I FSK 615/21

I FSK 615/21 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-04-08
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-04-01
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Danuta Oleś /przewodniczący sprawozdawca/
Maja Chodacka
Marek Kołaczek
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Gd 865/20 - Wyrok WSA w Gdańsku z 2021-01-12
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2020 poz 106
art. 96 ust. 4a pkt 5
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś (spr.), Sędzia NSA Marek Kołaczek, Sędzia WSA del. Maja Chodacka, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 865/20 w sprawie ze skargi K.W. na czynność Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie odmowy rejestracji jako podatnika podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Wyrokiem z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 865/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził bezskuteczność zaskarżonej przez K.W. czynności Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. w przedmiocie odmowy rejestracji jako podatnika podatku od towarów i usług.
Z przedstawionego przez Sąd stanu faktycznego wynika, że K.W. (dalej: "strona" lub "skarżący") 15 czerwca 2020 r. złożył w siedzibie Urzędu Skarbowego w B. zgłoszenie rejestracyjne w zakresie podatku od towarów i usług (VAT-R) rezygnując ze zwolnienia na podstawie art. 113 ust. 1 lub 9 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r., poz. 2174 ze zm., dalej: "ustawa o VAT") od 1 lipca 2020 r. Dokonał wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej 13 maja 2020 r. wskazując adres zamieszkania, adres do korespondencji oraz adres stałego miejsca prowadzenia działalności: [...]. Jako przeważający rodzaj działalności gospodarczej wg klasyfikacji PKD wpisany do CEIDG zgłoszono: Produkcja wyrobów budowlanych z betonu (PKD 23.61.Z).
Z akt sprawy administracyjnej wynika, że 17 czerwca 2020 r. wystosowano do skarżącego wezwanie do przedłożenia dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do adresu ujawnionego w CEIDG z pouczeniem, iż brak odpowiedzi może skutkować odmową dokonania rejestracji podatnika VAT. Wezwanie doręczono 29 czerwca 2020 r. W odpowiedzi na wezwanie 6 lipca 2020 r. skarżący przedłożył pismo informujące, że wskazany adres jest jego adresem zameldowania na pobyt stały oraz wskazał nr działki [...] wpisanej do [...], na której mieszczą się budynki przemysłowe i budynek biurowy, mające stanowić potwierdzenie słuszności informacji zawartych na formularzu zgłoszeniowym.
W celu weryfikacji podanego przez skarżącego adresu, 8 lipca 2020 r. pracownicy Urzędu Skarbowego w B. dokonali oględzin w terenie pod ww. adresem. Ustalili oni, że pod adresem widoczne jest oznaczenie firmy "I.", natomiast brak jest oznaczeń dot. Przedsiębiorstwa [...] "D.". W trakcie oględzin, dodatkowych wyjaśnień udzieliła córka skarżącego, która jako pracownik firmy I. potwierdzając, że skarżący nie mieszka pod tym adresem i nie prowadzi tam działalności gospodarczej. Potwierdziła również, że nad częścią biurową budynku jest część mieszkalna, którą na obecną chwilę I. wynajmuje dla zatrudnionego przez siebie kierowcy. Organ podatkowy dokonał również analizy wydruku z E-ksiąg wieczystych Ministerstwa Sprawiedliwości i stwierdził, że skarżący nie jest właścicielem nieruchomości.
Mając to na uwadze uznano, że skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego prawo do korzystania z adresu rejestracyjnego, zarówno jako adresu zamieszkania jak i miejsca prowadzenia działalności. Dokonane ustalenia dowodzą, że skarżący nie mieszka i nie ma prawa prowadzić działalności gospodarczej pod wskazanym adresem. Mając powyższe na uwadze, organ podatkowy odmówił rejestracji skarżącego jako podatnika VAT zgodnie z art. 96 ust. 4a pkt 1 ustawy o VAT.
O powyższej czynności powiadomiono stronę telefonicznie 13 lipca 2020 r.
Pismem z 12 sierpnia 2020 r. skarżący za pośrednictwem Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał skargę za zasadną. Uzasadniając wskazał, że stosownie do art. 96 ust. 1 ustawy o VAT podmioty, o których mowa w art. 15, są obowiązane przed dniem wykonania pierwszej czynności określonej w art. 5 złożyć naczelnikowi urzędu skarbowego zgłoszenie rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 3. Zgodnie zaś z ust. 4 tego artykułu naczelnik urzędu skarbowego rejestruje podatnika i potwierdza jego zarejestrowanie jako "podatnika VAT czynnego" lub w przypadku podatników, o których mowa w ust. 3 - jako "podatnika VAT zwolnionego". Z przytoczonych przepisów zdaniem Sądu wynika, że jeżeli zgłoszenie rejestracyjne nie budzi wątpliwości organu podatkowego, obowiązany on jest do potwierdzenia zarejestrowania. Jeżeli doszło do zarejestrowania podmiotu, który złożył zgłoszenie rejestracyjne, to samo zarejestrowanie i potwierdzenie zarejestrowania jest czynnością materialno-techniczną.
Jednocześnie w przypadku uznania przez organ podatkowy, że nie ma podstaw do rejestracji, formą rozstrzygnięcia organu powinna być decyzja, gdyż taka odmowa nosi cechy zindywidualizowanego rozstrzygnięcia charakterystycznego dla decyzji. Powyższe oznacza, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. załatwiając niniejszą sprawę z pominięciem niezbędnej formy, i co za tym idzie - procedury, naruszył przepisy prawa. W tej sytuacji czynność przez niego podjętą Sąd uznał za bezskuteczną.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Naczelnik Urzędu Skarbowego w B.. Wyrok zaskarżył w całości, zarzucając naruszenie prawa materialnego tj. art. 96 ust. 4a pkt 1 ustawy o VAT poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż organ podatkowy przy braku rejestracji na mocy art. 96 ust. 4a pkt 1 ustawy o VAT przy stwierdzeniu, że dane podane w głoszeniu rejestracyjnym są niezgodne z prawdą, zobowiązany jest wydać decyzję o odmowie rejestracji, podczas gdy z literalnego brzmienia powyższego przepisu i wykładni, wynika, iż w powyższych sytuacjach Naczelnik Urzędu Skarbowego nie jest nawet zobowiązany do zawiadomienia podmiotu o braku rejestracji, co tym samym przesądza o braku obowiązku wydania decyzji uzasadniającej nie dokonaniem czynności materialno-technicznej w postaci wpisu do właściwego rejestru.
Wskazując na powyższe podstawy wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi. Wniesiono także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarżący w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej odrzucenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna wniesiona przez organ podatkowy nie zasługuje na uwzględnienie, natomiast stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku jest w pełni prawidłowe.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że art. 96 ust. 4a pkt 5 ustawy o VAT stanowi, że naczelnik urzędu skarbowego nie dokonuje rejestracji podmiotu jako podatnika VAT bez konieczności zawiadamiania podmiotu, jeżeli z posiadanych informacji wynika, że podatnik może prowadzić działania z zamiarem wykorzystania działalności banków w rozumieniu art. 119zg pkt 1 Ordynacji podatkowej lub spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych do celów mających związek z wyłudzeniami skarbowymi w rozumieniu art. 119zg pkt 9 Ordynacji podatkowej. Zatem ustawodawca nie przewidywał w sytuacji odmowy rejestracji wydawania decyzji w tym przedmiocie. Z literalnego brzmienia tej normy prawnej wynika, że jest to czynność materialno-techniczna, polegająca na nie dokonaniu rejestracji, o której nie trzeba nawet zawiadamiać wnioskującego podatnika.
W stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2017 r., a więc przed wprowadzeniem do ustawy wyżej cytowanej normy prawnej w judykaturze nie budziło wątpliwości, że odmowa rejestracji podatnika VAT wymaga rozstrzygnięcia w formie decyzji. Linia orzecznicza nie uległa zmianie po wprowadzeniu przepisu art. 96 ust. 4a ustawy o VAT. W wielu orzeczeniach sądów administracyjnych przyjęto, że odmowa rejestracji na podstawie powyższej normy prawnej powinna nastąpić w formie decyzji. Tak stanowisko wyrażono w wyrokach: WSA w Warszawie z 29 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Wa 2589/17, WSA w Warszawie z 13 lutego 2020 r., WSA w Gdańsku z 12 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gd 865/20, III SA/Wa 1965/19, WSA w Łodzi z 17 czerwca 2021 r, sygn. akt I SA/Łd 239/21, WSA w Warszawie z 24 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 1687/20, NSA z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt I FSK 2209/19, NSA z 17 grudnia 2021 r., sygn. akt I FSK 927/18, NSA z 10 lutego 2022 r., sygn. akt I FSK 2374/21 (dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). Przy czym należy podkreślić, że we wskazanych orzeczeniach sądy administracyjne wyrażały swoje stanowisko wprost lub pośrednio, a mianowicie kontrolując legalność wydanych w sprawach decyzji organów podatkowych w przedmiocie odmowy rejestracji podatnika VAT. Trzeba bowiem podkreślić, że w zdecydowanej większości wypadków naczelnicy urzędów skarbowych wydają decyzję odmawiające rejestracji podatników na podstawie art. 96 ust. 4a ustawy o VAT.
Należy zatem zaakceptować jednolity w orzecznictwie pogląd, że odmowa rejestracji podatnika podatku VAT na podstawie art. 96 ust. 4a ustawy o VAT musi nastąpić w formie decyzji. Organ podatkowy bowiem w sposób władczy rozstrzyga o prawach i obowiązkach podatnika. Odmowa rejestracji jest bowiem bardzo mocną ingerencją w prawa danego podmiotu, któremu w sposób istotny ogranicza się prawo do prowadzenia działalności gospodarczej. Nie do zaakceptowanie jest więc sytuacja, że odmowa rejestracji następuje jedynie w ramach czynności materialno-technicznych.
Uwzględniając powyższe należy stwierdzić, że odmowa rejestracji podatnika VAT powinna być dokonana w formie decyzji. Informacja telefoniczna o odmowie rejestracji skarżącego jako podatnika VAT nie może być w żadnym wypadku uznana za takową.
Z przyczyn przedstawionych powyżej, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej zasadnie Sąd pierwszej uznał czynność organu podatkowego za bezskuteczną. W konsekwencji powyższego skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Orzeczenia w przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego nie wydano z uwagi na brak ku temu podstaw prawnych
|Sędzia WSA (del.) | Sędzia NSA |Sędzia NSA |
|Maja Chodacka |Danuta Oleś (spr.) | Marek Kołaczek |