I FSK 584/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając prawo podatnika do odliczenia VAT naliczonego od wydatków związanych ze zbyciem przedsiębiorstwa, jeśli są one kosztami ogólnymi działalności opodatkowanej.
Sprawa dotyczyła prawa spółki do odliczenia podatku VAT naliczonego od wydatków poniesionych w związku ze zbyciem przedsiębiorstwa. Organ podatkowy kwestionował to prawo, twierdząc, że odliczenie jest możliwe tylko w przypadku bezpośredniego związku z czynnościami opodatkowanymi. Sąd pierwszej instancji uchylił decyzję organu, a NSA w wyroku oddalił skargę kasacyjną organu. Sąd uznał, że wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa mogą stanowić koszty ogólne działalności opodatkowanej, nawet jeśli sama transakcja zbycia jest zwolniona z VAT, powołując się na orzecznictwo TSUE.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił decyzję organu określającą spółce zobowiązanie w VAT i dodatkowe zobowiązanie podatkowe. Spór dotyczył możliwości odliczenia przez spółkę podatku naliczonego od wydatków związanych ze zbyciem przedsiębiorstwa. Organ odwoławczy twierdził, że odliczenie jest możliwe tylko w przypadku bezpośredniego związku z czynnościami opodatkowanymi, a sprzedaż przedsiębiorstwa, będąca istotą działalności spółki, nie spełnia tego warunku, gdyż sama w sobie jest wyłączona z opodatkowania. Sąd pierwszej instancji uznał jednak, że ocena organów narusza zasadę neutralności VAT i że spółka musi mieć możliwość odzyskania podatku naliczonego. NSA, oddalając skargę kasacyjną organu, potwierdził stanowisko WSA. Sąd podkreślił, że prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje nie tylko w przypadku bezpośredniego związku z czynnościami opodatkowanymi, ale także gdy istnieje związek pośredni, a wydatki te można zakwalifikować jako koszty ogólne działalności gospodarczej podatnika. Powołując się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (m.in. sprawy C-26/12 PPG Holdings BV, C-408/98 Abbey National, C-465/03 Kretztechnik AG), NSA stwierdził, że wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa, które jest kontynuowane w ramach działalności opodatkowanej, stanowią koszty ogólne i jako takie dają prawo do odliczenia podatku naliczonego. Sąd uznał, że organ odwoławczy błędnie zinterpretował przepisy, nie uwzględniając pośredniego związku wydatków z działalnością opodatkowaną.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, wydatki te mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego, jeśli można je zakwalifikować jako koszty ogólne działalności gospodarczej podatnika, która jest opodatkowana VAT.
Uzasadnienie
NSA, powołując się na orzecznictwo TSUE, uznał, że prawo do odliczenia VAT naliczonego przysługuje od wydatków związanych ze zbyciem przedsiębiorstwa, jeśli stanowią one koszty ogólne działalności opodatkowanej. Kluczowy jest pośredni związek z całością działalności gospodarczej, a nie tylko bezpośredni z konkretną transakcją opodatkowaną.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (15)
Główne
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych. Związek ten może być bezpośredni lub pośredni.
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
Określa, co stanowi kwotę podatku naliczonego (suma kwot podatku wynikającego z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu nabycia towarów i usług lub dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi).
u.p.t.u. art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
u.p.t.u. art. 86 § 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Orzeczenie NSA w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 6 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Przepisy ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa.
u.p.t.u. art. 112b § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy dodatkowego zobowiązania podatkowego.
u.p.t.u. art. 87 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
Dotyczy różnicy podatku do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy lub do zwrotu.
u.p.t.u. art. 6 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa kasacyjna.
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Granice rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji przez WSA.
p.p.s.a. art. 145 § 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Umorzenie postępowania administracyjnego.
p.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzeczenia o kosztach w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa, które można zakwalifikować jako koszty ogólne działalności opodatkowanej, dają prawo do odliczenia VAT naliczonego. Związek pomiędzy zakupami a czynnościami opodatkowanymi może mieć charakter pośredni i wynikać z ogólnego funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Odrzucone argumenty
Odliczenie VAT naliczonego jest możliwe tylko w przypadku bezpośredniego związku wydatków z konkretną transakcją opodatkowaną. Wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa, które jest wyłączone z opodatkowania, nie mogą stanowić podstawy do odliczenia podatku naliczonego.
Godne uwagi sformułowania
każdy przypadek odliczenia tego podatku musi wprost wynikać z obowiązujących przepisów odliczenie podatku naliczonego jest fundamentalnym prawem podatnika, które wynika z zasady neutralności podatku od towarów i usług związek ten musi być niewątpliwy i bezsporny Prawo do odliczenia powinno być realizowane natychmiast po powstaniu podatku naliczonego, decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia będzie miał zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi. związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. Koszty te zachowują bowiem bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący sprawozdawca
Małgorzata Niezgódka - Medek
członek
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie prawa do odliczenia VAT naliczonego od wydatków związanych ze zbyciem przedsiębiorstwa, gdy stanowią one koszty ogólne działalności opodatkowanej."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznej sytuacji, w której zbyte przedsiębiorstwo było częścią szerszej działalności opodatkowanej VAT, a wydatki związane ze zbyciem można uznać za koszty ogólne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu VAT – odliczania podatku naliczonego przy zbyciu przedsiębiorstwa. Wyrok opiera się na interpretacji orzecznictwa TSUE, co czyni go istotnym dla praktyków prawa podatkowego.
“Czy sprzedaż firmy pozwala odliczyć VAT? NSA wyjaśnia kluczowe zasady.”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 584/23 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-13 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2023-03-29 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita Małgorzata Niezgódka - Medek Roman Wiatrowski /przewodniczący sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Sygn. powiązane III SA/Wa 869/22 - Wyrok WSA w Warszawie z 2022-11-04 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2017 poz 1221 art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a i b, art. 6 pkt 1 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - tekst jednolity Dz.U. 2019 poz 2325 art. 245 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 145 par. 3 Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia WSA del. Adam Nita, Protokolant Łukasz Biernacki, po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 869/22 w sprawie ze skargi U. sp. z k. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 7 lutego 2022 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2018 r. i 2019 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz U. sp. z k. z siedzibą w W. kwotę 8 100,00 (słownie: osiem tysięcy sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrokiem z 4 listopada 2022 r., sygn. akt III SA/Wa 869/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie z 25 października 2019 r., umorzył postępowanie administracyjne i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie na rzecz U. sp. k. z siedzibą w W. (dalej: Skarżąca, Spółka) kwotę 17090 zł (słownie: siedemnaście tysięcy dziewięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 2. Uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. 2.1. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wyroku ustalił, że decyzją z 25 października 2019 r. Naczelnik Drugiego Mazowieckiego Urzędu Skarbowego w Warszawie (dalej: organ pierwszej instancji) określił Spółce kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za sierpień, listopad i grudzień 2018 r., kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1221 ze zm., dalej: ustawa o VAT), do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy za grudzień 2018 r., oraz styczeń i luty 2019 r., kwotę różnicy podatku, o której mowa w art. 87 ust. 1 ustawy o VAT, do zwrotu na rachunek bankowy podatnika za sierpień, wrzesień, październik i listopad 2018 r. oraz ustalił dodatkowe zobowiązanie podatkowe, zgodnie z art. 112b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT za sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2018 r. Decyzją z 7 lutego 2022 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej: organ odwoławczy, organ drugiej instancji) utrzymał w mocy ww. decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy wskazał, że odliczenie podatku naliczonego jest fundamentalnym prawem podatnika, które wynika z zasady neutralności podatku od towarów i usług a każdy przypadek odliczenia tego podatku musi wprost wynikać z obowiązujących przepisów. Organ drugiej instancji stwierdził, że działalność gospodarcza Spółki po sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa ograniczała się do działań związanych z wypełnianiem postanowień umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, tj. czynności, która nie podlega VAT. Organ uznał, że sprzedaż przedsiębiorstwa za cenę, w której skalkulowano czynności, jakie Spółka ma zrealizować, związane z poszukiwanie klientów i z przystosowaniem pomieszczeń do potrzeb najemców, spowodowała, że nie zostały spełnione formalne warunki do odliczenia: związek zakupów z czynnościami opodatkowanymi dokonywanymi zarówno obecnie, jak i w przyszłości. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że w przypadku Spółki, która dokonała zbycia przedsiębiorstwa stanowiącego istotę jej działalności, nie ma mowy o następnym etapie obrotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że w pełni podziela dokonaną w wyroku z 24 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Wa 658/21, wykładnię przepisów prawa materialnego w kontekście przywołanych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, które determinowały kształt rozstrzygnięcia. Sąd pierwszej instancji odwołał się do orzecznictwa TSUE oraz sądów administracyjnych, a także przywołał przepisy, które jego zdaniem znajdują zastosowanie w sprawie i dokonał ich wykładni. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że ocena organów dokonana w niniejszej sprawie narusza zasadę neutralności podatku VAT i że Skarżąca musi mieć zapewnioną możliwość odzyskania podatku naliczonego związanego ze swoją działalnością opodatkowaną. 3. Skarga kasacyjna. 3.1. W skardze kasacyjnej organ odwoławczy, na podstawie art. 173 w związku z art. 177 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżył wyrok w całości i wniósł o: uchylenie zaskarżonego wyroku w całości na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, względnie o jego uchylenie na podstawie art. 188 p.p.s.a. i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ponadto organ odwoławczy zrzekł się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zarzucił: a) naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 86 ust. 1, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a i b oraz art. 6 pkt 1 ustawy o VAT przez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu przez sąd, że wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa, które związane są z wyłączeniem świadczenia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług stanowią koszty ogólne i mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy warunkiem do odliczenia podatku naliczonego na gruncie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT jest istnienie bezpośredniego związku pomiędzy wydatkami a konkretną transakcją opodatkowaną, a nie czynnością zwolnioną z opodatkowania; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a i b oraz art. 6 pkt 1 ustawy o VAT przez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegającą na przyjęciu przez sąd, że wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa, które związane są z wyłączeniem świadczenia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług mogą stanowić podstawę do odliczenia podatku naliczonego, podczas gdy zbyte przedsiębiorstwo stanowiło istotę działalności Spółki, a jednocześnie jej działalność ograniczona została do działań związanych z wypełnianiem postanowień umowy sprzedaży przedsiębiorstwa, tj. czynności, które nie podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług; b) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z art. 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a i b, art. 87 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 6 pkt 1 ustawy o VAT poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli decyzji i w konsekwencji niezasadne ich uchylenie oraz umorzenie postępowania na skutek błędnego uznania przez sąd, że zbycie przedsiębiorstwa stanowiło jeden z etapów opodatkowanej działalności Spółki z tytułu najmu powierzchni biurowych i użytkowych i z tego właśnie względu wydatki związane z tym konkretnie etapem działalności opodatkowanej mogły wygenerować podatek do odliczenia jako koszty ogólne przedsiębiorcy, pomimo że wydatki te były związane z wyłączeniem świadczenia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług i nie mogły stanowić podstawy do odliczenia podatku. 3.2. Skarżąca nie złożyła odpowiedzi na skargę kasacyjną. Pismem z 7 marca 2023 r. złożyła wniosek o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W piśmie z 3 czerwca 2025 r. Spółka przedstawiła dodatkowe stanowisko w sprawie oraz wniosła o: oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz Skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w związku z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 p.p.s.a.), stwierdził, że skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Na wstępie należy zaznaczyć, że niniejsza sprawa jest jedną z dwóch – rozpoznawanych równolegle przez Naczelny Sąd Administracyjny, w tym samym składzie orzekającym, 13 czerwca 2025 r. – spraw, które Naczelny Sąd Administracyjny postanowił, na podstawie art. 111 § 2 p.p.s.a., połączyć do łącznego rozpoznania z zachowaniem odrębnego wyrokowania. Zarówno w niniejszej sprawie, jak i w drugiej (sygn. akt I FSK 621/22) skargi kasacyjne wniósł organ odwoławczy od wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanych wobec Skarżącej. W obydwu sprawach zarówno okoliczności faktyczne, stan prawny, jak i zarzuty oraz uzasadnienia skarg kasacyjnych są, co do zasady, identyczne. Z uwagi na powyższe, uzasadnienia zapadłych w tych sprawach rozstrzygnięć sądu kasacyjnego o bezzasadności skarg kasacyjnych w każdej z tych spraw jest zasadniczo tożsame. 4.2. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrywany środek odwoławczy został oparty zarówno na podstawie naruszenia przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy – lit. b) skargi kasacyjnej, jak i naruszenia prawa materialnego – lit. a) skargi kasacyjnej. W sytuacji, gdy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów proceduralnych. Warunkiem uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie istotnego wpływu zaistniałego uchybienia na wynik sprawy (zob. wyrok NSA z 25 listopada 2022 r., sygn. akt I OSK 2347/21). Z uwagi na to, że zarzuty naruszenia przepisów postępowania, mającego istotny wpływ na wynik sprawy, w niniejszej sprawie mają charakter zależny – są w istocie związane z zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego – będą one rozpoznane w dalszej kolejności, tj. po rozpoznaniu zarzutu naruszenia prawa materialnego. Biorąc pod uwagę powyższe, zasadniczo spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny prawidłowości pozbawienia Skarżącej prawa do odliczenia z faktur, które zostały zakwalifikowane przez organy podatkowe jako dokumentujące wydatki związane ze zbyciem przedsiębiorstwa. 4.3. Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT, opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług podlega odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Jednocześnie, zgodnie z art. 6 pkt 1 ustawy o VAT, przepisów ustawy nie stosuje się do transakcji zbycia przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Ponadto, zgodnie z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT: "W zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi, o którym mowa w art. 15, przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, z zastrzeżeniem art. 114, art. 119 ust. 4, art. 120 ust. 17 i 19 oraz art. 124", a w myśl art. 86 ust. 2 pkt 1 ustawy o VAT kwotę podatku naliczonego stanowi suma kwot podatku wynikającego z faktur otrzymanych przez podatnika z tytułu: a) nabycia towarów i usług, b) dokonania całości lub części zapłaty przed nabyciem towaru lub wykonaniem usługi. 4.4. Organ w skardze kasacyjnej – dokonując analizy art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, z którego wynika prawo do odliczenia podatku naliczonego od podatku należnego – podniósł, że: "Należy pamiętać, że przysługuje ono tylko w przypadku, gdy nabywane towary i usługi mają związek z czynnościami opodatkowanymi" oraz uznał, że: "na gruncie art. 86 ust. 1 ustawy o VAT za warunek, którego spełnienie umożliwia skorzystanie z tego prawa należy uznać istnienie bezpośredniego związku pomiędzy zakupami (wydatkami), a konkretną transakcją opodatkowaną". Ponadto stwierdził, że: "Bezsporne jest, że przepisy nie definiują samego charakteru związku pomiędzy zakupami i sprzedażą opodatkowaną pozwalającego na skorzystanie z odliczenia, choć z całą pewnością związek taki musi być niewątpliwy i bezsporny". Z wnioskami dokonanymi przez organ odwoławczy nie sposób się zgodzić. W istocie bezsporne jest, że ani krajowy, ani unijny ustawodawca nie precyzuje, w jaki sposób oraz w jakim zakresie towary i usługi muszą być wykorzystane do wykonywania czynności opodatkowanych, aby umożliwiło to podatnikowi dokonanie odliczenia podatku naliczonego. Natomiast nieuprawnione jest twierdzenie organu, że związek ten "musi być niewątpliwy i bezsporny", jak twierdzi organ odwoławczy. Biorąc pod uwagę, że prawo do odliczenia powinno być realizowane natychmiast po powstaniu podatku naliczonego, decydujące znaczenie dla oceny istnienia prawa do odliczenia będzie miał zamierzony (deklarowany) związek podatku naliczonego z czynnościami opodatkowanymi. Przy czym związek ten może mieć charakter bezpośredni lub pośredni. Aby można było mówić o pośrednim związku, musi istnieć związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy dokonanymi zakupami towarów i usług a powstaniem obrotu poprzez ich wpływ na ogólne funkcjonowanie przedsiębiorstwa jako całości. Zakup towarów i usług musi zatem przyczyniać się do generowania przez podmiot obrotu. Podkreślenia wymaga słuszne stanowisko sądu pierwszej instancji zaprezentowane w zaskarżonym wyroku, iż: "W orzecznictwie zarówno TSUE, jak i sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, że związek ten może być pośredni, a dany zakup może wiązać się z wykonaniem czynności niepodlegających opodatkowaniu". 4.5. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku przywołał wiele orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i sądów administracyjnych, z których jednoznacznie wynika, że wydatki kreujące podatek naliczony związane ze zbyciem przedsiębiorstwa są wydatkami stanowiącymi koszty ogólne całokształtu działalności gospodarczej opodatkowanej VAT w sytuacji, gdy podatnik taką działalność prowadzi. W konsekwencji, na co wskazał także Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, prawo do odliczenia podatku naliczonego przysługuje od wydatków poniesionych w związku ze zbyciem przedsiębiorstwa. W tym miejscu Naczelny Sąd Administracyjny przywoła twierdzenia kilku z wielu dostępnych orzeczeń TSUE w przedmiotowym zakresie. W sprawie C-26/12 PPG Holdings BV wprost wskazano, że: "Prawo do odliczenia podatku VAT naliczonego przy nabyciu towarów lub usług zakłada zatem, iż wydatki poczynione celem ich uzyskania stanowiły element cenotwórczy transakcji obciążonych podatkiem należnym, rodzących prawo do jego odliczenia. Prawo do odliczenia zostaje jednak również przyznane podatnikowi nawet w przypadku braku bezpośredniego i ścisłego związku pomiędzy konkretną transakcją powodującą naliczenie podatku a jedną lub większą liczbą transakcji objętych podatkiem należnym, które rodzą prawo do odliczenia, gdy koszty omawianych usług należą do jego kosztów ogólnych i jako takie stanowią elementy cenotwórcze dostarczanych towarów lub świadczonych usług. Koszty te zachowują bowiem bezpośredni i ścisły związek z całą działalnością gospodarczą podatnika" (pkt. 22). W sprawie C-408/98 Abbey National, która dotyczyła sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa, która – zgodnie z brytyjskimi przepisami o VAT – nie podlegała opodatkowaniu, TSUE stwierdził, że wydatki poniesione przez podatnika na obsługę transakcji sprzedaży zorganizowanej części przedsiębiorstwa stanowią koszty ogólne działalności podatnika, która podlega opodatkowaniu VAT. W konsekwencji podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku związanego z przedmiotową transakcją. Trybunał Sprawiedliwości w przedmiotowej sprawie uznał, że pomimo, iż usługi nabywane przez zbywcę w celu zbycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części nie pozostają w bezpośrednim związku z jedną bądź kilkoma transakcjami opodatkowanymi VAT, to koszty tych usług wchodzą w skład kosztów ogólnych podatnika i jako takie stanowią elementy kosztowe wytworów jego działalności. Co więcej, nawet w przypadku zbycia całości aktywów, gdy podatnik nie dokonuje już transakcji po wykorzystaniu tych usług, ich koszt należy traktować jako część działalności gospodarczej przedsiębiorstwa jako całości przed zbyciem. W sprawie C-465/03 Kretztechnik AG Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził, że: "Uwzględniając fakt, iż w sprawie przed sądem krajowym, po pierwsze, emisja akcji jest czynnością, która nie należy do zakresu przedmiotowego szóstej dyrektywy, a po drugie, czynność ta została dokonana przez Kretztechnik celem podniesienia kapitału z korzyścią dla jej ogólnie pojętej działalności gospodarczej, należy uznać, iż poniesione koszty świadczeń uzyskanych przez tę spółkę w ramach owej czynności stanowią część kosztów ogólnych, a w konsekwencji stanowią element cenotwórczy jej towarów. Świadczenia takie pozostają w istocie w bezpośrednim i ścisłym związku z działalnością gospodarczą podatnika (zob. ww. wyroki: w sprawie BLP Group, pkt 25; w sprawie Midland Bank, pkt 31; w sprawie Abbey National, pkt 35 oraz 36, jak również w sprawie Cibo Participations, pkt 33)" (pkt 36). Analizując orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, należy stwierdzić, że tzw. koszty ogólne działalności, mające charakter cenotwórczy, należy uznać za mające związek z działalnością opodatkowaną (tak także m.in. wyrok TSUE z 8 czerwca 2000 r. w sprawie C-98/98 Midland Bank, wyrok TSUE z 26 maja 2005 r. w sprawie C-465/03 Kretztechnik, wyrok TSUE z 29 października 2009 r. w sprawie C-29/08 Skatteverket). 4.6. W niniejszej sprawie Skarżąca do dnia zbycia przedsiębiorstwa prowadziła działalność opodatkowaną VAT (usługi odpłatnego najmu lokali użytkowych, powierzchni biurowych oraz miejsc postojowych). Po dokonaniu zbycia przedsiębiorstwa kontynuuje działalność opodatkowaną, ograniczoną do świadczenia usług wykończeniowych na lokalach obecnego najemcy. Nie jest sporne, że zasadnicza część działalności Spółki – po zbyciu przedsiębiorstwa – dokonywana była w związku z realizacją umowy wyłączonej z opodatkowania. Natomiast organ odwoławczy pomija fakt prowadzenia przez Skarżącą działalności gospodarczej, w której to działalności były wykorzystywane aktywa zbytego przedsiębiorstwa. Jak słusznie wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: "Czynność zbycia przedsiębiorstwa, choć sama z wyłączona z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, została dokonana w ramach działalności opodatkowanej". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uwzględniając przywołane powyżej orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, usługi nabywane w związku ze sprzedażą przedsiębiorstwa należy zaliczyć do ogólnych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej podatnika, w sytuacji, gdy zbyte przedsiębiorstwo będzie dalej służyło do wykonywania czynności opodatkowanych. Organ odwoławczy w skardze kasacyjnej wskazał, że: "Wbrew twierdzeniom Sądu, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, wydatki poniesione przez Skarżącą nie należą do kosztów ogólnych działalności Skarżącej, związanych z jej funkcjonowaniem". Po pierwsze należy zauważyć, że organ drugiej instancji nie uzasadnił ww. stanowiska. Po drugie zaś, w świetle przywołanych powyżej okoliczności – prowadzenia przez Spółkę opodatkowanej VAT działalności gospodarczej, a po zbyciu przedsiębiorstwa dalsze wykonywanie czynności opodatkowanej w oparciu o zbyty majątek – nie sposób uznać, że wydatki poniesione przez Skarżącą nie stanowią kosztów ogólnych działalności Spółki. Ponadto, w przedmiotowej sprawie, w ramach dokonywanego zbycia, Spółka była zobowiązana do zapewnienia, że nabywca przedsiębiorstwa będzie świadczył usługi opodatkowane podatkiem VAT. Prawo do odliczenia przysługuje nie tylko wówczas, gdy istnieje bezpośredni związek pomiędzy zakupem towarów lub usług a czynnością opodatkowaną, ale także w sytuacji, gdy istnieje związek pośredni. Zaś w szczególności związek pośredni występuje, gdy dokonane wydatki można zakwalifikować jako związane z ogólną opodatkowaną działalnością gospodarczą podatnika. 4.7. W świetle powyższego zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego nie zasługuje na uwzględnienie. Tym samym nie sposób zgodzić się z twierdzeniem organu o naruszeniu przepisów postępowania, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w powiązaniu z art. 145 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, sąd pierwszej instancji postąpił prawidłowo, uwzględniając zarzut naruszenia prawa materialnego, a w konsekwencji uchylając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji oraz umarzając postępowanie administracyjne. 4.8. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 p.p.s.a. – orzekł jak w sentencji. 4.9. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Adam Nita Roman Wiatrowski Małgorzata Niezgódka-Medek
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI