I FSK 655/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki G. sp. z o.o., uznając, że wpłata podatku VAT przez inny podmiot z jego rachunku bankowego, nawet jeśli środki pochodziły od podatnika, nie skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego, jeśli przekracza 1000 zł.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki G. sp. z o.o. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora IAS w przedmiocie podatku VAT. Spór koncentrował się na tym, czy wpłata podatku VAT dokonana przez spółkę G. z jej rachunku bankowego na rzecz spółki C. (podatnika) mogła skutkować wygaśnięciem zobowiązania podatkowego spółki C. i pozwolić spółce G. na odliczenie VAT. Sąd pierwszej instancji oraz Naczelny Sąd Administracyjny uznały, że wpłata dokonana przez podmiot trzeci z jego rachunku bankowego nie wygasza zobowiązania podatkowego podatnika, jeśli przekracza 1000 zł, zgodnie z art. 62b Ordynacji podatkowej.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki G. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej dotyczącą podatku od towarów i usług. Istotą sporu było ustalenie, czy wpłata podatku VAT dokonana przez spółkę G. z jej rachunku bankowego na poczet zobowiązań podatkowych spółki C. mogła skutkować wygaśnięciem zobowiązania podatkowego spółki C. i czy spółka G. mogła dokonać korekty odliczonego podatku naliczonego. Spółka G. argumentowała, że działała jako 'wyręczyciel' i że środki na jej rachunku należały do spółki C., a wpłata była jedynie czynnością techniczną. Naczelny Sąd Administracyjny, powołując się na własne wcześniejsze orzecznictwo, w tym uchwałę siedmiu sędziów NSA z 2008 r. oraz przepisy art. 62b Ordynacji podatkowej, uznał, że wpłata podatku przez inny podmiot z jego rachunku bankowego nie jest skuteczna i nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego podatnika, jeśli kwota przekracza 1000 zł. Sąd podkreślił, że zobowiązania podatkowe mają charakter publicznoprawny i osobisty, a umowy cywilnoprawne nie mogą ich znosić. W związku z tym, wpłaty dokonane przez spółkę G. nie wygasiły zobowiązań spółki C., co skutkowało koniecznością korekty podatku naliczonego przez spółkę G. i uzasadniało ustalenie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Skarga kasacyjna została oddalona.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, wpłata podatku przez inny podmiot z jego rachunku bankowego nie skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego podatnika, jeśli kwota przekracza 1000 zł.
Uzasadnienie
Zobowiązania podatkowe mają charakter publicznoprawny i osobisty. Zgodnie z art. 62b Ordynacji podatkowej, wpłata podatku przez 'inny podmiot' jest dopuszczalna tylko do kwoty 1000 zł. Powyżej tego limitu wpłata jest nieskuteczna i nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (14)
Główne
O.p. art. 59 § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Zapłata dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika, jeśli kwota przekracza 1000 zł.
O.p. art. 62b § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
Zapłata podatku może nastąpić przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, lub inny podmiot, jeżeli kwota podatku nie przekracza 1000 zł. W przypadku wpłat przez te podmioty, uznaje się, że wpłata pochodzi ze środków podatnika, o ile treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości.
Pomocnicze
O.p. art. 60 § 1 i 2
Ordynacja podatkowa
u.p.t.u. art. 89b § 1 i 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
W przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności, dłużnik jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku.
u.p.t.u. art. 112b § 1 pkt 1 lit. b i c
Ustawa o podatku od towarów i usług
W razie stwierdzenia, że podatnik wykazał w deklaracji kwotę zwrotu podatku naliczonego wyższą od należnej, organ ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości do 30% kwoty zaniżenia zobowiązania lub zawyżenia zwrotu.
p.p.s.a. art. 134 § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach jej przedmiotu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi, z zastrzeżeniem przepisów o nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
p.p.s.a. art. 151
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku nieuwzględnienia skargi, sąd oddala skargę.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej stanowią naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 183 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z wyjątkiem badania z urzędu zaistnienia przesłanek nieważności postępowania.
p.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę.
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
W przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, sąd zasądza od strony skarżącej na rzecz organu zwrot kosztów postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania obejmuje koszty zastępstwa procesowego.
p.p.s.a. art. 209
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zwrot kosztów postępowania następuje na zasadach określonych w przepisach.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Naruszenie przepisów postępowania przez organ, w tym nieuprawnione wywiedzenie, że zapłaty podatku dokonała osoba trzecia i nałożenie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym błędna wykładnia art. 61 § 1, art. 62 § 1 oraz art. 62b § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, polegająca na uznaniu, że zapłata podatku może nastąpić wyłącznie z rachunku bankowego podatnika. Nierozpoznanie istoty sprawy przez Sąd pierwszej instancji.
Godne uwagi sformułowania
Zobowiązania podatkowe mają charakter publicznoprawny i są obowiązkami osobistymi dlatego nie mogą być znoszone przez umowy cywilnoprawne. Zapłata podatku - co do zasady - może nastąpić jedynie ze środków podatnika. Jeżeli 'inny podmiot' dokona zapłaty podatku przewyższającego kwotę 1000 zł, będzie to działanie nieskuteczne i to niezależnie od tego, czy wpłata została dokonana ze środków własnych środków, czy środków podatnika.
Skład orzekający
Maja Chodacka
sprawozdawca
Mariusz Golecki
członek
Sylwester Golec
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że wpłata podatku VAT przez inny podmiot z jego rachunku bankowego jest skuteczna tylko do kwoty 1000 zł, a powyżej tej kwoty nie wygasza zobowiązania podatkowego podatnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wpłat dokonywanych przez podmioty trzecie z ich rachunków bankowych. Ograniczenie kwotowe 1000 zł ma kluczowe znaczenie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozliczeń między firmami i interpretacji przepisów dotyczących wpłat podatków, co jest istotne dla wielu przedsiębiorców. Wyjaśnia istotne ograniczenie kwotowe dla wpłat dokonywanych przez 'wyręczycieli'.
“Czy wpłata VAT z konta firmy X na rzecz firmy Y to już zapłacony podatek? NSA: Tylko do 1000 zł!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 655/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-04-11 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-06-02 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Maja Chodacka /sprawozdawca/ Mariusz Golecki Sylwester Golec /przewodniczący/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Łd 540/19 - Wyrok WSA w Łodzi z 2019-12-10 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2023 poz 2383 art. 59 par. 1 okt 1, art. 60 par. 1 i par. 2, art 62b par. 1 i par. 2 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. j.) Dz.U. 2011 nr 177 poz 1054 art. 89b ust. 1 i 2, art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. b i c Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec, Sędzia NSA Mariusz Golecki, Sędzia WSA (del.) Maja Chodacka (spr.), Protokolant Łukasz Biernacki, po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej G. sp. z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 grudnia 2019 r. sygn. akt I SA/Łd 540/19 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 31 maja 2019 r. nr 1001-IOV1.4103.124.2018.6.U16.AD UNP: 1001-19-058655 w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od czerwca do września 2017 r. oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od G. sp. z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji. 1.1. Zaskarżonym wyrokiem z 10 grudnia 2019r., sygn. akt I SA/Łd 540/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę G. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 31 maja 2019r., nr 10001-IOV1.4103.124.2018.6.U16.AD w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2017r. Wymieniony wyrok oraz pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 1.2. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji uznał, że istotą sporu było stwierdzenie, czy podmiot, uiszczając zobowiązanie podatkowe w mieniu innego podmiotu, działał w charakterze wyręczyciela i czy w sprawie doszło do wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podmiotu. W ocenie Sądu pierwszej instancji zgromadzony materiał dowodowy potwierdzał, że strona skarżąca dokonała za pośrednictwem własnego rachunku bankowego wpłaty zobowiązania podatkowego spółki C., powołując się na umowę o współpracy gospodarczej oraz wynikających z niej zasad wzajemnych rozliczeń. Wpłata na poczet zobowiązania w VAT była, według strony, czynnością techniczną polegającą na wpłacie ze środków C. znajdujących się na koncie spółki G. W ocenie Sądu słuszne jest stanowisko Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, że powoływanie się na umowę cywilnoprawną o współpracy, w ramach której skarżąca za pośrednictwem swojego rachunku bankowego dokonuje regulowania należności C., pozostaje bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy. Podkreślenia wymaga, że stosunek cywilnoprawny zawiązany pomiędzy podatnikiem a osobą trzecią, nie ma znaczenia w stosunkach publicznoprawnych (podatkowych). Zatem wpłata dokonana przez skarżącą z własnego rachunku bankowego, która regulowała zobowiązanie podatkowe innego podmiotu nie może skutkować wygaśnięciem zobowiązania względem tego podmiotu. Idąc dalej Sąd podzielił stanowisko organów, że wpłaty te nie mogły zostać zaliczone na poczet wzajemnych rozliczeń między tymi spółkami, co powoduje konieczność skorygowania odliczonego przez spółkę G. podatku naliczonego, w części która nie została uznana za skompensowaną. Ponieważ skarżąca takiej korekty nie przeprowadziła, Sąd uznał za właściwe zastosowanie wobec podatnika dodatkowego zobowiązania podatkowego wynikającego z treści art. 112b ustawy z 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011r., poz. 1054 ze zm., dalej: "ustawa o podatku od towarów i usług"). 1.3. Mając na uwadze okoliczności faktyczne sprawy, Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") orzekł o oddaleniu skargi. 2. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną. 2.1. Skarżąca spółka wywiodła skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając go w całości. Wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 21 § 3a i art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019r., poz. 900 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa") oraz art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, d ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez brak uwzględnienia skargi mimo naruszenia przez organ przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w konsekwencji nieuprawnionego wywiedzenia, że zapłaty podatku dokonała osoba trzecia, a wobec tego konieczna jest korekta deklaracji podatkowych dla podatku od towarów i usług VAT-7 oraz, że prawidłowe było nałożenie na skarżącą dodatkowego zobowiązania podatkowego, podczas gdy zapłata została dokonana ze środków pieniężnych podatnika (C.) a jedynie z wykorzystaniem rachunku bankowego osoby trzeciej (G.), zaś w deklaracjach podatkowych skarżąca wykazała prawidłowe kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, co miało wpływ na wynik sprawy, ponieważ doprowadziło do uznania przez Sąd za prawidłowe decyzje wydane przez organy podatkowe obu instancji, 2) art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 61 § 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nierozpoznanie istoty sprawy, tj. brak rozważenia komu przysługiwały prawa do dysponowania środkami zgromadzonymi na rachunku bankowym G. sp. z o.o., a wobec okoliczności, że były to środki należące wyłącznie do podatnika (C. sp. z o.o.) i on miał prawo nimi dysponować - błędne uznanie, że nie doszło do zapłaty podatku przez podatnika, 3) art. 151 w zw. z art. 3 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 210 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej, art. 120 i art. 124 Ordynacji podatkowej oraz art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. a, b, c, d ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez błędne oddalenie skargi w sytuacji, gdy organ orzekł o nałożeniu dodatkowego zobowiązania podatkowego, pomimo braku konieczności korekty deklaracji VAT i w sytuacji, gdy organy podatkowe nie wskazały konkretnej podstawy prawnej wydanej decyzji. Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. naruszenie art. 61 § 1, art. 62 § 1 oraz art. 62b § 1 w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez ich błędną wykładnię, że zapłata podatku w formie polecenia przelewu może nastąpić wyłącznie z rachunku bankowego podatnika, bez rozważenia konsekwencji sytuacji, gdy środki pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym osoby trzeciej należą do podatnika, skutkującą uznaniem przez Sąd, w ślad za organem, iż dokonane wpłaty nie zostały uiszczone przez podatnika i wobec tego nie zalicza się ich na poczet zobowiązania podatkowego C. sp. z o.o., a G. sp. z.o.o. nie była uprawniona do kompensaty faktur wystawionych na jej rzecz przez spółkę C. (organy podatkowe nie uznały tych faktur jako zapłaconych), podczas gdy podatek został uiszczony przez podatnika z jego środków pieniężnych przy wykorzystaniu tzw. wyręczyciela, wobec czego G. mogła dokonać kompensaty i wykazać faktury wystawione przez C. jako zapłacone, co miało wpływ na wydane orzeczenie, bowiem doprowadziło do oddalenia skargi i przez to utrzymania w mocy wadliwego rozstrzygnięcia organu podatkowego o ustaleniu kwot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia i do zwrotu (w sposób odmienny od wskazywanego przez skarżącą) oraz ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. 2.2. Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 2.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym koszów zastępstwa procesowego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Przed przestąpieniem do analizy zasadności poszczególnych zarzutów konieczne jest przypomnienie, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach (z wyjątkiem badania z urzędu zaistnienia przesłanek nieważności postępowania zgodnie z art. 183 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – niezachodzącymi w niniejszym postępowaniu) nie mając uprawnień do uzupełniania bądź precyzowania zarzutów podnoszonych przez stronę, czy formułowanej na ich poparcie argumentacji. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi. W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego podlega oddaleniu. Sąd nie naruszył bowiem podanych w zarzutach przepisów prawa w sposób przedstawiony w ich uzasadnieniu, który wymagałby uchylenia zaskarżonego wyroku. 3.2. Z analizy stanu faktycznego sprawy wynika, że G., powołując się na umowę cywilnoprawną i zawartą w jej treści zasadę wzajemnych rozliczeń, przelewała środki pieniężne na konto Urzędu Skarbowego w P. regulując zobowiązania podatkowe spółki C. Dokonując powyższych wpłat skarżąca występowała w roli wyręczyciela, natomiast G. dysponowała środkami pieniężnymi należącym do C. z uwagi na łączące strony transakcje handlowe. Spółka C. świadczyła skarżącej usługi polegające na dostarczaniu towaru, za który wystawiała skarżącej faktury. G. regulując zobowiązania podatkowe w imieniu C. kompensowała tym samym własne zobowiązania. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy wpłata podatku dokonana z rachunku bankowego innego podmiotu skutkuje wygaśnięciem zobowiązania podatkowego w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 1, art. 61 § 1, art. 62 § 1 oraz art. 62b § 1 Ordynacji podatkowej. W odniesieniu do rozstrzyganego w niniejszej sprawie przedmiotu sporu, należy zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokach z dnia 15 września 2022r. sygn. akt III FSK 770/21 i III FSK 902/21 oraz w wyroku z dnia 17 sierpnia 2023r. sygn. akt III FSK 150/23 dokonał wykładni przepisów prawa podatkowego w tym samym zakresie. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie podziela stanowisko wyrażone w przywołanych powyżej orzeczeniach, w związku z tym posłuży się w dalszej części przedstawioną w nich argumentacją. 3.3. W pierwszej kolejności należy odnieść się do podstawowych pojęć zdefiniowanych w Ordynacji podatkowej, które określają normatywnie definicję obowiązku podatkowego, zobowiązania podatkowego i podatku. Zgodnie z art. 5 Ordynacji, zobowiązaniem podatkowym jest wynikające z obowiązku podatkowego zobowiązanie podatnika do zapłacenia na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu albo gminy podatku w wysokości, w terminie oraz w miejscu określonych w przepisach prawa podatkowego. Obowiązkiem podatkowym jest wynikająca z ustaw podatkowych nieskonkretyzowana powinność przymusowego świadczenia pieniężnego w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w tych ustawach (art. 4 Ordynacji podatkowej). Z kolei podatkiem jest publicznoprawne, nieodpłatne, przymusowe oraz bezzwrotne świadczenie pieniężne na rzecz Skarbu Państwa, województwa, powiatu lub gminy, wynikające z ustawy podatkowej (art. 6 Ordynacji podatkowej). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z przytoczonych pojęć jednoznacznie wynika, że obowiązek zapłaty podatku pochodzi ze zobowiązania podatkowego, a zobowiązanym do jego zapłacenia jest podatnik. W prawie podatkowym obowiązuje zasada, że zobowiązania podatkowe powinny być spełnione przez podatnika. Co do zasady zapłata podatku przez inny podmiot, niezależnie od ewentualnych porozumień między tym podmiotem a podatnikiem, nie jest skuteczna i nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego. Zobowiązania podatkowe mają charakter publicznoprawny i są obowiązkami osobistymi dlatego nie mogą być znoszone przez umowy cywilnoprawne. 3.4. Zagadnienie zapłaty (wpłaty) zobowiązania podatkowego przez inny podmiot było przedmiotem uchwały siedmiu sędziów NSA z 26 maja 2008r., sygn. akt I FPS 8/07, na co Sąd pierwszej instancji słusznie powołał się w uzasadnieniu wyroku. W uchwale tej stwierdzono, że: "Zapłata, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1 w związku z art. 60 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, w brzmieniu obowiązującym w 2004r., dokonana przez inny podmiot w imieniu podatnika nie powoduje wygaśnięcia zobowiązania podatkowego tego podatnika". W uzasadnieniu tej uchwały podkreślono jednak, że odmiennie należy oceniać sytuację, gdy osoba wpłacająca podatek dokonuje tego ze środków powierzonych mu przez podatnika. Osoba ta dokonuje wówczas czynności technicznej - wpłaca podatek za podatnika, lecz działa jedynie jako "posłaniec", "wyręczyciel". Chodzi tu o osobę, która dokonuje faktycznej wpłaty podatku, wpłacając środki otrzymane od podatnika, np. pracownik podatnika w ramach powierzonych obowiązków udaje się do urzędu skarbowego i wpłaca w kasie środki od niego otrzymane czy też krewny podatnika, wyręczając go, dokonuje zapłaty z jego środków. W tych bowiem wypadkach zapłaty w sensie prawnym dokonuje podatnik i nie zmienia tego faktyczne wyręczenie podatnika w przekazaniu jego środków do kasy organu podatkowego. Przywołana uchwała dotyczyła wykładni przepisów prawa obowiązujących w 2004r. Tymczasem 1 stycznia 2016r., na mocy ustawy z dnia 10 września 2015r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015r. poz. 1649), wszedł w życie art. 62b, który ma kluczowe znaczenie w rozstrzygnięciu powstałego w tej sprawie sporu. Otóż w § 1 tego artykułu ustawodawca przyjął, że zapłata podatku może nastąpić także przez: 1) małżonka podatnika, jego zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę; 2) aktualnego właściciela przedmiotu hipoteki przymusowej lub zastawu skarbowego, jeżeli podatek zabezpieczony jest hipoteką przymusową lub zastawem skarbowym; 3) inny podmiot, w przypadku gdy kwota podatku nie przekracza 1000 zł. Zgodnie z § 2, w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1 i 3, jeżeli treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia zapłaty na zobowiązanie podatnika uznaje się, że wpłata pochodzi ze środków podatnika. Zgodnie zaś z § 3, w przypadkach, o których mowa w § 1 pkt 1-3, przepisy dotyczące zapłaty podatku przez podatnika stosuje się odpowiednio. Opisana powyżej regulacja prawna nie zmienia podstawowej zasady, że obowiązki podatkowe mają publicznoprawny charakter, są obowiązkami osobistymi i nie mogą być znoszone przez umowy cywilnoprawne zawierane między podatnikiem a osobą trzecią. Zapłata podatku - co do zasady - może nastąpić jedynie ze środków podatnika. Potwierdza to treść art. 62b § 2 Ordynacji podatkowej, ustanawiającego domniemanie, że jeżeli treść dowodu zapłaty nie budzi wątpliwości co do przeznaczenia zapłaty na zobowiązanie podatnika uznaje się, że wpłata pochodzi ze środków podatnika. Dotyczy to wpłat dokonywanych wyłącznie przez osoby wymienione w art. 62b § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, bądź "inny podmiot", o którym mowa w art. 62b § 1 pkt 3. Z powyższego wynika, że art. 62b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej dopuszcza wskazaną wcześniej w uchwale siedmiu sędziów NSA z 26 maja 2008r., sygn. akt I FPS 8/07, możliwość dokonania zapłaty podatku przez tzw. "wyręczyciela", jeżeli wpłacane środki pochodzą ze środków podatnika. Z drugiej jednak strony, w przepisie tym ustawodawca wyraźnie ograniczył możliwość zapłaty (wpłaty) podatku przez "inny podmiot" tylko do kwoty 1000 zł. Ustawodawca, dopuszczając zapłatę podatku przez inny podmiot z ograniczeniem do kwoty 1000 zł wprowadził w tym przypadku domniemanie, że środki te pochodzą ze środków podatnika. Jeżeli "inny podmiot" dokona zapłaty podatku przewyższającego kwotę 1000 zł, będzie to działanie nieskuteczne i to niezależnie od tego, czy wpłata została dokonana ze środków własnych środków, czy środków podatnika (podobnie NSA w wyroku z 21 grudnia 2021r., II FSK 902/19). Z tych względów prawidłowa jest ocena organów, zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji, że w wyniku wpłat dokonanych przez podmiot trzeci na poczet należności spółki C. w podatku od towarów i usług, nie doszło do wygaśnięcia tych zobowiązań podatkowych. Prawidłowości wydanych w tej sprawie rozstrzygnięć nie podważa argumentacja, że nie mogła ona dokonać wpłat z własnych rachunków bankowych z uwagi na ich zajęcie. Okoliczność ta nie może stanowić uzasadnienia do wykorzystywania rachunków bankowych innego podmiotu w celu regulowania należności podatkowych przekraczających limit wynikający z art. 62b § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W konsekwencji nieuzasadniony jest zarzut skarżącej, dotyczący wykonania tego obowiązku i możliwości zaliczenia wpłaty na poczet należności wynikających z faktur. Skoro wpłaty dokonane przez skarżącą nie spowodowały wygaśnięcia zobowiązań podatkowych tym samym nie mogły również zostać w tej części zaliczone jako wpłaty na poczet wzajemnych rozliczeń między tymi spółkami. Faktury wystawione przez C. nie mogły zatem zostać uznane za skompensowane w całości, co spowodowało obowiązek po stronie skarżącej do skorygowania odliczonego podatku naliczonego, w części która nie została uznana za uregulowaną. 3.5. Zgodnie z art. 89b ust. 1 i ust. 2 ustawy o podatku od towarów i usług w przypadku nieuregulowania należności wynikającej z faktury dokumentującej dostawę towarów lub świadczenie usług na terytorium kraju w terminie 90 dni od dnia upływu terminu jej płatności określonego w umowie lub na fakturze, dłużnik jest obowiązany do korekty odliczonej kwoty podatku wynikającej z tej faktury, w rozliczeniu za okres, w którym upłynął 90 dzień od dnia upływu terminu płatności określonego w umowie lub na fakturze. Natomiast zgodnie z treścią art. 112b ust. 1 pkt. 1 lit. b) i c) ustawy o podatku od towarów i usług w razie stwierdzenia, że podatnik w złożonej deklaracji podatkowej wykazał kwotę zwrotu różnicy podatku lub kwotę zwrotu podatku naliczonego wyższa od kwoty należnej lub wykazał kwotę różnicy podatku do obniżenia kwoty podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe wyższą od kwoty należnej, naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego określa odpowiednio wysokość tych kwot w prawidłowej wysokości oraz ustala dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości do 30% kwoty zaniżenia zobowiązania podatkowego, kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku, zwrotu podatku naliczonego lub różnicy podatku do obniżenia podatku należnego za następne okresy rozliczeniowe. Jeżeli spółka G. w deklaracji VAT za czerwiec 2017 roku zawyżyła kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy, w deklaracji VAT za sierpień i wrzesień 2017r. zawyżyła kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu, a przed dniem wszczęcia kontroli podatkowej nie złożyła odpowiednich korekt tych deklaracji to organ podatkowy miał podstawy do ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego. 3.6. Nie można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał istoty sprawy. O naruszeniu normy wynikającej z art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi można byłoby mówić, gdyby Sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo - mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku - nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez stronę skarżącą, a które Sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. Jednakże w ramach zarzutu naruszenia art. 134 § 1 nie można kwestionować dokonanej przez sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym, czy też prawidłowości dokonanej przez sąd oceny działań organu administracji publicznej pod kątem zachowania przepisów procedur obowiązujących ten organ. 3.7. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wbrew temu co zarzuca się w skardze kasacyjnej nie doszło w kontrolowanej sprawie do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa procesowego i materialnego. Uznając zatem, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 i art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - zasądzając kwotę 4.050 zł, jako 75 % stawki minimalnej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji. Mariusz Golecki Sylwester Golec Maja Chodacka Sędzia NSA Sędzia NSA Sędzia WSA (del.)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI