I FSK 662/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki B. Sp. z o.o. od wyroku WSA w Gorzowie Wielkopolskim, który oddalił skargę spółki na decyzję Naczelnika Lubuskiego Urzędu Celno-Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec i kwiecień 2017 r. Spółka nabyła od L. sp. z o.o. 370 sztuk kremów "X." po cenach znacznie odbiegających od rynkowych (126-147 EUR/szt.). Następnie wykazała te kremy jako wewnątrzwspólnotową dostawę towarów do kontrahentów w Niemczech. Organy podatkowe zakwestionowały rzetelność faktur, uznając, że spółka praktycznie nie prowadziła działalności gospodarczej, a jedynie uczestniczyła w łańcuchu dostaw mającym na celu wyłudzenie podatku VAT. Stwierdzono, że transakcje były nierzeczywiste, a koszty zakupu nie były związane ze sprzedażą opodatkowaną, służąc jedynie uprawdopodobnieniu rzekomej działalności gospodarczej. Sądy obu instancji uznały te transakcje za nadużycie prawa w rozumieniu art. 58 § 2 k.c. w zw. z art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c ustawy o VAT, a także art. 5 ust. 4 i 5 tej ustawy. NSA, badając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia. Sąd podkreślił, że koncepcja nadużycia prawa, wypracowana przez TSUE, wymaga zarówno obiektywnych okoliczności wskazujących na brak osiągnięcia celu przepisów, jak i subiektywnego elementu woli uzyskania korzyści podatkowej poprzez sztuczne stworzenie warunków. W analizowanej sprawie ustalono szereg powiązań kapitałowych i personalnych między podmiotami, schemat działania, brak racjonalnego uzasadnienia ekonomicznego, a także nieprawidłowości w obrocie towarem i cenami, co jednoznacznie wskazywało na cel uzyskania nienależnego zwrotu VAT. NSA oddalił skargę kasacyjną.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie zasady nadużycia prawa w VAT, w tym kryteria oceny transakcji, powiązania między podmiotami, rażąco zawyżone ceny oraz orzecznictwo TSUE.
Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie do innych spraw, ale zasady prawne są uniwersalne.
Zagadnienia prawne (3)
Czy transakcje zakupu towarów po rażąco zawyżonych cenach, a następnie ich wewnątrzwspólnotowa dostawa, mogą stanowić nadużycie prawa do odliczenia podatku VAT?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli obiektywne okoliczności wskazują, że zasadniczym celem transakcji było uzyskanie korzyści podatkowej sprzecznej z celami przepisów o VAT, nawet jeśli formalnie spełniono warunki.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że ustalony stan faktyczny, obejmujący powiązania między podmiotami, sztuczne wydłużenie łańcucha dostaw, rażąco zawyżone ceny, brak racjonalnego uzasadnienia ekonomicznego i inne nieprawidłowości, jednoznacznie wskazuje na nadużycie prawa mające na celu wyłudzenie zwrotu VAT.
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy i dokonał ustaleń faktycznych w sprawie nadużycia prawa podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił materiał dowodowy, a zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że skarżąca nie wykazała, aby doszło do naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy ani aby ustalenia faktyczne były sprzeczne z materiałem dowodowym. Wskazano, że sama okoliczność zawyżania cen była tylko jednym z elementów szerszej analizy nadużycia prawa.
Jakie są kryteria stosowania zasady nadużycia prawa w kontekście podatku VAT, zgodnie z orzecznictwem TSUE i polskim prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zasada nadużycia prawa wymaga stwierdzenia, że transakcje, mimo spełnienia warunków formalnych, skutkują uzyskaniem korzyści podatkowej sprzecznej z celami przepisów, a zasadniczym celem transakcji było osiągnięcie tej korzyści.
Uzasadnienie
Sąd przywołał orzecznictwo TSUE (Emsland-Stärke, Halifax, Part Service, C-114/22) oraz polskie przepisy (art. 5 ust. 4 i 5 u.p.t.u.), wyjaśniając, że zakaz nadużyć dotyczy konstrukcji całkowicie sztucznych, oderwanych od rzeczywistości gospodarczej, tworzonych wyłącznie dla korzyści podatkowej.
Przepisy (15)
Główne
u.p.t.u. art. 88 § 3a pkt 4 lit. c
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepis ten stanowi podstawę do odmowy odliczenia VAT naliczonego, gdy transakcje mają charakter pozorny lub stanowią nadużycie prawa.
u.p.t.u. art. 5 § ust. 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
W przypadku nadużycia prawa, czynności wywołują skutki podatkowe, jakie miałyby miejsce w braku tych czynności.
u.p.t.u. art. 5 § ust. 5
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja nadużycia prawa jako czynności, której zasadniczym celem jest osiągnięcie korzyści podatkowych sprzecznych z celem przepisów.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący nieważności czynności prawnej sprzecznej z zasadami współżycia społecznego, stosowany w kontekście nadużycia prawa.
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej w postępowaniu podatkowym.
O.p. art. 187 § § 1
Ordynacja podatkowa
Obowiązek zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
Zasada swobodnej oceny dowodów przez organ podatkowy.
P.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa oddalenia skargi przez WSA.
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez WSA z powodu naruszenia przepisów postępowania lub prawa materialnego.
P.p.s.a. art. 3 § § 1 i § 2 pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres kognicji sądów administracyjnych.
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Wymogi dotyczące uzasadnienia wyroku sądu administracyjnego.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie NSA zarzutami skargi kasacyjnej.
u.p.t.u. art. 15 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja działalności gospodarczej.
u.p.t.u. art. 86
Ustawa o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 112c § pkt 4
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podstawa do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje zakupu kremów po rażąco zawyżonych cenach, w powiązanych podmiotach, stanowiły nadużycie prawa mające na celu wyłudzenie zwrotu VAT. • Brak racjonalnego uzasadnienia ekonomicznego dla podejmowanych działań w łańcuchu dostaw. • Istnienie licznych powiązań kapitałowych i personalnych między uczestnikami łańcucha dostaw. • Nierzetelność faktur i pozorny charakter transakcji.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania przez WSA, w tym braku pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wadliwej oceny dowodów. • Zarzuty naruszenia przepisów materialnego prawa podatkowego, w tym art. 15 ust. 2, art. 86, art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. c, art. 5 ust. 4 i 5 u.p.t.u. • Twierdzenie, że spółka prowadziła realną działalność gospodarczą w zakresie handlu kremami. • Twierdzenie, że w sprawie nie wystąpiła korzyść podatkowa.
Godne uwagi sformułowania
działalność podmiotów nakierowana była wyłącznie na uzyskanie nienależnej korzyści podatkowej • towar w tym przypadku krem spełniał jedynie rolę nośnika podatku od towarów i usług • zasada nadużycia prawa została wypracowana (zdefiniowana) w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości • doktryna nadużycia prawa wspólnotowego stanowi zasadę wykładni przepisów wspólnotowych • zasada zakazu nadużyć, znajdująca zastosowanie w dziedzinie VAT, zabrania jedynie całkowicie sztucznych konstrukcji oderwanych od rzeczywistości gospodarczej • w kontrolowanym okresie L. nie deklarowała podatku VAT do zapłaty
Skład orzekający
Artur Mudrecki
przewodniczący sprawozdawca
Marek Olejnik
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie zasady nadużycia prawa w VAT, w tym kryteria oceny transakcji, powiązania między podmiotami, rażąco zawyżone ceny oraz orzecznictwo TSUE."
Ograniczenia: Konkretne ustalenia faktyczne mogą ograniczać bezpośrednie zastosowanie do innych spraw, ale zasady prawne są uniwersalne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy wyłudzenia VAT na dużą skalę poprzez skomplikowany łańcuch dostaw i sztuczne zawyżanie cen, co jest tematem zawsze interesującym dla prawników i przedsiębiorców.
“Wyłudzenie VAT na kremach: Jak sztuczne ceny i powiązane firmy doprowadziły do utraty milionów?”
Dane finansowe
WPS: 204 483,83 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.