Orzeczenie · 2025-07-02

I FSK 655/22

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-07-02
NSApodatkoweWysokansa
podatek VATtermin przedawnieniazawieszenie biegu terminupostępowanie karne skarbowezarządzenie zabezpieczeniapełnomocnictwokontrola podatkowaskarga kasacyjnaNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od marca do grudnia 2015 r. Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko organu odwoławczego co do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (wszczęcie postępowania karnego skarbowego) oraz art. 70 § 6 pkt 4 o.p. (doręczenie zarządzeń zabezpieczenia). W skardze kasacyjnej podniesiono liczne zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 141 § 4 p.p.s.a. (brak wszechstronnego uzasadnienia wyroku WSA), zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego, a także zarzuty dotyczące skuteczności zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. Podniesiono również zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym przepisów ustawy o VAT dotyczących prawa do odliczenia podatku naliczonego i odpowiedzialności solidarnej. NSA uznał zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania za chybione. W szczególności, sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego w dniu 18 października 2019 r. (na podstawie Zarządzenia Prokuratora) skutkowało zawieszeniem biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Sąd podkreślił, że nie jest rolą sądu administracyjnego ocena prawidłowości czynności prokuratora. NSA przyznał jednak rację skarżącemu, że nie doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 4 o.p. z powodu wadliwego doręczenia zarządzenia zabezpieczenia. Ta okoliczność nie miała jednak wpływu na wynik sprawy, gdyż zawieszenie nastąpiło na innej podstawie prawnej. Odnosząc się do kwestii wszczęcia postępowania podatkowego, NSA powołał się na uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 25 kwietnia 2022 r. (II FPS 1/22), stwierdzając, że pełnomocnictwo złożone na etapie kontroli podatkowej, upoważniające do działania w postępowaniu podatkowym, było skuteczne. W związku z tym, doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego bezpośrednio podatnikowi było prawidłowe. Sąd kasacyjny uznał również za bezzasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego. Stwierdzono, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż czynności wykazane w zakwestionowanych fakturach nie zostały faktycznie wykonane, co uzasadnia odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego i zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. NSA oddalił skargę kasacyjną jako bezzasadną i zasądził od skarżącego zwrot kosztów postępowania.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz skutków wadliwego doręczenia zarządzeń zabezpieczenia. Potwierdzenie zasad stosowania art. 108 ustawy o VAT w przypadku faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych transakcji.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z postępowaniem karnym skarbowym i doręczeniami w postępowaniu podatkowym. Interpretacja art. 70 § 6 pkt 4 o.p. opiera się na konkretnej uchwale NSA.

Zagadnienia prawne (4)

Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, wszczęcie postępowania karnego skarbowego, którego podejrzenie popełnienia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zarządzenie Prokuratora o zmianie zarządzenia o powierzeniu śledztwa, obejmujące czyny powiązane z zobowiązaniami podatkowymi, jednoznacznie potwierdzało wszczęcie postępowania karnego skarbowego w stosunku do podatnika, co stanowiło podstawę do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.

Czy doręczenie zarządzenia zabezpieczenia zobowiązania podatkowego do rąk podatnika, a nie jego pełnomocnika, skutkuje zawieszeniem biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 4 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie zarządzenia zabezpieczenia powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu podatkowym. Doręczenie do rąk podatnika, gdy ustanowiono pełnomocnika, jest bezskuteczne w kontekście zawieszenia biegu terminu przedawnienia na tej podstawie.

Uzasadnienie

NSA powołał się na uchwałę składu 7 sędziów NSA (III FPS 1/25), zgodnie z którą doręczenie zarządzenia zabezpieczenia powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu podatkowym. W niniejszej sprawie zarządzenie doręczono podatnikowi, a nie pełnomocnikowi, co skutkowało bezskutecznością doręczenia i brakiem zawieszenia biegu terminu przedawnienia na tej podstawie.

Czy pełnomocnictwo złożone na etapie kontroli podatkowej, upoważniające do działania w postępowaniu podatkowym, jest skuteczne w kontekście doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli pełnomocnictwo zostało złożone do akt sprawy w konkretnym postępowaniu prowadzonym przed organem podatkowym, wywołuje skutki procesowe.

Uzasadnienie

NSA, opierając się na uchwale 7 sędziów (II FPS 1/22), stwierdził, że pełnomocnictwo złożone na etapie kontroli podatkowej, które obejmowało również postępowanie podatkowe, było skuteczne. W związku z tym, doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego bezpośrednio podatnikowi było prawidłowe, ponieważ organ poinformował podatnika o braku tożsamości postępowań i konieczności złożenia pełnomocnictwa do akt postępowania podatkowego.

Czy faktury dokumentujące usługi, które nie zostały faktycznie wykonane, mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, prawo do odliczenia podatku naliczonego nie przysługuje, jeśli faktury nie dokumentują rzeczywistych operacji gospodarczych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż czynności wykazane w zakwestionowanych fakturach nie zostały faktycznie wykonane, co uzasadnia odmowę prawa do odliczenia podatku naliczonego i zastosowanie art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną.

Przepisy (16)

Główne

o.p. art. 70 § 6 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, którego podejrzenie popełnienia wiąże się z niewykonaniem zobowiązania podatkowego, powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia.

o.p. art. 70c

Ordynacja podatkowa

Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia.

ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)

Ustawa o podatku od towarów i usług

Odmowa prawa do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, gdy faktury nie dokumentują rzeczywistych operacji gospodarczych.

ustawa o VAT art. 108 § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Podatnik, który wystawił fakturę, obowiązany jest do zapłaty podatku wykazanego w tej fakturze, jeżeli nie uiszczono należnego podatku. Dotyczy to również sytuacji, gdy faktura nie odzwierciedla stanu rzeczywistego.

Pomocnicze

o.p. art. 70 § 6 pkt 4

Ordynacja podatkowa

Doręczenie zarządzeń zabezpieczenia zobowiązań podatkowych powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Doręczenie powinno nastąpić do rąk pełnomocnika ustanowionego w postępowaniu podatkowym.

ustawa o VAT art. 86 § ust. 13

Ustawa o podatku od towarów i usług

p.p.s.a. art. 141 § § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 174

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

u.p.e.a. art. 155b § § 1

Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji

k.p.k. art. 303

Kodeks postępowania karnego

k.k. art. 271

Kodeks karny

k.k.s. art. 56 § § 1

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 62 § § 2

Kodeks karny skarbowy

k.k.s. art. 61 § § 1

Kodeks karny skarbowy

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skuteczne wszczęcie postępowania karnego skarbowego jako podstawa zawieszenia biegu terminu przedawnienia. • Brak rzeczywistego wykonania usług udokumentowanych fakturami jako podstawa do odmowy odliczenia VAT i zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Odrzucone argumenty

Zarzuty dotyczące wadliwości uzasadnienia wyroku WSA (art. 141 § 4 p.p.s.a.). • Zarzuty dotyczące wadliwego doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego. • Zarzuty dotyczące nieskuteczności zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. • Zarzuty dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego (VAT) w zakresie prawa do odliczenia i odpowiedzialności z art. 108 ust. 1 ustawy o VAT.

Godne uwagi sformułowania

Nie jest rolą sądu administracyjnego, ani organu ocena prawidłowości procesowych czynności prokuratora w toku postępowania karnego. • Bez znaczenia dla powyższej oceny jest to, że w aktach sprawy brak jest postanowienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego. • Nie można uznać, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego w stosunku do podatnika miało instrumentalny charakter.

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

sprawozdawca

Izabela Najda-Ossowska

przewodniczący

Włodzimierz Gurba

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących zawieszenia biegu terminu przedawnienia w związku z postępowaniem karnym skarbowym oraz skutków wadliwego doręczenia zarządzeń zabezpieczenia. Potwierdzenie zasad stosowania art. 108 ustawy o VAT w przypadku faktur nieodzwierciedlających rzeczywistych transakcji."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych związanych z postępowaniem karnym skarbowym i doręczeniami w postępowaniu podatkowym. Interpretacja art. 70 § 6 pkt 4 o.p. opiera się na konkretnej uchwale NSA.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowych dla podatników kwestii przedawnienia zobowiązań podatkowych i wpływu postępowań karnych na ten termin. Zawiera szczegółową analizę przepisów i precedensów, co jest cenne dla prawników i doradców podatkowych.

Postępowanie karne skarbowe wstrzymuje przedawnienie VAT: NSA wyjaśnia kluczowe zasady.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane przepisy
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst