Orzeczenie · 2024-05-13

I FSK 577/24

Sąd

Naczelny Sąd Administracyjny

Data

2024-05-13

NSApodatkoweWysokansa

kontrola podatkowaprawo przedsiębiorcówsprzeciwzażalenieniedopuszczalnośćkontrola bez zawiadomieniasąd administracyjnyskarga kasacyjnaVAT

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną S. J. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, które odrzuciło skargę skarżącej na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Sprawa wywodziła się z kontroli podatkowej wszczętej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie art. 48 ust. 11 pkt 2 ustawy Prawo przedsiębiorców, co oznaczało brak obowiązku zawiadomienia o zamiarze jej wszczęcia. Skarżąca złożyła sprzeciw wobec czynności kontrolnych, który Naczelnik US uznał za niedopuszczalny, powołując się na art. 59 ust. 2 Prawa przedsiębiorców. Następnie Dyrektor IAS stwierdził niedopuszczalność zażalenia skarżącej na postanowienie Naczelnika US. WSA w Warszawie odrzucił skargę na postanowienie Dyrektora IAS, uznając, że nie podlega ono kontroli sądowej. NSA w niniejszej sprawie oddalił skargę kasacyjną. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 59 ust. 2 Prawa przedsiębiorców, sprzeciw jest niedopuszczalny w przypadku kontroli wszczętej na podstawie art. 48 ust. 11 pkt 2 tej ustawy. W związku z tym, postanowienie Dyrektora IAS o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o niedopuszczalności sprzeciwu nie było postanowieniem kończącym postępowanie w rozumieniu Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a zatem skarga do sądu administracyjnego nie przysługiwała. NSA odwołał się do wcześniejszych orzeczeń, w tym uchwały NSA II GPS 3/13, wskazując, że postępowanie kontrolne na podstawie Prawa przedsiębiorców nie ma charakteru postępowania administracyjnego, a postanowienia wydawane w jego ramach nie rozstrzygają bezpośrednio o obowiązkach lub uprawnieniach przedsiębiorcy. Sąd uznał, że ograniczenie dostępu do sądu w tej sytuacji jest uzasadnione i nie narusza konstytucyjnych gwarancji.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Ugruntowanie linii orzeczniczej NSA dotyczącej niedopuszczalności skargi na postanowienia wpadkowe w toku kontroli przedsiębiorców wszczętych bez zawiadomienia, a także interpretacji przepisów Prawa przedsiębiorców dotyczących sprzeciwu i zażalenia.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu prawnego i faktycznego, gdzie sprzeciw był niedopuszczalny z mocy prawa. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdy sprzeciw był dopuszczalny.

Zagadnienia prawne (2)

Czy postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie o niedopuszczalności sprzeciwu wobec czynności kontrolnych, wszczętych bez zawiadomienia na podstawie art. 48 ust. 11 pkt 2 Prawa przedsiębiorców, podlega kontroli sądowej na podstawie art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, takie postanowienie nie podlega kontroli sądowej, ponieważ nie jest postanowieniem kończącym postępowanie w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a., gdyż sprzeciw był niedopuszczalny z mocy prawa (art. 59 ust. 2 P.p.s.a.).

Uzasadnienie

NSA uznał, że w sytuacji, gdy sprzeciw przedsiębiorcy wobec czynności kontrolnych jest niedopuszczalny z mocy prawa (art. 59 ust. 2 P.p.s.a.), postanowienie organu o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o niedopuszczalności sprzeciwu nie jest postanowieniem kończącym postępowanie administracyjne w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 2 P.p.s.a. Kontrola podatkowa prowadzona na podstawie art. 48 ust. 11 pkt 2 P.p.p. nie jest postępowaniem administracyjnym, a postanowienia wpadkowe w takim postępowaniu nie podlegają kognicji sądów administracyjnych.

Czy ograniczenie prawa do sądu poprzez wyłączenie możliwości zaskarżenia postanowienia o niedopuszczalności zażalenia na postanowienie o niedopuszczalności sprzeciwu narusza art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, ograniczenie to nie narusza wskazanych przepisów Konstytucji RP, gdyż prawo do sądu nie jest absolutne i może podlegać uzasadnionym prawnie ograniczeniom, o ile nie naruszają one istoty tego prawa i zachowana jest proporcjonalność.

Uzasadnienie

NSA wyjaśnił, że prawo do sądu może być ograniczane przez wymogi proceduralne, jeśli ograniczenie nie narusza istoty prawa, zmierza do uzasadnionego celu i jest proporcjonalne. W tej sprawie niedopuszczalność skargi do sądu administracyjnego na wskazane postanowienie Dyrektora IAS została uznana za zgodną ze standardami konstytucyjnymi.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalono skargę

Oddalono skargę kasacyjną od postanowienia WSA odrzucającego skargę na postanowienie Dyrektora IAS stwierdzające niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Naczelnika US o niedopuszczalności sprzeciwu wobec czynności kontrolnych.

Przepisy (16)

Główne

u.p.p. art. 48 § ust. 11 pkt 2

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

u.p.p. art. 59 § ust. 2

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców

P.p.s.a. art. 3 § § 2 pkt 2