I FSK 644/20

Naczelny Sąd Administracyjny2024-04-19
NSApodatkoweWysokansa
VATprzedawnieniezawieszenie biegu terminudoręczeniepełnomocnikOrdynacja podatkowapostępowanie kontrolneskarga kasacyjna

NSA uchylił wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania z powodu błędnej wykładni przepisów o przedawnieniu zobowiązania podatkowego w kontekście doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi.

Skarżący J.K. zaskarżył decyzję Dyrektora IAS w Krakowie dotyczącą podatku VAT za lata 2010-2011. WSA w Krakowie oddalił jego skargę, uznając, że zobowiązanie nie uległo przedawnieniu, mimo wszczęcia postępowania karnego skarbowego. NSA uchylił wyrok WSA, stwierdzając, że kluczowe zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia nie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego, co jest warunkiem koniecznym do zastosowania art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który oddalił skargę podatnika na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie w przedmiocie podatku od towarów i usług za lata 2010 i 2011. Sąd pierwszej instancji uznał, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego, powołując się na art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (O.p.) i fakt wysłania zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia. NSA uznał jednak, że WSA błędnie zinterpretował i zastosował przepisy dotyczące przedawnienia. Kluczowym zarzutem skargi kasacyjnej było to, że zawiadomienie o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, wymagane przez art. 70c O.p., nie zostało skutecznie doręczone pełnomocnikowi skarżącego, mimo że pełnomocnictwo zostało złożone w aktach sprawy przed upływem terminu przedawnienia. NSA, opierając się na uchwale składu siedmiu sędziów NSA (I FPS 3/18), stwierdził, że dla skuteczności zawiadomienia wymagane jest doręczenie go pełnomocnikowi, a uchybienie temu obowiązkowi skutkuje brakiem ziszczenia się materialnoprawnego skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Sąd podkreślił, że doręczenie pisma pełnomocnikowi ma charakter gwarancyjny dla strony. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia wykładni prawa przedstawionej w uzasadnieniu wyroku NSA.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, dla skuteczności zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, wymagane jest jego doręczenie pełnomocnikowi strony, nawet jeśli zawiadomienia dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się postępowanie z udziałem pełnomocnika.

Uzasadnienie

Doręczenie zawiadomienia pełnomocnikowi ma charakter gwarancyjny dla strony postępowania. Uchybienie temu obowiązkowi, polegające na doręczeniu zawiadomienia bezpośrednio podatnikowi, gdy ustanowiono już pełnomocnika, skutkuje brakiem ziszczenia się materialnoprawnego skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (20)

Główne

O.p. art. 70 § § 6 pkt 1

Ordynacja podatkowa

Skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego następuje, gdy organ podatkowy zawiadomi podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia w przypadku wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

O.p. art. 70c

Ordynacja podatkowa

Organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego najpóniej z upływem terminu przedawnienia.

Pomocnicze

O.p. art. 70 § § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 59 § § 1 pkt 9

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 145 § § 1 lit. a

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 141 § § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uzasadnienie wyroku musi wyczerpująco przedstawiać proces rozumowania sądu, umożliwiając zdekodowanie jego toku myślenia.

K.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 77 § § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

K.p.a. art. 107 § § 1 i 3

Kodeks postępowania administracyjnego

O.p. art. 120

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 122

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 125

Ordynacja podatkowa

P.p.s.a. art. 151

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 183 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 185 § § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 209

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

P.p.s.a. art. 205 § § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 14 § ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. b

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieskuteczne doręczenie zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi skarżącego. Błędna wykładnia i zastosowanie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przez Sąd pierwszej instancji. Naruszenie art. 141 § 4 P.p.s.a. przez lakoniczne uzasadnienie Sądu pierwszej instancji.

Odrzucone argumenty

Zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego dotyczących K.p.a. (art. 7, 77, 80, 107 K.p.a.) nie zostały uwzględnione, gdyż przepisy te nie miały zastosowania w sprawie. Zarzuty naruszenia przepisów postępowania (art. 120, 122, 125 O.p.) nie zostały rozwinięte w skardze kasacyjnej.

Godne uwagi sformułowania

Dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (...) zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi... Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Brak prawidłowego doręczenia zawsze w sposób istotny rzutuje na rozstrzygnięcie.

Skład orzekający

Izabela Najda-Ossowska

przewodniczący-sprawozdawca

Marek Kołaczek

członek

Adam Nita

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w szczególności wymogów skutecznego doręczenia zawiadomienia o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia pełnomocnikowi strony."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której ustanowiono pełnomocnika przed upływem terminu przedawnienia, a organ podatkowy mimo tej wiedzy doręczył zawiadomienie bezpośrednio podatnikowi.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia przedawnienia podatkowego, które ma ogromne znaczenie praktyczne dla podatników i organów. Wykładnia NSA dotycząca doręczeń pełnomocnikowi jest istotna dla praktyki.

Czy zawiadomienie o przedawnieniu podatku VAT wysłane do Ciebie, a nie do Twojego prawnika, jest ważne? NSA wyjaśnia!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 644/20 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-04-19
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2020-06-02
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita
Izabela Najda-Ossowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marek Kołaczek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Kr 728/18 - Wyrok WSA w Krakowie z 2019-11-14
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 900
art. 70c, art. 70 par. 1 part 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - tekst jedn.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA (del.) Adam Nita, Protokolant Jan Żołądź, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 728/18 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: marzec, kwiecień, maj, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2010 r. oraz styczeń, marzec, kwiecień, maj, czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień i grudzień 2011 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie na rzecz J. K. kwotę 6619 (sześć tysięcy sześćset dziewiętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 14 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 728/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: WSA/Sąd pierwszej instancji), oddalił skargę J. K. (dalej: Skarżący/Strona) na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 30 kwietnia 2018 r. (dalej: Organ) w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 roku i 2011 roku.
2. W uzasadnieniu wyroku Sąd pierwszej instancji, odnosząc się do zarzutów związanych z przedawnieniem zobowiązań podatkowych, stwierdził, iż w jego ocenie nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego objętego zaskarżoną decyzją. WSA podzielił pogląd organu, że w sprawie wystąpiła przesłanka z art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. Z 2019 r., poz.900 z późn.zm. dalej: O.p.), gdyż jak wynika z akt sprawy zawiadomienie z art. 70c O.p. zostało wysłane do Skarżącego 10 listopada 2015 r. i doręczone pełnoletniemu domownikowi 13 listopada 2015 r. Sąd wskazał, że wprawdzie z akt sprawy wynika, że 9 listopada 2015 r. (do akt sprawy dotyczącej 2010 r.) i 10 listopada 2015 r. (do akt sprawy dotyczącej 2011 r.) wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez Skarżącego adw. W. R. do reprezentowania go w toczących się postępowaniach kontrolnych, jednak w sprawie inny organ prowadził postępowanie kontrolne (i uzyskał informację o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie), inny natomiast (Naczelnik US K.) był właściwy do wysłania zawiadomienia z art. 70c O.p. Dzień, w którym skierowano do Skarżącego zawiadomienie w trybie art. 70c O.p. niemal pokrył się z wpływem do organu prowadzącego czynności kontrolne pełnomocnictwa. Organ realizujący obowiązek zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie dysponował więc informacją o ustanowieniu pełnomocnika.
3. Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę na fakt, że 2 listopada 2015 r. Skarżący zapoznał się z aktami sprawy, w których znajdowało się pismo Inspektora Kontroli Skarbowej z 29 października 2015 r. informujące Naczelnika Urzędu Skarbowego K. o wszczęciu 29 października 2015 r. postępowania karnego skarbowego dotyczącego podatnika. W ocenie Sądu pierwszej instancji, Skarżący zapoznając się 2 listopada 2015 r. (przed upływem terminu przedawnienia) z aktami sprawy, kiedy nie był jeszcze reprezentowany przez pełnomocnika, dowiedział się nie tylko o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe, ale również o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Doręczone 13 listopada 2015 r. zawiadomienie z 9 listopada 2015 r. jedynie potwierdziło wynikającą już z pisma z 29 października 2015 r. informację o zawieszeniu z tym właśnie dniem biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za okres od marca 2010 r. do grudnia 2011 r. W dalszej kolejności, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, WSA wskazał, że nie dopatrzył się naruszenia prawa procesowego ani materialnego w stopniu mogącym mieć wpływ na uwzględnienie skargi.
4. W skardze kasacyjnej Skarżący, zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając w oparciu o obie podstawy art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. dalej P.p.s.a.) naruszenie:
I. Prawa materialnego, tj.:
1) art. 145 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia ustawodawca powiązał wyłącznie z okolicznością wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, a nie ze sposobem, w jaki ono przebiega i jak zostanie zakończone, podczas gdy w świetle poglądów znajdujących wyraz w orzecznictwie dla skuteczności przerwania biegu terminu przedawnienia nie jest wystarczające jedynie wszczęcie przez organ postępowania bez dokonania żadnej czynności faktycznej;
2) art. 145 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w zw. z art. 70c O.p. przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że materialnoprawny skutek określony w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. został ziszczony, gdy tymczasem pełnomocnikowi Skarżącego nie zostało doręczone zawiadomienie, o którym mowa w art. 70c O.p., w sytuacji gdy dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c O.p. zawiadomienie należało doręczyć pełnomocnikowi, skoro Skarżący został skutecznie zawiadomiony o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w dniu 13 listopada 2015 r., a więc wówczas, gdy był reprezentowany przez pełnomocnika, a nie w dniu 2 listopada podczas przeglądania akt sprawy sądowej,
3) art. 145 pkt. 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 59 § 1 pkt 9 O.p. w zw. z art. 70 § 1 O.p. przez jego niezastosowanie i niestwierdzenie wygaśnięcia zobowiązania podatkowego w skutek jego przedawnienia;
II. Przepisów postępowania, tj.:
1) art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm. dalej jako K.p.a.) przez błędne uznanie, że zaskarżona decyzja wydana przez Organ nie została wydana z naruszeniem ww. przepisów regulujących prowadzenie postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdy tymczasem nie zostały podjęte wszystkie czynności zmierzające do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w szczególności czy Skarżący podczas przeglądania akt sprawy rzeczywiście zapoznał się z pismem Inspektora Kontroli Skarbowej z dnia 29 października 2015 r. informującym Naczelnika Urzędu Skarbowego K. o wszczęciu w dniu 29 października 2015 r. postępowania karnego skarbowego dotyczącego Skarżącego, jak również niezasadnie wywnioskował o dowiedzeniu się przez Skarżącego w dniu 2 listopada 2015 r. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia na podstawie samego faktu przeglądania akt sprawy przez skarżącego w tym dniu,
2) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez lakoniczne odniesienie się do kluczowej w okoliczności faktycznej w postaci zapoznania się przez Skarżącego z w.w. pismem Inspektora Kontroli Skarbowej z 29 października 2015 r., które to lakoniczne odniesienie się skutkuje uniemożliwieniem zdekodowania procesu rozumowania, jaki doprowadził WSA do uznania, że pełnomocnik Skarżącego nie musiał zostać zawiadomiony zgodnie z art. 70c O.p.
3) art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 120, 122 i art. 125 O.p. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu do kluczowej w sprawie kwestii wydania jednej decyzji przez Organ i rozstrzygnięcia sprawy na podstawie zeznań świadków odnoszących się tylko do jednego roku podatkowego (do roku 2011), gdy tymczasem powinny zostać wydane dwie odrębne decyzje administracyjne za dwa odrębnie oceniane przez organ I instancji lata podatkowe, skoro postępowania dowodowe odnośnie tylko dwóch lat nie były tożsame, powodujące uwzględnienie skargi, a organ powinien był przesłuchać świadków co do obu lat podatkowych, co skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi;
4) art. 151 P.p.s.a. przez oddalenie skargi wniesionej przez Skarżącego, podczas gdy istniały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 lit. a i lit. c P.p.s.a.
5. W świetle tak sformułowanych zarzutów Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenia zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych oraz rozpoznania sprawy na rozprawie.
6. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
7. Skarga kasacyjna, rozpoznana w granicach wyznaczonych przez art. 183 § 1 O.p., ma uzasadnione podstawy. Naczelny Sąd Administracyjny za uzasadnione uznał zarzuty skargi kasacyjnej, oparte na art. 174 pkt 1 P.p.s.a. (materialnoprawne) opisane w pkt 1-3 jej petitum. Dokonując analizy uzasadnienia zaskarżonego w sprawie orzeczenia należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji w sposób błędny zinterpretował oraz zastosował przepisy art. 70 § 6 pkt 1 O.p. w powiązaniu z art. 70c O.p.
8. Uzasadniając powyższe stanowisko wskazać należy, że istotnym warunkiem dla przyjęcia skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia jest wymóg skutecznego doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 70c O.p. Stosownie do postanowień art. 70c O.p., organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.
9. Aktualna treść wyżej wymienionego przepisu jest konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 17 lipca 2012 r. sygn. akt P 30/11. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma uchwała składu siedmiu sędziów NSA z 18 marca 2019 roku wydana w sprawie I FPS 3/18 (publ. ONSAiWSA2019/4/55), w której stwierdzono, że "1. Dla skuteczności zrealizowania obowiązku wynikającego z art. 70c ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa) zawiadomienie, o którym mowa w tym przepisie należy doręczyć pełnomocnikowi, który został ustanowiony w postępowaniu kontrolnym lub podatkowym, nawet jeżeli zawiadomienia tego dokonuje organ podatkowy, przed którym nie toczy się żadne postępowanie z udziałem pełnomocnika strony. 2. Uchybienie w realizacji powyższego obowiązku winno być traktowane jako brak ziszczenia się materialnoprawnego skutku przewidzianego w art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej."
10. W uzasadnieniu uchwały NSA stwierdził, że przepisy dotyczące doręczeń pełnią m.in. funkcje gwarancyjne dla strony postępowania, która po to ustanawia pełnomocnika, aby ten prowadził jej sprawę. Jest to wyraz staranności w prowadzeniu swych spraw. To pełnomocnik procesowy ma w sposób profesjonalny pilnować w toku postępowania interesów podatnika. Strona może nie mieć świadomości, a przede wszystkim wiedzy, w zakresie skutków prawnych otrzymanej informacji o tym, że z określonym co do daty dniem, na skutek przesłanki z art. 70 § 6 pkt 1 O.p., nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia jej zobowiązania podatkowego za wskazany okres rozliczeniowy. Stąd też wszelkie pisma kierowane przez organ podatkowy powinny być kierowane do pełnomocnika. Doręczenie wprawdzie jest czynnością materialno-techniczną, regulowaną przez przepisy procesowe, jednak wywołuje daleko idące skutki materialnoprawne. W przypadku bowiem doręczenia zawiadomienia o prawidłowej treści, które spełnia przesłanki formalne, co do rzeczywistego przebiegu zdarzeń, przed upływem terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, dochodzi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Zdaniem NSA, w żaden sposób nie można uchybienia w zakresie naruszenia art. 145 § 2 O.p. oceniać w charakterze wpływu na wynik sprawy. Brak prawidłowego doręczenia zawsze w sposób istotny rzutuje na rozstrzygnięcie. Przyjęcie zaś odmiennej tezy, że naruszenie tego przepisu w określonym stanie faktycznym może nie mieć wpływu na wynik sprawy, niweczyłoby funkcje gwarancyjne art. 145 § 2 O.p.
11. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego za 2010 r. i 2011 r., określonego zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p., albowiem organ podatkowy doręczył zawiadomienie w trybie art. 70c O.p. bezpośrednio Skarżącemu, a nie reprezentującemu go na ten moment pełnomocnikowi. W konsekwencji za błędne należy uznać odmienne stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie.
12. Z akt sprawy wynika, że 9 listopada 2015 r. (karta 210 tom II akt kontroli podatkowej za 2010 r.) jak i 10 listopada 2015 r. (karta 255 tom II akt kontroli podatkowej za 2011 r.) wpłynęły do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w K. pisma stanowiące "Zastrzeżenia i wyjaśnienia" do Protokołu z czynności badania ksiąg, do których dołączone zostały jednobrzmiące pełnomocnictwa dla adwokata W. R., obejmujące (każde z nich) umocowanie do reprezentowania Skarżącego, m.in. "we wszystkich sprawach związanych z prowadzonymi w stosunku do mnie przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. postępowaniami kontrolnymi o sygn. akt. [...] oraz [...], w tym złożenia w moim imieniu zastrzeżeń i wyjaśnień do protokołów kontroli i odwołań od decyzji, które zostaną ewentualnie wydane w tych postępowaniach. Pełnomocnictwo niniejsze obejmuje również umocowanie do występowania w moim imieniu przed organami odwoławczymi we wszystkich sprawach dotyczących ww. przedmiotów postępowań prowadzonych przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. (...)." Oznacza to, że już w dniu 9 listopada 2015 r. organy podatkowe zostały poinformowane o ustanowieniu pełnomocnika w obu postępowaniach.
13. Z uwagi na powyższe skoro z akt sprawy wynika, że zawiadomienie z 9 listopada 2015 r. (najprawdopodobniej nadane 10 listopada 2015 r. k. 98 akt adm) w trybie art. 70c O.p. zostało doręczone bezpośrednio Skarżącemu kiedy miał już wtedy ustanowionego pełnomocnika, to w świetle ww. uchwały NSA z 18 marca 2019 r. sygn. I FPS 3/18, zawiadomienie informujące o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia, skierowane i doręczone bezpośrednio Skarżącemu, z pominięciem jego pełnomocnika, nie spełniało wymogów prawa.
14. Tym samym nie miał racji Sąd pierwszej instancji uzasadniając działanie w sprawie okolicznością, że inny organ prowadził postępowanie kontrolne i uzyskał informację o ustanowieniu pełnomocnika w sprawie a inny był właściwy do wysłania zawiadomienia w trybie art. 70c O.p., co usprawiedliwiało organ realizujący obowiązek zawiadomienia podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, który nie dysponował informacją o ustanowieniu przez Skarżącego pełnomocnika. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w sytuacji jaka nastąpiła w niniejszej sprawie, rolą organu, jak tylko powziął informacje o ustanowieniu pełnomocnika na moment powiadamiania, było ponowienie czynności poprzez skuteczne zawiadomienie pełnomocnika w trybie art. 70 c O.p.
15. Oceny tej nie zdołała podważyć argumentacja Organu jak i Sądu pierwszej instancji, że Skarżący 2 listopada 2015 r. osobiście zapoznał się z zebranym materiałem dowodowym z przeprowadzonych czynności kontrolnych za lata 2010 r. i 2011 r., co miało świadczyć, że już wtedy pozyskał informację o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe oraz o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że takie powzięcie informacji o zawieszenia biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie odpowiada wymogom zawiadomienia określonym przez ustawodawcę w art. 70c O.p. w świetle postanowień powołanej uchwały I FPS 3/18. Stanowisko Sądu pierwszej instancji w tym zakresie nawiązuje do argumentacji, która zdezaktualizowała się wraz z wprowadzeniem do Ordynacji podatkowej art. 70c.
16. W odniesieniu do problematyki przedawnienia zobowiązania podatkowego w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że również ocena Sądu pierwszej instancji odnosząca się do problematyki instrumentalnego wszczęcia postępowania karnego skarbowego, tj.: "Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi, iż wszczęcie postępowania karnoskarbowego było czynnością pozorną, gdyż w jego toku nie podjęto żadnych czynności, Sąd stwierdza, że w art. 70 § 6 pkt 1 O.p. skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia ustawodawca powiązał wyłącznie z okolicznością wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, a nie ze sposobem, w jaki ono przebiega i jak zostanie ono zakończone. Brzmienie przepisu jest w tym zakresie jednoznaczne. Dlatego okoliczności związane z przebiegiem tego postępowania dla ziszczenia się określonego w ww. przepisie skutku nie mają znaczenia." - nie jest to prawidłowa w świetle uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21.
17. W kontekście powyższych uwag za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 145 pkt 1 lit. a P.p.s.a. w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 w zw. art. 70 c oraz art. 59 § 1 pkt 9, art. 70 § 1 O.p. W sytuacji, kiedy uzasadnienie przedmiotowego wyroku dotknięte jest wadą braku wyczerpującego rozpoznania sprawy powoduje, że zaskarżony wyrok został wydany z uchybieniem art. 141 § 4 P.p.s.a.
18. Na uwzględnienie nie zasługują natomiast sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, tj. art. 120, art. 122, art. 125 O.p. Zarzuty te w żaden sposób nie zostały w uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięte, co nie pozwalało zidentyfikować treści naruszenia i poddać ich kontroli. Również zarzucenie naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. nie było prawidłowe. Sąd pierwszej instancji ani Organ nie mogły naruszyć wskazanych przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, albowiem w sprawie przepisów tej ustawy nie stosowały.
19. Mając powyższe na uwadze oraz zasadność wszystkich wskazanych w skardze kasacyjnej zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. W ponownie prowadzonym postępowaniu, Sąd pierwszej instancji powinien, uwzględnić wytyczne i wykładnię prawa wynikające z niniejszego uzasadnienia. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.
20. O kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 209, art. 203 pkt 1 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 z póź. zm.). Koszty te wynoszą 6619 złotych, a składają się na nie: opłata kancelaryjna za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia orzeczenia wydanego przez Sąd pierwszej instancji (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (1119 zł) oraz wynagrodzenie dla pełnomocnika Skarżącego kasacyjnie za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej (5400 zł).
Sędzia NSA Sędzia NSA (spr.) Sędzia WSA (del.)
Marek Kołaczek Izabela Najda-Ossowska Adam Nita

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI