I FSK 618/06
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną spółki w sprawie VAT, uznając transakcję zakupu linii produkcyjnej za pozorną i mającą na celu wyłudzenie podatku.
Spółka A kwestionowała decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT za czerwiec i lipiec 2000 r., w szczególności odliczenie podatku naliczonego z faktury dokumentującej zakup linii produkcyjnej. Organy podatkowe i WSA uznały transakcję za pozorną, sprzeczną z zasadami współżycia społecznego i mającą na celu wyłudzenie VAT. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów Kodeksu cywilnego i Ordynacji podatkowej. NSA oddalił skargę, potwierdzając, że transakcja była pozorna i miała na celu nieuprawnioną korzyść podatkową, co uzasadnia odmowę prawa do odliczenia VAT.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki A od wyroku WSA w Bydgoszczy, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy. Spór koncentrował się wokół prawa spółki do obniżenia podatku należnego o podatek naliczony wynikający z faktury VAT dokumentującej zakup linii produkcyjnej. Organy podatkowe uznały, że faktura ta dokumentowała czynność pozorną, sprzeczną z zasadami współżycia społecznego i mającą na celu wyłudzenie podatku od towarów i usług, co skutkowało odmową prawa do odliczenia VAT. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, choć nie podzielił w pełni argumentacji organów co do zasad współżycia społecznego, uznał umowę za pozorną, ponieważ strony nie miały zamiaru przenieść własności, a jedynie upozorować transakcję dla korzyści podatkowych. Spółka A wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, w tym błędną wykładnię art. 83 Kodeksu cywilnego i § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia o VAT. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, stwierdzając, że istotne okoliczności faktyczne zostały prawidłowo ustalone. Sąd podkreślił, że transakcja była pozorna, miała na celu nieuprawnioną korzyść podatkową i stanowiła nadużycie prawa, co uzasadniało zastosowanie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów, eliminującego możliwość skorzystania z prawa do odliczenia VAT.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, faktura taka nie stanowi podstawy do obniżenia podatku należnego ani zwrotu podatku naliczonego, jeśli potwierdza czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że transakcja zakupu linii produkcyjnej była pozorna, miała na celu wyłącznie uzyskanie nieuprawnionej korzyści podatkowej i stanowiła nadużycie prawa. W takich przypadkach zastosowanie znajduje § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów, który wyłącza możliwość odliczenia VAT.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (6)
Główne
rozporządzenie o VAT art. 50 § 4 pkt 5 lit. c
Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 22 grudnia 1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
W przypadku gdy wystawiono faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie art. 58 i 83 Kodeksu Cywilnego, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego jest nieważna.
k.c. art. 83 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru.
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 204 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
u.p.t.u. art. 19 § ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcja zakupu linii produkcyjnej była pozorna i miała na celu uzyskanie nieuprawnionej korzyści podatkowej. Pozorna transakcja, nawet jeśli nie jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, nie może stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego. Działanie spółki stanowiło nadużycie prawa podatkowego.
Odrzucone argumenty
Umowa sprzedaży linii produkcyjnej nie była pozorna, a jedynie miała na celu dalszą odsprzedaż urządzenia. Sąd i organy podatkowe błędnie zinterpretowały przepisy Kodeksu cywilnego, odwołując się do subiektywnych intencji zamiast obiektywnych okoliczności. Brak było podstaw do uznania umowy za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. Sprzedawca nie miał świadomości pozorności umowy. Fakt istnienia "łańcuszka" podmiotów gospodarczych nie przesądza o pozorności transakcji.
Godne uwagi sformułowania
cena jest jednym z istotnych elementów przedmiotowych umowy sprzedaży, tak więc pozorność czynności, w świetle art. 83 § 1 k.c., może wyrażać się również w nierealnej cenie przyjętej w danej transakcji dla pozoru, nie w celu dokonywania rzeczywistego obrotu gospodarczego pomiędzy podmiotami zawierającymi transakcje w ramach "łańcuszka", a jedynie w celu uzyskania korzyści podatkowych. wykorzystanie zasady neutralności podatku od towarów i usług w celu uzyskania korzyści podatkowych niemających związku z normalnymi działaniami gospodarczymi stanowi nadużycie prawa. podjęto ją wyłącznie dla osiągnięcia nieuprawnionej korzyści podatkowej. działanie skarżącej kwalifikuje się do przypadków nadużycia prawa podatkowego.
Skład orzekający
Krzysztof Stanik
przewodniczący-sprawozdawca
Marek Kołaczek
członek
Barbara Kołodziejczak - Osetek
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że transakcje pozorne, mające na celu wyłącznie uzyskanie korzyści podatkowych, nie uprawniają do odliczenia VAT, nawet jeśli nie są wprost sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Podkreślenie znaczenia analizy faktycznych okoliczności transakcji i ryzyka nadużycia prawa podatkowego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wielokrotnego obrotu tym samym dobrem w krótkim czasie w celu uzyskania korzyści podatkowych. Interpretacja przepisów Kodeksu cywilnego i rozporządzenia o VAT może być różnie stosowana w innych kontekstach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy walczą z agresywną optymalizacją podatkową i wyłudzaniem VAT poprzez analizę pozornych transakcji. Jest to przykład zastosowania przepisów cywilnych (pozorność, zasady współżycia społecznego) w kontekście podatkowym.
“Pozorna transakcja VAT: Jak sądy demaskują wyłudzenia i chronią budżet państwa?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 618/06 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2007-05-31 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2006-06-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Barbara Kołodziejczak - Osetek Krzysztof Stanik /przewodniczący sprawozdawca/ Marek Kołaczek Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane I SA/Bd 676/05 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2006-02-10 Skarżony organ Dyrektor Izby Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270 art. 184 w zw. z art. 204 pkt 1 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krzysztof Stanik (sprawozdawca), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia del. WSA Barbara Kołodziejczak - Osetek, Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2007 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej spółki A [sp. z o.o. w T.] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Bd 676/05 w sprawie ze skargi spółki A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] września 2005 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za czerwiec i lipiec 2000 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od spółki A na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy kwotę 3600 zł (słownie: trzy tysiące sześćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie Wyrokiem z dnia 10.02.2006 r., sygn. I SA/Bd 676/05, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę spółki A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...].09.2005 r. utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. z dnia [...].06.2005 r., którą określono spółce za czerwiec 2000 r. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do rozliczenia za następny miesiąc w wysokości 404.539 zł i za lipiec 2000 r. kwotę zwrotu nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w wysokości 633.956 zł oraz ustalono kwotę dodatkowego zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za lipiec 2000 zł w wysokości 105.084 zł. Jak wynika z akt sprawy i uzasadnienia do tego wyroku istota sporu między spółką a organami podatkowymi sprowadza się do oceny zasadności obniżenia przez skarżącą spółkę wysokości podatku należnego o kwotę podatku naliczonego wynikającego z faktury VAT nr ZPChr/ST/000005 z dnia 30.09.c 1999 r., wystawionej przez "B" ZPChr s.c., dokumentującej zakup linii produkcyjnej N. do produkcji preform PET. Dokument ten spółka przyjęła do rozliczenia od podatku należnego za czerwiec 2000 r. W pierwszej kolejności wskazano, że w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 08.12.2004 r. uchylił w całości decyzję organu drugiej instancji i nakazał przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowego i przeanalizowanie czy wskazana na wstępie faktura nie dokumentowała czynności pozornych. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy, uwzględniając uzyskane wskazówki, uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Wyjaśniając zasygnalizowany przez Sąd problem przede wszystkim nawiązano do okoliczności faktycznych sprawy. W tych ramach wskazano, że w wyniku ponownego postępowania wyjaśniającego Naczelnik Drugiego Urzędu Skarbowego w T. ustalił, iż skarżąca spółka w dniu 14.06.1999 r. zawarła z "B" ZPChr s.c. umowę zakupu urządzenia wtryskowego typu HP 3500/3550 R do wytwarzania preform PET wraz z systemem podawania preform PET, urządzeniem odbiorczym i trzema stacjami chłodzącymi. W umowie strony uzgodniły cenę oraz ostateczny termin jej zapłaty – 21.06.2000 r. W dniu zawarcia umowy sporządzono również protokół, z którego wynikało, że skarżąca spółka otrzymuje zakupione urządzenie do testowania i jednocześnie zobowiązuje się do wpłaty określonej kwoty (488.000 USD) tytułem zabezpieczenia za ewentualne uszkodzenia. Do przejścia własności całej linii produkcyjnej na skarżącą spółkę dochodziło etapami, z których każdy był potwierdzany stosownym protokołem odbioru. Definitywne przejęcie własności nastąpiło w dniu 30.09.1999 r., co zostało potwierdzone dwoma protokołami stanowiącym załącznik do spornej faktury wystawionej przez "B" ZPChr s.c. W trakcie postępowania organ ustalił, że w dniu 11.06.1999 r. skarżąca spółka zawarła umowę sprzedaży ze spółką "C." w C. sprzedając na jej rzecz nabyte urządzenia, składające się na linię produkcyjną N. za cenę 2.745.901,46 zł brutto. Według zebranej dokumentacji ponownie przekazanie urządzeń następowało etapami, w dniu 18.06.1999 r. i 21.06.1999 r. zakończyło się w dniu 30.09.1999 r. Przeprowadzając kontrolę w spółce "C." w C. stwierdzono, że zakupiona od spółki A linia produkcyjna nie została wprowadzona jako środek trwały do ewidencji. Natomiast z zebranej dokumentacji wynikało, że linia produkcyjna stanowiła przedmiot umowy z dnia 04.05.1999 r., na mocy której spółka "C." zbywała na rzecz spółki E. S.A. w B. przedmiotowe urządzenia za cenę 4.758.000 zł brutto. Z ujawnionego protokołu przekazania z dnia 30.07.1999 r. wynikało, że spółka "C." przekazała nabywcy – E. S.A. kompletną linię produkcyjną N. Z dalszych ustaleń wynikało, że spółka E. S.A. w podobny sposób sprzedała te urządzenia na rzecz spółki ALPA z Żywca. Analiza materiału dowodowego pozwoliła Naczelnikowi Drugiego Urzędu Skarbowego w T. na postawienie tezy, że celem zachowania podmiotów uczestniczących w dokumentowaniu transakcji kupna/sprzedaży linii produkcyjnej N., w tym spółki A było stworzenie wrażenia faktycznego przeprowadzenia obrotu przedmiotową maszyną, podczas gdy w rzeczywistości rola tych podmiotów sprowadzała się wyłącznie do sporządzania faktur i innych dokumentów (umów, protokołów) mających maksymalnie urealnić to przedsięwzięcie. W konsekwencji organ uznał, że faktura VAT ZPChr/ST/00005 z dnia 30.09.1999r wystawiona przez "B" ZPChr s.c. nie dokumentuje sprzedaży urządzeń wymienionych w załączniku do tej faktury, nie odzwierciedla ona rzeczywistego przebiegu zdarzenia gospodarczego a została wystawiona wyłącznie w celu udokumentowania czynności pozorujących zrealizowanie transakcji polegającej na nabyciu przez spółkę A linii produkcyjnej N. W tych ramach organ powołał się na treść § 50 ust 4 pkt 5 lit. "c" rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 109, poz. 1245 ze zm.) – zwanego dalej "rozporządzeniem o VAT", który przewidywał, że w przypadku, gdy wystawiono faktury potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie art. 58 i 83 Kodeksu Cywilnego, faktury te nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz do zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego. Organ podkreślił, że z góry powziętym zamiarem stron było przypisanie odnośnej fakturze handlowego charakteru, podczas gdy w rzeczywistości faktura ta miała na celu ukrycie innej czynności, jaką było wyłudzenie ze Skarbu państwa kwoty w wysokości odpowiadającej podatkowi naliczonemu wynikającemu z tej właśnie faktury. W tym stanie rzeczy organ uznał, że prawdziwy charakter i ceł przedmiotowej transakcji godził w elementarne zasady funkcjonujące w normalnym obrocie gospodarczym, jak zasady uczciwości i rzetelności. Tym samym działania te należało uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, zgodnie z art. 58 § 2 Kodeksu Cywilnego. Od decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w T. spółka wniosła odwołanie, domagając się jej uchylenia. Spółka polemizowała z przyjęciem tezy o pozorności zawartej umowy z "B" ZPChr s.c., jak również podniosła zarzut przedawnienia w stosunku do dodatkowego zobowiązania podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług, odstępując od jego ustalenia z uwagi na upływ terminu przedawnienia, w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. Zdaniem organu odwoławczego opisane w decyzji transakcje trafnie oceniono jako nieracjonalne z ekonomicznego punktu widzenia oraz logiki obrotu. Zaistniały w przedmiotowej sprawie mechanizm dotyczył – operacji gospodarczych, których motywy ekonomiczne były całkowicie nieuzasadnione. W gruncie rzeczy nie było bowiem faktycznego obrotu towarem handlowym, lecz realizowany był obrót papierowy, fakturowy, którego celem nie było uzyskanie zapłaty czy też przeniesienie własności, a jedynie osiągnięcie korzyści finansowych kosztem budżetu Państwa. W skardze do Sądu administracyjnego spółka A wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w części, w jakiej utrzymywała ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. "c" rozporządzenia o VAT oraz art. 58 i art. 83 Kodeksu Cywilnego przez niewłaściwe ich zastosowanie i przyjęcie, że dokonana przez stronę czynność prawna była transakcją pozorną i sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, a więc nieważną z mocy samego prawa, co w efekcie pozbawiło podatnika prawa obniżenia podatku należnego o naliczony oraz zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, podczas gdy czynności podatnika nie miały na celu skutku zakazanego przez prawo. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwaną dalej "popsa". Sąd stwierdził, że organy podatkowe zasadnie przyjęły, iż umowa między skarżącą spółką a "B." ZPChr s.c. miała charter pozorny, więc do wystawionej na jej podstawie faktury VAT z 30.09.1999 r. znalazł zastosowanie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. "c" rozporządzenia o VAT. Niemniej jednak Sąd nie do końca podzielił argumentację przyjętą dla uzasadnienia powyższego poglądu. Sąd nie zgodził się bowiem z poglądem, że badana umowa z dnia 14.06.1999 r. była sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, co w świetle art. 58 § 2 Kodeksu Cywilnego, powodowało jej nieważność. Zdaniem Sądu organy obu instancji nie wykazały, na czym polegało naruszenie przez strony przedmiotową umową zasad współżycia społecznego, eksponując w decyzji kwestię ogólnego, nagannego społecznie działania podatników, którzy układają swoje stosunki w taki sposób, by osiągać dla siebie korzyści podatkowe. Sąd wyjaśnił, że przyjmując tezę o pozorności zawartej umowy, organy błędnie wywiodły, iż pozorność oświadczeń składanych w ramach przedmiotowej umowy sprzedaży ukrywała inną czynność, polegającą na oczekiwaniu zwrotu podatku. Taka ukryta "czynność" – w ocenie Sądu - nie jest czynnością prawną w rozumieniu art. 83 § 1 Kodeksu Cywilnego albowiem chodzi tu o inną czynność prawną, w szczególności inną umowę. Sąd, odwołując się do treści art. 535 Kodeksu Cywilnego, uznał, że oświadczenia stron złożone przy zawarciu ocenianej umowy zostały złożone bez zamiaru wywołania nimi skutków prawnych, jakie wiążą się z umową sprzedaży. Strony jedynie pozorowały przejście prawa własności linii produkcyjnej, podczas gdy w rzeczywistości nie miały zamiaru doprowadzić do takiego przeniesienia prawa własności. Wniosek ten Sąd wyprowadził głównie z analizy okoliczności dotyczących wydania spornego przedmiotu, wskazując, że według badanych dokumentów (głównie protokołów wydania) ten sam przedmiot był przedmiotem obrotu między różnymi podmiotami w tym samym czasie. Czynności dotyczące spornej linii produkcyjnej w okresie od lipca 1999 r. do dnia 30.09.1999 r. (data wystawienia kwestionowanej faktury) wzajemnie się wykluczały, przesądzając tym samym, to że opisywane zdarzenia rzeczywiście nie miały miejsca mimo obszernej dokumentacji. W świetle powyższych twierdzeń Sąd skonstatował, że "zestawienie okoliczności faktycznych przynosi obraz mało racjonalnych działań gospodarczych, co do których wyjaśniony był tylko motyw korzystnego ułożenia z tego tytułu, sytuacji podatkowej. Zamiarem stron nie było przeniesienie własności rzeczy na skarżącą ale upozorowanie takiego działania, które w pełni zaspokajało potrzeby skarżącej, dla której jedynym celem były korzyści podatkowe". Stąd też zdaniem Sądu rozstrzygnięcie odmawiające skarżącej prawa do odliczenia podatku naliczonego wynikającego z faktury VAT z dnia 30.09.1999 r. wystawionej przez "B" ZPChr s.c. należało uznać za prawidłowe. Powyższy wyrok zaskarżono skargą kasacyjną spółki A, w której wniesiono o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, zarzucając: naruszenie przepisów prawa materialnego tj. § 50 ust. 4 pkt 5 lit "c" rozporządzenia o akcyzie w zw. z art. 83 Kodeksu Cywilnego przez dokonanie nieprawidłowej oceny zastosowania tych przepisów przez organy podatkowe, a w konsekwencji nieuprawnione przyjęcie, że[ dokonana przez stronę czynność prawna była transakcją pozorną, a więc nieważną z mocy samego prawa, co w efekcie pozbawiło Skarżącą prawa obniżenia podatku należnego o naliczony oraz zwrotu różnicy podatku naliczonego nad należnym, podczas gdy czynność podatnika miała na celu wywołanie skutku przewidzianego przez prawo, naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy tj.: 1/ art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25.07.2002 r. prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1269) – zwanej dalej "pusa" oraz art. 3 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1 popsa w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy z 29.08.1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997, Nr 137, poz. 926 ze zm.) – zwanej dalej "Ordynacja podatkowa" przez dokonanie nieprawidłowej kontroli wadliwie poczynionych ustaleń organów podatkowych w zakresie w jakim, organy te przyjęły, iż oświadczenia woli Skarżącej i M. P. prowadzącego firmę "B" ZPChr. s.c. w umowie sprzedaży z dnia 14.06.1999 r. złożone zostały dla pozoru tj. bez zamiaru wywołania nimi skutków prawnych, mimo iż skarżąca wykazała zgodność przejawów zewnętrznych oświadczeń woli stron umowy z ich treścią; 2/ art. 1 § 1 i § 2 pusa oraz art. 3 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1 popsa w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacja podatkowa przez dokonanie nieprawidłowej kontroli wadliwie poczynionych ustaleń organów podatkowych w zakresie w jakim organy te przyjęły, iż umowa sprzedaży z dnia 14.06.1999 r. zawarta przez "B" ZPChr s.c. i skarżącą jest czynnością pozorną, mimo braku po stronie M. P. świadomości co do pozorności złożonego wobec niego oświadczenia woli i co do rzeczywistej woli jego kontrahenta oraz zgody na zawarcie umowy dla pozoru; 3/ art. 1 § 1 i § 2 pusa oraz art. 3 w zw. z art. 141 § 4 oraz art. 133 § 1 popsa w zw. z art. 187 § 1 oraz art. 191 Ordynacja podatkowa przez dokonanie nieprawidłowej kontroli wadliwie poczynionych ustaleń organów podatkowych w zakresie w jakim organy te poszukując woli wewnętrznej, nawiązującej do subiektywnej intencji skarżącej przyjęły, iż rzeczywistym zamiarem stron umowy z dnia 14.06.1999 r. nie było przeniesienie własności rzeczy na skarżącą, ale upozorowanie takiego działania w celu uzyskania korzyści podatkowych, w sytuacji gdy sprzedawca złożył oświadczenie o przeniesieniu własności przedmiotu sprzedaży, przedmiot ten wydał, a kupujący go przyjął i uiścił cenę; 4/ art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" popsa w zw. z art. 122, art. 187 § 1 oraz art. 191 ustawy Ordynacja podatkowa przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy podatkowe powołanych wyżej przepisów postępowania. Istota zaprezentowanych zarzutów sprowadzała się do negacji przyjętego przez organy i zaaprobowanego przez Sąd poglądu, że umowa z dnia 14.06.1999 r. między spółką A a "B" ZPChr s.c. miała charakter pozorny. Wnoszący skargę kasacyjną na wstępie zaznaczył, że organy a w ślad za nimi Sąd, badając treść oświadczeń woli obu strony, wbrew brzmieniu art. 65 Kodeksu Cywilnego odwołały się do subiektywnych intencji skarżącej spółki. Tymczasem przywołany przepis, określający reguły wykładni woli, nakazuje przy badaniu oświadczenia woli odwołanie do obiektywnych okoliczność towarzyszących temu oświadczeniu. Autor skargi kasacyjnej za niezrozumiałe uznał również twierdzenia, że celem i zamiarem skarżącej nie było uzyskanie prawa własności linii produkcyjnej N. do produkcji preform PET. W tym zakresie wskazano, że Sąd i organy podatkowe bezpodstawnie poddały w wątpliwość prawdziwość protokołów dokumentujących faktyczny odbiór zakupionego urządzenia, jak również fakt, że skarżąca była zobowiązania do uiszczenia sporej kwoty tytułem zabezpieczenia za czas testowania linii produkcyjnej. W skardze kasacyjnej zwrócono również uwagę, że w sprawie okolicznością bezsporną jest fakt zapłaty przez skarżącą umówionej ceny na rzecz sprzedawcy, co zdecydowanie przeczy twierdzeniu o pozorności zawartej umowy. W opinii skarżącej nie można stwierdzić pozorności zawartej umowy sprzedaży, w sytuacji gdy została ona faktycznie wykonana. W dalszej części wywodu ustosunkowano się do zarzutów braku gospodarczego uzasadnienia zawartej umowy. Skarżąca dowodziła, że przez sfinalizowanie tej umowy zysk ze sprzedaży wyniósł 324.940 zł, co więcej skarżąca nigdy nie zaprzeczała, że jej celem jest dalsza odsprzedaż zakupionego urządzenia. Za niekarny więc uznała zarzut o nie wprowadzeniu urządzenia do rejestru środków trwałych i nie wykorzystywania go w bieżącej działalności. Nawiązując do treści art. 83 Kodeksy Cywilnego autor skargi kasacyjnej zauważył również, że organy jak i Sąd nie ustaliły, czy po stronie M. P., reprezentującego "B" ZPChr s.c. istniała zgoda do zawarcia pozornej umowy, a tego rodzaju okoliczność jest niezbędna dla potwierdzenia tezy organów podatkowych. W końcowej części uzasadnienia podkreślono, że o pozorności badanej czynności cywilnoprawnej nie może również przesądzać fakt istnienia "łańcuszka" podmiotów gospodarczych dokonujących obrotu urządzeniami wchodzącymi w skład linii produkcyjnej N. W tych ramach nawiązano do art. 5 ust 4 ustawy z 08.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.) – zwaną dalej "ustawą o VAT", podkreślając, że sam ustawodawca dopuścił możliwość obrotu przez kilka podmiotów tym samym towarem. Przedstawione poglądy zakończono stwierdzeniem, że postępowanie organów podatkowych i wnioski przez nie wyciągane odnośnie czynności prawnych wykonywanych przez skarżącą spółkę faktycznie uniemożliwia jej korzystanie z "przywilejów" przyznanych zakładom pracy chronionej przez samego ustawodawcę. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 18.05.2007 r. strony podtrzymały swoje stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu niniejszej sprawy stwierdził, co następuje: Skarga kasacyjna uzasadniona nie jest. Zauważyć bowiem trzeba, iż wbrew podniesionym zarzutom naruszenia prawa procesowego przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia, istotne dla niej, okoliczności faktyczne ustalone zostały w sposób zarówno prawidłowy jaki i bezsporny. Nie może bowiem ulegać wątpliwości to, że skarżąca w czerwcu 1999 r. zbyła przedmiotową maszynę do produkcji preform [...], która stała się następnie przedmiotem obrotu między grupą podmiotów posiadających przywilej podatkowe w wyniku czego doszło do "wyhodowania VAT – u", po czym to samo urządzenie odkupiła za cenę brutto znacznie wyższą (o ok. 70%) od pierwotnie uzyskanej i podatek naliczony od tej transakcji przyjęła do rozliczenia w miesiącu czerwcu 2000 r. W powyższym zakresie Sądowi I instancji nie można zatem postawić skutecznych zarzutu naruszenia prawa procesowego. W szczególności nie dostarczają ich zarzuty zgłoszone w ramach drugiej, z określonych przepisem art. 174 pkt 2 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), podstawy kasacyjnej. W konsekwencji tego przyjąć trzeba, że spór między stronami wywołuje w istocie kwestia oceny konsekwencji podatkowoprawnych wskazanych wyżej faktów. Sąd I instancji za organami podatkowymi przyjął w tym zakresie, że przypomniane wyżej fakty pozwalają na zakwestionowanie prawa strony do odliczenia podatku naliczonego z tytułu rzeczonej transakcji. Mimo przy tym, że nie ma między nimi zgodności, co do podstaw tego wyłączenia zgadzają się co do tego, iż w sprawie znajduje zastosowanie § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c rozporządzenia Ministra Finansów z 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 109, poz. 1245 ze zm.), zgodnie z którym "w przypadku gdy wystawiono faktury, faktury korygujące lub dokumenty celne potwierdzające czynności, do których mają zastosowanie przepisy art. 58 i 83 Kodeksu cywilnego, faktury te i dokumenty celne nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego". Ze stanowiskiem takim w świetle okoliczności sprawy generalnie należy się zgodzić. Wszak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13.01. 2006 r., sygn. I FSK 499/05 stwierdził, że "cena jest jednym z istotnych elementów przedmiotowych umowy sprzedaży, tak więc pozorność czynności, w świetle art. 83 § 1 k.c., może wyrażać się również w nierealnej cenie przyjętej w danej transakcji dla pozoru, nie w celu dokonywania rzeczywistego obrotu gospodarczego pomiędzy podmiotami zawierającymi transakcje w ramach "łańcuszka", a jedynie w celu uzyskania korzyści podatkowych." (System Informacji Prawniczej LEX – Lex nr 187545). W innym z kolei wyroku wyraził pogląd, że "wykorzystanie zasady neutralności podatku od towarów i usług w celu uzyskania korzyści podatkowych niemających związku z normalnymi działaniami gospodarczymi stanowi nadużycie prawa. Dlatego czynności prawne podejmowane w ramach takich operacji gospodarczych mogą być kwalifikowane, jak uczynił to Sąd w zaskarżonym wyroku, jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co oznaczało brak możliwości uznania ich za nabycie towarów i usług w rozumieniu art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym" (ONSAiWSA z 2007 r., nr 2, poz. 40). Poglądy te przystają zatem do stwierdzonych w sprawie okoliczności. Wszak bez względu na to jak kwalifikowana będzie sporna czynność nie może ulegać wątpliwości, iż podjęto ją wyłącznie dla osiągnięcia nieuprawnionej korzyści podatkowej. Równocześnie zaś stwierdzenie takie uprawnia do konkluzji, iż działanie skarżącej kwalifikuje się do przypadków nadużycia prawa podatkowego mieszczących się w dyspozycji przywołanego wyżej przepisu § 50 ust. 4 pkt 5 lit. c cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Finansów z 22.12.1999 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i usług (...) w istocie eliminującego możliwość skorzystania z uprawnień określonych przepisem art. 19 ust. 1 i 2 ustawy z 08.01.1993 r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz. U. nr 11, poz. 50 ze zm.). Stanowiska tego nie podważa przy tym obszerna argumentacja zawarta w uzasadnieniu przedmiotowej skargi, która wykorzystując rozbieżność stanowisk organów podatkowych i Sądu polemizuje w rzeczy samej z ustaleniami poczynionymi w sprawie i wyprowadzonymi z nich wnioskami nie podważając jednak generalnej konkluzji, na którą wyżej zwrócono uwagę. Tym samym więc zarzuty takie trudno uznać za skuteczne. W konsekwencji tego uznać należało, że przedmiotowa skarga kasacyjna nie dostarcza usprawiedliwionych podstaw do uwzględnienia zawartych w niej żądań. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie przepisów art. 184 w zw. z art. 204 pkt 1 cyt. wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w wyroku.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI