I FSK 668/16

Naczelny Sąd Administracyjny2018-02-20
NSApodatkoweWysokansa
VATzwolnienieusługi ubezpieczenioweinterpretacja podatkowapodatek od towarów i usługNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną spółki ubezpieczeniowej, uznając, że usługi generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych nie są niezbędne ani właściwe do świadczenia usług ubezpieczeniowych, a tym samym nie podlegają zwolnieniu z VAT.

Spółka ubezpieczeniowa nabywała od podmiotu z grupy usługi generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych, twierdząc, że są one zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT. Minister Finansów oraz WSA w Warszawie uznali te usługi za techniczne i niebędne do świadczenia usług ubezpieczeniowych. NSA oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając, że usługi te nie spełniają przesłanek zwolnienia, powołując się na jednolitą linię orzeczniczą oraz wyrok TSUE w sprawie Aspiro.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej T. S.A. od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę spółki na interpretację indywidualną Ministra Finansów. Spółka nabywała od podmiotu z międzynarodowej grupy A. usługi w zakresie generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych, które miały wspierać taryfikację, underwriting i obsługę polis. Spółka stała na stanowisku, że te usługi są zwolnione z VAT na podstawie art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT. Minister Finansów oraz WSA w Warszawie uznali jednak, że usługi te mają charakter techniczny i nie są niezbędne ani właściwe do świadczenia usług ubezpieczeniowych, w związku z czym nie mogą korzystać ze zwolnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, zważył, że choć przepis art. 43 ust. 13 u.p.t.u. został uchylony, to zagadnienie wykładni tych przepisów doczekało się jednolitej linii orzeczniczej NSA. Sąd powołał się na wyrok TSUE w sprawie Aspiro (C-40/15), który stwierdził, że usługi likwidacji szkód, świadczone przez podmiot trzeci na rzecz ubezpieczyciela, nie wchodzą w zakres zwolnienia z VAT. NSA podkreślił, że usługi nabywane przez spółkę nie są właściwe ani niezbędne w rozumieniu przepisów, ponieważ nie stanowią one kluczowego elementu usługi ubezpieczeniowej, a klient spółki nie staje się beneficjentem tych usług w sposób bezpośredni. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (1)

Odpowiedź sądu

Nie, usługi te nie spełniają przesłanek do zwolnienia z VAT, ponieważ nie są właściwe ani niezbędne do świadczenia usług ubezpieczeniowych.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że usługi te mają charakter techniczny i wspierający, a nie stanowią kluczowego elementu usługi ubezpieczeniowej. Brak jest bezpośredniego stosunku prawnego między usługodawcą a klientem spółki w zakresie ubezpieczenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (8)

Główne

u.p.t.u. art. 43 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zwolnienie dla usług ubezpieczeniowych.

u.p.t.u. art. 43 § 13

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis (uchylony) rozszerzał zwolnienie na usługi stanowiące odrębną całość i będące właściwe i niezbędne do świadczenia usług zwolnionych.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 43 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Art. 43 ust. 1 pkt 37 określa zwolnienie dla usług ubezpieczeniowych. Art. 43 ust. 13 (uchylony) rozszerzał zwolnienie na usługi stanowiące odrębną całość i będące właściwe i niezbędne do świadczenia usług zwolnionych.

p.p.s.a. art. 174 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa skargi kasacyjnej - naruszenie prawa materialnego.

p.p.s.a. art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa oddalenia skargi kasacyjnej.

p.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

p.p.s.a. art. 205 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa orzeczenia o kosztach.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Usługi generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych nie są właściwe ani niezbędne do świadczenia usług ubezpieczeniowych. Usługodawca nie uczestniczy w świadczeniu usług ubezpieczeniowych ani nie jest pośrednikiem w rozumieniu przepisów. Wykładnia przepisów dotyczących zwolnień podatkowych powinna być ścisła. Usługi te mają charakter techniczny i wspierający, a nie stanowią kluczowego elementu usługi ubezpieczeniowej.

Odrzucone argumenty

Usługi generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych są objęte zwolnieniem z VAT na podstawie art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy o VAT. Usługi te stanowią odrębną całość i są właściwe oraz niezbędne do świadczenia usług ubezpieczeniowych.

Godne uwagi sformułowania

Usługi w zakresie generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych nie obejmują funkcji charakterystycznych dla usługi ubezpieczeniowej. Usługa "niezbędna" należy rozumieć jako warunek sine qua non, a więc taką, bez której podjęcie danej decyzji nie jest możliwe. Wykładnia przesłanek zwolnień odnoszących się do pomocniczych usług finansowych powinna mieć charakter ścisły.

Skład orzekający

Marek Kołaczek

przewodniczący-sprawozdawca

Janusz Zubrzycki

członek

Maja Chodacka

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska NSA w sprawie zwolnienia z VAT usług wspierających działalność ubezpieczeniową, które nie są niezbędne ani właściwe do świadczenia usług ubezpieczeniowych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed uchyleniem art. 43 ust. 13 u.p.t.u., jednakże zasady interpretacji pojęć "właściwy" i "niezbędny" pozostają aktualne.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacyjnego w VAT, związanego ze zwolnieniem usług ubezpieczeniowych i finansowych, co jest istotne dla wielu firm z sektora finansowego i ubezpieczeniowego.

Czy usługi IT dla ubezpieczycieli są zwolnione z VAT? NSA wyjaśnia kluczowe kryteria.

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 668/16 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2018-02-20
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2016-04-08
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janusz Zubrzycki
Maja Chodacka
Marek Kołaczek /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
6560
Hasła tematyczne
Interpretacje podatkowe
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
III SA/Wa 290/15 - Wyrok WSA w Warszawie z 2015-10-30
Skarżony organ
Minister Finansów
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 43 ust. 1 pkt 37, art. 43 ust. 13
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Kołaczek (sprawozdawca), Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Jan Jaworski, po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2018 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej T. S.A. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 290/15 w sprawie ze skargi T. S.A. z siedzibą w W. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 9 października 2014 r. nr IPPP1/443-923/14-2/EK w przedmiocie podatku od towarów i usług 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od T. S.A. z siedzibą w W. na rzecz Szefa Krajowej Administracji Skarbowej (dawniej Minister Finansów) kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 30 października 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 290/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę T. S.A. z siedzibą w W. (dalej: "Wnioskodawca", "Spółką" lub "strona skarżącą") na interpretację indywidualną Ministra Finansów z 9 października 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.
Z uzasadnienia powyższego wyroku wynikało, że we wniosku o wydanie interpretacji Spółka wskazała, że należy do międzynarodowej grupy A. (dalej: "Grupa A." lub "Grupa"). Dla potrzeb prowadzonej działalności ubezpieczeniowej, Spółka nabywa określone usługi od wyspecjalizowanych podmiotów z Grupy, m.in. podmiotów mających siedzibę w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej. Jedną z nabywanych przez nią usług jest usługa w zakresie generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych (dalej "Usługa"). Usługa nabywana jest od wyspecjalizowanego podmiotu z Grupy - A. SE z siedzibą w Niemczech (dalej "Usługodawca").
W ramach Usługi, Spółka uzyskuje od Usługodawcy dedykowane dla działalności ubezpieczeniowej narzędzie przeznaczone do elektronicznego generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych. W szczególności, wspomaga ona taryfikację polis ubezpieczeniowych i proces tzw. underwritingu ubezpieczeniowego oraz przeprowadza szereg testów mających na celu sprawdzenie poprawności wyprowadzonych danych. W ramach funkcjonowania polisy, Usługa umożliwia w szczególności wykonanie następujących operacji: przegląd polis ubezpieczeniowych, przegląd wniosków o zawarcie umowy ubezpieczenia, przegląd dołączanych dokumentów, przegląd dokumentacji fotograficznej, przegląd historii szkodowości danej polisy, wgląd w dane klienta, prezentowanie sum oraz zakresu ubezpieczenia, wprowadzanie aneksów do umów ubezpieczenia, wprowadzenia korekt w rejestrach ubezpieczeniowych, zmiana ubezpieczającego, rekalkulacja składki ubezpieczeniowej, wprowadzenie doubezpieczenia, zerwanie polisy, odwołanie zerwania polisy, zmiana numeru polisy ubezpieczeniowej, wniosku o zawarcie umowy, agenta obsługującego; oddziału obsługującego ubezpieczenie, operacje odwracające zmiany w zniżkach, korekty skutkujące dodatkową ratą ubezpieczenia, obsługa zmiany nabywcy pojazdu samochodowego; odwołanie zmiany nabywcy, wypowiedzenie umowy ubezpieczenia; odwołanie wypowiedzenia umowy, manualna kalkulacja składki ubezpieczeniowej, wznowienie umowy ubezpieczenia, odwołanie zwrotu składki z polisy ubezpieczeniowej.
Dodatkowo, dzięki udostępnionym funkcjonalnościom, możliwa jest również w ramach świadczenia Usługi jednolita i zintegrowana rejestracja danych szkodowych w oparciu o dane polisowe, dane z przedmiotu szkody i katalog klienta. Ponadto, Usługa służy rejestracji transakcji finansowych i integracji z elektronicznymi systemami obsługi przelewów. W tym zakresie udostępniona jest w ramach Usługi obsługa i automatyzacja procesu obsługi szkodowej, z szablonami pism wychodzących z automatycznym generowaniem spersonalizowanych dokumentów i ich wysyłki. Każda analizowana szkoda grupowana jest w tzw. teczkę elektronicznią, gdzie wszelkie zeskanowane dokumenty, pisma, jak również zadania likwidatora są przechowywane i udostępnione przez jednolity interfejs. Całość jest rozbudowana o narzędzia do raportowania i kontroli procesu likwidacji szkód. Dzięki łatwej możliwości zmiany konfiguracji poszczególnych parametrów usług wspomaga ona również tworzenie nowych produktów ubezpieczeniowych.
W związku z powyższym skarżąca Spółka zapytała czy Usługa, na gruncie ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2011 r., jest objęta zakresem zwolnienia od opodatkowania podatkiem VAT?
W ocenie Skarżącej opisana Usługa, na gruncie ustawy o VAT w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2011 r., jest objęta zakresem zwolnienia od opodatkowania na podstawie art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. nr 177 poz. 1054 ze zm. dalej "ustawa o VAT").
Minister Finansów w interpretacji indywidualnej z 9 października 2014 r. uznał stanowisko Skarżącej za nieprawidłowe. W uzasadnieniu stwierdził, że Usługodawca nie występuje w roli ubezpieczyciela, który w przypadku wystąpienia ryzyka objętego umową ubezpieczenia będzie zobowiązany do świadczenia na rzecz ubezpieczonego Klienta. W ocenie organu zakupione Usługi są czynnościami technicznymi, wykonywanymi za pomocą systemu do elektronicznego generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych. W związku z powyższym uznał, że nabywane przez Spółkę usługi w zakresie generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych, nie wypełniają przesłanek sformułowanych w art. 43 ust. 13 ustawy o VAT i w związku z tym nie mogą korzystać ze zwolnienia od podatku na mocy ww. przepisu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, rozpatrując sprawę wskutek złożenia przez Spółkę skargi od powyższej interpretacji, podzielił pogląd organu, że opisane we wniosku czynności, które w istocie mają charakter techniczny i sprowadzają się w dużej mierze do technicznej obróbki dokumentów ubezpieczeniowych za pomocą systemu do generowania i przetwarzania polis, nie są konieczne i niezbędne do świadczenia usług ubezpieczeniowych.
Zdaniem Sądu nie można uznać, że bez tych usług niemożliwe byłoby wyświadczenie przez Spółkę usługi ubezpieczeniowej polegającej na wykonywaniu czynności ubezpieczeniowych związanych z oferowaniem i udzielaniem ochrony ubezpieczeniowej. Nabywana usługa może co najwyżej prowadzić do zwiększenia możliwości efektywnego świadczenia przez Wnioskodawcę usług ubezpieczeniowych, ale nie stanowi czynności niezbędnej ani właściwej dla usług ubezpieczenia.
Ponadto WSA w Warszawie stwierdził, że przyjęcie podejścia prezentowanego przez Spółkę byłoby zbyt daleko idące, i jednocześnie stojące w sprzeczności z zasadą wąskiej wykładni prawa podatkowego dotyczącego zwolnień, jako odstępstwa od powszechności opodatkowania.
Spółka we wniesionej skardze kasacyjnej zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając, w oparciu o podstawę przewidzianą w art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), naruszenie prawa materialnego, tj. art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 ustawa o VAT, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że usługi w zakresie generowania i przetwarzania polis ubezpieczeniowych nie spełniają warunków do zwolnienia z podatku VAT, tj. nie obejmują one funkcji charakterystycznych dla usługi ubezpieczeniowej, nie są właściwe i niezbędne do świadczenia usług ubezpieczenia.
W oparciu o powyższe pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi co do istoty. Ponadto zwrócił się o zasądzenie od organu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych, powiększonych o opłatę skarbową uiszczoną od pełnomocnictwa.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
We wniosku o wydanie interpretacji Skarżąca sformułowała pytanie w zakresie zwolnienia od podatku VAT, na podstawie art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2011 r., usług polegających na generowaniu i przetwarzaniu polis ubezpieczeniowych, służących prowadzonej przez Spółkę działalności ubezpieczeniowej.
Oba przepisy wskazane we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązywały zarówno w dacie składania tego wniosku, jak i wydania zaskarżonej interpretacji, jednakże w dacie rozpoznawania niniejszej skargi kasacyjnej art. 43 ust. 13 u.p.t.u. już nie obowiązuje. Przepis ten został uchylony na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 1 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2016 r., poz. 2024) z dniem 1 lipca 2017 r. Wobec tego, nawet uwzględnienie stanowiska skarżącej odnośnie wykładni ww. przepisu - ustanawiającego zwolnienie od VAT usług stanowiących element zwolnionej od podatku usługi finansowej lub ubezpieczeniowej, wymienionej w art. 43 ust. 1 pkt 7 oraz 37-41 u.p.t.u., stanowiących odrębną całość oraz będących właściwymi i niezbędnymi do świadczenia usługi zwolnionej - wykluczałoby możliwość uzyskania interpretacji dla niej korzystnej.
Niemniej jednak przypomnieć trzeba, że zagadnienie będące przedmiotem sporu w niniejszej sprawie, tj. kwestia wykładni przepisów art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u., doczekało się w zasadzie jednolitej linii orzeczniczej prezentowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyroki NSA: z 4 marca 2013 r., I FSK 577/12; z 26 marca 2013 r., I FSK 785/12; z 11 września 2013 r., I FSK 1265/12; z 10 października 2013 r., I FSK 1591/12; z 24 października 2013 r., I FSK 1647/12; z 3 grudnia 2013 r., I FSK 91/13; z 17 kwietnia 2014 r., I FSK 746/13; z 16 stycznia 2014 r., I FSK 218/13; z 21 maja 2014 r., I FSK 824/13; z 5 października 2016 r., I FSK 878/16).
W orzecznictwie tym ukształtował się pogląd, zgodnie z którym polski ustawodawca rozszerzył w art. 43 ust. 13 u.p.t.u. zwolnienie przewidziane w art. 135 ust. 1 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE L z 2006 r. Nr 347.1, ze zm., dalej: dyrektywa 2006/112/WE), nie poprzestając wyłącznie na samej implementacji tej regulacji prawa unijnego do porządku krajowego w postaci przyjętej w art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u. Skoro zatem podatnik uznaje za korzystniejsze dla niego zastosowanie wadliwie sformułowanej w procesie transpozycji normy krajowej wynikającej z art. 43 ust. 13 u.p.t.u., to brak jest podstaw do dokonywania wykładni prounijnej tej normy.
Uwzględnienia przy tym wymagają tezy zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 17 marca 2016 r. w sprawie Aspiro, C-40/15 (ECLI:EU:C:2016:172), w którym TSUE stwierdził, że artykuł 135 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że usługi likwidacji szkód, takie jak będące przedmiotem sporu w postępowaniu głównym, świadczone przez podmiot trzeci w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń, nie wchodzą w zakres zwolnienia przewidzianego w tym przepisie.
W uzasadnieniu tego orzeczenia Trybunał wskazał, że transakcje ubezpieczeniowe, w ogólnie przyjętym rozumieniu, charakteryzują się tym, że ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zamian za zapłatę składki z góry, do zapewnienia ubezpieczonemu, w razie urzeczywistnienia się ryzyka objętego zakresem ochrony, świadczenia uzgodnionego przy zawarciu umowy (wyroki: CPP, C-349/96, EU:C:1999:93, pkt 17; Taksatorringen, C-8/01, EU:C:2003:621, pkt 39). Dalej podkreślił, że mimo tego, iż usługa likwidacji szkód będąca przedmiotem postępowania głównego, stanowi istotny element transakcji ubezpieczeniowej, ponieważ obejmuje ustalenie odpowiedzialności i wysokości szkody, a także decyzję o wypłacie lub odmowie odszkodowania ubezpieczonemu, należy stwierdzić, że usługa ta, świadczona zresztą na rzecz ubezpieczyciela, nie stanowi transakcji ubezpieczeniowej w rozumieniu art. 135 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE (pkt 25 uzasadnienia). Trybunał wyjaśnił bowiem, że termin transakcje ubezpieczeniowe nie dotyczy wyłącznie transakcji dokonywanych przez samych ubezpieczycieli i jest co do zasady wystarczająco szeroki, by obejmować przyznanie ochrony ubezpieczeniowej przez podatnika, który sam nie jest ubezpieczycielem, ale który w ramach ubezpieczenia grupowego zapewnia swoim klientom taką ochronę, korzystając z usług ubezpieczyciela, który przejmuje ubezpieczone ryzyko. Jednakże takie transakcje z natury oznaczają istnienie stosunku umownego pomiędzy podmiotem świadczącym usługę ubezpieczenia a osobą, której ryzyka są objęte ubezpieczeniem, czyli ubezpieczonym" (pkt 23 i 24 uzasadnienia).
Trybunał odniósł się także do stanowiska stron, zgodnie z którym należy zrównać traktowanie pod względem podatku VAT transakcji ubezpieczeniowych z traktowaniem mającym zastosowanie do usług finansowych. Strony w toku postępowania przed Trybunałem prezentowały bowiem pogląd, zgodnie z którym w związku z tym, że usługi likwidacji szkód stanowią kluczowy element transakcji ubezpieczeniowej, stanowiąc jednocześnie odrębną całość, powinny one korzystać, podobnie jak przy rozwiązaniu przyjętym dla usług finansowych, ze zwolnienia przewidzianego w art. 135 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE. Analizę tę potwierdza projekt dyrektywy Rady zmieniającej dyrektywę 2006/112/WE w odniesieniu do opodatkowania usług ubezpieczeniowych i finansowych [COM(2007) 747 wersja ostateczna], przedstawiony przez Komisję w dniu 28 listopada 2007 r.
W kontekście powyższego Trybunał przypomniał, że analogia z usługami finansowymi nie może się utrzymać w odniesieniu do dziedziny transakcji ubezpieczeniowych, na co wskazuje różnica w brzmieniu art. 135 ust. 1 lit. a) dyrektywy 2006/112/WE, który dotyczy wyłącznie transakcji ubezpieczeniowych sensu stricte, oraz art. 135 ust. 1 lit. d) i f) tej dyrektywy, który obejmuje transakcje "dotyczące" lub "których przedmiotem są" określone transakcje bankowe (pkt 29 wyroku w sprawie Aspiro).
Po wydaniu przez TSUE ww. wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wypowiadał się w zakresie dopuszczalności zastosowania zwolnienia z art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u. w przypadku usług likwidacji szkód (por. wyroki NSA z dnia: 5 października 2016 r., I FSK 797/16; 5 października 2016 r., I FSK 878/16; 5 października 2016 r., I FSK 1106/16; 28 października 2016 r., I FSK 202/15; 12 lipca 2017 r., I FSK 2233/15; 20 lipca 2017 r., I FSK 1007/15), wyjaśniając co jest właściwe i niezbędne do świadczenia usług ubezpieczenia.
W wyroku z dnia 4 marca 2013 r., I FSK 577/12, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że według "Uniwersalnego słownika języka polskiego", PWN, W-wa 2003, właściwy to: "taki, jaki być powinien, spełniający konieczne warunki; odpowiedni, stosowny, należyty" zaś wg "Słownika poprawnej polszczyzny" pod red. Prof. A. Markowskiego, PWN, W-wa 2010, właściwy to także "charakterystyczny, typowy". W ocenie NSA to właśnie w tym znaczeniu użyto w art. 43 ust. 13 ustawy o VAT sformułowania "(...) jest właściwy oraz niezbędny do świadczenia usługi zwolnionej zgodnie z ust. 1 pkt 7 i 37-41".
W tym znaczeniu usług nabywanych przez skarżącą Spółkę nie można uznać za usługi właściwe, gdyż wprawdzie stanowią one osobną całość obok usługi ubezpieczeniowej, jednakże nie obejmują one funkcji charakterystycznych dla usługi ubezpieczeniowej. Usługodawca nie uczestniczy bowiem w żadnym stopniu w świadczeniu usług w zakresie ubezpieczenia, nie jest również pośrednikiem w rozumieniu opisanym wyżej. Zatem rację ma Sąd pierwszej instancji, wskazując, że czynności opisane przez wnioskodawcę we wniosku o wydanie interpretacji stanowią jedynie czynności wspierające prowadzoną przez Spółkę działalność ubezpieczeniową. Sprowadzają się one de facto do optymalizacji działań w zakresie działalności ubezpieczeniowej. Podejmowane czynności niewątpliwie przekładają się na ogólną działalność Spółki. Nie można ich jednak utożsamiać z usługą ubezpieczeniową. Dlatego też w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego usługi w zakresie przetwarzania i generowania polis ubezpieczeniowych nie obejmują funkcji charakterystycznych dla usługi ubezpieczeniowej zwolnionej od podatku od towarów i usług, świadczonej przez Spółkę, która dostarcza na cudzy rachunek swoim klientom ochrony ubezpieczeniowej w ramach zawieranych umów.
Odnośnie pojęcia "niezbędny" jego literalne (słownikowego) znaczenie wskazuje, że coś jest koniecznie, potrzebne, określa stosunek co najmniej dwóch rzeczy, zgodnie z którym jedna nie może istnieć bez drugiej. Innymi słowy, brak jednej wyklucza całkowicie występowanie drugiej, tzn. nie mogą się bez siebie obyć. Niezbędność wyraża taką relację, która opiera się na wzajemnej nierozłączności (tak: wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., I FSK 2240/15).
Jak wskazano z kolei w uzasadnieniu wyroku z 31 stycznia 2017 r., I FSK 1057/15: "Za takim rozumieniem tego pojęcia opowiada się również Naczelny Sąd Administracyjny. W wyroku z dnia 20 kwietnia 2016 r. sygn. akt I FSK 1296/14 (...) celnie stwierdzono, że "(...) Usługę "niezbędną" należy rozumieć jako warunek sine qua non, a więc taką, bez której podjęcie danej decyzji kredytowej (pożyczkowej) nie jest możliwe. Trafne jest więc odczytanie "niezbędności" usługi jako owego bezpośredniego związku z usługą zwolnioną. (...) Za przedstawioną restrykcyjną wykładnią pojęcia "niezbędna", którym operuje art. 43 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług, przemawia dorobek orzeczniczy Trybunału Sprawiedliwości, którego próbę przeniesienia na grunt ustawy o VAT stanowi w istocie omawiany przepis (w tym tylko sensie poprawne jest twierdzenie, że rozszerza on zakres przedmiotowy zwolnienia uregulowanego w art. 135 ust. 1 lit. b) dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, którego literalne brzmienie implementowano w art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku od towarów i usług). Trybunał konsekwentnie wskazuje bowiem, że wykładnia przesłanek zwolnień odnoszących się do pomocniczych usług finansowych powinna mieć charakter ścisły i uwzględniać, że dana usługa pomocnicza powinna spełniać specyficzne i istotne funkcje usługi zwolnionej (zob. np. wyrok w sprawie C-453/05 Volker Ludwig, pkt 21 i 27; omówienie orzecznictwa w tym zakresie por. np. R. de la Feria, M. Walpole, Options for taxing financial supplies in value added tax: EU VAT and Australia GST models compared, International & Comparative Law Quarterly 2009/58, Cambridge, s. 901-907). W tym więc przypadku usługa pomocnicza powinna stanowić istotny element (spełniać funkcje) udzielenia (konkretnej) pożyczki (kredytu)".
Naczelny Są Administracyjny zwraca również uwagę na pogląd wyrażony w wyroku z dnia 10 października 2017 r., I FSK 1758/15, który zapadł w nieco odmiennym stanie faktycznym, ale mającym odpowiednio zastosowanie w niniejszej sprawie, że: "analiza przesłanek wymienionych w art. 43 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług wskazuje, że podstawowym czynnikiem świadczącym o uznaniu danego świadczenia za element usługi zwolnionej, stanowiącej odrębną całość, jest stosunek łączący podmiot wykonujący to świadczenie z beneficjentem usługi zwolnionej na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o podatku od towarów i usług. Ów stosunek może mieć nawet pośredni charakter, gdy np. usługodawca jest podwykonawcą podmiotu udzielającego kredytu, pod warunkiem, że kredytobiorca staje się beneficjentem tej usługi. Innymi słowy, kredytobiorca musi otrzymać to świadczenie w takiej formie, aby z jego perspektywy była to usługa stanowiąca odrębną całość, będąc zarazem jednym z elementów ogółu świadczeń, które otrzymuje w związku z zawarciem umowy kredytowej. Dopiero wówczas możliwa jest ocena, czy takie świadczenie, otrzymane przez kredytobiorcę, można uznać za właściwe i niezbędne do wykonania usługi kredytowej, a w konsekwencji objąć je zwolnieniem przewidzianym w art. 43 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług".
Zgadzając się w pełni z takim stanowiskiem stwierdzić należy, że usługi polegające na przetwarzaniu i generowaniu polis ubezpieczeniowych nie są niezbędne w tym sensie, że klient Spółki nie może przystąpić do umowy ubezpieczenia w sytuacji, gdy ta nie skorzysta korzysta z powyższych usług. Między usługodawcą a klientem strony nie istnieje żaden stosunek prawny ubezpieczenia. W konsekwencji powyższych rozważań należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że usługi nabywane przez skarżącą Spółkę nie korzystają ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 13 w zw. z art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono natomiast na podstawie art. 209 oraz art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI