I FSK 619/24

Naczelny Sąd Administracyjny2024-08-09
NSApodatkoweWysokansa
VATzwrot podatkuprzedłużenie terminuskarga kasacyjnaorgany podatkoweNSAmodel biznesowytransakcje międzynarodoweMaltaunikanie opodatkowania

NSA uchylił wyrok WSA i decyzje organów podatkowych dotyczące przedłużenia terminu zwrotu VAT, uznając brak wystarczających podstaw do dalszego wstrzymywania zwrotu przez organy.

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki B. sp. z o.o. I sp. k. od wyroku WSA, który oddalił jej skargę na postanowienie Dyrektora IAS przedłużające termin zwrotu nadwyżki VAT. Organy podatkowe wielokrotnie przedłużały termin zwrotu, powołując się na wątpliwości dotyczące modelu biznesowego spółki, transakcji z zagranicznym kontrahentem z Malty oraz powiązań z krajowym podmiotem. NSA uznał, że argumentacja organów była niespójna i brakowało konkretnych przesłanek do dalszego przedłużania terminu zwrotu, co doprowadziło do uchylenia zaskarżonych orzeczeń.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki B. sp. z o.o. I sp. k. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie o przedłużeniu terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad 2020 r. Spółka kwestionowała zasadność wielokrotnych przedłużeń terminu zwrotu, wskazując na brak konkretnych dowodów potwierdzających wątpliwości organów podatkowych co do rzetelności transakcji. Organy podatkowe argumentowały, że profil działalności spółki, w tym transakcje z podmiotem z Malty i krajowym Bx. Sp. z o.o. Sp. k., budziły wątpliwości co do unikania opodatkowania i prawidłowości rozliczeń. WSA uznał te wątpliwości za wystarczające do przedłużenia terminu zwrotu. NSA, analizując skargę kasacyjną, stwierdził, że argumentacja organów była niespójna i powtarzalna, a brak było rzeczywistych przesłanek do dalszego wstrzymywania zwrotu VAT. Sąd zwrócił uwagę na sprzeczność między zarzutami unikania opodatkowania a zarzutami dotyczącymi błędnego ustalenia miejsca świadczenia usług. Ponadto, uchylenie decyzji zabezpieczającej przez WSA podważyło spójność stanowiska organów. W konsekwencji, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz postanowienia organów obu instancji, uznając brak podstaw do dalszego przedłużania terminu zwrotu i zasądzając zwrot kosztów postępowania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli wątpliwości są niespójne, powtarzalne i brak jest konkretnych dowodów potwierdzających niezasadność zwrotu, a organy nie podejmują rzeczywistych czynności weryfikacyjnych.

Uzasadnienie

NSA uznał, że organy podatkowe nie wykazały przekonująco, jakie konkretne okoliczności uzasadniają dalsze przedłużanie terminu zwrotu VAT, zwłaszcza w sytuacji, gdy argumentacja była niespójna i brak było postępów w weryfikacji przez kilka lat. Długotrwałe wstrzymywanie zwrotu na podstawie ogólnych wątpliwości jest niedopuszczalne.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (12)

Główne

u.p.t.u. art. 87 § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Przepis ten reguluje możliwość przedłużenia terminu zwrotu VAT w uzasadnionych przypadkach. NSA uznał, że organy nie wykazały wystarczających podstaw do przedłużenia terminu w tej sprawie.

O.p. art. 274b § § 1

Ordynacja podatkowa

Przepis ten dotyczy czynności sprawdzających i możliwości ich przedłużenia. NSA uznał, że przedłużenie terminu zwrotu VAT na podstawie tych przepisów było niezasadne.

P.p.s.a. art. 174

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do wniesienia skargi kasacyjnej.

P.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1) lit. a) i c)

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia prawa materialnego lub istotnych uchybień procesowych.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Możliwość uchylenia zaskarżonego wyroku i orzeczenia co do istoty sprawy.

Pomocnicze

Dyrektywa VAT art. 273

Dyrektywa Rady 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej

Przywołana w kontekście możliwości podejmowania przez państwa członkowskie środków niezbędnych do zapewnienia prawidłowego poboru VAT i zapobiegania oszustwom.

u.p.t.u. art. 28b § ust. 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy miejsca świadczenia usług. Spór dotyczył tego, czy usługi świadczone przez spółkę dla kontrahenta z Malty powinny być opodatkowane w Polsce.

u.p.t.u. art. 28b § ust. 2

Ustawa o podatku od towarów i usług

Dotyczy miejsca świadczenia usług w przypadku stałego miejsca prowadzenia działalności kontrahenta. Organy podatkowe sugerowały, że kontrahent z Malty miał stałe miejsce prowadzenia działalności w Polsce.

P.p.s.a. art. 153

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada związania sądu wykładnią prawa wyrażoną w orzeczeniu NSA.

P.p.s.a. art. 200

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do orzekania o kosztach postępowania.

P.p.s.a. art. 203 § pkt 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

P.p.s.a. art. 205 § § 2 i 4

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niespójność i powtarzalność argumentacji organów podatkowych uzasadniającej przedłużenie terminu zwrotu VAT. Brak konkretnych dowodów i postępów w weryfikacji przez organy podatkowe przez długi okres. Sprzeczność między zarzutami unikania opodatkowania a zarzutami dotyczącymi błędnego ustalenia miejsca świadczenia usług. Niewłaściwa ocena prawna przez WSA, który nie zbadał merytorycznie zasadności wątpliwości organów.

Odrzucone argumenty

Argument WSA, że wątpliwości organów podatkowych były wystarczające do przedłużenia terminu zwrotu VAT bez głębszej analizy.

Godne uwagi sformułowania

organy podatkowe w dalszym ciągu nie są w stanie określić, jakie konkretne okoliczności na danym etapie postępowania (...) przemawiają za potrzebą dalszego przedłużania dokonania zwrotu podatku. postanowienia wydane w obu instancjach nie wyjaśniają przekonywująco wątpliwości, jakie u organów podatkowych legły u podstaw stanowiska o konieczności dalszego weryfikowania zasadności zwrotu. Stanowisko, że zasadność zwrotu budzi wątpliwości jednocześnie dlatego, że organy podatkowe przypuszczają, że Spółka unikała opodatkowania (...) i dlatego, że przypuszczają, że błędnie (...) rozpoznała miejsce opodatkowania swoich usług, jest niespójne.

Skład orzekający

Roman Wiatrowski

przewodniczący

Izabela Najda-Ossowska

sprawozdawca

Bartosz Wojciechowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Uzasadnienie dla podatników w sprawach dotyczących przedłużania terminu zwrotu VAT, gdy organy podatkowe opierają się na ogólnych wątpliwościach i braku postępów w weryfikacji."

Ograniczenia: Każda sprawa jest indywidualna, a ocena zasadności przedłużenia terminu zwrotu zależy od konkretnych okoliczności faktycznych i dowodowych.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest, aby organy podatkowe miały konkretne podstawy do przedłużania zwrotu VAT i nie mogły tego robić w nieskończoność na podstawie ogólnych wątpliwości. Jest to istotne dla płynności finansowej przedsiębiorców.

NSA: Organy podatkowe nie mogą wstrzymywać zwrotu VAT w nieskończoność na podstawie mglistych wątpliwości.

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 619/24 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2024-08-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-04-10
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Bartosz Wojciechowski
Izabela Najda-Ossowska /sprawozdawca/
Roman Wiatrowski /przewodniczący/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od spadków i darowizn
Sygn. powiązane
III SA/Wa 1439/23 - Wyrok WSA w Warszawie z 2023-10-27
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Uchylono zaskarżony wyrok oraz decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 931
art. 87 ust. 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r o podatku od towarów i usług (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska (spr.), Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 9 sierpnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. sp. z o.o. I sp. k. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt III SA/Wa 1439/23 w sprawie ze skargi B. sp. z o.o. I sp. k. w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia terminu dokonania zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad 2020 r. 1) uchyla zaskarżony wyrok w całości, 2) uchyla zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2023 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 30 stycznia 2023 r., nr [...], 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz B. sp. z o.o. I sp. k. w W. kwotę 1294 (jeden tysiąc dwieście dziewięćdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania za obie instancje.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 27 października 2023 r., sygn. akt III SA/Wa 1439/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA/Sąd pierwszej instancji), oddalił skargę B. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością I sp.k. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca/Spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: Organ z 17 kwietnia 2023 r. w przedmiocie przedłużenie terminu zwrotu nadwyżki podatku od towarów i usług za listopad 2020 r.
2. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku wskazał, że 23 grudnia 2020 r. do Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego Warszawa-Śródmieście (dalej: NUS) wpłynęła złożona przez Spółkę deklaracja VAT-7 za listopad 2020 r. z wykazaną kwotą nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do zwrotu w terminie 60 dni czyli do 22 lutego 2021 r. w wysokości 300.000 zł. NUS kilkukrotnie przedłużał termin zwrotu ww. nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, ostatnim chronologicznie postanowieniem z 30 stycznia 2023 r. przedłużył termin zwrotu do 31 sierpnia 2023 r. podnosząc, że ustalił, iż prowadzona przez Spółkę działalność w zakresie usług outsourcingowych budzi wątpliwości z uwagi na świadczenie usług niematerialnych na rzecz podmiotu zagranicznego (B. Ltd.), którego siedziba znajduje się w państwie o korzystnym systemie podatkowym (Malta). Podkreślił, że głównym kontrahentem w zakresie nabyć jest Bx. Sp. z o.o. Sp. k.
3. Powyższe rozstrzygnięcie zostało utrzymane postanowieniem Organu z 17 kwietnia 2023 r. W uzasadnieniu Organ wskazał, że profil działalności Spółki, dobór kontrahentów, struktura zawieranych transakcji – uwzględnione razem nasuwają wątpliwości, co do rzetelności przedmiotowych transakcji, w wyniku których powstała nadwyżka podatku naliczonego nad należnym wykazana w deklaracji podatkowej VAT-7 za listopad 2020 r. Organ podkreślił, że wątpliwości w tym zakresie są o tyle uzasadnione, że w schemacie transakcji zawieranych przez Spółkę wyraźnie wyróżnić można jeden dominujący podmiot krajowy, będący dostawcą usług dla Spółki (Bx. Sp. z o. o. Sp. k., od którego Spółka nabywa ok. 74% usług), natomiast aż 55% całej sprzedaży Spółki realizowana jest na rzecz maltańskiego kontrahenta. Zatem od przeszło połowy sprzedawanych przez Spółkę usług VAT nie jest płacony w Polsce. Zaprezentowany model biznesowy pozwala łatwo wygenerować znaczne kwoty nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, co może rodzić podejrzenie, że transakcje realizowanego według takiego modelu są zawierane wyłącznie w celu uzyskania zwrotu podatku, co wymaga skrupulatnej i szczegółowej analizy zasadności jego ewentualnego zwrotu.
4. Sąd pierwszej instancji oddalając skargę podkreślił, że w postanowieniu o przedłużeniu terminu zwrotu organ podatkowy decyduje wyłącznie o konieczności dalszego badania zasadności zwrotu, chodzi o wykazanie, że istnieją dowody przemawiające za niezasadnością zwrotu. W tym kontekście stwierdził, że okoliczności podane przez Organ przemawiały za prawidłowością przedłużenia terminu zwrotu VAT za listopad 2020 r. Sąd pierwszej instancji wskazał, że wątpliwości organu na płaszczyźnie materialnoprawnej koncentrują się na treści art. 28b ust. 2 ustawy o VAT zgodnie z którym miejscem świadczenia przedmiotowych usług jest miejsce stałego prowadzenia działalności kontrahenta. W toku kontroli stwierdzono natomiast, że usługi Spółki dla B. Ltd. świadczone były dla stałego miejsca prowadzenia działalności B. Ltd. zlokalizowanego w Polsce. W konsekwencji zasadnicza wątpliwość Organu dotyczyła tego, czy transakcje Spółki z B. Ltd. powinny podlegać opodatkowaniu stawką podstawową 23% VAT.
5. Sąd pierwszej instancji wskazał, że obawy organu podatkowego budzi na tej płaszczyźnie, że Skarżąca sprzedawała analogiczne usługi outsourcingu innym podmiotom na terenie kraju, które sprzedawały takie same usługi również maltańskiemu kontrahentowi B.. Ponadto podmioty te świadczyły również sobie nawzajem takie same usługi jak te będące przedmiotem sprzedaży do B.. Stąd wątpliwości co do faktycznego wykonania tych usług. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, Organ miał podstawy do przedłużenia terminu zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za listopad 2020 r. W sytuacji bowiem braku dowodów, które mogłyby potwierdzić lub zaprzeczyć prawidłowościom rozliczenia dokonanego przez Skarżącą, zasadnie uznano, że konieczna była dalsza weryfikacja zwrotu.
6. W skardze kasacyjnej Skarżąca, zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając w oparciu o obie podstawy z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm. dalej: P.p.s.a.) naruszenie:
I. Przepisów prawa materialnego, tj.:
art. 87 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054, z późn. zm. dalej: ustawa o VAT) oraz art. 274b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r., poz. 1325 ze zm. dalej: O.p.) jak również art. 273 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z 28 listopada 2008 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (dalej: Dyrektywa VAT przez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie, że:
- sam fakt wydania decyzji zabezpieczających czy ustaleń kontroli przez inny organ KAS stanowi uzasadniona wątpliwość, a Sąd "nie może wypowiadać się co do trafności dotychczasowych ustaleń kontrolnych oraz zasadności lub niezasadności zwrotu podatku. Z tego względu Sąd nie dokonuje merytorycznej oceny wstępnych ustaleń kontroli celno-skarbowej prowadzonej wobec Spółki." ale "należało dotychczasowe ustalenia kontroli celno-skarbowej przywołać bo stanowią istotny argument organu uzasadniający przedłużenie terminu zwrotu podatku’’,
- wątpliwości nie wymagają zgromadzenia żadnych dowodów, wystarczające jest ich sprawozdawcze opisanie podczas gdy wątpliwości organów muszą być konkretne, opierać się na w zebranym materiale dowodowym, muszą być należycie uzasadnione by uprawdopodobnić, tak faktograficznie, jak i merytorycznie, niezasadność zwrotu - zaś WSA nie dokonał oceny dowodów przeprowadzonych w postępowaniu weryfikacyjnym. Sad pierwszej instancji uchylił się od jakiejkolwiek kontroli oraz oceny działań organów podatkowych oraz formułowanych przez nie dowolnych twierdzeń, które odnoszą się wyłącznie do ogólnego podważania modelu prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę, co jest działaniem błędnym, konkludując, że "Wystarczające jest, aby organ kierunkowo opisał swoje wątpliwości co do zasadności zwrotu podatku oraz przekonująco je uargumentował wykazując potrzebę dalszej weryfikacji zasadności zwrotu podatku. Organ z tego zadania w skarżonym postanowieniu się wywiązał." Skarżąca powołała orzeczenia sądów administracyjnych, w których zakwestionowano taką praktykę. Tym samym, wbrew orzecznictwu NSA oraz WSA w Warszawie, Sąd uznał, że każda opisana w postanowieniu Organu wątpliwość uzasadnia przedłużenie terminu zwrotu VAT, a wystarczającą okolicznością dla przedłużenia terminu zwrotu VAT są prowadzone czynności sprawdzające, postępowania podatkowe czy kontrole celno-skarbowe oraz wszelkie, nawet sprzeczne z materiałem dowodowym oraz orzecznictwem TSUE wątpliwości organu podatkowego, Sąd zaś nie może oceniać "jakości" zasadności tych wątpliwości – "wystarczające jest aby organ kierunkowo je opisał".
- przez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż zasadność zwrotu wymaga dodatkowego zweryfikowania, mimo że organ podatkowy przez czynności realizowane już niemal 3 lata przeczy prezentowanemu przez siebie stanowisku i samodzielnie nie podejmuje rzeczywistych czynności weryfikacji podnoszonych wątpliwości i nie podejmuje żadnych czynności w celu uprawdopodobnienia "niezasadności zwrotu" za listopad 2020 roku, co organ podatkowy ma obowiązek uprawdopodobnić.
- przez jego błędną wykładnię i nieprawidłowe uznanie w wyniku przekopiowania przez WSA, jako własnych, twierdzeń organów podatkowych że "usługi przez Spółkę dla B. Ltd. świadczone były dla stałego miejsca prowadzenia działalności B. Ltd. zlokalizowanego w Polsce. Ustalono, że w tym zakresie B. Ltd. posiadał stale i ciągłe zaplecze techniczne i personalne zdolne do odbioru przedmiotowych usług. W konsekwencji powyższego, zasadnicza wątpliwość organu dotyczy tego, czy transakcje Spółki z B. Ltd. powinny podlegać opodatkowaniu stawką podstawową 23% podatku od towarów i usług.", a zatem "Wątpliwości organu na płaszczyźnie materialnoprawnej koncentrują się na treści art, 28b ust. 2 u.p.t.u., zgodnie z którym miejscem świadczenia przedmiotowych usług jest miejsce stałego prowadzenia działalności kontrahenta.", przy czym "Z uwagi na schemat działania Spółki, tj. m.in. świadczenie usług niematerialnych niepodlegających opodatkowaniu podatkiem VAT na terytorium kraju przy jednoczesnym dokonywaniu odliczeń podatku naliczonego z tytułu transakcji opodatkowanych 23% podatkiem VAT, czego wynikiem jest występowanie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym, organy podatkowe słusznie uważają, że są zobligowane do kompleksowego wyjaśnienia okoliczności związanych z ustaleniem rzeczywistej roli podmiotów uczestniczących w łańcuchu dostaw, a także charakteru zawartych transakcji." podczas gdy sporne usługi zostały rzeczywiście wykonane i opodatkowane na Malcie (co jest niesporne), Stanowisko WSA w sposób rażąco sprzeczny z prawem dyskryminuje model biznesowy Spółki z powodu transgranicznego charakteru transakcji, a zastosowanie podstawowej reguły (art. 28b ust. 1 ustawy o VAT) nie stanowi żadnego "schematu działania", ale wynika z obowiązujących przepisów prawa i orzecznictwa TSUE
II. Przepisów postępowania, tj.:
a) art. 153 P.p.s.a. poprzez zignorowanie oceny prawnej i wytycznych wyrażonych w wyrokach sądów administracyjnych wydanych w analogicznych sprawach, m.in. w wyroku WSA w Warszawie z dnia 7 września 2023 r. (III SA/Wa 1053/23) oraz wyroku NSA z dnia 1 czerwca 2023 r. (I FSK 230/23) - i błędne uznanie, że same podstawy faktyczne opisane w decyzjach zabezpieczających wydanych i ustaleniach kontroli dokonanych przez inny organ KAS stanowią wystarczające "podejrzenie, że transakcje realizowane według takiego modelu są zawierane wyłącznie w celu uzyskania zwrotu podatku"™, a więc są uzasadnionymi wątpliwościami w rozumieniu art. 87 ust. 2 ustawy o VAT,
b) art. 145 § 1 pkt 1) lit. a) i c) w zw. z art. 151 P.p.s.a. przez nierzetelne zweryfikowanie prawidłowości piątego już przedłużenia terminu zwrotu VAT wskutek pominięcia istotnych okoliczności faktycznych sprawy, oraz przywołanie w uzasadnieniu wyroku jedynie twierdzeń Organu bez odniesienia się do zarzutów i wyjaśnień Spółki, pominięcie całokształtu okoliczności sprawy, orzecznictwa TSUE i treści istotnego w analogicznych sprawach Spółki wyroku NSA z 5 października 2022 r. sygn. akt. I FSK 930/22;
c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. art. 151 i art. 141 § 4, art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 P.p.s.a., w zw. z art. 274b § 1 O.p. oraz art. 87 ust 2 ustawy o VAT, jak również w związku z art. 121 § 1, art. 124 oraz z art. 191 O.p., poprzez oddalenie skargi:
- wskutek bezzasadnego uznania, że pomimo braku uprawdopodobnienia, że zagraniczny kontrahent Spółki posiadał w Polsce stałe miejsce prowadzenia działalności dla usług świadczonych przez Spółkę w listopadzie 2020 r., skarga złożona w sprawie nie powinna zostać uwzględniona;
- wskutek pominięcia istotnych okoliczności faktycznych sprawy, w tym braku wykazywania przez organy podatkowe jakiejkolwiek aktywności w wyjaśnieniu zasadności zwrotu podatku VAT;
- wskutek niedokonania jakiejkolwiek oceny (wadliwych) twierdzeń Organu i rażąco błędnego uznania, że świadczone przez Spółkę usługi zostały tylko rzekomo opodatkowane VAT na Malcie, podczas gdy okolicznością bezsporną jest, że usługi te zostały tam opodatkowane i rozliczone przez maltańskiego podatnika, zostały one zatem już raz opodatkowane podatkiem VAT;
- pomimo braku wykazania w postanowieniu konkretnych, uzasadnionych wątpliwości przemawiających za uznaniem transakcji Spółki za obarczone ryzykiem oraz okoliczności podlegających weryfikacji, wraz z planem realizacji weryfikacji uzasadniającej przedłużenie
d) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak odniesienia się w uzasadnieniu wyroku do argumentów Spółki przedstawionych w skardze do WSA. co nie pozwala poznać rzeczywistych motywów rozstrzygnięcia oraz jego podstawy prawnej, co uniemożliwia instancyjną kontrolę Wyroku.
7. Dodatkowo w piśmie z 7 sierpnia 2024 r. Skarżąca, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, rozwinęła uzasadnienie zarzutów kasacyjnych podsumowując również orzeczenia, które w jej sprawie wydane zostały przez sądy administracyjne.
8. Przy tak sformułowanych zarzutach kasacyjnych Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 P.p.s.a. ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych.
9. Nie wniesiono odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
10. Skarga kasacyjna, rozpoznana w granicach zakreślonych art. 183 § 1 P.p.s.a., ma uzasadnione podstawy zarówno w zakresie zarzutów procesowych, jak i materialnoprawnych.
11. Spór w sprawie sprowadza się do oceny, czy okoliczności wskazane przez organy podatkowe w postanowieniach organów obu instancji, zaaprobowane przez Sąd pierwszej instancji, uzasadniały kolejne przedłużenie terminu zwrotu podatku od towarów i usług za listopad 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, co wynika z treści skargi kasacyjnej oraz pisma Spółki z 7 sierpnia 2024 r., jednak jest to również okoliczność znana Sądowi z urzędu, że organy podatkowe wydały dotąd szereg analogicznych, jak w rozpoznawanej sprawie, rozstrzygnięć w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu podatku wobec Skarżącej za ten, jak i za inne okresy rozliczeniowe, które to przedłużenia co do zasady uzasadniane były w podobny sposób.
12. Powoływano się na profil i model biznesowy działalności Spółki, dokonywanie nabyć głównie od Bx. sp. z o.o. sp. k. oraz dominującą sprzedaż do B. LTD – podatnika z siedzibą na Malcie. Wskazywano na toczące się procedury weryfikacyjne badające zasadność zwrotu podatku za poszczególne miesiące, w tym kontrolę celno-skarbową.
12. Rozstrzygnięcia o takiej argumentacji były już wielokrotnie przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego i o ile początkowo sądy dostrzegały potrzebę udzielenia organom podatkowym odpowiedniego czasu dla zweryfikowania zwrotu z uwzględnieniem powołanych wyżej, nietypowych okoliczności transakcji, to w późniejszym okresie powtarzalność argumentacji, brak przejawów zamiaru wykorzystania zgromadzonych w postępowaniu trwającym od 2018 roku dowodów do wydania decyzji, które wyeliminowałyby z obrotu deklaracje Spółki, kładąc kres wydawaniu kolejnych postanowień w przedmiocie przedłużenia terminu zwrotu, zaczęto oceniać jako brak rzeczywistych przesłanek do podważania rozliczeń Spółki.
13. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie, mając świadomość, że każde postanowienie Organu podlega odrębnej ocenie pod kątem jego prawidłowości i zasadności, wyraża krytyczną ocenę zaskarżonego rozstrzygnięcia w sprawie, w której - pomimo długotrwałego weryfikowania zasadności zwrotu podatku na rzecz Spółki począwszy od października 2018 r., za różne okresy rozliczeniowe przy analogicznych transakcjach gospodarczych - organy podatkowe w dalszym ciągu nie są w stanie określić, jakie konkretne okoliczności na danym etapie postępowania (rozumianym jako wydanie kolejnego postanowienia o przedłużeniu terminu zwrotu) przemawiają za potrzebą dalszego przedłużania dokonania zwrotu podatku.
14. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego postanowienia wydane w obu instancjach nie wyjaśniają przekonywująco wątpliwości, jakie u organów podatkowych legły u podstaw stanowiska o konieczności dalszego weryfikowania zasadności zwrotu. Różnorodność wskazywanych przyczyn odbiera argumentacji organów podatkowych przymiot spójnego obrazu wieloletniego postępowania ukierunkowanego na wykazanie określonych nieprawidłowości. W tym kontekście Organ wskazuje bowiem jednocześnie na podejrzenie unikania opodatkowania przez Skarżącą, która dopuszczając się nadużycia prawa, przyjęła model działalności, którego integralną częścią jest rozpoznawanie podatku naliczonego bez podatku należnego, zgodnie z art. 28b ust. 1 ustawy o VAT z uwagi na świadczenie usług dla podmiotu z siedzibą na Malcie. Jednocześnie podnosi, że wydana została wobec Spółki decyzja zabezpieczająca 29 września 2023 r., z której wynika, że usługi Skarżącej były świadczone na rzecz stałego miejsca prowadzenia działalności B.Ltd zlokalizowanego w Polsce i w konsekwencji stosuje się do nich art. 28 ust. 2 ustawy o VAT i opodatkowanie stawką VAT 23%. Pojawia się także motyw wątpliwości co do powiązania wydatków ponoszonych przez Skarżącą z przychodami z tytułu sprzedaży usług outsourcingowych.
15. Niesporna pozostaje okoliczność, że powołana decyzja o zabezpieczeniu z 29 września 2023 r została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Wa 2644/23, w którym również zakwestionowano spójność argumentacji będącej podstawą wykazania przesłanek zabezpieczenia; szczególnie, że koncepcja co do miejsca świadczenia spornych usług pojawiła się po ponad dwuletnim okresie analizowania materiału dowodowego w ramach kontroli celno-skarbowej prowadzonej w kierunku nadużycia prawa.
16. Stanowisko, że zasadność zwrotu budzi wątpliwości jednocześnie dlatego, że organy podatkowe przypuszczają, że Spółka unikała opodatkowania (nadużycie prawa) i dlatego, że przypuszczają, że błędnie (niezgodnie z prawem) rozpoznała miejsce opodatkowania swoich usług, jest niespójne. Ustalenie, że usługi Skarżącej były świadczone faktycznie w Polsce (ich miejscem opodatkowania była Polska), czyni ustalenia co do unikania opodatkowania bezprzedmiotowymi. Jednocześnie brak jednoznacznej identyfikacji charakteru wątpliwości w przedmiocie zasadności zwrotu sprawia, że Organ w istocie nie wykazał powodu, dla którego podzielił stanowisko NUS, iż zasadność zwrotu wymaga dodatkowej weryfikacji - brakuje bowiem kierunku dalszych czynności organów podatkowych. Akceptacja uzasadnienia wydanych w sprawie postanowień dawałaby organom podatkowym możliwość wstrzymania zwrotu VAT już na podstawie ogólnie zarysowanych wątpliwości o różnym charakterze, doprowadzając do wieloletniego zwlekania z dokonywaniem zwrotu podatku.
17. Ocenę o niekonsekwentnej postawie organów podatkowych w sprawie dokonywania wnioskowanych przez Spółkę zwrotów potwierdza niesporna okoliczność, że – mimo braku zmian w sposobie prowadzenia działalności gospodarczej przez Skarżącą względem weryfikowanych okresów – NUS dokonywał zwrotów, zgodnie ze składanymi deklaracjami za późniejsze okresy, od sierpnia 2021 roku do lipca 2022 roku.
18. W tym kontekście Naczelny Sąd Administracyjny uznał za uzasadnione zarzuty kasacyjne naruszenia w zaskarżonym postanowieniu, które utrzymywało w mocy postanowienie NUS, art. 87 ust. 1 i 2 ustawy o VAT w zw. z art. 274b § 1 O.p. oraz art. 203 Dyrektywy VAT i art. 28b ust 1 i 2 ustawy o VAT przez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów w powiązaniu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz c oraz art. 121 § 1, art. 124 i art. 191 O.p. naruszonych w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.
19. Za niezasadny natomiast Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 141 § 4 P.p.s.a. Wskazany przepis określa warunki formalne, jakie spełniać musi uzasadnienie wyroku sądowego i nie jest właściwą podstawą prawną do kwestionowania merytorycznej poprawności stanowiska sądu. W tym znaczeniu stwierdzić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku, jakkolwiek merytorycznie nietrafne, spełnia wszystkie ustawowe przesłanki przewidziane w powołanym przepisie.
20. Mając na uwadze przedstawioną wyżej argumentację, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w sprawie zachodzą warunki do zastosowania art. 188 P.p.s.a. i w powiązaniu z art.145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. uchylił w całości zaskarżony wyrok oraz uchylił postanowienia organów obu instancji w uznaniu, że w świetle prezentowanego przez organy podatkowe uzasadnienia (we wszystkich postępowaniach za inne okresy rozliczeniowe) w zakresie zasadności przedłużenia terminu zwrotu VAT dla dalszej weryfikacji rozliczeń Spółki – nie ma przesłanek dla możliwości konwalidacji postanowienia NUS.
21. O kosztach postępowania za obie instancje orzeczono na podstawie art. 200, art. 203 pkt 1 w zw. z art. 209 oraz art. 205 § 2 i 4 P.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wpis od skargi do Sądu pierwszej instancji (100 zł), opłata za odpis wyroku Sądu pierwszej instancji wraz z uzasadnieniem (100 zł), wpis od skargi kasacyjnej (100 zł), opłata skarbowa za pełnomocnictwo (2x17 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika Spółki (2x480 zł) ustalone na podstawie § 2 ust. 2 pkt 1 w zw. z § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1687).
Sędzia NSA (spr.) Sędzia NSA Sędzia NSA
I. Najda-Ossowska R. Wiatrowski B. Wojciechowski

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI