I FSK 593/07

Naczelny Sąd Administracyjny2008-05-27
NSApodatkoweWysokansa
odpowiedzialność osób trzecichzaległości podatkoweVATczłonkowie zarząduOrdynacja podatkowapowstanie zobowiązaniapowstanie zaległościterminybezskuteczność egzekucjiupadłość

NSA oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odpowiedzialności członków zarządu za zaległości podatkowe spółki, potwierdzając, że odpowiedzialność obejmuje zobowiązania powstałe w czasie pełnienia funkcji, nawet jeśli zaległość powstała później.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności byłych członków zarządu spółki za zaległości w podatku VAT za grudzień 1999 r. Skarżący twierdzili, że przestali pełnić funkcje przed powstaniem zaległości i nie mieli wpływu na sytuację finansową spółki. Sąd pierwszej instancji oddalił ich skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny utrzymał to rozstrzygnięcie w mocy. NSA uznał, że kluczowe jest powstanie zobowiązania podatkowego w okresie pełnienia funkcji, a nie moment powstania zaległości, oddalając tym samym zarzuty skargi kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną P.Z., A.Ł. i Z.R. od wyroku WSA w Szczecinie, który oddalił ich skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. Decyzja ta orzekała o solidarnej odpowiedzialności skarżących jako byłych członków zarządu Spółki z o.o. "M." za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. Skarżący argumentowali, że odwołano ich z funkcji 14 stycznia 2000 r., a zobowiązanie podatkowe za grudzień 1999 r. rozliczano 25 stycznia 2000 r., co miało oznaczać, że nie ponoszą odpowiedzialności. Podnosili również zarzut przedawnienia i brak dowodów na niedopełnienie obowiązku zgłoszenia upadłości. WSA w Szczecinie oddalił skargę, uznając, że kluczowe jest powstanie zobowiązania podatkowego w okresie pełnienia funkcji członka zarządu, a nie moment powstania zaległości. NSA podzielił to stanowisko, podkreślając, że zgodnie z art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu właściwym dla sprawy), odpowiedzialność obejmuje zobowiązania powstałe w czasie pełnienia obowiązków, a niekoniecznie zaległości powstałe w tym samym okresie. Sąd uznał, że zobowiązanie podatkowe za grudzień 1999 r. powstało w czasie, gdy skarżący byli członkami zarządu, co przesądzało o ich odpowiedzialności, niezależnie od daty faktycznego odwołania z funkcji. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 PPSA uznano za niezasadny, gdyż uzasadnienie wyroku WSA zawierało wymagane elementy. Skarga kasacyjna została oddalona.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, niezależnie od tego, czy zaległość podatkowa powstała w tym samym okresie.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że kluczowe jest powstanie zobowiązania podatkowego w okresie pełnienia funkcji członka zarządu. Zmiana art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej miała charakter redakcyjny i doprecyzowała, że chodzi o odpowiedzialność za zaległości podatkowe, ale decydujący jest moment powstania zobowiązania podatkowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (11)

Główne

o.p. art. 116 § 1

Ordynacja podatkowa

o.p. art. 116 § 2

Ordynacja podatkowa

Odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Kluczowy jest moment powstania zobowiązania, a nie moment powstania zaległości.

Pomocnicze

o.p. art. 107 § 1

Ordynacja podatkowa

PPSA art. 141 § 4

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 183 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 184

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 204 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 202 § 2

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

PPSA art. 207 § 1

Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Prawo upadłościowe art. 5 § 1

Prawo upadłościowe art. 5 § 2

Argumenty

Odrzucone argumenty

Zarzut naruszenia art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu odpowiedzialności skarżących za zaległości podatkowe spółki. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 PPSA poprzez nienależyte i niezupełne wyjaśnienie podstaw prawnych i faktycznych rozstrzygnięcia.

Godne uwagi sformułowania

Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki. Decydujący dla powstania odpowiedzialności podatkowej w tym wypadku jest moment powstania zobowiązania podatkowego, a nie moment powstania zaległości podatkowej.

Skład orzekający

Janusz Zubrzycki

przewodniczący

Juliusz Antosik

sprawozdawca

Tomasz Kolanowski

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej w zakresie momentu powstania odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółki."

Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w czasie powstania zobowiązania podatkowego (grudzień 1999 r.) oraz interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy odpowiedzialności osobistej za długi firmy, co jest tematem budzącym zainteresowanie zarówno wśród przedsiębiorców, jak i prawników. Kluczowe jest rozstrzygnięcie dotyczące momentu powstania odpowiedzialności.

Czy odpowiadasz za długi firmy, nawet jeśli nie byłeś już w zarządzie?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 593/07 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2008-05-27
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2007-05-11
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Janusz Zubrzycki /przewodniczący/
Juliusz Antosik /sprawozdawca/
Tomasz Kolanowski
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I SA/Sz 328/06 - Wyrok WSA w Szczecinie z 2007-01-24
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 1997 nr 137 poz 926
art. 116
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art. 141 par. 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki, Sędzia NSA Juliusz Antosik (sprawozdawca), Sędzia del. WSA Tomasz Kolanowski, Protokolant Iwona Wtulich, po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej P.Z. A. L.Z.R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 stycznia 2007 r. sygn. akt I SA/Sz 328/06 w sprawie ze skargi P.Z. A. L.Z.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 2 marca 2006 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie od P.Z.A.L.Z.R. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w S. kwotę 240 zł /słownie: dwieście czterdzieści złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 stycznia 2007 r., I SA/Sz 328/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę P. Z., A.Ł. i Z.R. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 2 marca 2006 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe od towarów i usług za grudzień 1999 r.
W uzasadnieniu wyroku, przedstawiając stan sprawy, Sąd podał, że wymienioną decyzją została utrzymana w mocy decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 7 listopada 2005 r. orzekająca o solidarnej odpowiedzialności skarżących jako byłych członków zarządu Spółki z o.o. "M." w P. za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Z ustaleń faktycznych dokonanych przez organy podatkowe wynika, że:
- Spółka została utworzona 29 września 1993 r., a skarżący zostali powołani na członków jej zarządu, zaś uchwałą Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 5 lutego 2000 r. zostali odwołani z pełnienia wskazanych funkcji,
- przed powstaniem zaległości z tytułu VAT za grudzień 1999 r. (określonej decyzją z 7 września 2005 r.) Spółka nie regulowała w terminie należnego VAT za grudzień 1998 r., luty, październik i listopad 1999 r., zatem wykazywała niezdolność do spłaty długów i – zdaniem organów – zaistniały okoliczności zobowiązujące Spółkę do zgłoszenia upadłości,
- prowadzona egzekucja m.in. w zakresie egzekucji zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r. w stosunku do Spółki okazała się bezskuteczna,
- niezłożenie wniosku o ogłoszenie upadłości było powodem wystąpienia wspólników pismem z 10 grudnia 1999 r. do sądu gospodarczego o rozwiązanie Spółki, a jej złą sytuację ekonomiczną potwierdził też program naprawczy (m.in. straty przekraczające wysokość kapitału założycielskiego i wartość majątku, lawinowe narastanie zadłużeń, przekraczających kilkusetkrotnie wartość kapitału i majątku).
W odwołaniu wskazano, że skarżący faktycznie funkcje w zarządzie przestali pełnić z dniem 14 stycznia 2000 r. oraz że ze względu na termin rozliczenia podatku za grudzień 1999 r. (25 stycznia 2000 r.) i zatrudnienie z dniem 14 stycznia 2000 r. na nowych stanowiskach nie mieli wpływu na podejmowane w Spółce decyzje. Podniesiono też zarzut przedawnienia.
Dyrektor Izby Skarbowej, po rozważeniu okoliczności faktycznych i powołaniu się na przepisy art. 107 § 1, art. 108 § 1 oraz art. 116 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej, stwierdził, że w sprawie zaistniały przesłanki odpowiedzialności wskazanych członków zarządu Spółki za jej zaległości podatkowe za grudzień 1999 r. oraz brak przesłanek negatywnych, tj. zwalniających od odpowiedzialności. Zaznaczył, że odwołujący nie przedstawili dowodu potwierdzającego, że zostali skutecznie odwołani z członkostwa w zarządzie z dniem 14 stycznia 2000 r. (a nie uchwałą zgromadzenia wspólników z 5 lutego 2000 r.). Następnie organ wskazał, że nie występuje przesłanka zwolnienia się od odpowiedzialności przez wskazanie mienia, z którego egzekucja jest możliwa. Podkreślił, że egzekucja z majątku Spółki została umorzona w związku z brakiem możliwości zastosowania środków egzekucyjnych do jej majątku; w postanowieniu o umorzeniu organ egzekucyjny wskazał, że bezskuteczna jest egzekucja z wierzytelności Spółki, kwota uzyskana z zajętych nieruchomości nie wystarczyła na pokrycie w całości zobowiązań podatkowych, Spółka nie posiada środków na rachunkach bankowych, nie prowadzi działalności i nie było możliwości ustalenia majątku, którego wartość przekraczałaby wydatki egzekucyjne. Organ za niezasadny uznał też zarzut dotyczący przedawnienia, gdyż decyzja orzekająca o odpowiedzialności została doręczona w listopadzie 2005 r., a termin przedawnienia zobowiązania podatkowego upływał 31 grudnia tego roku. W zakresie zaś niedopełnienia obowiązku zgłoszenia upadłości Spółki w odpowiednim terminie organ wskazał, że to na członku zarządu, jako na podmiocie, który powoływał się na te okoliczności, ciąży obowiązek udowodnienia zaistniałych okoliczności. Wyjaśnił jednocześnie, że na organie ciąży jedynie obowiązek wykazania pełnienia funkcji członka zarządu w określonym czasie. Organ wskazał też, że Spółka trwale nie regulowała swoich zobowiązań publicznoprawnych w zakresie podatku od towarów i usług od grudnia 1998 r. do maja 2001 r.
W skardze do sądu administracyjnego P. Z., Z. R. i A. Ł. zarzucili naruszenie art.116 § 1, art. 121 § 1, art. 122, 187 § 1, art. 191 i 229 Ordynacji podatkowej poprzez wydanie decyzji w oparciu o niekompletny materiał dowodowy, niezawierający dokumentów źródłowych, które wskazywałyby na niedopełnienie przez skarżących obowiązku zgłoszenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Zdaniem skarżących, dokumentami mającymi istotne znaczenie w tym zakresie był bilans spółki za 1999 r. oraz ewidencja środków trwałych. Brak było również dokumentów, z których wynikałoby, że Spółka trwale utraciła zdolność regulowania swoich zobowiązań. Skarżący ponownie wskazali, że faktycznie pełnienie funkcji członków zarządu zakończyli 14 stycznia 2000 r. i od tej daty nie mieli możliwość dostępu do dokumentacji finansowej Spółki, w konsekwencji czego nie wiedzieli, w jakiej kondycji finansowej znajduje się Spółka. Odnosząc się do kwestii bezskuteczności egzekucji, podnieśli, że w toku postępowania informowali organy skarbowe o tym, że z chwilą zaprzestania pełnienia członków zarządu w Spółce pozostał majątek trwały o łącznej wartości 3 mln zł, który mógł zaspokoić należności Skarbu Państwa. W skardze kwestionowano również przyjęcie, że nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych stanowi dowód o zaistnieniu okoliczności zobowiązujących spółkę do zgłoszenia wniosku o upadłość.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w swoich rozważaniach, po przytoczeniu treści art. 116 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r.), stwierdził, że organ odwoławczy wykazał, że egzekucja zaległości podatkowej okazała się bezskuteczna, o czym świadczy umorzenie jej w związku z brakiem możliwości zastosowania środków egzekucyjnych do majątku Spółki. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy wykazał też, że w sprawie nie przedstawiono okoliczności wyłączających odpowiedzialność członków zarządu. Organy podatkowe wykazały, że w okresie, kiedy Spółka zalegała z podatkiem VAT, tj. grudzień 1999 r., skarżący byli członkami zarządu Spółki, ponieważ zostali odwołaniu z tych funkcji uchwałą z 5 lutego 2000 r. Nie przedstawili przy tym dowodu, że odwołanie ich nastąpiło w innym czasie, tzn. 14 stycznia 2000 r. Jednak, w ocenie Sądu, fakt ten nie ma istotnego znaczenia, bowiem okolicznością niekwestionowaną jest to, że zaległość podatkowa była zobowiązaniem Spółki za grudzień 1999 r. Zaś odpowiedzialność członków zarządu spółki obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich tych obowiązków. Stąd też, nie jest istotne, czy członkowie zarządu przestali pełnić swoje funkcje 14 stycznia czy też 5 lutego 2000 r. Zobowiązanie podatkowe nie powstaje z chwilą złożenia deklaracji, lecz z chwilą zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże takie zobowiązanie.
Sąd za nietrafny uznał zarzut, że nieterminowe regulowanie zobowiązań podatkowych nie stanowi dowodu o zaistnieniu okoliczności zobowiązujących Spółkę do zgłoszenia wniosku o upadłość. Powołując się na treść art. 5 § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe (DzU z 1991 r., nr 118, poz. 512 ze zm.), wyjaśnił, że podmiot gospodarczy jest zobowiązany nie później niż w ciągu 2 tygodni od zaprzestania płacenia długów a reprezentant Spółki w tym samym czasie – od ujawnienia, że majątek Spółki nie wystarcza na zaspokojenie długów – zgłosić wniosek o upadłość. Spółka zaś nie płaciła podatku już od grudnia 1998 r., zatem nie były to krótkotrwałe trudności. Sąd wskazał też, że złe relacje pomiędzy wspólnikami – to sytuacja, która nie znajduje odzwierciedlenia w przepisach podatkowych i nie należy do przesłanek uniemożliwiających zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej.
W skardze kasacyjnej P. Z., Z. R. i A. Ł. zarzucili naruszenie:
1) art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu przez Sąd, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego winni skarżący ponieść odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe "M." Spółki z o.o. w P.,
2) art. 141 § 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez nienależyte i niezupełne wyjaśnienie podstaw prawnych i faktycznych rozstrzygnięcia
oraz wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący wskazali, że faktyczną funkcję członków zarządu przestali pełnić z dniem 14 stycznia 2000 r. W ich ocenie, zgodnie z art. 116 Ordynacji podatkowej za zobowiązania podatkowe spółki odpowiedzialny jest podmiot, który w dacie powstania zaległości pełnił obowiązki członka zarządu. Wskazuje na to § 2 wymienionego artykułu, stanowiący, że "odpowiedzialność członków zarządu, określona w § 1, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu". Na poparcie przedstawionej argumentacji skarżący powołali się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2004 r., III AUa 477/03. W związku z powyższym za niezasadne uznali stanowisko Sądu, że bez znaczenia pozostaje kwestia, czy skarżący przestali pełnić funkcje członków zarządu 14 stycznia czy 5 lutego 2000 r.
W dalszej części uzasadnienia mowa jest o kwestiach dotyczących ustaleń w zakresie istnienia przesłanek zwalniających członków zarządu z odpowiedzialności podatkowej. Wskazano na trudności skarżących w przedstawieniu dowodów co do okoliczności egzoneracyjnych, podnosząc, że jako byli członkowie zarządu nie byli w stanie uzyskać dowodów przemawiających za uchyleniem ich odpowiedzialności z powodu braku dostępu do akt spółki, o czym były informowane organy skarbowe. Podniesiono też, że jeżeli wniosek o upadłość był uzasadniony, to faktycznie dopiero po odwołaniu skarżących z zarządu, bowiem – niezależnie od przyjętej daty odwołania – kondycja finansowa Spółki nie uzasadniła złożenia takiego wniosku. Na dzień wystąpienia skarżących ze Spółki jej majątek przekraczał w sposób zdecydowany wysokość wszelkich zobowiązań, o czym ma świadczyć spis z natury dokonany po odwołaniu skarżących. Wskazując przy tym na istniejące wierzytelności Spółki, podniesiono, że niewypłacalność kontrahenta Spółki powstała w czasie, gdy funkcję członka zarządu pełnił już ktoś inny. Zdaniem skarżących, w sprawie nie występowała też trwałość w nieregulowaniu zobowiązań Spółki. Wskazano też na uchybienia w postępowaniu egzekucyjnym.
Na koniec, "już tylko na marginesie" – jak stwierdził autor skargi kasacyjnej – podano, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku odbiega od wymagań przewidzianych w art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto brak jest oceny Sądu dokonanych przez organy podatkowe ustaleń. Sąd nie odniósł się również do przedstawionych przez stronę zarzutów i nie wyjaśnił należycie podstawy prawnej swojego rozstrzygnięcia.
Dyrektor Izby Skarbowej, odpowiadając na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna podlega oddaleniu.
W osnowie skargi kasacyjnej sformułowano dwa zarzuty. Pierwszy dotyczy naruszenia art. 116 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego skarżący winni ponieść odpowiedzialność solidarną za zaległości podatkowe Spółki z o.o. "M.".
Z tak sformułowanego zarzutu – co potwierdzają także wywody zawarte w uzasadnieniu skargi kasacyjnej (w których są podważane ustalenia faktyczne dokonane przez organy podatkowe i niezakwestionowane przez sąd administracyjny pierwszej instancji, a dotyczące istnienia przesłanek odpowiedzialności podatkowej skarżących, jako byłych członków zarządu wskazanej Spółki) – wynika, że zarzut niewłaściwego zastosowania powyższego przepisu w gruncie rzeczy zmierza do podważenia ustaleń faktycznych i dokonanej w tym zakresie oceny sądu pierwszej instancji, w szczególności co do daty zaprzestania pełnienia funkcji członków zarządu przez skarżących oraz kondycji finansowej Spółki w czasie pełnienia przez skarżących tych funkcji.
Jednakże tego typu argumentacją (mogącą się odnosić do naruszenia przepisów postępowania) nie można uzasadniać zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, a takim przepisem jest art. 116 Ordynacji podatkowej. Wskazywanie na inne ustalenia faktyczne niż dokonane przez organy podatkowe, a następnie przyjęte przez sąd administracyjny pierwszej instancji, stanowi w istocie próbę zmiany przyjętego przez ten sąd stanu faktycznego sprawy. Podważenie zaś przyjętego stanu faktycznego, nie jest możliwe w ramach zarzutu naruszenia wskazywanego tu art. 116 Ordynacji podatkowej. Strona, chcąc podważyć stan faktyczny przyjęty w sprawie, winna zarzucić naruszenie konkretnych przepisów prawa procesowego, który w tym zakresie naruszył Sąd (w tym wypadku np. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w powiązaniu z odpowiednimi przepisami Ordynacji podatkowej). W związku z taką konstrukcją zarzutu należy przypomnieć, że działania sądu kasacyjnego ograniczone są przez ramy nakreślone w skardze kasacyjnej, które można przekroczyć wyłącznie w przypadku stwierdzenia uchybień powodujących nieważność postępowania, określonych w art. 183 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Naczelny Sąd Administracyjny, jako sąd kasacyjny, nie ma bowiem jakichkolwiek uprawnień do konkretyzowania, uściślania, czy też korygowania zarzutów strony skarżącej. Stanowisko takie wprost zresztą wyrażone zostało w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, p. np. wyroki z dnia 30 marca 2004 r., GSK 10/04 (Monitor Prawniczy 2004 r., nr 9, s. 392), z dnia 7 września 2004 r., FSK 102/04 (powołany przez B. Gruszczyńskiego w: B. Dauter i inni: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa - Kraków 2006 r., s. 424).
Jeżeli natomiast chodzi o zarzut błędnej wykładni to został on sformułowany i doprecyzowany – przez odniesienie go do § 2 wskazanego art. 116 Ordynacji podatkowej – dopiero w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Autor skargi kasacyjnej stanął na stanowisku, że art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej (powołano przy tym treść przepisu w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r.) wskazuje, że o odpowiedzialności za zaległości spółki przesądza pełnienie obowiązków członka zarządu w dacie powstania zaległości podatkowej, a nie w dacie powstania zobowiązania podatkowego, jak to przyjął sąd pierwszej instancji.
Ze stanowiskiem takim jednak nie sposób się zgodzić. W swoim pierwotnym brzmieniu (a więc właściwym dla rozpatrywanej sprawy, ponieważ sprawa dotyczy zobowiązania w podatku od towarów i usług za grudzień 1999 r.) przepis art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej stanowił, że:
"Odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki"
Ustawodawca wyraźnie zatem wskazał, że członkowie zarządu spółki będą odpowiadać za zobowiązania podatkowe spółki powstałe w czasie pełnienia przez nich obowiązków w jej zarządzie. Co prawda, odpowiedzialność podatkowa członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – tak samo jak i wszystkich innego rodzaju osób trzecich wymienionych w rozdziale 15 działu III Ordynacji podatkowej – jest odpowiedzialnością za zaległości podatkowe, co wyraźnie wynika z art. 107 § 1 Ordynacji (a także z jej art. 116 § 1), to jednak z wyraźnej woli ustawodawcy decydujący dla powstania odpowiedzialności podatkowej w tym wypadku jest moment powstania zobowiązania podatkowego, a nie moment powstania zaległości podatkowej (z tytułu tego zobowiązania). Oznacza to, że nie jest konieczne, aby w czasie pełnienia przez daną osobę funkcji członka zarządu spółki nastąpiło przekształcenie zobowiązania podatkowego w zaległość podatkową; może to nastąpić później, gdy dana osoba nie będzie już członkiem zarządu. Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej taki właśnie pogląd został wyrażony w powołanym w tej skardze wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 3 marca 2004 r., III AUa 477/03 (OSA 2004, nr 12, poz. 28); Sąd ten w uzasadnieniu wyroku wyraźnie stwierdził, że do powstania odpowiedzialności subsydiarnej członka zarządu spółki konieczne jest, aby istniała zaległość w zapłacie składek (na ubezpieczenie społeczne), ale o jego odpowiedzialności przesądza okoliczność, że należność spółki z tytułu składek dotyczyła okresu, w którym pełnił on swoją funkcję.
Takie samo stanowisko zajął – w sprawie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości w podatku od towarów i usług – Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 grudnia 2007 r., I FSK 1409/06; co prawda na tle stanu prawnego obowiązującego od dnia 1 stycznia 2003 r., jednak należy zgodzić się z wyrażonym w tym wyroku poglądem, że zmiana art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, która nastąpiła od tej daty (ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, DzU nr 169, poz. 1387), miała charakter redakcyjny i doprecyzowała jedynie, że chodzi o odpowiedzialność za zaległości podatkowe. Doprowadziła ona do sformułowania podobnego, jak przyjęte w innych przepisach o odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w których jako moment decydujący dla powstania tej odpowiedzialności przyjęto moment powstania zobowiązania podatkowego (p. art. 110 § 1, art. 114a § 1, art. 115 § 2, art. 117 § 2 Ordynacji podatkowej), a nie moment powstania zaległości podatkowej (p. art. 111 § 1, art. 112 § 1, art. 113 Ordynacji podatkowej). Właśnie wyraźne zróżnicowanie przez ustawodawcę odpowiedzialności poszczególnych kategorii osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika z punktu widzenia momentu (powstanie zobowiązania albo zaległości podatkowej) istotnego dla objęcia tą odpowiedzialnością stanowiło ważny argument dla przyjęcia stanowiska w wymienionym wyroku, które podziela skład orzekający w rozpatrywanej sprawie.
W związku z powyższym, skoro zobowiązanie podatkowe Spółki powstało w grudniu 1999 r., a wszyscy ze skarżących pełnili w tym czasie funkcję w zarządzie tejże spółki, to podnoszona okoliczność, że przestali oni pełnić swoje funkcje 14 stycznia 2000 r., a nie 5 lutego 2000 r., jak to ustaliły organy podatkowe, pozostaje bez znaczenia.
Jeżeli chodzi o drugi zarzut, dotyczący naruszenia przepisu proceduralnego – art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – to nie można dopatrzyć się uchybień w działaniach Sądu I instancji, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego wyroku. O ile bowiem można zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku było nader zwięzłe, to jednak nie można mu odmówić braku wszystkich wymaganych elementów składowych. W uzasadnieniu tym przedstawiono bowiem stan sprawy. Zaprezentowano zarówno zarzuty podniesione w skardze, jak też stanowisko Dyrektora Izby Skarbowej, w końcu wskazano podstawę prawną oraz wyjaśniono, co legło u podstaw takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Nie można przy tym zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że sąd pierwszej instancji nie dokonał oceny ustaleń dokonanych przez organy podatkowe. Na stronie 10 i 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku znajdują się tezy, które wyraźnie określają, co było przyczyną przychylenia się do stanowiska organu podatkowego w spornych kwestiach. Wyjaśnił również, że odpowiedzialność podatkowa członków zarządu w ramach art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej, obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich tych obowiązków. A zatem zarzut naruszenia art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uznać za niezasadny.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. O kosztach orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 w związku z art. 202 § 2 i art. 207 § 1 tejże ustawy.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI