I FSK 629/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego od wyroku WSA w Gliwicach, który uchylił decyzję organu podatkowego dotyczącą podatku VAT za 2016 r. Spór dotyczył stawki VAT dla usług kompleksowego utrzymania dróg ekspresowych, świadczonych przez S. Sp. z o.o. na podstawie umowy z 2012 r. Organ podatkowy uznał, że usługi te stanowiły świadczenie złożone, podlegające stawce 23%, podczas gdy spółka zastosowała stawkę 8%, opierając się na ówczesnych interpretacjach Ministra Finansów i warunkach przetargu. Sąd pierwszej instancji uwzględnił skargę spółki, opierając się na naruszeniu zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) i uzasadnionych oczekiwaniach podatnika. NSA oddalił skargę kasacyjną organu, uznając, że organy państwowe, poprzez swoją wcześniejszą, utrwaloną praktykę i interpretacje, wprowadziły podatnika w błąd co do prawidłowej stawki VAT. Sąd podkreślił, że państwo powinno ponosić odpowiedzialność za błędy swoich organów, a przerzucanie skutków wadliwej wykładni prawa na podatnika działającego w dobrej wierze naruszałoby zasadę sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy (art. 45 Konstytucji RP) oraz zasadę zaufania do państwa. NSA wskazał, że zmiana linii interpretacyjnej nastąpiła dopiero od 2014 r., a podatnik nie mógł przewidzieć tej zmiany przy zawieraniu wieloletniego kontraktu. Sąd uznał, że zasada zaufania nie ogranicza się do podatników, którzy uzyskali indywidualną interpretację, ale obejmuje również tych, którzy stosowali się do powszechnie znanej praktyki organów podatkowych. W konsekwencji, NSA oddalił skargę kasacyjną organu i zasądził od niego na rzecz spółki zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania zasady zaufania do organów podatkowych w przypadku zmiany wykładni prawa, zwłaszcza w kontekście długoterminowych umów i przetargów.
Dotyczy sytuacji, gdy podatnik działał w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną praktykę organów podatkowych, a zmiana wykładni nastąpiła po zawarciu kontraktu.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik, który stosował się do utrwalonej wykładni prawa prezentowanej przez organy podatkowe i warunków przetargu, może być obciążony skutkami zmiany tej wykładni w późniejszym czasie, zwłaszcza gdy dotyczy to długoterminowego kontraktu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik ma prawo oczekiwać ochrony prawnej wynikającej z zasady zaufania do organów państwowych i uzasadnionych oczekiwań, gdy działał w dobrej wierze w oparciu o znaną mu praktykę organów podatkowych, nawet jeśli ta praktyka uległa zmianie.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że państwo powinno ponosić odpowiedzialność za błędy swoich organów, które wprowadziły podatnika w błąd co do stosowania prawa. Przerzucanie skutków wadliwej wykładni prawa na podatnika działającego w dobrej wierze naruszałoby zasadę sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i zasadę zaufania do państwa. Zasada zaufania chroni podatników, którzy opierali się na utrwalonej praktyce organów podatkowych, nawet jeśli nie uzyskali indywidualnej interpretacji.
Czy naruszenie zasady zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej) może stanowić podstawę do uchylenia decyzji organu podatkowego i umorzenia postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, naruszenie zasady zaufania, gdy organy państwowe przyczyniły się do utrwalenia błędnego przekonania podatnika co do prawidłowości stosowania prawa, może uzasadniać uchylenie decyzji i umorzenie postępowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że organy podatkowe, poprzez swoją wcześniejszą praktykę i interpretacje, utwierdziły spółkę w przekonaniu o prawidłowości zastosowania stawki VAT 8%. Zmiana tej linii interpretacyjnej i obciążenie spółki skutkami tej zmiany po latach naruszało zasadę zaufania i sprawiedliwości. W takich okolicznościach uchylenie decyzji i umorzenie postępowania było uzasadnione.
Czy błędne określenie stawki VAT w ofercie przetargowej, zgodne z ówczesną praktyką organów podatkowych, stanowi bezwzględną przyczynę odrzucenia oferty?
Odpowiedź sądu
Tak, określenie nieprawidłowej stawki VAT stanowi błąd w obliczeniu ceny i jest bezwzględną przyczyną odrzucenia oferty zgodnie z Prawem zamówień publicznych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy Prawa zamówień publicznych oraz uchwałę SN III CZP 52/11, wskazując, że błąd w obliczeniu ceny wynikający z zastosowania nieprawidłowej stawki VAT jest podstawą do odrzucenia oferty. W tej sprawie jednak, błąd ten wynikał z błędnej wykładni prawa przez organy państwowe, co uzasadniało zastosowanie zasady zaufania.
Przepisy (17)
Główne
O.p. art. 121 § § 1
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 41 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 146a § pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 41 § ust. 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. § załącznik nr 3, poz. 174 i 175
Ustawa o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 19a § ust. 1 i 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
O.p. art. 120
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 14m
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 133 § § 1
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § § 4
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § § 3
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.u.s.a. art. 1 § § 1 i § 2
Prawo o ustroju sądów administracyjnych
P.z.p. art. 89 § ust. 1 pkt 6
Ustawa - Prawo zamówień publicznych
P.z.p. art. 87 § ust. 2 pkt 3
Ustawa - Prawo zamówień publicznych
P.p.s.a. art. 184
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § pkt 2
Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podatnik działał w zaufaniu do utrwalonej wykładni prawa prezentowanej przez organy podatkowe i warunków przetargu. • Zmiana wykładni prawa przez organy podatkowe po zawarciu długoterminowego kontraktu narusza zasadę zaufania i sprawiedliwości. • Państwo powinno ponosić odpowiedzialność za błędy swoich organów, które wprowadziły podatnika w błąd.
Odrzucone argumenty
Zasada legalizmu (art. 120 O.p.) ma pierwszeństwo przed zasadą zaufania (art. 121 § 1 O.p.). • Zasada zaufania dotyczy tylko podatników, którzy uzyskali indywidualną interpretację podatkową. • Naruszenie zasady zaufania nie może prowadzić do stosowania prawa sprzecznego z jego treścią. • Błędne określenie stawki VAT w ofercie przetargowej jest bezwzględną przyczyną odrzucenia oferty.
Godne uwagi sformułowania
Państwo musi brać odpowiedzialność za działanie swoich organów i nie powinno na obywateli i podmioty gospodarcze przerzucać skutków finansowych dokonywanej w majestacie prawa wykładni prawa podatkowego. • Godziłoby zatem w zasadę zaufania do państwa i sprawiedliwego rozstrzygnięcia przerzucenie na podatnika konsekwencji prawnych (finansowych) wadliwej [...] wykładni i praktyki stosowania prawa podatkowego przez wyspecjalizowane podmioty reprezentujące Skarb Państwa. • Zasada zaufania podmiotów gospodarczych do znanej im jednolitej wykładni przez wyspecjalizowane organy podatkowe prawa podatkowego [...] stanowiło dla podatników [...] gwarancję prawidłowości prognozowania swoich działań.
Skład orzekający
Izabela Najda-Ossowska
przewodniczący
Janusz Zubrzycki
sprawozdawca
Dominik Mączyński
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania zasady zaufania do organów podatkowych w przypadku zmiany wykładni prawa, zwłaszcza w kontekście długoterminowych umów i przetargów."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy podatnik działał w dobrej wierze w oparciu o utrwaloną praktykę organów podatkowych, a zmiana wykładni nastąpiła po zawarciu kontraktu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest zaufanie do organów państwa i jak państwo powinno ponosić odpowiedzialność za swoje błędy, co ma znaczenie nie tylko dla prawników, ale i dla szerszej publiczności.
“Czy państwo może oszukać podatnika? NSA: Nie, jeśli podatnik działał w zaufaniu do organów!”
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.