. Nr 54, poz. 535, ze zm.), dalej: ustawa o VAT, zakwestionował prawo strony do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z ww. faktury w rozliczeniu za październik 2009 r., co w dalszej kolejności miało wpływ na prawidłowość rozliczenia podatku od towarów i usług za następne miesiące (do listopada 2011 r. włącznie).
Po rozpoznaniu odwołania organ odwoławczy - decyzją z 28 listopada 2014 r. - utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że jedynym materialnym dowodem na dokonanie zakupu spornej usługi od A. jest kwestionowana faktura, natomiast fakt niewykonania robót objętych tą fakturą przez jej wystawcę potwierdza szereg okoliczności przedstawionych przez organ pierwszej instancji (m. in. brak umowy/zlecenia na wykonanie prac oraz protokołów ich odbioru; brak wiedzy strony odnośnie szczegółów transakcji; brak dowodów zapłaty oraz oznaczenie gotówkowej formy zapłaty należności w wysokości 244.000 zł wbrew regulacji przepisów o swobodzie działalności gospodarczej; zaprzeczenie przez wystawcę faktury wykonaniu usługi oraz otrzymaniu zapłaty, jak też niewykazanie przez niego wartości wynikających z tej faktury w deklaracjach podatkowych; zeznania przedstawicieli ostatecznego nabywcy usług budowlanych - K. Sp. z o.o., dalej: K. - wskazujące na pracowników strony jako wykonawców prac budowlanych; nadzorowanie prac na rzecz K. przez osobę powiązaną ze stroną oraz posiadającą upoważnienie do reprezentowania jej w kontaktach z tym podmiotem, tj. R. W. - zięcia strony; brak zwrócenia się przez stronę do K. o zgodę na wykonanie prac przez podwykonawcę). Organ zwrócił również uwagę, że na spornej fakturze zastosowano podstawową stawkę podatku VAT, tj. 22% dla całej wartości usługi, podczas gdy - jak wynika z materiału dowodowego - strona sprzedała K. roboty budowlane stosując stawkę podatku VAT 7% i 22%, w zależności od przeznaczenia obiektu i rodzaju usługi, co podważa ekonomiczny sens wystawienia faktury sprzedaży, będącej fakturą nabycia dla strony. W konsekwencji organ, w oparciu o całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, uznał za udowodniony fakt, że sprzedaż wykazana w spornej fakturze, nie została dokonana przez podmiot wskazany jako jej wystawca, co jest przesłanką do zastosowania art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a) ustawy o VAT, a co za tym idzie, brak jest możliwości obniżenia podatku należnego o podatek naliczony w niej wykazany. W ocenie organu, strona miała również pełną świadomość fikcyjnego charakteru opisanych na spornej fakturze transakcji, stąd powoływanie się przez nią na dobrą wiarę (brak świadomości) w okolicznościach stanu faktycznego niniejszej sprawy nie znajduje uzasadnienia i potwierdzenia. Niemniej jednak szereg obiektywnych okoliczności pozwala na stwierdzenie, że skarżąca powinna była wiedzieć, że uczestniczy w transakcji, której celem jest nadużycie. W tym zakresie organ wskazał, że strona nie miała żadnej wiedzy na temat prowadzonej przez siebie działalności, nie posiada dowodów zapłaty za sporną fakturę, umów, protokołów odbioru robót, nie zgłosiła też swojego podwykonawcy spółce K.
2. Skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie: art. 99 ust. 2, art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a i art. 109 ust. 3 ustawy o VAT, art. 193 § 1 i 4 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 749, ze zm.), dalej: O.p., art. 122, art. 187, art. 188 O.p., art. 120 i art. 121 § 1 O.p.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie.
3. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził, aby organ odwoławczy prowadził postępowanie uchybiając treści art. 122 O.p., gdyż zgromadzony materiał dowodowy pozwalał na poczynienie miarodajnych ustaleń faktycznych. Przeprowadzony przez organ wywód w przedmiocie oceny zebranych dowodów jest, zdaniem Sądu, w pełni logiczny i nie nosi cech dowolności. Sąd w pełni podzielił argumentację organu w tym zakresie. Analiza motywów zaskarżonej decyzji, dokonana w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pozwala stwierdzić, że rozumowanie organów uwzględnia reguły postępowania podatkowego, a przy tym pozostaje w zgodzie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Organ odwoławczy poddał swej ocenie wszystkie uzyskane dowody, po czym za pomocą logicznej, wspartej okolicznościami sprawy argumentacji, wykazał bezpodstawność twierdzeń skarżącej. Sąd zgodził się także z oceną organu o braku podstaw do uwzględnienia wniosków dowodowych strony, podkreślając, że w sprawie przeprowadzono szereg dowodów, przesłuchując nie tylko stronę oraz członków jej rodziny, którzy pomagali skarżącej w prowadzeniu działalności gospodarczej, ale również jej pracowników oraz pracowników spółki, na rzecz której strona świadczyła usługi budowlane. Przeprowadzono również czynności sprawdzające w K. w zakresie transakcji przeprowadzonych ze skarżącą. Przechodząc do istoty sporu, tj. zastosowania do spornej faktury art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT i ograniczenia na tej podstawie prawa skarżącej do odliczenia podatku naliczonego, Sąd wskazał, że w rozpoznawanej sprawie niewątpliwie nastąpiło ziszczenie się hipotezy i dyspozycji normy określonej w tym przepisie. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy zasadnie skonstatował, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza w sposób jednoznaczny, iż sporna faktura nie odzwierciedla rzeczywistego obrotu gospodarczego między wystawcą a skarżącą. Potwierdza to szereg okoliczności ustalonych w sprawie, a opisanych w zaskarżonej decyzji (przywołanych również w uzasadnieniu wyroku). Sąd nie podzielił wprawdzie dokonanej przez organ odwoławczy interpretacji art. 22 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j.: Dz. U. z 2010 r., nr 220, poz. 1447 ze zm.), za słuszne jednakże uznając, iż dokonywanie i żądanie zapłaty gotówką tak znacznej kwoty (244.000 zł) winno wzbudzić uzasadnioną wątpliwość co do rzetelności kontrahenta i świadczyć może o tym, że podatnik wiedział lub powinien wiedzieć, iż uczestniczy w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku od towarów i usług. Odwołując się ponadto do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) i wypracowanej przez Trybunał kwestii tzw. dobrej wiary, Sąd stwierdził, że wbrew przekonaniu skarżącej z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji jasno wynika, iż organy zbadały okoliczność dobrej wiary podatnika i zasadnie przyjęły, że skarżąca nie miała prawa do odliczenia podatku ze spornej faktury. O braku należytej staranności świadczą wprost wskazane uprzednio fakty dotyczące okoliczności dokonywania "transakcji". Wątpliwości Sądu nie wzbudziła również prawidłowość rozliczenia pozostałych okresów dokonanego przez organy, które było konsekwencją określenia w październiku 2009 r. zobowiązania podatkowego w miejsce kwoty nadwyżki podatku naliczonego do przeniesienia na kolejny miesiąc.
4. Skarga kasacyjna
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przez stronę, a w skardze kasacyjnej podniesiono zarzuty naruszenia:
– art. 99 ust. 2, art. 86 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit a, art. 109 ust. 3 ustawy o VAT, poprzez jego zastosowanie i błędne ustalenie, iż skarżącej nie przysługiwało prawo do pomniejszenia ogólnej kwoty podatku należnego w rozliczeniu podatku VAT za październik 2009 r. o podatek wynikający z faktury 12/09 z 30 października 2009 r., w sytuacji gdy uprawnienie to przysługiwało skarżącej z powodu odzwierciedlenia rzeczywistego obrotu gospodarczego między wystawcą a skarżącą,
– art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. a ustawy o VAT, poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, iż faktura 12/09 z 30 października 2009 r. nie potwierdza rzeczywistego obrotu gospodarczego zaistniałego pomiędzy podmiotami w niej figurującymi, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, jakie prace budowlane stanowiły źródło powstania obowiązku do wystawienia przedmiotowego dowodu księgowego, a także, iż brak dokumentów potwierdzających zdarzenie gospodarcze wynika z faktu zniszczenia tej dokumentacji po zamknięciu przez skarżącą działalności gospodarczej, co w konsekwencji powodowało błędne ustalenia, iż doszło do nadużycia prawa przez skarżącą do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony,
– art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, poprzez pozbawienie strony prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony udokumentowany fakturami VAT i związanego z faktycznym nabyciem usługi,
– art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), dalej: p.u.s.a., w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze zm.), dalej: K.p.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie przez sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji oraz oddalenie skargi, pomimo że w toku postępowania administracyjnego nie odniesiono się do kryteriów pozwalających na obiektywną ocenę stanu faktycznego przedmiotowej sprawy,
– art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a., przez błędną ich wykładnię, polegającą na nieprawidłowym ustaleniu stanu faktycznego z pominięciem mającej istotny wpływ na wynik sprawy okoliczności, iż uzyskiwane przez skarżącą uprawnienia do pomniejszenia naliczonego podatku VAT, co skutkowało błędnym przyjęciem, że dokumentacja podatkowa była prowadzona nierzetelnie, co doprowadziło do nietrafnego odmówienia tym dokumentom mocy dowodu w niniejszej sprawie,
– art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, w oparciu o niepełny i nienależycie ustalony stan faktyczny sprawy, czego dokonano na podstawie niewyczerpująco zebranego materiału dowodowego, a w szczególności naruszenie art. 122 O.p. - zasady prawdy obiektywnej, polegające na przeprowadzeniu postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz art. 187 O.p., polegające na naruszeniu zasady nakazującej organowi podatkowemu zachowanie prawdy materialnej, poprzez naruszenie obowiązku zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz nieprzeprowadzeniu wnikliwie postępowania dowodowego, w szczególności niedopuszczeniu do zbadania istotnych dowodów zawnioskowanych przez skarżącą, przez co doszło do złamania w sposób rażący prawa skarżącej do przedstawienia własnych argumentów w sprawie, a co miało istotny wpływ na treści wydanych decyzji, a także co spowodowało nieuwzględnienie złożonych wniosków dowodowych, tj. rażące naruszenie art. 188 O.p., a także naruszenie zasady nakazującej orzekanie w razie wątpliwości na korzyść podatnika, w szczególności art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.), dalej: Konstytucja RP, poprzez pominięcie zasady interpretacji wszelkich wątpliwości na korzyść skarżącej.
Wskazując na powyższe, autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
5. Odpowiedź na skargę kasacyjną
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
6.1. Zarzuty skargi kasacyjnej nie są zasadne, a zatem rozpoznawany środek odwoławczy podlega oddaleniu.
6.2. Przed ustosunkowaniem się do zarzutów skargi kasacyjnej koniecznym jest przypomnienie pewnych istotnych i oczywistych kwestii. Bez wątpienia skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym. Zgodnie bowiem z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Granice skargi są wyznaczone przez podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się i uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi więc być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/2004, OSP 2005/3, poz. 36). Ponadto zarzuty kasacyjne powinny zawierać uzasadnienie, a w przypadku zarzutów naruszenia przepisów procesowych także wskazanie jaki wpływ na wynik sprawy miało zarzucane uchybienie procesowe. Sąd nie może bowiem zastępować strony i precyzować czy uzupełniać przytoczone podstawy kasacyjne. Należy przy tym podkreślić, że przy sporządzaniu skargi kasacyjnej wprowadzono tzw. przymus adwokacki, dotyczący także radców prawnych, a w sprawach obowiązków podatkowych - doradców podatkowych (art. 175 § 1 i § 3 p.p.s.a.), aby nadać temu środkowi odwoławczemu charakter pisma o wysokim stopniu sformalizowania, gdy chodzi o wymagania dotyczące podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, jako istotnych elementów konstrukcji skargi kasacyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 4 sierpnia 2010 r., I FSK 1353/09; 30 marca 2010 r., II FSK 1961/08; 29 stycznia 2010 r., I FSK 2048/08, wszystkie orzeczenia dostępne CBOSA). W tym zakresie zmian nie wprowadziła uchwała pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1), w której stwierdzono, że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych.
6.3. Zważywszy, że zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej dotyczą zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i przepisów postępowania, co do zasady najpierw rozważyć należałoby kwestie związane z ostatnim z tych zakresów. Podzielić trzeba bowiem pogląd w zasadzie powszechnie wyrażany zarówno w literaturze, jak i orzecznictwie, w myśl którego dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez Sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji tego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd pierwszej instancji przepis prawa materialnego (por. w szczególności J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 433 i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 marca 2005 r., sygn. akt FSK 618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz. 120 i z dnia 25 kwietnia 2008 r., sygn. akt II FSK 397/07, LEX nr 468936).
6.4. W ramach zarzutów wywiedzionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie art. 1 § 2 p.u.s.a., w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 K.p.a.; naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. oraz naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W związku z tak sformułowanym zarzutem należy podkreślić, że zgodnie z art. 3 § 1 pkt 2 K.p.a. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do spraw uregulowanych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), z wyjątkiem przepisów działów IV (udział prokuratora), V (uchylony) i VIII (skargi i wnioski). Stosownie do treści art. 2 § 1 pkt 1 O.p. przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe.
Postępowanie wyjaśniające, które doprowadziło do wydania zaskarżonej do sądu decyzji, przeprowadzone zostało w toku postępowania podatkowego, uregulowanego w Ordynacji podatkowej. Organy podatkowe zatem nie działały na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Nie mogły więc naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wprawdzie autor skargi kasacyjnej, formułując ostatni z zarzutów procesowych, powołał się na naruszenie art. 122 O.p., art. 187 O.p. i art. 188 O.p. Brak jest jednak w piśmie procesowym uzasadnienia tych uchybień. Również nie został uzasadniony zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP.
6.5. Ponieważ w skardze kasacyjnej nie zakwestionowano i nie podważono skutecznie stanu faktycznego ustalonego przez organ podatkowy i zaakceptowanego przez Sąd pierwszej instancji, ocena zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego musi być dokonana przez pryzmat przyjętych ustaleń faktycznych. W tym kontekście zaś zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, podniesione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej są bezzasadne.
Po pierwsze, w sytuacji, gdy zakwestionowana faktura nie potwierdza rzeczywistego zdarzenia gospodarczego, Sąd pierwszej instancji trafnie uznał, że prawidłowo zastosowano przepisy prawa materialnego wskazane w skardze kasacyjnej.
Po drugie, autor skargi kasacyjnej, wbrew ustawowemu obowiązkowi nie uzasadnił zarzutów naruszenia prawa materialnego.
6.6. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
6.7. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnika Dyrektora Izby Administracji Skarbowej określono w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ i § 6 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013, poz. 490) w zw. z § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI