I FSK 597/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSpółka A. sp. z o.o. wniosła skargę o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego, kwestionując wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2022 r. sygn. akt III SA/Wa 681/22. Podstawą skargi było twierdzenie o nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez nienależycie obsadzony skład orzekający, co miało wynikać z faktu, że sędziowie zostali powołani bez udziału należycie powołanej Krajowej Rady Sądownictwa. Spółka powołała się na liczne orzeczenia ETPCz, TSUE i Sądu Najwyższego. WSA w Warszawie odrzucił skargę o wznowienie postępowania, uznając, że podstawa wznowienia nie zaszła. W uzasadnieniu wskazano, że sędziowie byli uprawnieni do orzekania. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 271 pkt 1 p.p.s.a. (wada nieważności), art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (wadliwy skład), art. 174, 179, 187 Konstytucji (wadliwe powołanie sędziów) oraz art. 45 Konstytucji, art. 6 EKPC, art. 47 KPP UE (naruszenie prawa do rzetelnego procesu). Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd wskazał, że zarzuty dotyczące wadliwości składu sądu nie mogły być skutecznie podniesione w trybie skargi o wznowienie postępowania, a strona miała możliwość kwestionowania składu w normalnym toku instancji (np. poprzez skargę kasacyjną lub wniosek o wyłączenie sędziego). NSA podkreślił, że dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych nie uznaje za skuteczne opierania skargi o wznowienie postępowania wyłącznie na podstawie wadliwego powołania sędziów przez neo-KRS. Sąd zwrócił również uwagę, że większość przywołanego przez stronę orzecznictwa dotyczy sądownictwa powszechnego, a prawo o ustroju sądów administracyjnych odmiennie kształtuje rolę KRS. Ponadto, strona nie wykazała, że przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia sędziego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska NSA w kwestii możliwości wznowienia postępowania z powodu wadliwego składu sądu, zwłaszcza w kontekście powoływania sędziów przez neo-KRS, oraz podkreślenie znaczenia skorzystania z dostępnych środków prawnych w normalnym toku instancji.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce i może być interpretowane w kontekście aktualnego orzecznictwa dotyczącego statusu sędziów i KRS.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zarzut wadliwego składu sądu, wynikający z powołania sędziów przez neo-KRS, może stanowić skuteczną podstawę do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut wadliwego składu sądu, wynikający z powołania sędziów przez neo-KRS, nie może stanowić skutecznej podstawy do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego, zwłaszcza gdy strona miała możliwość kwestionowania składu w normalnym toku instancji i nie wykazała, że przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia sędziego.
Uzasadnienie
NSA uznał, że zarzuty dotyczące wadliwości składu sądu nie mogą być skutecznie podniesione w trybie wznowienia postępowania, a strona miała możliwość kwestionowania składu w normalnym toku instancji (np. poprzez skargę kasacyjną lub wniosek o wyłączenie sędziego). Sąd podkreślił, że dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych nie uznaje za skuteczne opierania skargi o wznowienie postępowania wyłącznie na podstawie wadliwego powołania sędziów przez neo-KRS.
Czy zarzuty dotyczące wadliwości składu sądu powinny być formułowane w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 174 p.p.s.a.) czy jako podstawa wznowienia postępowania (art. 271 pkt 1 p.p.s.a.)?
Odpowiedź sądu
Zarzuty dotyczące wadliwości składu sądu, w tym powołania sędziów przez neo-KRS, powinny być formułowane w ramach zarzutów naruszenia przepisów postępowania (art. 174 p.p.s.a.) lub jako podstawa wznowienia postępowania (art. 271 pkt 1 p.p.s.a.), przy czym NSA wskazał na trudności w kwalifikacji takich zarzutów jako stricte proceduralnych.
Uzasadnienie
NSA zauważył, że określenie zarzutów dotyczących wadliwości składu sądu jako zarzutów przepisów postępowania jest dyskusyjne, a normy ustrojowe należą do szeroko pojmowanego prawa materialnego. Niemniej, sąd nie wyciągnął negatywnych skutków procesowych z błędnego przyporządkowania tych naruszeń do podstaw kasacyjnych.
Czy strona, która nie skorzystała z możliwości kwestionowania składu sądu w normalnym toku instancji, może skutecznie domagać się wznowienia postępowania z powodu wadliwego składu sądu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, strona, która nie skorzystała z możliwości kwestionowania składu sądu w normalnym toku instancji (np. poprzez skargę kasacyjną lub wniosek o wyłączenie sędziego), nie może skutecznie domagać się wznowienia postępowania z powodu wadliwego składu sądu, jeśli nie wykazała, że przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że strona miała możliwość wniesienia skargi kasacyjnej lub złożenia wniosku o wyłączenie sędziego. Nie skorzystanie z tych możliwości, a następnie próba wznowienia postępowania z powodu wadliwego składu, nie jest skuteczne, zwłaszcza gdy strona nie wykazała, że przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Przepisy (11)
Główne
p.p.s.a. art. 271 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa wznowienia postępowania z powodu nieważności, gdy w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 183 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przesłanki nieważności postępowania sądowego brane pod uwagę z urzędu przez NSA.
p.p.s.a. art. 18 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Przepis dotyczący wyłączenia sędziego z mocy prawa.
p.p.s.a. art. 281
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa odrzucenia skargi o wznowienie postępowania.
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy kasacyjne w skardze kasacyjnej.
Konstytucja art. 174
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący ustroju sądów.
Konstytucja art. 179
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący powoływania sędziów.
Konstytucja art. 187
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący Krajowej Rady Sądownictwa.
Konstytucja art. 45
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do rzetelnego procesu.
EKPC art. 6
Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Prawo do rzetelnego procesu.
KPP UE art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
Prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do oikeuden.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zarzuty dotyczące wadliwości składu sądu nie mogą być skutecznie podniesione w trybie wznowienia postępowania, gdy strona miała możliwość kwestionowania składu w normalnym toku instancji. • Strona nie wykazała, że przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia sędziego. • Dotychczasowe orzecznictwo sądów administracyjnych nie uznaje za skuteczne opierania skargi o wznowienie postępowania wyłącznie na podstawie wadliwego powołania sędziów przez neo-KRS.
Odrzucone argumenty
Skarga o wznowienie postępowania oparta na zarzucie wadliwego składu sądu z powodu powołania sędziów przez neo-KRS. • Naruszenie art. 271 pkt 1 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, iż postępowanie nie było dotknięte wadą nieważności. • Naruszenie art. 183 § 2 pkt 4 p.p.s.a. poprzez wadliwe przyjęcie, iż skład orzekający był należycie obsadzony. • Naruszenie art. 174, 179, 187 Konstytucji poprzez wadliwe przyjęcie, iż w imieniu RP mogą orzekać osoby niepowołane zgodnie z Konstytucją. • Naruszenie art. 45 Konstytucji, art. 6 EKPC, art. 47 KPP UE poprzez ich niezastosowanie z powodu wadliwej wykładni.
Godne uwagi sformułowania
Określenie wywiedzionych w skardze kasacyjnej zarzutów jako zarzuty przepisów postępowania jest dyskusyjne. • Próżno bowiem budować argumentację, że w sprawie Sąd pierwszej instancji po pierwsze w ogóle stosował przepisy ustrojowe w ramach tzw. błędów w działalności procesowej (errores in procedendo) uznawanych za istotę zarzutu naruszenia przepisów postępowania. • Istotą sporu w sprawie jest ocena co do zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania z powodu nieważności opisanej art. 271 pkt 1 p.p.s.a. • Nie mogło okazać się skuteczne następcze rozszerzenie czy zmiana granic argumentacji skargi o wznowienie postępowania już po odrzuceniu tego środka. • W piśmiennictwie podnosi się, że warunek ten należy ujmować subiektywnie i uznać, że wystarczy, iż strona nie wiedziała o przyczynie uzasadniającej wyłączenie. • Dotychczasowej orzecznictwo sądów administracyjnych nie uznaje za skuteczne opierania skargi o wznowienie postępowania z art. 271 pkt 1 p.p.s.a. wyłącznie na podstawie tego, że sędzia orzekający w sprawie zostali powołani na wniosek tzw. neo-KRS. • Autor skargi kasacyjnej przy tym nie dostrzega, że w zasadzie całe przywołane przez niego orzecznictwo dotyczy sądownictwa powszechnego (poza TK), a przeważająca jego część konkretnie Sądu Najwyższego, w tym nieistniejącej już izby dyscyplinarnej. • Apriorycznie każda nominacja sędziowska z którą zetknęła się tzw. […]
Skład orzekający
Marek Kołaczek
przewodniczący sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska NSA w kwestii możliwości wznowienia postępowania z powodu wadliwego składu sądu, zwłaszcza w kontekście powoływania sędziów przez neo-KRS, oraz podkreślenie znaczenia skorzystania z dostępnych środków prawnych w normalnym toku instancji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z powoływaniem sędziów w Polsce i może być interpretowane w kontekście aktualnego orzecznictwa dotyczącego statusu sędziów i KRS.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii ustrojowych związanych z powoływaniem sędziów i ich wpływem na ważność postępowań sądowych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie w środowisku prawniczym i poza nim.
“Wznowienie postępowania z powodu wadliwego składu sądu? NSA stawia jasne granice.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.