I FSK 621/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA orzekł, że wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa, które stanowiło istotę działalności podatnika, mogą stanowić koszty ogólne i uprawniać do odliczenia podatku naliczonego VAT, jeśli podatnik kontynuuje działalność opodatkowaną.
Sprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych w związku ze zbyciem przedsiębiorstwa. Organ podatkowy kwestionował to prawo, twierdząc, że zbycie przedsiębiorstwa jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu, a wydatki z tym związane nie mogą stanowić podstawy do odliczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że wydatki te mogą być kosztami ogólnymi działalności opodatkowanej. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając stanowisko WSA.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu określającą Spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług. Spór dotyczył prawa do odliczenia podatku naliczonego od faktur związanych ze zbyciem przedsiębiorstwa. Organ odwoławczy argumentował, że zbycie przedsiębiorstwa jest czynnością niepodlegającą opodatkowaniu (art. 6 pkt 1 ustawy o VAT), a wydatki z tym związane nie mogą stanowić podstawy do obniżenia podatku należnego, gdyż brak jest bezpośredniego związku z czynnością opodatkowaną. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że wydatki te mogą stanowić koszty ogólne działalności gospodarczej opodatkowanej VAT, jeśli podatnik taką działalność prowadzi i kontynuuje ją po zbyciu. NSA, analizując orzecznictwo TSUE (m.in. sprawy C-26/12 PPG Holdings BV, C-408/98 Abbey National, C-465/03 Kretztechnik AG), potwierdził, że wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa mogą być zaliczone do kosztów ogólnych działalności opodatkowanej, nawet jeśli sama transakcja zbycia jest wyłączona z opodatkowania, pod warunkiem, że podatnik prowadzi i kontynuuje działalność opodatkowaną. Sąd kasacyjny oddalił skargę kasacyjną organu, podzielając stanowisko WSA.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (1)
Odpowiedź sądu
Tak, wydatki poniesione w związku ze zbyciem przedsiębiorstwa mogą stanowić koszty ogólne działalności gospodarczej opodatkowanej VAT i uprawniać do odliczenia podatku naliczonego, jeśli podatnik prowadzi i kontynuuje działalność opodatkowaną.
Uzasadnienie
NSA, opierając się na orzecznictwie TSUE, stwierdził, że prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje nie tylko w przypadku bezpośredniego związku z czynnością opodatkowaną, ale także gdy wydatki stanowią koszty ogólne działalności gospodarczej podatnika, przyczyniając się do generowania obrotu opodatkowanego. Zbycie przedsiębiorstwa, choć samo w sobie nie podlega opodatkowaniu, może być dokonane w ramach działalności opodatkowanej, a związane z nim wydatki mogą być traktowane jako koszty ogólne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (8)
Główne
ustawa o VAT art. 86 § ust. 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna.
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 86 § ust. 2 pkt 1 lit. a i b
Ustawa o podatku od towarów i usług
Kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikającego z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług lub dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi.
ustawa o VAT art. 6 § pkt 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
ustawa o VAT art. 15
Ustawa o podatku od towarów i usług
Definicja podatnika.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. a
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.
p.p.s.a. art. 145 § § 3
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania przez WSA.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa stanowią koszty ogólne działalności gospodarczej opodatkowanej VAT, jeśli podatnik prowadzi i kontynuuje taką działalność. Prawo do odliczenia VAT naliczonego może wynikać z pośredniego związku między wydatkami a czynnością opodatkowaną, gdy wydatki te przyczyniają się do ogólnego funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Odrzucone argumenty
Zbycie przedsiębiorstwa jest czynnością wyłączoną z opodatkowania VAT, a wydatki z tym związane nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego z uwagi na brak bezpośredniego związku z czynnością opodatkowaną.
Godne uwagi sformułowania
Prawo do odliczenia powinno być realizowane natychmiast po powstaniu podatku naliczonego, decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia będzie miał zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi. Związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. Aby można było mówić o pośrednim związku, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług a powstaniem obrotu poprzez ich wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości. W orzecznictwie zarówno Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( dalej TSUE), jak i sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że związek ten może być pośredni, a dany zakup może wiązać się z wykonaniem czynności niepodlegających opodatkowaniu. Wydatki kreujące podatek naliczony związane ze zbyciem przedsiębiorstwa są wydatkami stanowiącymi koszty ogólne całokształtu działalności gospodarczej opodatkowanej VAT w sytuacji, gdy podatnik taką działalność prowadzi.
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków związanych ze zbyciem przedsiębiorstwa, nawet jeśli sama transakcja zbycia jest wyłączona z opodatkowania, pod warunkiem kontynuowania działalności opodatkowanej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy sytuacji, gdy podatnik prowadzi i kontynuuje działalność opodatkowaną VAT po zbyciu przedsiębiorstwa. Kluczowe jest wykazanie, że wydatki te stanowią koszty ogólne działalności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia w VAT – prawa do odliczenia przy zbyciu przedsiębiorstwa, co jest częstym problemem w praktyce. Orzeczenie NSA opiera się na bogatym orzecznictwie TSUE, co czyni je wartościowym dla prawników i doradców podatkowych.
“Zbywasz firmę? Sprawdź, czy możesz odliczyć VAT od związanych z tym wydatków!”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 621/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-28 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita Małgorzata Niezgódka - Medek Roman Wiatrowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane III SA/Wa 658/21 - Wyrok WSA w Warszawie z 2021-11-24 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1221 art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a i b, art. 6 pkt 1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Dz.U. 2019 poz 2325 art. 145 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia WSA del. Adam Nita, Protokolant Łukasz Biernacki, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 658/21 w sprawie ze skargi U. sp. z k. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 30 grudnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2017 r. i 2018 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz U. sp. z k. z siedzibą w W. kwotę 8 100,00 (słownie: osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 658/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z 17 maja 2019 r., umorzył postępowanie administracyjne i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz U. sp. k. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Spółka) kwotę 13869 zł (słownie: trzynaście tysięcy osiemset sześćdziesiąt dziewięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 2.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku ustalił, że decyzją z 17 maja 2019 r. Naczelnik Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: organ pierwszej instancji) określił Spółce zobowiązanie w podatku od towarów i usług za grudzień 2017 r. w miejsce zadeklarowanej nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za ten okres, nadwyżkę podatku naliczonego nad należnym za okresy od stycznia do lipca 2018 r. w wysokościach innych niż zadeklarowane oraz dodatkowe zobowiązanie podatkowe za okresy od grudnia 2017 r. do lipca 2018 r. Decyzją z 30 grudnia 2020 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ odwoławczy, organ drugiej instancji) utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że w związku ze zbyciem przedsiębiorstwa Spółka po stronie zakupowej wykazywała podatek naliczony z faktur dokumentujących usługi finansowe, obsługi sekretariatu, prace wykończeniowe, pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości, kosztów personalnych, koncernowych, doradztwa prawnego, administracyjno-logistyczne. Organ drugiej instancji zgodził się z organem pierwszej instancji, że faktury związane ze zbyciem przedsiębiorstwa nie mogły stanowić podstawy obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, gdyż zbycie to stanowiło czynność niepodlegającą opodatkowaniu stosowanie do art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm., dalej: ustawa o VAT). Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że zbyte przedsiębiorstwo stanowiło istotę działalności Spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołał przepisy, które jego zdaniem znajdują zastosowanie w sprawie i wskazał, że prawo odliczenia podatku naliczonego uwarunkowane jest istnieniem – co do zasady – bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy podatkiem naliczonym a czynnością opodatkowaną. Następnie sąd pierwszej instancji, odwołując się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz sądów administracyjnych, stwierdził, że wydatki kreujące podatek naliczony związane ze zbyciem przedsiębiorstwa są wydatkami stanowiącymi koszty ogólne całokształtu działalności gospodarczej opodatkowanej VAT, pod warunkiem, że taką działalność podatnik prowadzi i że w konsekwencji podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego od wydatków poniesionych w związku ze zbyciem przedsiębiorstwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że Spółka do dnia zbycia przedsiębiorstwa prowadziła działalność opodatkowaną VAT a po zbyciu przedsiębiorstwa kontynuuje działalność opodatkowaną, przy czym ograniczoną do świadczenia usług wykończeniowych na lokalach obecnego najemcy oraz że zbycie przedsiębiorstwa stanowiło jeden z etapów opodatkowanej działalności Skarżącej z tytułu najmu powierzchni biurowych i użytkowych i z tego względu wydatki związane z tym etapem działalności opodatkowanej mogły wygenerować podatek do odliczenia. 3. Skarga kasacyjna. 3.1. W skardze kasacyjnej organ odwoławczy, na podstawie art. 173 w związku z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości i wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie o jego uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto organ odwoławczy zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił: a) naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a i b oraz art. 6 pkt 1 ustawy o VAT przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu przez sąd, że wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa, które związane są z wyłączeniem świadczenia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług stanowią koszty ogólne i mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy warunkiem do odliczenia podatku naliczonego na gruncie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy wydatkami a konkretną transakcją opodatkowaną, a nie czynnością zwolnioną z opodatkowania; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a i b oraz art. 6 pkt 1 ustawy o VAT przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu przez sąd, że wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa, które związane są z wyłączeniem świadczenia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy zbyte przedsiębiorstwo stanowiło istotę działalności Spółki, a jednocześnie jej działalność ograniczona została do działań związanych z wypełnianiem postanowień umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, tj. czynności, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług; b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a i b, art. 87 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 6 pkt 1 ustawy o VAT poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli decyzji i w konsekwencji niezasadne ich uchylenie oraz umorzenie postępowania na skutek błędnego uznania przez sąd, że zbycie przedsiębiorstwa stanowiło jeden z etapów opodatkowanej działalności Spółki z tytułu najmu powierzchni biurowych i użytkowych i z tego właśnie względu wydatki związane z tym konkretnie etapem działalności opodatkowanej mogły wygenerować podatek do odliczenia jako koszty ogólne przedsiębiorcy, pomimo że wydatki te były związane z wyłączeniem świadczenia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług i nie mogły stanowić podstawy do odliczenia podatku. 3.2. Skarżąca nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Pismem z 6 kwietnia 2022 r. złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W piśmie z 3 czerwca 2025 r. Spółka przedstawiła dodatkowe stanowisko w sprawie oraz wniosła o: oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.), stwierdził, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa jest jedną z dwóch – rozpoznawanych równolegle przez Naczelny Sąd Administracyjny, w tym samym składzie orzekającym, 13 czerwca 2025 r. – spraw, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., połączyć do łącznego rozpoznania z zachowaniem odrębnego wyrokowania. Zarówno w niniejszej sprawie, jak i w drugiej (sygn. akt I FSK 584/23) skargi kasacyjne wniósł organ odwoławczy od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanych wobec Skarżącej. W obydwu sprawach zarówno okoliczności faktyczne, stan prawny, jak i zarzuty oraz uzasadnienia skarg kasacyjnych są, co do zasady, identyczne. Z uwagi na powyższe, uzasadnienia zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć sądu kasacyjnego o bezzasadności skarg kasacyjnych w każdej z tych spraw jest zasadniczo tożsame. 4.2. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrywany środek odwoławczy został oparty zarówno na podstawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – lit. b) skargi kasacyjnej, jak i naruszenia prawa materialnego – lit. a) skargi kasacyjnej. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych. Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego uchybienia na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2347/21). Z uwagi na to, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, w niniejszej sprawie mają charakter zależny – są w istocie związane z zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego – będą one rozpoznane w dalszej kolejności, tj. po rozpoznaniu zarzutu naruszenia prawa materialnego. Biorąc pod uwagę powyższe, zasadniczo spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości pozbawienia Skarżącej prawa do odliczenia z faktur, które zostały zakwalifikowane przez organy podatkowe jako dokumentujące wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa. 4.3. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Jednocześnie, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Ponadto, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT: "W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124", a w myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikającego z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu: a) nabycia towarów i usług, b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi. 4.4. Organ w skardze kasacyjnej – dokonując analizy art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, z którego wynika prawo do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego – podniósł, że: "Należy pamiętać, że przysługuje ono tylko w przypadku, gdy nabywane towary i usługi mają związek z czynnościami opodatkowanymi" oraz uznał, że: "na gruncie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT za warunek, którego spełnienie umożliwia skorzystanie z tego prawa należy uznać istnienie bezpośredniego związku pomiędzy zakupami (wydatkami), a konkretną transakcją opodatkowaną". Ponadto stwierdził, że: "Bezsporne jest, że przepisy nie definiują samego charakteru związku pomiędzy zakupami i sprzedażą opodatkowaną pozwalającego na skorzystanie z odliczenia, choć z całą pewnością związek taki musi być niewątpliwy i bezsporny". Z wnioskami dokonanymi przez organ odwoławczy nie sposób się zgodzić. W istocie bezsporne jest, że ani krajowy, ani unijny ustawodawca nie precyzuje, w jaki sposób oraz w jakim zakresie towary i usługi muszą być wykorzystane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby umożliwiło to podatnikowi dokonanie odliczenia podatku naliczonego. Natomiast nieuprawnione jest twierdzenie organu, że związek ten "musi być niewątpliwy i bezsporny", jak twierdzi organ odwoławczy. Biorąc pod uwagę, że prawo do odliczenia powinno być realizowane natychmiast po powstaniu podatku naliczonego, decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia będzie miał zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi. Przy czym związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. Aby można było mówić o pośrednim związku, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług a powstaniem obrotu poprzez ich wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości. Zakup towarów i usług musi zatem przyczyniać się do generowania przez podmiot obrotu. Podkreślenia wymaga słuszne stanowisko sądu pierwszej instancji zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, iż: "W orzecznictwie zarówno Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ( dalej TSUE), jak i sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że związek ten może być pośredni, a dany zakup może wiązać się z wykonaniem czynności niepodlegających opodatkowaniu". 4.5. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku przywołał wiele orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i sądów administracyjnych, z których jednoznacznie wynika, że wydatki kreujące podatek naliczony związane ze zbyciem przedsiębiorstwa są wydatkami stanowiącymi koszty ogólne całokształtu działalności gospodarczej opodatkowanej VAT w sytuacji, gdy podatnik taką działalność prowadzi. W konsekwencji, na co wskazał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje od wydatków poniesionych w związku ze zbyciem przedsiębiorstwa. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny przywoła twierdzenia kilku z wielu dostępnych orzeczeń TSUE w przedmiotowym zakresie. W sprawie C-26/12 PPG Holdings BV wprost wskazano, że: "Prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przy nabyciu towarów lub usług zakłada zatem, iż wydatki poczynione celem ich uzyskania stanowiły element cenotwórczy transakcji obciążonych podatkiem należnym, rodzących prawo do jego odliczenia. Prawo do odliczenia zostaje jednak również przyznane podatnikowi nawet w przypadku braku bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenie podatku a jedną lub większą liczbą transakcji objętych podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia, gdy koszty omawianych usług należą do jego kosztów ogólnych i jako takie stanowią elementy cenotwórcze dostarczanych towarów lub świadczonych usług. Koszty te zachowują bowiem bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika" (pkt. 22). W sprawie C-408/98 Abbey National, która dotyczyła sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, która – zgodnie z brytyjskimi przepisami o VAT – nie podlegała opodatkowaniu, TSUE stwierdził, że wydatki poniesione przez podatnika na obsługę transakcji sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa stanowią koszty ogólne działalności podatnika, która podlega opodatkowaniu VAT. W konsekwencji podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku związanego z przedmiotową transakcją. Trybunał Sprawiedliwości w przedmiotowej sprawie uznał, że pomimo, iż usługi nabywane przez zbywcę w celu zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części nie pozostają w bezpośrednim związku z jedną bądź kilkoma transakcjami opodatkowanymi VAT, to koszty tych usług wchodzą w skład kosztów ogólnych podatnika i jako takie stanowią elementy kosztowe wytworów jego działalności. Co więcej, nawet w przypadku zbycia całości aktywów, gdy podatnik nie dokonuje już transakcji po wykorzystaniu tych usług, ich koszt należy traktować jako część działalności gospodarczej przedsiębiorstwa jako całości przed zbyciem. W sprawie C-465/03 Kretztechnik AG Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że: "Uwzględniając fakt, iż w sprawie przed sądem krajowym, po pierwsze, emisja akcji jest czynnością, która nie należy do zakresu przedmiotowego szóstej dyrektywy, a po drugie, czynność ta została dokonana przez Kretztechnik celem podniesienia kapitału z korzyścią dla jej ogólnie pojętej działalności gospodarczej, należy uznać, iż poniesione koszty świadczeń uzyskanych przez tę spółkę w ramach owej czynności stanowią część kosztów ogólnych, a w konsekwencji stanowią element cenotwórczy jej towarów. Świadczenia takie pozostają w istocie w bezpośrednim i ścisłym związku z działalnością gospodarczą podatnika (zob. ww. wyroki: w sprawie BLP Group, pkt 25; w sprawie Midland Bank, pkt 31; w sprawie Abbey National, pkt 35 oraz 36, jak również w sprawie Cibo Participations, pkt 33)" (pkt 36). Analizując orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, należy stwierdzić, że tzw. koszty ogólne działalności, mające charakter cenotwórczy, należy uznać za mające związek z działalnością opodatkowaną (tak także m.in. wyrok TSUE z 8 czerwca 2000 r. w sprawie C-98/98 Midland Bank, wyrok TSUE z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 Kretztechnik, wyrok TSUE z 29 października 2009 r. w sprawie C-29/08 Skatteverket). 4.6. W niniejszej sprawie Skarżąca do dnia zbycia przedsiębiorstwa prowadziła działalność opodatkowaną VAT (usługi odpłatnego najmu lokali użytkowych, powierzchni biurowych oraz miejsc postojowych). Po dokonaniu zbycia przedsiębiorstwa kontynuuje działalność opodatkowaną, ograniczoną do świadczenia usług wykończeniowych na lokalach obecnego najemcy. Nie jest sporne, że zasadnicza część działalności Spółki – po zbyciu przedsiębiorstwa – dokonywana była w związku z realizacją umowy wyłączonej z opodatkowania. Natomiast organ odwoławczy pomija fakt prowadzenia przez Skarżącą działalności gospodarczej, w której to działalności były wykorzystywane aktywa zbytego przedsiębiorstwa. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: "Czynność zbycia przedsiębiorstwa, choć sama z opodatkowania wyłączona, została dokonana w ramach działalności opodatkowanej". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając przywołane powyżej orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, usługi nabywane w związku ze sprzedażą przedsiębiorstwa należy zaliczyć do ogólnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej podatnika, w sytuacji, gdy zbyte przedsiębiorstwo będzie dalej służyło do wykonywania czynności opodatkowanych. Organ odwoławczy w skardze kasacyjnej wskazał, że: "Wbrew twierdzeniom Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, wydatki poniesione przez Skarżącą nie należą do kosztów ogólnych działalności Skarżącej, związanych z jej funkcjonowaniem". Po pierwsze należy zauważyć, że organ drugiej instancji nie uzasadnił ww. stanowiska. Po drugie zaś, w świetle przywołanych powyżej okoliczności – prowadzenia przez Spółkę opodatkowanej VAT działalności gospodarczej, a po zbyciu przedsiębiorstwa dalsze wykonywanie czynności opodatkowanej w oparciu o zbyty majątek – nie sposób uznać, że wydatki poniesione przez Skarżącą nie stanowią kosztów ogólnych działalności Spółki. Ponadto, w przedmiotowej sprawie, w ramach dokonywanego zbycia, Spółka była zobowiązana do zapewnienia, że nabywca przedsiębiorstwa będzie świadczył usługi opodatkowane podatkiem VAT. Prawo do odliczenia przysługuje nie tylko wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy zakupem towarów lub usług a czynnością opodatkowaną, ale także w sytuacji, gdy istnieje związek pośredni. Zaś w szczególności związek pośredni występuje, gdy dokonane wydatki można zakwalifikować jako związane z ogólną opodatkowaną działalnością gospodarczą podatnika. W konsekwencji, Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem sądu pierwszej instancji, że: "Kluczowych w tej sprawie wad zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej upatrywać trzeba w błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, tj. przyjęciu, że wydatki poniesione w związku ze zbyciem przedsiębiorstwa nie stanowią kosztów ogólnych przedsiębiorcy, zaś gdy jego działalność jest opodatkowana VAT, to te koszty ogólne nie generują podatku do odliczenia". 4.7. W świetle powyższego zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu o naruszeniu przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z art. 145 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji postąpił prawidłowo, uwzględniając zarzut naruszenia prawa materialnego, a w konsekwencji uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz umarzając postępowanie administracyjne. 4.8. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. 4.9. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Adam Nita Roman Wiatrowski Małgorzata Niezgódka-Medek
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI