I FSK 1753/25

I FSK 1753/25 - Postanowienie NSA
Data orzeczenia
2026-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-10-23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego
Sygn. powiązane
I FSK 1355/21 - Wyrok NSA z 2025-01-09
I SA/Bd 854/20 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2021-02-16
Skarżony organ
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 271 pkt 1, art. 277, art. 280 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Arkadiusz Cudak (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy ze skargi D. sp. k. z siedzibą w Ż. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt I FSK 1355/21, w sprawie ze skargi kasacyjnej D.1 sp. k. z siedzibą w Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 854/20, w sprawie ze skargi D.1 sp. k. z siedzibą w Ż. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 5 listopada 2020 r., nr 0401-IOV2.4103.7.2020, w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2015 r. postanawia: 1) odrzucić skargę o wznowienie postępowania, 2) zwrócić D. sp. k. z siedzibą w Ż. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie postępowania w kwocie 693 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt trzy złote).
Uzasadnienie
Wyrokiem z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt I FSK 1355/21, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. sp. k. (dalej "spółka" lub "skarżąca") od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 16 lutego 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 854/20, wydanego w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 5 listopada 2020 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień 2015 r.
Pismem z 22 października 2025 r. (data wpływu do Naczelnego Sądu Administracyjnego — 23 października 2025 r.) spółka wniosła skargę o wznowienie postepowania zakończonego ww. wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej jako podstawę wznowienia wskazała art. 271 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.), dalej "p.p.s.a.", podnosząc, że w składzie, który wydał zaskarżony wyrok, zasiadała osoba nieuprawniona.
Z tych względów skarżąca wniosła o uchylenie ww. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego i merytoryczne rozpoznanie sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga spółki o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2025 r., sygn. akt I FSK 1355/21, podlega odrzuceniu.
Zgodnie z art. 280 § 1 i 2 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga o wznowienie jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, a w braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
Jak wynika z powołanych przepisów, postępowanie wznowieniowe składa się z dwóch etapów. Pierwszy sprowadza się do zbadania, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna, tj. czy postępowanie, którego wznowienia żąda strona, zakończone zostało prawomocnym orzeczeniem, czy skarga wniesiona została w terminie oraz czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Chodzi w tym przypadku nie o badanie, czy rzeczywiście przyczyny wznowienia istnieją, ale czy skarżący wskazał w skardze podstawę wznowienia i czy wskazana przez niego podstawa odpowiada jednej z podanych w ustawie przyczyn uzasadniających żądanie wznowienia. W braku jednego ze wskazanych wymagań sąd odrzuci skargę. Jeżeli zaś spełnione zostały wskazane wyżej wymogi, sąd — przystępując do drugiego etapu — wyznacza rozprawę. Dopiero stwierdzenie dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania otwiera sądowi drogę do badania zasadności wskazanych w niej przesłanek wznowieniowych. Jak podkreśla się w orzecznictwie, ustalenie, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona z uchybieniem terminu, wyklucza możliwość badania, czy zasadna jest wskazana w niej podstawa wznowienia, ponieważ skarga taka jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu (por. postanowienie Naczelnego Sadu Administracyjnego z 24 lutego 2006 r., sygn. akt I FSK 988/05; CBOSA).
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie zaistniały obie wskazane w art. 280 § 1 p.p.s.a. negatywne przesłanki warunkujące możliwość dalszego procedowania przez sąd w zakresie tej skargi.
Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji — od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy.
Jako podstawę wznowienia postępowania w niniejszej sprawie skarżąca wskazała art. 271 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności postępowania, jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
Zestawiając zatem ze sobą treść art. 277 i art. 271 pkt 1 p.p.s.a. pod kątem dochowania terminu do wniesienia w przedmiotowej sprawie skargi o wznowienie postepowania, należy zbadać, kiedy spółka powzięła wiedzę, że w składzie sądu wyznaczonego do rozpoznania jej sprawy uczestniczyła osoba nieuprawniona.
W tym zakresie, tj. uprawdopodobnienia zachowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, skarżąca podała w tej skardze, że: "(...) 19 września 2025 roku Minister Sprawiedliwości — Prokurator Generalny skierował pismo do NSA, w którym zawarto wezwanie do zaprzestania orzekania, groźby odpowiedzialności finansowej oraz potencjalnej odpowiedzialności karnej (art. 227 i 231 k.k.), a także postulaty regresu odszkodowań za orzekanie w wadliwym składzie. (...) Przedstawiciele Spółki (wspólnicy), po zapoznaniu się z informacjami prasowymi nt. stanowiska Prokuratora Generalnego uzyskali wiedzę, że zaszła podstawa wznowienia postępowania w postaci uczestniczenia w składzie sądu osoby nieuprawnionej — Pana Mariusza Goleckiego. To właśnie w tej dacie (19 września 2025 r.) przedstawiciele Spółki pozyskali od oficjalnego przedstawiciela władz polskich — Ministra Sprawiedliwości Waldemara Żurka wiedzę o wadliwości nominacyjnej neoKRS nie tylko w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, ale również sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. (...)". Na poparcie swojej argumentacji skarżąca odwołała się do artykułu prasowego opublikowanego pod adresem: https://serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia/artykuły/9899329,kolegium-nsa-nie-widzi-podstaw-do-odsuwania-tzw-neosedziow-od-orzekan.html.
Oceniając przywołaną argumentację przez pryzmat dochowania terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie przekonuje ona o tym, że skarżąca wspomniany termin zachowała. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca w tym zakresie wskazuje, że dla zachowania terminu znaczenie miał subiektywny stan jej wiedzy o wystąpieniu podstaw wznowienia (tj. uczestniczenia w składzie rozpoznającym jej skargę kasacyjną sędziego Mariusza Goleckiego), a tę wiedzę powzięła z informacji medialnych oraz wystąpień Ministra Sprawiedliwości we wrześniu 2025 r. (dokładnie 19 września 2025 r.).
Tymczasem w doktrynie i orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że świadomość o istnieniu podstaw wznowienia należy rozumieć w ten sposób, że strona wiedziała lub powinna była wiedzieć, że wykryte przez nią okoliczności faktyczne mogą mieć prawne znaczenie przy ponownym rozpoznaniu sprawy prawomocnie zakończonej. Dla oceny rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania nie jest natomiast istotna świadomość prawna strony, to jest jej wiedza o prawnej możliwości wznowienia postępowania (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2010 r., sygn. akt II GZ 59/10; CBOSA, oraz J. Drachal, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 1122).
Jak wynika z akt sprawy zarejestrowanej pod sygn. akt I FSK 1355/21, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Finansowej Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 listopada 2024 r. wyznaczono termin rozpoznania skargi kasacyjnej spółki w ww. sprawie (9 stycznia 2025 r.) oraz skład orzekający w osobach: sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Artura Mudreckiego, sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Mariusza Goleckiego, sędziego delegowanego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Dominika Mączyńskiego oraz sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego Izabeli Najdy-Ossowskiej jako sędziego zastępcy. Zawiadomienie w tym przedmiocie doręczono pełnomocnikowi skarżącej 16 grudnia 2024 r. (k. 236). Prawidłowość tej czynności procesowej sądu nie była przez skarżącą w żaden sposób kwestionowana.
Z powyższego, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wynika, że wiedzę o składzie sądu skarżąca przez swojego pełnomocnika powzięła już 16 grudnia 2024 r. Trzymiesięczny termin do złożenia skargi o wznowienie postępowania z uwagi na wadliwą, zdaniem skarżącej, obsadę sądu upływał zatem 17 marca 2025 r. (16 marca 2025 r. — niedziela).
Co więcej, jak wynika z treści protokołu rozprawy z 9 stycznia 2025 r., na której obecny był osobiście pełnomocnik skarżącej oraz komplementariusz spółki, żadna ze stron tego postępowania nie składała wniosków formalnych, w tym uniemożliwiających rozpoznanie sprawy przez skład orzekający w tym dniu. Co także istotne, faktem notoryjnym jest, że w tym czasie w przestrzeni publicznej obecne już były informacje o potencjalnej wadliwości procesu nominacyjnego m.in. Mariusza Goleckiego na sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego, również takie, jakie skarżąca przywołuje w swojej skardze o wznowienie postepowania. Nie sposób zatem zgodzić się ze skarżącą, że o wskazanych okolicznościach dowiedziała się dopiero we wrześniu 2025 r. z informacji prasowych dotyczących pisma skierowanego przez Ministra Sprawiedliwości do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Należy przy tym zauważyć, że treść wspomnianego pisma Ministra Sprawiedliwości nie była dostępna publicznie, a w artykule prasowym, który przywołano w skardze o wznowienie, opublikowanym 30 września 2025 r., brak jest jakichkolwiek danych personalnych osób, których pismo to miałoby dotyczyć. Trudno zatem uznać, że o zastrzeżeniach do prawidłowości powołania Mariusza Goleckiego na sędziego Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca dowiedziała się 19 września 2025 r. w okolicznościach przedstawionych w skardze o wznowienie postępowania.
Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga spółki o wznowienie postępowania, wniesiona 23 października 2025 r., została złożona z uchybieniem terminu określonego w art. 277 p.p.s.a. i już tylko z tego względu — jako spóźniona — podlega odrzuceniu.
Niezależnie jednak od powyższego w sprawie zaistniała również druga z podstaw do odrzucenia przedmiotowej skargi, tj. skarga ta nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia.
Jak już wskazano na wstępie, jako podstawę skargi spółka powołała art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Przesłanka wznowienia określona w tym przepisie zachodzi wówczas, gdy w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia. Istotne jest przy tym łączne spełnienie obu wymienionych w tym przepisie warunków, tj. aby w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona (albo sędzia wyłączony z mocy ustawy) i strona przed uprawomocnieniem wyroku nie mogła domagać się wyłączenia takiego członka składu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym na tle poprzedniego stanu prawnego, gdy nie istniał obowiązek zawiadomienia stron o składzie sądu rozpoznającego sprawę, tj. przed wprowadzeniem instytucji tzw. "testu niezawisłości sędziego" z art. 5a ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. — Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267, ze zm.), wskazywano, że strona dowiadywała się o składzie sądu orzekającego w sprawie dopiero w dniu wydania wyroku. Podkreślano, że analiza art. 271 pkt 1 w kontekście unormowań art. 277 i 270 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania może zacząć swój bieg najwcześniej w dniu uprawomocnienia się orzeczenia, ponieważ dopiero po tej dacie wniesienie takiej skargi jest dopuszczalne, zaś w przypadku wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego — od dnia ich wydania, gdyż są one prawomocne z chwilą ich ogłoszenia (J.P. Tarno [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Warszawa 2011, art. 277 oraz wskazane tam postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 grudnia 2005 r., sygn. akt I OSK 1237/05, oraz z 24 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 1781/06, a także postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 1512/20; CBOSA).
Natomiast zgodnie z obowiązującym od 15 lipca 2022 r. art. 5a p.u.s.a. strony mogą złożyć wniosek o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu. W wyniku takiego postępowania sędzia może zostać wyłączony od rozpoznania sprawy.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że po powzięciu przez skarżącą 16 grudnia 2024 r. wiedzy o składzie orzekającym w sprawie o sygn. akt I FSK 1355/21, w szczególności o tym, że do składu tego wyznaczony został sędzia, którego bezstronność i niezawisłość budzi wątpliwości skarżącej, skarżąca mogła podjąć przewidziane prawem działania zmierzające w istocie do wyłączenia tego sędziego od rozpoznania jej skargi kasacyjnej.
W tych okolicznościach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie został spełniony drugi z określonych w art. 271 pkt 1 p.p.s.a. warunków dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania z powodu nieważności, tj. brak możliwości domagania się wyłączenia członka składu sędziowskiego przed uprawomocnieniem się wyroku. Powoduje to w konsekwencji, że przedmiotowa skarga o wznowienie nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, w związku z czym podlega odrzuceniu na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a.
Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O zwrocie wpisu uiszczonego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 ab initio p.p.s.a.