I FSK 645/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki H. S.A. (wcześniej B. S.A. w restrukturyzacji) od wyroku WSA w Rzeszowie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie w przedmiocie określenia kwoty zwrotu VAT za okres od kwietnia do października 2014 r. Spółka zarzucała m.in. naruszenie prawa materialnego i procesowego, kwestionując prawidłowość doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia oraz decyzji podatkowej z uwagi na rzekomo niewłaściwe pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu. Podnoszono, że pełnomocnictwo zostało udzielone przez spółkę w restrukturyzacji, a nie przez zarządcę masy sanacyjnej, co miało skutkować brakiem skuteczności doręczeń. Dodatkowo, spółka argumentowała, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego było instrumentalne, a także kwestionowała pozbawienie prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nierzetelne transakcje i usługi, które nie miały miejsca. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że pełnomocnictwo, mimo pozornej nieścisłości, w świetle wykładni oświadczenia woli (art. 65 § 1 k.c.) i okoliczności jego udzielenia, należy interpretować jako umocowanie do działania w imieniu zarządcy masy sanacyjnej. Sąd nie dopatrzył się również instrumentalności w wszczęciu postępowania karnego skarbowego, wskazując na niezależność prokuratora od organu podatkowego. Ponadto, NSA potwierdził ustalenia organów podatkowych i WSA co do udziału spółki w karuzeli podatkowej, braku rzeczywistych transakcji gospodarczych oraz braku należytej staranności spółki przy zawieraniu zakwestionowanych transakcji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących skuteczności pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym w kontekście restrukturyzacji, a także kwestia instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego w celu obejścia przedawnienia oraz zasady odliczania VAT w przypadku nierzetelnych transakcji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki w restrukturyzacji i zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa restrukturyzacyjnego. Interpretacja pełnomocnictwa opiera się na wykładni oświadczenia woli w konkretnych okolicznościach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu przez spółkę w restrukturyzacji, a nie przez zarządcę masy sanacyjnej, jest skuteczne do reprezentowania spółki w postępowaniu podatkowym i sądowoadministracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pełnomocnictwo jest skuteczne, jeśli z okoliczności udzielenia (wykładnia oświadczenia woli) wynika zamiar umocowania do działania w imieniu zarządcy masy sanacyjnej, a profesjonalni pełnomocnicy i zarządca nie kwestionowali swojego umocowania.
Uzasadnienie
Sąd, stosując art. 138o Ordynacji podatkowej w zw. z art. 65 § 1 Kodeksu cywilnego, zinterpretował oświadczenie woli zawarte w pełnomocnictwie jako umocowanie do działania w imieniu zarządcy masy sanacyjnej, biorąc pod uwagę podpisy członków zarządu spółki będącej zarządcą oraz brak kwestionowania umocowania przez profesjonalnych pełnomocników.
Czy wszczęcie postępowania karnego skarbowego i jego rozszerzenie na spółkę, a następnie zawiadomienie o tym spółki, skutkuje skutecznym zawieszeniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, skuteczne zawieszenie biegu terminu przedawnienia następuje, nawet jeśli postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte w odniesieniu do innego podmiotu i rozszerzone na spółkę, a prokurator jest niezależny od organu podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że rozszerzenie postępowania karnego skarbowego na spółkę na mocy postanowienia prokuratora świadczy o braku instrumentalności ze strony organu podatkowego. Ponadto, w podatku VAT, wszystkie transakcje z danego okresu kształtują jedno zobowiązanie podatkowe, więc zdarzenie dotyczące jednego kontrahenta (jak wszczęcie postępowania karnego) wpływa na bieg terminu przedawnienia całego zobowiązania.
Czy spółka miała prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur dokumentujących nierzetelne transakcje (karuzela podatkowa) lub usługi, które faktycznie nie zostały wykonane?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spółka nie miała prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli faktury dokumentowały nierzetelne transakcje lub usługi, które nie miały miejsca, a spółka nie dochowała należytej staranności.
Uzasadnienie
Sąd potwierdził ustalenia organów podatkowych i WSA, że spółka działała w schemacie nierzetelnych transakcji (karuzela podatkowa), a faktury za usługi poszukiwania rynków zbytu były puste, ponieważ usługi te nie zostały faktycznie wykonane, co potwierdził brak dowodów i niezdolność kontrahentów do wskazania szczegółów.
Czy organ podatkowy zastosował przepisy Ordynacji podatkowej (art. 70c, art. 70 § 6 pkt 1) w sposób instrumentalny, wszczynając postępowanie karne skarbowe w celu obejścia przedawnienia?
Odpowiedź sądu
Nie, organ nie zastosował przepisów w sposób instrumentalny, ponieważ postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte przez prokuratora, co wyklucza instrumentalność ze strony organu podatkowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wszczęcie postępowania karnego skarbowego przez prokuratora, a następnie jego rozszerzenie na spółkę, świadczy o racjonalności i zgodności z prawem karnym skarbowym, a nie o instrumentalnym wykorzystaniu procedury przez organy podatkowe w celu obejścia przedawnienia.
Przepisy (8)
Główne
O.p. art. 70c
Ordynacja podatkowa
Zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia musi być doręczone właściwemu podmiotowi (zarządcy masy sanacyjnej w przypadku spółki w restrukturyzacji), aby wywołać skutek zawieszenia.
O.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego zawiesza się m.in. w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, jeżeli zostało ono wszczęte przeciwko oznaczonej osobie.
u.p.t.u. art. 5 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa przedmiot opodatkowania VAT.
u.p.t.u. art. 86 § ust. 1 i ust. 2 pkt 1 lit. a)
Ustawa o podatku od towarów i usług
Reguluje prawo do odliczenia podatku naliczonego.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a)
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa przypadki, w których prawo do obniżenia kwoty podatku należnego nie powstaje, w tym gdy faktura nie odzwierciedla rzeczywistego zdarzenia gospodarczego.
P.r. art. 311 § ust. 1
Prawo restrukturyzacyjne
W przypadku otwarcia postępowania sanacyjnego, wyłączna legitymacja procesowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym przysługuje zarządcy masy sanacyjnej.
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa prawna oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu było skuteczne w świetle wykładni oświadczenia woli. • Wszczęcie postępowania karnego skarbowego nie było instrumentalne. • Spółka brała udział w karuzeli podatkowej i nie dochowała należytej staranności. • Faktury dokumentowały nierzetelne transakcje lub usługi, które nie zostały wykonane.
Odrzucone argumenty
Pełnomocnictwo udzielone doradcy podatkowemu było wadliwe, ponieważ nie pochodziło od zarządcy masy sanacyjnej. • Doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu przedawnienia i decyzji były nieskuteczne. • Wszczęcie postępowania karnego skarbowego było instrumentalne i miało na celu obejście przedawnienia. • Spółka miała prawo do odliczenia podatku naliczonego z zakwestionowanych faktur.
Godne uwagi sformułowania
oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje • nie sposób zgodzić się z tym zapatrywaniem • nie zaistniały zdarzenia, które – kierując się spostrzeżeniami poczynionymi przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale o sygn. akt I FPS 1/21 - mogłyby wywoływać wątpliwości co do nadużycia prawa przez organ podatkowy
Skład orzekający
Adam Nita
sprawozdawca
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Danuta Oleś
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących skuteczności pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym w kontekście restrukturyzacji, a także kwestia instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego w celu obejścia przedawnienia oraz zasady odliczania VAT w przypadku nierzetelnych transakcji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji spółki w restrukturyzacji i zastosowania przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa restrukturyzacyjnego. Interpretacja pełnomocnictwa opiera się na wykładni oświadczenia woli w konkretnych okolicznościach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii proceduralnych (pełnomocnictwo w restrukturyzacji) i materialnoprawnych (przedawnienie, karuzela VAT), które są kluczowe dla praktyki prawniczej w obszarze podatków. Wyjaśnienie zasad wykładni oświadczeń woli w kontekście prawnym jest cenne.
“Pełnomocnictwo w restrukturyzacji kluczem do wygranej? NSA rozstrzyga w sprawie VAT i przedawnienia.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.