I FSK 665/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-03-25
NSApodatkoweWysokansa
VATrolnik ryczałtowyusługi rolniczezwolnienie podatkoweodliczenie VATkombajnpodatek należnypodatek naliczonyNSA

NSA oddalił skargę kasacyjną w sprawie opodatkowania usług rolniczych świadczonych przez rolnika ryczałtowego kombajnem, uznając, że możliwość wykorzystania maszyny w działalności rolniczej objętej zwolnieniem jest wystarczająca do objęcia usług tym zwolnieniem.

Sprawa dotyczyła opodatkowania VAT usług koszenia i omłotu zbóż świadczonych przez rolnika ryczałtowego przy użyciu kombajnu. Organ podatkowy uznał, że usługi te, świadczone przez rolnika ryczałtowego, korzystają ze zwolnienia z VAT, a podatek naliczony związany z tymi usługami nie podlega odliczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę podatnika, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał ten wyrok w mocy, podkreślając, że kluczowa jest możliwość wykorzystania maszyny w działalności rolniczej objętej zwolnieniem, a nie jej faktyczne użycie.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. B. od wyroku WSA w Opolu, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu. Sprawa dotyczyła rozliczenia podatku od towarów i usług za okres od lipca do grudnia 2012 r. Organ podatkowy zakwestionował sposób opodatkowania przez skarżącego usług koszenia i omłotu zbóż, świadczonych jako rolnik ryczałtowy. Zdaniem organu, usługi te korzystały ze zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, a podatnik nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z tymi usługami. Dodatkowo, organ określił kwoty do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ usługi te zostały udokumentowane fakturami z naliczonym podatkiem, mimo że powinny być zwolnione. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu uznał argumentację organów za prawidłową, odwołując się do definicji usług rolniczych oraz przepisów unijnych. NSA w swojej skardze kasacyjnej zarzucił naruszenie przepisów materialnego prawa podatkowego, w tym art. 43 ust. 1 i art. 86 ust. 1 u.p.t.u. oraz art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że kluczowe dla zastosowania zwolnienia z VAT dla usług rolniczych świadczonych przez rolnika ryczałtowego jest możliwość wykorzystania sprzętu (w tym przypadku kombajnu) w działalności rolniczej objętej zwolnieniem, zgodnie z charakterem i specyfiką tej działalności. Nie jest wymagane faktyczne wykorzystanie maszyny do produkcji rolnej podatnika. NSA uznał, że usługi świadczone przez skarżącego kombajnem zbożowym mogły być wykorzystane w jego produkcji rolnej, co uzasadniało zastosowanie zwolnienia z VAT i brak prawa do odliczenia podatku naliczonego. Sąd oddalił również zarzut naruszenia art. 70 § 1 O.p., wskazując na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uwzględniało tożsamość sprawy z innymi, rozpoznawanymi równolegle.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (4)

Odpowiedź sądu

Tak, usługi rolnicze świadczone przez rolnika ryczałtowego przy użyciu sprzętu, który może być wykorzystany w jego działalności rolniczej objętej zwolnieniem, korzystają z tego zwolnienia. Kluczowa jest potencjalna możliwość wykorzystania maszyny w działalności rolniczej, a nie jej faktyczne użycie.

Uzasadnienie

NSA oparł się na interpretacji art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. oraz art. 295 ust. 1 pkt 5 dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którą 'usługi rolnicze' obejmują usługi świadczone przy użyciu sprzętu zwykle wykorzystywanego w gospodarstwie rolnym, który może odgrywać rolę w produkcji rolnej. Wystarczająca jest potencjalna możliwość wykorzystania maszyny do celów produkcji rolnej podatnika.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (12)

Główne

u.p.t.u. art. 43 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zwalnia z podatku dostawę produktów rolnych dokonywaną przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego. Zwolnienie to obejmuje usługi świadczone przy użyciu sprzętu, który może być wykorzystany w działalności rolniczej podatnika objętej zwolnieniem.

Pomocnicze

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego przysługuje w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do czynności opodatkowanych.

u.p.t.u. art. 108 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnicy, którzy wystawili fakturę, w której wykazali kwotę podatku, są obowiązani do jego zapłaty.

u.p.t.u. art. 2 § 19

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja rolnika ryczałtowego.

u.p.t.u. art. 2 § 21

Ustawa o podatku od towarów i usług

Definicja usług rolniczych.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

O.p. art. 70 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przepisy dotyczące przedawnienia zobowiązań podatkowych.

O.p. art. 70 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Przepisy dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.

O.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa

Argumenty

Skuteczne argumenty

Usługi koszenia i omłotu zbóż świadczone przez rolnika ryczałtowego kombajnem, który może być wykorzystany w jego działalności rolniczej objętej zwolnieniem, korzystają z tego zwolnienia. Brak prawa do odliczenia podatku naliczonego związanego z usługami zwolnionymi z VAT. Prawidłowe zastosowanie art. 108 ust. 1 u.p.t.u. w przypadku usług zwolnionych udokumentowanych fakturą z naliczonym VAT. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 O.p.

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 i art. 86 ust. 1 u.p.t.u. poprzez błędną wykładnię przepisów dotyczących opodatkowania działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego jednocześnie rolnikiem ryczałtowym. Zarzut naruszenia art. 70 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie.

Godne uwagi sformułowania

usługi te świadczone przez niego, jako rolnika ryczałtowego, korzystały ze zwolnienia od podatku podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki związane z wykonywaniem tych usług usługami rolniczymi są usługi świadczone przez rolnika, z wykorzystaniem jego siły roboczej lub przy użyciu sprzętu zwykle wykorzystywanego w jego gospodarstwie rolnym, a które zwykle odgrywają rolę w produkcji rolnej dla rozstrzygnięcia sprawy nie było istotne to, czy strona faktycznie wykorzystywała kombajn w gospodarstwie rolnym w związku z uprawą zbóż, lecz sama możliwość jego wykorzystywania do działalności rolniczej objętej zwolnieniem z podatku nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie czy uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź poprawianie występujących w niej niedokładności wystarczająca jest przy tym sama potencjalna możliwość wykorzystywania maszyn do realizacji tych celów

Skład orzekający

Zbigniew Łoboda

przewodniczący

Sylwester Golec

sprawozdawca

Mariusz Golecki

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zwolnienia z VAT usług rolniczych świadczonych przez rolników ryczałtowych, w szczególności w kontekście wykorzystania sprzętu rolniczego."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji rolnika ryczałtowego prowadzącego jednocześnie działalność gospodarczą i świadczącego usługi rolnicze.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia opodatkowania VAT usług rolniczych i interpretacji przepisów dotyczących rolników ryczałtowych, co jest istotne dla wielu podmiotów z branży rolnej.

Rolnik ryczałtowy a VAT: Czy kombajn może być zwolniony z podatku?

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 665/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-03-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-04
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Mariusz Golecki
Sylwester Golec /sprawozdawca/
Zbigniew Łoboda /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Op 389/19 - Wyrok WSA w Opolu z 2019-12-04
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054
art. 2 pkt 19 i pkt 21, art. 43 ust. 1 pkt 3
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Łoboda, Sędzia NSA Sylwester Golec (spr.), Sędzia NSA Mariusz Golecki, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 4 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Op 389/19 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 lipca 2019 r. nr 1601-IOV1.4103.29.2019 w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy miesięczne od lipca do grudnia 2012 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od A. B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu kwotę 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 grudnia 2019 r., sygn. akt I SA/Op 389/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 1 lipca 2019 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do grudnia 2012 r., na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej - "P.p.s.a."), oddalił skargę.
Z uzasadnienia wyroku wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. decyzją z dnia 26 lutego 2019 r. dokonał w stosunku do A. B. rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiące do lipca do grudnia 2012 r., w sposób odmienny od wykazanego przez podatnika w deklaracjach podatkowych, a ponadto za lipiec, sierpień i październik 2012 r. określił kwoty do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2011 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U z 2011 r., Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej – "u.p.t.u.").
Organ podatkowy ustalił, że w przedmiotowym okresie A. B. prowadził jako podatnik VAT czynny działalność gospodarczą pod nazwą P., w ramach której wykonywał usługi transportowe, usługi koparką, usługi rozbiórkowe, usługi wspomagające produkcje roślinną (koszenie i omłot zbóż kombajnem), a także prowadził skup i sprzedaż zbóż. Ponadto prowadził, jako rolnik ryczałtowy, gospodarstwo rolne uprawiając zboża, w szczególności kukurydzę.
Według organu, skarżący nieprawidłowo opodatkował według 8% stawki podatku od towarów i usług – usługi koszenia i omłotu zbóż, gdyż usługi te świadczone przez niego, jako rolnika ryczałtowego, korzystały ze zwolnienia od podatku. W wyniku tego, podatek należny za lipiec, sierpień i październik 2012 r. został zawyżony o kwoty wykazane w fakturach dokumentujących świadczenie przez skarżącego usług koszenia i omłotu zbóż. W związku ze stwierdzonym świadczeniem usług zwolnionych od podatku, podatnikowi nie przysługiwało prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących wydatki związane z wykonywaniem tych usług. Podatnik odliczając te kwoty w deklaracjach VAT zawyżył podatek naliczony do odliczenia od podatku należnego o kwoty:
- w miesiącu lipcu 2012 r.: 3889 zł,
- w miesiącu sierpniu 2012 r.: 12 796 zł,
- w miesiącu wrześniu 2012 r.: 1756 zł,
- w miesiącu październiku 2012 r.: 2964 zł,
- w miesiącu listopadzie 2012 r.: 1840 zł,
- w miesiącu grudniu 2012 r.: 416 zł.
Organ określił też kwotę do zapłaty na podstawie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT, ponieważ w stosunku do wykazanych przez podatnika w fakturach VAT usług koszenia i omłotu zbóż nie powstał obowiązek określenia podatku należnego.
W wyniku rozpatrzenia odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu decyzją z dnia 1 lipca 2019 r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie istotną okolicznością było to, że w latach 2012-2013 A. B. posiadał status rolnika ryczałtowego, w związku z czym otrzymywał również faktury VAT RR z tytułu sprzedaży płodów rolnych pochodzących z własnych upraw, w których wykazane były kwoty zryczałtowanego zwrotu podatku. Podatnik posiadał również zarejestrowaną od 2001 r. działalność gospodarczą, której zakres rozszerzył w grudniu 2011 r. o działalność usługową wspomagającą produkcję roślinną (PKD 0161Z), jednakże w związku z jej prowadzeniem nie dokonał rezygnacji ze zwolnienia, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u., poprzez złożenie stosownego zgłoszenia Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w G. W tym stanie rzeczy, zdaniem organu, należało uznać, że usługi koszenia i omłotu zbóż wykonywane były w ramach działalności rolnika ryczałtowego, która objęta jest zwolnieniem z podatku VAT. Ocenę tę uzasadnia okoliczność, że kombajn, przy pomocy którego świadczone były usługi omłotu zbóż mógł być wykorzystywany w gospodarstwie podatnika z uwagi na jego charakter oraz specyfikę. Dla rozstrzygnięcia sprawy nie było istotne to, czy strona faktycznie wykorzystywała kombajn w gospodarstwie rolnym w związku z uprawą zbóż, lecz sama możliwość jego wykorzystywania do działalności rolniczej objętej zwolnieniem z podatku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu podatnik zarzucił naruszenie przepisów art. 121 § 1 i art. 122 ustawy z dnia z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 z późn. zm., dalej – "O.p."), a także art. 43 ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 u.p.t.u.
W odpowiedzi na skargę organ podatkowy wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalając skargę powołanym wyrokiem uznał, że skarga nie była zasadna. Sąd odwołał się do definicji usług rolniczych z art. 2 pkt 21 u.p.t.u., a także art. 295 ust. 1 pkt 5 dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.U. UE L z 2006 r., Nr 347/1, dalej – "dyrektywa 2006/112/WE") i wywiódł, że usługami rolniczymi są usługi świadczone przez rolnika, z wykorzystaniem jego siły roboczej lub przy użyciu sprzętu zwykle wykorzystywanego w jego gospodarstwie rolnym, a które zwykle odgrywają rolę w produkcji rolnej. Chodzi tu zatem o używanie maszyn, które mogą być wykorzystywane do działalności rolniczej rolnika ryczałtowego z uwzględnieniem charakteru i specyfiki prowadzonej działalności rolniczej. Zatem skoro skarżący zajmował się uprawą zbóż, to istniała możliwość wykorzystania kombajnu Classs Lexion 540 do prac prowadzonych w tym gospodarstwie, co było dostateczną przesłanką dla uznania usług koszenia i omłotu zboża rzeczonym kombajnem świadczonych przez stronę na rzecz innych podmiotów, za usługi rolnicze w rozumieniu przepisów u.p.t.u. oraz dyrektywy 2006/112/WE. W konsekwencji tego trafnie organy przyjęły, że omłot zbóż dokonywany był przez podatnika w ramach działalności rolnika ryczałtowego, zwolnionej od podatku od towarów i usług na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u.
Również ustalenia organów w zakresie zastosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u. sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowe. Podkreślił, że obowiązek zapłaty podatku wykazanego w treści faktury dotyczy nie tylko przypadków tzw. pustych faktur, ale też – jak w niniejszej sprawie – gdy dane świadczenie usług było zwolnione od podatku, natomiast udokumentowano je fakturą z naliczonym podatkiem od towarów i usług. Dla zastosowania art. 108 ust. 1 u.p.t.u. nie ma znaczenia kwestia świadomego czy nieświadomego działania strony.
W skardze kasacyjnej A. B. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu zaskarżył w całości i wniósł o jego uchylenie w całości oraz o przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Zarzucił naruszenie:
1. prawa materialnego poprzez błędną wykładnię przepisów u.p.t.u. normujących zasady opodatkowania działalności gospodarczej wykonywanej przez przedsiębiorcę będącego jednocześnie rolnikiem ryczałtowym, w szczególności art. 43 ust. 1 i art. 86 ust. 1 u.p.t.u., a także zbyt pobieżne i literalne odczytanie zapisów norm zawartych w dyrektywie 2006/112/WE oraz w konsekwencji naruszenie prawa materialnego t.j. art. 108 ust. 1 u.p.t.u. poprzez jego zastosowanie w sytuacji, w której brak było ku temu podstaw;
2. Naruszenie prawa materialnego art. 70 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności trzeba przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie miał na uwadze, że zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Sąd z urzędu bierze pod uwagę wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania, które w tej sprawie nie wystąpiły. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Oznacza to, że kontrola instancyjna orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego sprawowana jest w ramach zakreślonych przez podstawy kasacyjne, określające rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres, wskazane i uzasadnione w skardze kasacyjnej. Zakres kontroli sprawowanej przez sąd drugiej instancji wyznaczają przyczyny wadliwości wyroku sądu pierwszej instancji, które zostaną wskazane w skardze kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że Naczelny Sąd Administracyjny jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Na podstawie przytoczonego przepisu w postępowaniu przed sądem drugiej instancji nie ma odpowiedniego zastosowania art. 134 § 1 P.p.s.a., który nakazuje przy rozpoznaniu skargi uwzględnić wszystkie naruszenia prawa, mogące stanowić podstawę uwzględnienia skargi, także wtedy gdy nie zostały one podniesione w skardze. Sąd drugiej instancji nie może poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to działanie z urzędu, niedopuszczalne w świetle cytowanego przepisu (zob. wyroki NSA: z dnia 21 kwietnia 2004 r. sygn. akt FSK 13/04; z dnia 22 lipca 2004 r., sygn. akt GSK 356/04 i z dnia 22 września 2017 r., II FSK 2065/17; publ. CBOSA). Nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie czy uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej bądź poprawianie występujących w niej niedokładności. Wadliwe sformułowanie podstaw kasacyjnych obciąża stronę wnoszącą ułomnie skonstruowany środek zaskarżenia, uniemożliwiając prawidłową ocenę kwestionowanego orzeczenia (zob. np. wyroki NSA: z 8 maja 2014 r., I GSK 1005/12; z 2 września 2014 r., sygn. akt II OSK 435/13; z 13 listopada 2014 r, sygn. akt I OSK 1420/14; z 19 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1367/13; z 27 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2140/13; publ. CBOSA).
W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w § 2 art. 183 p.p.s.a. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 p.p.s.a. (por. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09; CBOSA).
Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 176 p.p.s.a., skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przewidzianym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także właściwym dla niej wymaganiom konstrukcyjnym. W szczególności formalizm ten wiąże się z powinnością prawidłowego skonstruowania podstaw kasacyjnych, co obejmuje zarówno obowiązek ich przytoczenia, jak i uzasadnienia. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych powinno przy tym szczegółowo wskazywać, do jakiego, zdaniem skarżącego, naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego doszło i na czym to naruszenie polegało, a w przypadku zarzucania uchybień przepisom postępowania, należy dodatkowo wykazać, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 70 § 1 O.p. należało wskazać, że jest on niezasadny, gdyż w sprawie skarżącego organ powołał się na zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, których dotyczy niniejsza sprawa, na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 O.p. Na skutek zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych okoliczność wydania zaskarżonej decyzji po upływie terminów wynikających z art. 70 § 1 O.p. nie oznaczała wydania zaskarżonej decyzji po upływie terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, których dotyczy niniejsza sprawa, gdyż upływ tych terminów nie następował w datach wynikających wprost z art. 70 § 1 O.p., lecz w datach uwzględniających okresy zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. W rozpoznanej sprawie wystąpiły okoliczności będące przesłanką zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 1 pkt 6 O.p. W skardze kasacyjnej, wniesionej w niniejszej sprawie, nie zakwestionowano wystąpienia w odniesieniu do rozliczeń podatkowych skarżącego za miesiące od lipca do grudnia 2012 r. zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych, nie postawiono też zarzutu naruszenia art. 70 § 1 pkt 6 O.p. W tej sytuacji zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji art. 70 § 1 O.p. przez jego niezastosowanie nie mógł być uznany za zasadny.
W niniejszej sprawie kwestią sporną pomiędzy skarżącym i organami podatkowymi jest to, czy skarżący korzystając ze statusu rolnika ryczałtowanego, zwolnionego z podatku VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u., miał prawo traktować jako czynności opodatkowane na zasadach ogólnych świadczenie usług rolniczych kombajnem, który zgodnie z jego przeznaczeniem wynikającym z cech konstrukcyjnych mógł być wykorzystywany w działalności rolniczej skarżącego objętej zwolnieniem na podstawie powołanego przepisu.
Oceniając tę kwestię należało wskazać, że art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. stanowi, że zwalnia się z podatku dostawę produktów rolnych dokonywaną przez rolnika ryczałtowego oraz świadczenie usług rolniczych przez rolnika ryczałtowego. Zwolnienie, o którym mowa w ww. przepisie, wynika z mocy prawa - rolnik ryczałtowy nie ma bowiem obowiązku rejestrowania się jako podatnik zwolniony, co wynika z art. 117 u.p.t.u., natomiast rezygnacja ze zwolnienia jest aktem dobrowolnym. Rolnik ryczałtowy może być w pozostałym zakresie swojej działalności podatnikiem VAT czynnym, ale wówczas, gdy ta pozostała część to działalność inna niż dostawa produktów rolnych pochodzących z własnej działalności rolniczej oraz świadczenie usług rolniczych.
Stosownie do art. 2 pkt 19 u.p.t.u. przez rolnika ryczałtowego rozumie się rolnika dokonującego dostawy produktów rolnych lub świadczącego usługi rolnicze, korzystającego ze zwolnienia od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u., z wyjątkiem rolnika obowiązanego na podstawie odrębnych przepisów do prowadzenia ksiąg rachunkowych. Stosownie do art. 2 pkt 21 przez usługi rolnicze należy rozumieć usługi wymienione w załączniku nr 2 do ustawy. Usługi koszenia i omłotu zboża objęte są poz. 35 załącznika nr 2 do ustawy u.p.t.u. - usługi związane z rolnictwem oraz chowem i hodowlą zwierząt, z wyłączeniem usług weterynaryjnych oraz usług podkuwania koni i prowadzenia schronisk dla zwierząt gospodarskich (PKWiU ex 01.62.10.0).
Przytoczone przepisy u.p.t.u. stanowią implementację do prawa krajowego postanowień art. 295 dyrektywy 2006/112/WE, który dotyczy procedury specjalnej mającej zastosowanie do rolników ryczałtowych. Stosownie do art. 295 ust. 1 pkt 5 dyrektywy 2006/112/WE "usługi rolnicze" oznaczają usługi, w szczególności te wymienione w załączniku VIII, świadczone przez rolnika, z wykorzystaniem jego siły roboczej lub przy użyciu sprzętu zwykle wykorzystywanego w jego gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, a które zwykle odgrywają rolę w produkcji rolnej. W załączniku VIII do ww. dyrektywy w pkt 1 wymienione są prace przy uprawie ziemi, koszenie, młócenie, wyciskanie, zbiór i żniwa, sianie i sadzenie. Sformułowanie użyte w art. 295 ust. 1 pkt 5 ww. dyrektywy, tj. "przy użyciu sprzętu zwykle wykorzystywanego w jego gospodarstwie rolnym, leśnym lub rybackim, a które zwykle odgrywają rolę w produkcji rolnej", oznacza używanie maszyn, które mogą być wykorzystywane do działalności rolniczej danego rolnika ryczałtowego z uwzględnieniem charakteru i specyfiki prowadzonej przez niego działalności rolniczej. Wobec tego do działalności objętej regulacjami przewidzianymi dla rolników ryczałtowych należy zaliczyć usługi wykonywane przy użyciu maszyn, które ze względu na swoje przeznaczenie techniczne oraz rodzaj prowadzonej przez danego rolnika produkcji rolnej, mogłyby służyć także do wykonywania prac realizujących cele tej produkcji. Oznacza to, że jeżeli dana maszyna, przy pomocy której rolnik ryczałtowy świadczy usługi na rzecz innych podmiotów, może być wykorzystywana dla celów produkcji rolnej prowadzonej przez tego rolnika, to usługi te należy zaliczać do jego działalności rolniczej objętej systemem przewidzianym dla rolników ryczałtowych. Dla takiej kwalifikacji usług wykonywanych przez rolnika ryczałtowego nie jest wymagane rzeczywiste wykorzystywanie maszyn do realizacji celów jego produkcji rolnej prowadzonej w gospodarstwie tego rolnika. Wystarczająca jest przy tym sama potencjalna możliwość wykorzystywania maszyn do realizacji tych celów.
Powyższe stanowisko jest prezentowane jednolicie w orzecznictwie NSA (zob. wyroki: z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt I FSK 204/18; z 7 marca 2019 r., I FSK 584/17; z 8 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 1975/16; z 21 listopada 2018 r., sygn. akt I FSK 2095/16; z 5 czerwca 2013 r., sygn. akt I FSK 1006/12 oraz z 29 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 757/13; publ. CBOSA). Dokonana przez sąd pierwszej instancji interpretacja art. 43 ust. 1 pkt 3 i art. 2 pkt 19 i 21 u.p.t.u. jest zgodna z tym stanowiskiem i w pełni prawidłowa.
W świetle powyższych wniosków należało stwierdzić, że sąd pierwszej instancji zasadnie stwierdził, że usługi wykonywane przez skarżącego kombajnem zbożowym objęte były zwolnieniem z podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. Ocenę tę determinowała okoliczność prowadzenia przez skarżącego działalności rolniczej objętej zwolnieniem na podstawie powołanego przepisu, w ramach której skarżący prowadził produkcję zbóż. Używany przez skarżącego do wykonywania usług rolniczych kombajn zbożowy stanowił maszynę rolniczą, która mogła być wykorzystywana przez skarżącego do prowadzonej przez niego produkcji roślinnej. W tej sytuacji usługi wykonywane przez skarżącego tym kombajnem stanowiły usługi, których mowa w art. 43 ust. 1 pkt 3 u.p.t.u. Skoro usługi te były zwolnione z podatku VAT, to podatek naliczony przy zakupie tych usług nie służył wygenerowaniu obrotów podlegających opodatkowaniu podatkiem VAT. Okoliczność ta powodowała, że nie stanowił on podatku związanego z czynnościami opodatkowanymi, który stosownie do art. 86 ust. 1 u.p.t.u. może zostać odliczony od podatku należnego. Dlatego należało stwierdzić należało, że nie jest zasadny podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 43 ust. 1 i art. 86 ust. 1 u.p.t.u.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną i na podstawie art. 184 P.p.s.a. ją oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego, na które w niniejszej sprawie złożyły się koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1800 zł, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.
Sąd na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a. dokonał miarkowania zwrotu kosztów postępowania na rzecz organu, gdyż niniejsza sprawa była tożsama ze sprawami skarżącego o sygnaturach: I FSK 591/20, I FSK 666/20 i I FSK 690/20, rozpoznanymi na rozprawie w dniu 25 marca 2024 r. W sprawach tych i w sprawie niniejszej występowały te same zagadnienia prawne. We wszystkich tych sprawach skarżący złożył pisma o bardzo zbliżonej treści. Skutkowało to zmniejszonym nakładem pracy jaki pełnomocnik organu poniósł w związku z tymi sprawami. Okoliczności te uzasadniały zmniejszenie należnych kosztów zastępstwa procesowego do kwoty stanowiącej 50% kwoty należnej według § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. z pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 5) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
Sylwester Golec Zbigniew Łoboda Mariusz Golecki
Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia NSA

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI