I FSK 57/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora IAS, potwierdzając, że organy podatkowe naruszyły zasady proporcjonalności i zaufania, nie wyjaśniając podatnikowi możliwości rezygnacji ze zwolnienia z VAT przy sprzedaży nieruchomości.
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na wyrok WSA, który uchylił decyzję o ustaleniu dodatkowego zobowiązania w VAT. WSA uznał, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, nie wyjaśniając podatnikowi możliwości rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania przy sprzedaży nieruchomości, mimo że podatnik kwestionował opodatkowanie jako oczywistą omyłkę. NSA oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko WSA i podkreślając naruszenie zasad proporcjonalności i zaufania do organów podatkowych.
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, który uchylił decyzję Dyrektora IAS w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za luty 2018 r. i ustalenia dodatkowego zobowiązania. WSA uznał, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, w szczególności zasadę prawdy obiektywnej, zaufania do organów podatkowych oraz informowania, poprzez pominięcie i niewyjaśnienie kwestii możliwości rezygnacji przez stronę ze zwolnienia z opodatkowania dostawy zabudowanej nieruchomości. Pomimo że sprzedaż nieruchomości mogła podlegać zwolnieniu, organy nie rozważyły zastosowania art. 43 ust. 10 i 11 ustawy o VAT, dotyczących rezygnacji ze zwolnienia, zwłaszcza w kontekście wystawienia faktur z wykazanym podatkiem VAT. NSA oddalił skargę kasacyjną Dyrektora IAS, uznając ją za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że organy podatkowe naruszyły zasadę proporcjonalności, zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej, nie informując podatnika o możliwości rezygnacji ze zwolnienia z VAT i nie wyjaśniając tej kwestii w postępowaniu. NSA odrzucił zarzuty dotyczące naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., uznając uzasadnienie wyroku WSA za wystarczające do kontroli kasacyjnej.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, w tym zasadę proporcjonalności i zaufania do organów podatkowych, nie wyjaśniając podatnikowi możliwości rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania VAT.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji uznał, że organy podatkowe naruszyły zasady postępowania, nie wyjaśniając podatnikowi możliwości rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania dostawy nieruchomości, co było dla niego korzystne. NSA potwierdził to stanowisko, podkreślając, że organy miały obowiązek poinformować o tej możliwości i wyjaśnić stan faktyczny.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (24)
Główne
O.p. art. 121 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 121 § 2
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 122
Ordynacja podatkowa
Pomocnicze
ustawa o VAT art. 43 § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 43 § 10a
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 43 § 10
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 43 § 11
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 112b § 1
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 112b § 2
Ustawa o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 112b § 3
Ustawa o podatku od towarów i usług
O.p. art. 165 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 187 § 1
Ordynacja podatkowa
O.p. art. 191
Ordynacja podatkowa
P.p.s.a. art. 145 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 145 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 133
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 151
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 1 § 1
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 1 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 188
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 184
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
P.p.s.a. art. 204 § 2
Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Konstytucja RP art. 31 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Organy podatkowe naruszyły zasady postępowania (prawdy obiektywnej, zaufania, informowania) poprzez niewyjaśnienie podatnikowi możliwości rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania dostawy nieruchomości. Naruszenie zasady proporcjonalności przez organy podatkowe.
Odrzucone argumenty
Wyrok WSA jest niezgodny z aktami sprawy, ponieważ organ prawidłowo ustalił stan faktyczny, a strona nie wykazywała woli rezygnacji ze zwolnienia z VAT. Organ nie miał obowiązku udzielać informacji o przepisach art. 43 ust. 10 i 11 ustawy o VAT, skoro strona nie wykazywała woli rezygnacji ze zwolnienia. Organ odwoławczy nie ustalił przedwcześnie dodatkowego zobowiązania podatkowego. Aneksem do umowy sprzedaży i zachowaniem strony nie wynikała rezygnacja ze zwolnienia z opodatkowania. Nie został spełniony warunek złożenia zgodnego oświadczenia o wyborze opodatkowania dostawy.
Godne uwagi sformułowania
organy podatkowe naruszyły również zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej. nie poinformowały go również o takiej możliwości. zasada proporcjonalności jako uniwersalna zasada prawa odgrywa istotną rolę w prawie podatkowym. organy winny rozważyć kwestię zastosowania art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy o VAT (rezygnację ze zwolnienia z opodatkowania przedmiotowej dostawy nieruchomości).
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
przewodniczący
Artur Mudrecki
sprawozdawca
Adam Nita
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zasad postępowania podatkowego, w szczególności zasady zaufania i proporcjonalności, w kontekście obowiązku informowania podatnika o możliwościach prawnych, takich jak rezygnacja ze zwolnienia z VAT przy transakcjach nieruchomościowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji sprzedaży nieruchomości, gdzie wystawiono faktury z VAT, a podatnik kwestionował opodatkowanie jako omyłkę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest prawidłowe stosowanie zasad postępowania podatkowego i jak organy mogą narazić się na uchylenie decyzji, jeśli nie wyjaśnią podatnikowi wszystkich dostępnych opcji prawnych, nawet jeśli podatnik sam popełnił błąd.
“Czy organy podatkowe muszą tłumaczyć podatnikom, jak mogą oszczędzić na VAT?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 57/20 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2024-04-04 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2020-01-13 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Adam Nita Arkadiusz Cudak /przewodniczący/ Artur Mudrecki /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług Hasła tematyczne Inne Sygn. powiązane I SA/Wr 520/19 - Wyrok WSA we Wrocławiu z 2019-09-12 Skarżony organ Dyrektor Izby Administracji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2018 poz 800 art. 121 par 1, art. 122 Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa - t.j. Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Artur Mudrecki (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Adam Nita, Protokolant Grzegorz Ziemak, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 520/19 w sprawie ze skargi R. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 26 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za luty 2018 r. i ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu na rzecz R. sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. kwotę 4.050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu pierwszej instancji Wyrokiem z 12 września 2019 r., sygn. akt I SA/Wr 520/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu - po rozpoznaniu skargi R. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w W. (dalej: Spółka lub Strona lub Skarżąca) - uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 26 marca 2019 r., nr 0201-IOV1.4103.176.2018 w przedmiocie rozliczenia podatku od towarów i usług za luty 2018 r. i ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług. 2. Przedstawiony przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny 2.1. W protokole kontroli podatkowej (doręczonym Spółce dniu 14 sierpnia 2018) dotyczącym weryfikacji rozliczenia podatku od towarów i usług za miesiąc wrzesień 2017 r. oraz luty 2018 r. stwierdzono m.in., iż Strona zawyżyła do rozliczenia podatek naliczony z tytułu wystawionych przez C. Sp. z o.o. faktur VAT: nr 02.09.2017 z dnia 20.09.2017 r. na kwotę netto 804.878,04 zł, podatek VAT 185.121,96 zł tytułem zaliczki z przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości działki gruntu [...] akt notarialny z dnia 20.09.2017 r. Rep. A nr ....; nr 01.09.2017 r. z dnia 20.09.2017 r. na kwotę netto: 89.430,90 zł, podatek VAT 20.569,90 zł tytułem zadatku do przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości działki gruntu 1/30 powierzchnia [....] akt notarialny z dnia 20.09.2017 r. Rep A nr ....; nr .... z dnia 12.02.2018 r. tytułem umowy sprzedaży nieruchomości gruntu 1/30 powierzchnia ... m2 KW [....] na kwotę netto 2.105.691,06 zł, podatek VAT 484.308,96 zł. Faktury te zostały wystawione w związku z opodatkowaniem nabycia zabudowanej (basenem) nieruchomości na terenie W. od spółki C. przy czym faktury z września 2017 r. obejmują zadatek i zaliczkę z tytułu zawartej w formie aktu notarialnego umowy przedwstępnej nieruchomości, a faktura z lutego 2018 kwotę z tytułu finalnej umowy (również w formie aktu notarialnego Rep. A nr .... z dnia 12.02.2018 r.) sprzedaży nieruchomości. W oparciu o poczynione ustalenia, iż: spółka C. nabyła przedmiotową nieruchomość od osoby fizycznej, nieprowadzącej działalności opodatkowanej, nie miała możliwości rozliczenia podatku naliczonego z tytułu nabycia, nie wykorzystywała nieruchomości i nie dokonywała na niej nakładów stąd uznano, że do dostawy owej nieruchomości na rzecz Skarżącej ma zastosowanie zwolnienie, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1221 ze zm.; dalej: ustawa o VAT). W konsekwencji Spółka dokonała zawyżenia podatku naliczonego ze wspomnianych trzech faktur, czego konsekwencją było zadeklarowanie w deklaracji za luty 2018 r. kwoty do zwrotu na rachunek bankowy w wysokości 710.000,00 zł. W protokole kontroli wskazano również na regulację - art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2 ustawy o VAT dotyczącą ustalenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w przypadku wykazania w deklaracji podatkowej kwoty zwrotu różnicy podatku lub podatku naliczonego wyższej od należnej. 2.2. Strona uwzględniła stwierdzone w protokole nieprawidłowości i dokonała stosownych korekt deklaracji pomniejszając podatek naliczony z tytułu wymienionych trzech faktur tak, że w korekcie deklaracji za luty 2018 zadeklarowano kwotę do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości 24.173,00 zł i nie deklarowano kwoty do zwrotu na rachunek bankowy. Równocześnie Spółka wniosła zastrzeżenia do protokołu kontroli podatkowej kwestionując możliwość nałożenia względem niej dodatkowego zobowiązania albowiem według jej oceny do opodatkowania dostawy nieruchomości doszło w wyniku oczywistej omyłki (art. 112b ust. 3 pkt 2 lit. a ustawy o VAT). 2.3. Naczelnik US postanowieniem z 12 października 2018 r. wszczął z urzędu wobec Spółki postępowanie podatkowe celem weryfikacji prawidłowości rozliczenia podatku VAT za luty 2018 r. W konsekwencji przeprowadzonego postępowania Naczelnik US decyzją z 16 listopada 2018 r. określił kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny okres rozliczeniowy w wysokości 24.173,00 zł, tj. wynikającej ze złożonej w wyniku kontroli korekty deklaracji oraz ustalił kwotę dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług w wysokości 138.000,00 zł stosując art. 112b ust. 2 pkt 1 w związku z art. 112b ust. 1 lit. b ustawy o VAT. 2.4. Od decyzji Naczelnika US Spółka złożyła odwołanie, kwestionując możliwość ustalenia względem niej dodatkowego zobowiązania podatkowego, bowiem opodatkowanie sprzedaży zabudowanej nieruchomości i wystawienie faktur ze stawką 23 % podatku było efektem oczywistej omyłki. 2.5. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor IAS: - uchylił decyzję Naczelnika US z 16 listopada 2018 r. w części dotyczącej określenia kwoty nadwyżki za luty 2018 r., bowiem wynikała ona już ze złożonej korekty deklaracji i umorzył postępowanie w tym zakresie; - utrzymał w mocy decyzję w części dotyczącej ustalenia dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług w wysokości 20% kwoty zawyżenia zwrotu różnicy podatku. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, o zaistnieniu oczywistej omyłki, gdyż ta może dotyczyć drobnych błędów rachunkowych i pisarskich. 3. Uzasadnienie wyroku Sądu pierwszej instancji 3.1. Sąd pierwszej instancji - po rozpoznaniu skargi, w której sformułowano zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz prawa materialnego - uchylił decyzję w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. 3.2. Sąd zauważył, że w sprawie wszczęcie postępowania podatkowego nastąpiło po skorygowaniu przez Spółkę deklaracji VAT-7 za luty 2018 r. zgodnie z protokołem kontroli podatkowej obejmującej rozliczenie za ten właśnie okres. Przepis art. 165 § 1 O.p. (dotyczący zakazu wszczynania postępowania podatkowego w sprawie która była przedmiotem kontroli podatkowej) nie miał tu jednak zastosowania, gdyż podatnik złożył korektę deklaracji, w której w całości uwzględnił ujawnione w toku kontroli nieprawidłowości. Z kolei łączne stosowanie zasad z art. 121 i art. 122 O.p. prowadziło do wniosku, iż w wyniku wszczęcia postępowania organy podatkowe obu instancji winny wszechstronnie wyjaśnić stan faktyczny i nie były związane treścią protokołu kontroli. Mając powyższe na uwadze Sąd ocenił, że organ naruszył w szczególności zasady: prawdy obiektywnej, zaufania do organów podatkowych oraz informowania (przepisy art. 121 § 1 i § 2, art. 122 O.p. w związku z art. 43 ust. 10 pkt 2 i ust. 11 ustawy o VAT). Naruszenie to polegało na pominięciu i nie wyjaśnieniu we wszczętym postępowaniu podatkowym zakończonym zaskarżoną decyzją jak i w poprzedzającym podatkowe postępowaniu kontrolnym, kwestii możliwości wystąpienia w stanie faktycznym rezygnacji przez Stronę ze zwolnienia z opodatkowania dostawy zabudowanej nieruchomości. Jakkolwiek zgodzić się należało z organami, że zaistniała w stanie faktycznym sprzedaż/dostawa na rzecz Strony nieruchomości zabudowanej podpada pod hipotezę normy prawnej z art. 43 ust. 10a ustawy o VAT, to jednak wobec stwierdzenia w stanie faktycznym opodatkowania tej dostawy przez strony umowy sprzedaży podatkiem od towarów i usług oraz wystawienia faktur z wykazanym podatkiem - organy winny rozważyć kwestię zastosowania art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy o VAT (rezygnację ze zwolnienia z opodatkowania przedmiotowej dostawy nieruchomości). Zwłaszcza, jak wynika z wyroku NSA z dnia 10 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1208/15 - spełnia warunki oświadczenia o rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług dostawy nieruchomości, wskazanie w akcie notarialnym ceny towaru z podatkiem od towarów i usług, skoro akt ten jest przekazywany przez notariusza naczelnikowi urzędu skarbowego. Mając z kolei na uwadze, że organy z korekty deklaracji VAT-7 za luty 2018 r. wprost wywodziły prawo zastosowania wobec Spółki przepisu art. 112b ust. 2 pkt 1, w związku z art. 112b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT i ustalenia Skarżącej w oparciu o te przepisy dodatkowego zobowiązania w podatku od towarów i usług w wysokości 20% zawyżenia zwrotu różnicy podatku - to w tej kwestii Sąd pierwszej instancji stanowisko Dyrektora IAS uznał za przedwczesne. 4. Skarga kasacyjna Dyrektora IAS 4.1. Dyrektor IAS, zaskarżając powyższy wyrok w całości, wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania lub rozpoznanie skargi kasacyjnej w trybie art. 188 P.p.s.a., a także o zasądzenie na rzecz organu kosztów postępowania sądowego. 4.2. Dyrektor IAS w petitum skargi kasacyjnej sformułował czternaście zarzutów, przy czym większość z nich opierała się na tych samych przepisach i motywach - unikając zbędnych powtórzeń stwierdzić należało - że Dyrektor IAS Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 2, art. 133 P.p.s.a. (oraz art. 151 P.p.s.a.) art. 1 § 1 i § 2 P.u.s.a., art. 121 § 1 i § 2, art. 122 O.p. w związku z art. 43 ust. 10 pkt 2 i ust. 11 ustawy o VAT poprzez wadliwe wykonanie kontroli decyzji pod względem jej zgodności z prawem, w sytuacji gdy organ prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy oraz poprzez wydanie wyroku niezgodnie z przedstawionymi aktami sprawy, tj. nieuwzględnienie wyjaśnień złożonych przez Stronę dotyczących oczywistej omyłki, aneksu do umowy sprzedaży z dnia 21 sierpnia 2018 r., sporządzonego w formie aktu notarialnego Rep. ..., z których wynika, że organ podatkowy prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy, ponieważ Strona na etapie kontroli podatkowej i postępowania podatkowego (też odwoławczego) nie przejawiała woli wskazującej na zrezygnowanie ze zwolnienia od podatku transakcji dostawy nieruchomości i skorzystania z opodatkowania tej transakcji na podstawie art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy o VAT, a opodatkowanie podatkiem VAT transakcji dostawy nieruchomości określała jako oczywistą omyłkę, a zatem nie istniała konieczność prowadzenia postępowania w kierunku wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie rezygnacji przez Stronę ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem VAT dostawy; 2) art. 141 § 4 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 2 P.p.s.a., art. 121 § 1 i § 2, art. 122 O.p. w związku z art. 43 ust. 10 pkt 2 i ust. 11 ustawy o VAT poprzez wadliwą ocenę przez Sąd w szczególności, że organy podatkowe powinny w postępowaniu udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy o VAT, jako przepisach pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania, podczas gdy zdaniem organu, organ nie miał takiego obowiązku, skoro sama Strona na etapie kontroli podatkowej i postępowania podatkowego (też odwoławczego) nie przejawiała woli wskazującej na zrezygnowanie ze zwolnienia od podatku, w konsekwencji poprzez błędne przyjęcie, iż organ odwoławczy przedwcześnie ustalił Stronie w oparciu o przepisy art. 112b ust. 2 pkt 1 w związku z art. 112b ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT dodatkowe zobowiązanie w podatku VAT; 3) art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 145 § 2 P.p.s.a., art. 121 § 1 i § 2 O.p., art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Op. w związku z art. 43 ust. 10 pkt 2 i ust. 11 ustawy o VAT poprzez błędne przyjęcie przez Sąd, że istniała konieczność wyjaśnienia przez organ stanu faktycznego sprawy a) podczas gdy z akt sprawy (dokument urzędowy w postaci aneksu do umowy sprzedaży, akt notarialny z dnia 21 sierpnia 2018 r., Rep. A nr ..., korekta deklaracji VAT-7 za luty 2018 r., z zachowania Strony w toku postępowania kontrolnego, podatkowego i odwoławczego, składanych przez nią wyjaśnień wskazujących na oczywistą omyłkę opodatkowania podatkiem VAT transakcji dostawy nieruchomości0 wynika, iż w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała rezygnacja ze zwolnienia z opodatkowania, o której mowa w art. 43 ust. 10 i ust. 11 ustawy o VAT, a organy podatkowe prawidłowo uznały, że transakcja nabycia nieruchomości powinna być zwolniona od podatku VAT w myśl art. 43 ust. 1 pkt 10a ustawy o VAT, w konsekwencji czego nie ma konieczności prowadzenia ponownego postępowania, b) w sytuacji, gdy zgodnie z art. 43 ust. 10 pkt 2 ustawy o VAT, jednym z wymogów zastosowania rezygnacji ze zwolnienia od podatku VAT i dokonania wyboru opodatkowanie dostawy jest złożenie zgodnego oświadczenia, że strony wybierają opodatkowanie dostawy, w sytuacji, gdy warunek ten nie został spełniony w przedmiotowej sprawie, skoro jedna ze stron transakcji (Strona) w toku prowadzonej kontroli podatkowej (aż do złożenia odwołania) utrzymywała, że opodatkowanie podatkiem VAT transakcji dostaw nieruchomości było oczywistą omyłką, co potwierdzono złożonym do pierwotnej umowy sprzedaży aneksem (akt notarialny z dnia 21 sierpnia 2018 r., Rep. A nr ...); 4) art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 145 § 2 P.p.s.a. art. 121 § 1 i § 2 O.p., art. 122, art. 180, art. 181, art. 187 § 1, art. 191 i art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 O.p. w związku z art. 43 ust. 10 pkt 2 i ust. 11 ustawy o VAT poprzez pominięcie przez Sąd znaczenia dla sprawy dokumentu urzędowego w postaci aneksu do umowy sprzedaży (akt notarialny z dnia 21 sierpnia 2018 r., Rep. A nr ....), w sytuacji gdy dokument ten, w ocenie organu, ma istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego sprawy; 5) art. 112b ust. 2 pkt 1 w związku z art. 112b ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o VAT przez ich nie zastosowanie. 4.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Spółka wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Autor skargi kasacyjnej oparł skargę kasacyjną na zarzutach związanych z naruszeniem przepisów postępowania oraz prawa materialnego w zakresie skorzystania przez Stronę z możliwości rezygnacji ze zwolnienia z opodatkowania. W zarzutach skargi kasacyjnej powołano się również na naruszenie przepisu art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W wyroku z dnia 11 kwietnia 2024 r. sygn. akt III OSK 4204/21 (LEX 3706372) Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że do sytuacji, kiedy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Poprzez zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. można kwestionować "kompletność" uzasadnienia, a nie prawidłowość merytorycznego rozstrzygnięcia czy prawidłowość ustaleń dokonanych przez organy administracji. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji bardzo szczegółowo opisał stan faktyczny i odniósł się do stanowisk zaprezentowanych przez Stronę. Na podstawie zarzutu dotyczącego naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. nie można jednak skutecznie kwestionować merytorycznego stanowiska Sądu pierwszej instancji w tej sprawie. 5.2. W realiach sprawy organy podatkowe nie dostrzegły możliwości rezygnacji ze zwolnienia z podatku od towarów i usług przy dokonywaniu dostawy towaru (basenu). Zdaniem Sądu pierwszej instancji naruszało to zasadę proporcjonalności i zasadę zaufania do organów podatkowych. Zasada proporcjonalności jako uniwersalna zasada prawa odgrywa istotną rolę w prawie podatkowym. Zasada ta powinna być uwzględniana przy wykładni prawa unijnego dokonywanej przez organy krajowe w procesie jego stosowania (w sposób szczególny będzie to dotyczyć sądów krajowych - J. Maliszewska-Nienartowicz, Sądowe stosowanie wspólnotowej zasady proporcjonalności, Europejski Przegląd Sądowy, styczeń 2009, s.13.). Według R. Aleksego zasada proporcjonalności opisywana jest jako relacja (stosowanego) środka do (zamierzonego) celu. Przy czym stosunek ten powinien odpowiadać trzem kryteriom. Do kryteriów tych, które można uznać za swoisty rodzaj testu należą: 1. kryterium przydatności, 2. kryterium konieczności, 3. proporcjonalność sensu stricto. Według B. Brzezińskiego, zasada proporcjonalności wymaga, by spośród możliwych do zastosowania przez administrację podatkową środków działania wybrać te, które są skuteczne a zarazem najmniej uciążliwe dla podatników, a w każdym razie nie bardziej uciążliwe niż jest to niezbędne do osiągnięcia prawowitych celów, do których środki te zmierzają. Chodzi o środki, które wypełniają wszystkie trzy warunki testu proporcjonalności (B. Brzeziński, Prawo podatkowe. Zagadnienia teorii i praktyki, Toruń 2017, s. 298-299). Zasada proporcjonalności doznała normatywnego wzmocnienia po wejściu w życie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w związku z postanowieniami pomieszczonymi w jej art. 31. Przepis ten nie miał odpowiednika w poprzednich przepisach konstytucyjnych w Polsce. Cytowana regulacja prawna zawiera dwa zespoły norm: pierwszy (ust. 1 i ust. 2) formułuje ogólną zasadę wolności; drugi określa zaś przesłanki ustanowienia ograniczenia konstytucyjnych praw i wolności (ust. 3 - L. Garlicki, Rozdział II. Wolności, prawa i obowiązki człowieka i obywatela [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz Tom III (red. L. Garlicki, Wydawnictwo Sejmowe 2003, Warszawa 2003, teza 1 do art. 31 s. 1). Przepis art. 31 ust. 3 Konstytucji RP przewiduje w zasadzie trzy grupy przesłanek pozwalające na zastosowanie tego uregulowania prawnego. Po pierwsze, ograniczenie praw jednostki może nastąpić wyłącznie w ustawie. Po drugie, przesłanki materialne muszą być związane z interesem publicznym. Po trzecie, konieczne jest wskazanie maksymalnych granic wprowadzenia ograniczeń, tj. nakazanie przestrzeganie zasady proporcjonalności (J. Zakolska, Zasada proporcjonalności w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, Wydawnictwo Sejmowe, Warszawa 2008, s. 112). Regulacja zawarta w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP ma charakter lex generalis, co wskazuje, że stosuje się ją do wszystkich konstytucyjnych wolności i praw, niezależnie od tego czy przepisy szczególne odrębnie określają ograniczenie danego prawa i wolności. W świetle dotychczasowych rozważań należy przyznać rację Sądowi pierwszej instancji, że organy podatkowe dokonując wykładni prawa naruszyły zasadę proporcjonalności. 5.3. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku prawidłowo uznał, że organy podatkowe naruszyły również zasadę zaufania podatnika do organów podatkowych oraz zasadę prawdy obiektywnej. Stosownie do treści art. 121 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (§ 1). Organy podatkowe w postępowaniu podatkowym obowiązane są udzielać niezbędnych informacji i wyjaśnień o przepisach prawa podatkowego pozostających w związku z przedmiotem tego postępowania (§2). W sytuacji zaś, gdy żądanie strony jest zredagowane niezręcznie, w sposób niedostatecznie zrozumiały bądź budzący wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony inicjującej postępowanie. Powyższe wynika z ogólnych zasad postępowania, zawartych w art. 122, art. 121 § 1 i art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów, zasady należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania. Wątpliwości co do sensu podania i intencji jego autora powinny być zatem usunięte poprzez zwrócenie się do wnioskodawcy o złożenie wyjaśnień. W rozpatrywanej sprawie organy podatkowe nie dostrzegły, że podatnik ma prawo rezygnacji, ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od towarów i usług, co było dla niego korzystne. Nie poinformowały go również o takiej możliwości. Z tego względu zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej należy uznać za nieuzasadniony. Również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego nie zasługiwały na uwzględnienie. 5.4. Z tych względów skargę kasacyjną Naczelny Sąd Administracyjny jako nieuzasadnioną na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił. Orzeczenie o kosztach postępowania uzasadnia treść art. 204 pkt 2 P.p.s.a. s. del. WSA A. Nita s. NSA A. Cudak s. NSA A. Mudrecki
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI