I FSK 623/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej F. [...] S.A. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. w przedmiocie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania w podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. oraz podatku do zapłaty wraz z odsetkami i zabezpieczenia tych należności. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję Dyrektora IAS. Kluczowym zarzutem, który zadecydował o uwzględnieniu skargi kasacyjnej, było naruszenie art. 170 P.p.s.a. przez niezastosowanie się przez Sąd pierwszej instancji do wiążącego wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2021 r. (sygn. akt I FSK 1639/20). W tamtym wyroku NSA stwierdził, że nie można zaakceptować sytuacji, w której wadliwy materiał dowodowy nie pozwala na wydanie decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego, ale jednocześnie pozwala na ustalenie przybliżonej kwoty tego zobowiązania na potrzeby zabezpieczenia. NSA w obecnym wyroku podkreślił, że istotne wątpliwości co do wielkości zobowiązania podatkowego, potwierdzone wcześniejszymi orzeczeniami sądów, uniemożliwiały uprawdopodobnienie wysokości przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego. Sąd kasacyjny wskazał, że zarówno wcześniejsze orzeczenia NSA dotyczące spółki V. (kontrahenta skarżącej), jak i późniejsze wyroki WSA w Bydgoszczy i NSA w sprawie tej spółki, potwierdzały brak spójnego uzasadnienia organów podatkowych co do kwalifikacji transakcji i rzekomego nadużycia prawa. Wobec tego, NSA uznał, że Sąd pierwszej instancji błędnie zignorował wiążące stanowisko NSA z 2021 r., co skutkowało uchyleniem jego wyroku i decyzji organu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWiążąca moc orzeczeń NSA i obowiązek ich stosowania przez sądy niższej instancji oraz organy administracji. Znaczenie wcześniejszych orzeczeń dla oceny możliwości zabezpieczenia zobowiązania podatkowego. Kryteria uprawdopodobnienia wysokości zobowiązania podatkowego na potrzeby zabezpieczenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ opiera zabezpieczenie na danych, które były kwestionowane w innych postępowaniach, a NSA wydał już wiążące orzeczenie w podobnej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ podatkowy może dokonać zabezpieczenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego, opierając się na danych, które w innym postępowaniu zostały uznane za niewystarczające lub wadliwe?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy nie może dokonać zabezpieczenia, jeśli istnieją istotne wątpliwości co do wielkości zobowiązania podatkowego, które zostały potwierdzone orzeczeniami sądów, ponieważ nie można wówczas uprawdopodobnić wysokości przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w sposób przewidziany prawem.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że Sąd pierwszej instancji nie zastosował się do wiążącego wyroku NSA z 2021 r., który wskazywał, że jeśli istnieją istotne wątpliwości co do wielkości zobowiązania podatkowego (np. uchylenie decyzji wymiarowej), to organ nie uprawdopodobnił wysokości przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego. Podkreślono, że te same dane nie mogą być jednocześnie uznane za niewystarczające do określenia zobowiązania i wystarczające do jego zabezpieczenia.
Czy wyrok NSA dotyczący innej strony postępowania (kontrahenta) w sprawie oceny rzetelności faktur i kwalifikacji transakcji ma znaczenie dla sprawy o zabezpieczenie zobowiązania podatkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok dotyczący kontrahenta, który negatywnie zweryfikował ustalenia organów co do rzetelności faktur i charakteru transakcji, ma istotne znaczenie dla sprawy o zabezpieczenie, ponieważ podważa podstawy, na których opierają się organy przy określaniu przybliżonej kwoty zobowiązania.
Uzasadnienie
NSA wskazał, że negatywny wynik kontroli sądowej decyzji wymiarowej wydanej wobec kontrahenta skarżącej (spółki V.) potwierdzał występowanie istotnych wątpliwości co do rzetelności faktur i charakteru transakcji, co z kolei wpływało na możliwość uprawdopodobnienia wysokości zobowiązania podatkowego skarżącej. Ignorowanie tych ustaleń przez Sąd pierwszej instancji było sprzeczne z wcześniejszym stanowiskiem NSA.
Czy sąd administracyjny pierwszej instancji jest związany wcześniejszym prawomocnym orzeczeniem NSA w tej samej, szeroko rozumianej sprawie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z art. 170 P.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale również inne sądy i organy państwowe. Sądy rozpoznające inny spór między tymi samymi stronami muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto w prawomocnym, wcześniejszym wyroku.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że zasada mocy wiążącej prawomocnego orzeczenia oznacza, że organy i sądy nie mogą formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wcześniejszymi wyrokami i muszą podporządkować się im w pełnym zakresie. W tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wiążącego stanowiska NSA z 2021 r., co stanowiło podstawę do uchylenia jego wyroku.
Przepisy (12)
Główne
P.p.s.a. art. 170
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia sądu.
Pomocnicze
P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
P.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej.
P.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie skargi przez NSA po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia, gdy istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.
O.p. art. 33 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Przesłanki wydania decyzji o zabezpieczeniu.
O.p. art. 33 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Określenie przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego w decyzji o zabezpieczeniu na podstawie posiadanych danych co do wysokości podstawy opodatkowania.
O.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
O.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
O.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
u.p.t.u. art. 108 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Obowiązek zapłaty podatku od towarów i usług wykazanego na fakturze.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa o podatku od towarów i usług
Brak prawa do odliczenia podatku VAT w przypadku faktur dokumentujących czynności nierzeczywiste.
u.p.t.u. art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. c
Ustawa o podatku od towarów i usług
Brak prawa do odliczenia podatku VAT w przypadku przeprowadzenia transakcji w warunkach nadużycia prawa.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd pierwszej instancji art. 170 P.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wiążącego wyroku NSA z dnia 8 czerwca 2021 r. (sygn. akt I FSK 1639/20). • Istnienie istotnych wątpliwości co do wielkości zobowiązania podatkowego, które nie pozwalały na uprawdopodobnienie jego wysokości na potrzeby zabezpieczenia. • Znaczenie wyroków sądowych dotyczących kontrahenta skarżącej (spółki V.), które podważały rzetelność faktur i kwalifikację transakcji.
Godne uwagi sformułowania
nie można zaakceptować sytuacji, w której – w ocenie organu – istotnie wadliwy materiał dowodowy sprawy nie pozwala na wydanie decyzji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego wobec Skarżącej, ale jednocześnie pozwala na poczynienie ustaleń w zakresie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego na potrzeby dokonania zabezpieczenia wykonania tego zobowiązania • jeżeli są istotne wątpliwości – znajdujące wyraz w uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego – dotyczące wielkości zobowiązania podatkowego, to nie sposób uznać, że organ uprawdopodobnił wysokość przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego • działając w zaufaniu do organu podatkowego na mocy art. 121 § 1 O.p., te same dane nie mogą zostać uznane za adekwatne w zakresie określenia przybliżonej kwoty zobowiązania podatkowego, która ma podlegać zabezpieczeniu na majątku podatnika • orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący sprawozdawca
Marek Kołaczek
członek
Sylwester Marciniak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wiążąca moc orzeczeń NSA i obowiązek ich stosowania przez sądy niższej instancji oraz organy administracji. Znaczenie wcześniejszych orzeczeń dla oceny możliwości zabezpieczenia zobowiązania podatkowego. Kryteria uprawdopodobnienia wysokości zobowiązania podatkowego na potrzeby zabezpieczenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ opiera zabezpieczenie na danych, które były kwestionowane w innych postępowaniach, a NSA wydał już wiążące orzeczenie w podobnej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie zasady związania prawomocnymi orzeczeniami sądów i jak konsekwencje mogą mieć próby obejścia wcześniejszych rozstrzygnięć. Jest to przykład walki podatnika z organem administracji, gdzie sąd kasacyjny staje po stronie podatnika, podkreślając zasady praworządności.
“NSA: Organy nie mogą ignorować wcześniejszych wyroków w sprawach zabezpieczenia podatku!”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.