I FSK 565/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J.J. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 3 lipca 2017 r., które utrzymało w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Łodzi z dnia 12 stycznia 2017 r. o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej określającej zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług oraz zwrot podatku. Sąd pierwszej instancji uznał, że organ podatkowy naruszył art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej (doręczenie postanowienia stronie zamiast pełnomocnikowi), jednakże uznał, że uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania, gdyż umożliwiło skarżącemu wniesienie zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, stanął na stanowisku, że wadliwe doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, z naruszeniem art. 145 § 2 o.p., czyni to postanowienie niewiążącym w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 o.p., nawet jeśli strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. Sąd oparł się na uchwale składu siedmiu sędziów NSA z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt I FPS 4/21), która rozstrzygnęła tę kwestię. W konsekwencji NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz zaskarżone postanowienia organów obu instancji, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznych, oraz skutków wadliwego doręczenia dla ważności aktu administracyjnego.
Orzeczenie opiera się na uchwale siedmiu sędziów NSA, co nadaje mu moc wiążącą w podobnych sprawach. Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia postanowienia o rygorze.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, doręczone stronie z naruszeniem art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej (tj. zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi), można uznać za wiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy, w przypadku gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie należy uznać za niewiążące.
Uzasadnienie
Wadliwe doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności, z naruszeniem art. 145 § 2 o.p., czyni je niewiążącym w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 o.p., nawet jeśli strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie. Jest to kluczowe dla usunięcia stanu niepewności co do wadliwości doręczenia, zwłaszcza że decyzja nieostateczna może podlegać przymusowemu wykonaniu, a wniesienie zażalenia nie wstrzymuje jej wykonania.
Czy naruszenie art. 145 § 2 Ordynacji podatkowej (doręczenie postanowienia stronie zamiast pełnomocnikowi) miało istotny wpływ na wynik postępowania, skoro strona i tak wniosła zażalenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, miało istotny wpływ, ponieważ wadliwe doręczenie skutkuje niewiążącym charakterem postanowienia.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że naruszenie art. 145 § 2 o.p. nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania. Zgodnie z uchwałą NSA I FPS 4/21, wadliwe doręczenie skutkuje tym, że postanowienie w ogóle nie weszło do obrotu prawnego, co oznacza, że organ odwoławczy nie mógł utrzymać go w mocy.
Czy postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, które nie weszło do obrotu prawnego z powodu wadliwego doręczenia, jest nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej?
Odpowiedź sądu
Nie, nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa w tym przypadku.
Uzasadnienie
Przed uchwałą NSA I FPS 4/21 orzecznictwo w kwestii skutków wadliwego doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru było niejednolite. Dlatego ocena tych skutków przez organ podatkowy odwoławczy nie może być postrzegana jako rażące naruszenie prawa, które wymaga oczywistej sprzeczności między przepisem a rozstrzygnięciem.
Przepisy (23)
Główne
o.p. art. 145 § § 2
Ordynacja podatkowa
Jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi pod adresem wskazanym w pełnomocnictwie. Wadliwe doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stronie zamiast pełnomocnikowi skutkuje tym, że postanowienie to jest niewiążące.
o.p. art. 239b § § 1 pkt 1
Ordynacja podatkowa
Podstawa do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej.
o.p. art. 239b § § 2
Ordynacja podatkowa
Podstawa do nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w przypadku prawdopodobieństwa niewykonania zobowiązań.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego wyroku w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do oddalenia skargi.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji lub postanowienia.
Pomocnicze
o.p. art. 212
Ordynacja podatkowa
Dotyczy wejścia aktu do obrotu prawnego.
o.p. art. 239
Ordynacja podatkowa
Dotyczy postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności.
o.p. art. 2a
Ordynacja podatkowa
Zasada in dubio pro tributario.
o.p. art. 219
Ordynacja podatkowa
Dotyczy zażaleń.
o.p. art. 239a
Ordynacja podatkowa
Dotyczy decyzji nieostatecznych.
o.p. art. 247 § § 1 pkt 3
Ordynacja podatkowa
Podstawa do stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa.
p.p.s.a. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do przedstawienia zagadnienia prawnego składowi poszerzonemu.
p.p.s.a. art. 187 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Związanie sądu uchwałą składu siedmiu sędziów.
p.p.s.a. art. 181 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy na rozprawie.
p.p.s.a. art. 183 § § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Rozpoznanie sprawy w granicach wyznaczonych zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 174 § pkt 1 i 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawy skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 176
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zakres rozpoznania skargi kasacyjnej.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa do uchylenia zaskarżonego orzeczenia.
p.p.s.a. art. 203 § pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa orzekania o kosztach postępowania.
p.p.s.a. art. 205 § § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
u.p.e.a. art. 33 § § 2 pkt 5
Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Podstawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego.
Ustawa z dnia 10 września 2015 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw
Nowelizacja Ordynacji podatkowej wprowadzająca zmiany w art. 145 § 2.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wadliwe doręczenie postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stronie zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi skutkuje tym, że postanowienie to jest niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 o.p., nawet jeśli wniesiono od niego zażalenie (zgodnie z uchwałą NSA I FPS 4/21).
Odrzucone argumenty
Sąd pierwszej instancji uznał, że naruszenie art. 145 § 2 o.p. nie miało istotnego wpływu na wynik postępowania, ponieważ umożliwiło skarżącemu wniesienie zażalenia. • Postanowienie organu odwoławczego utrzymujące w mocy postanowienie organu pierwszej instancji, które nie weszło do obrotu prawnego, nie było nieważne z powodu rażącego naruszenia prawa.
Godne uwagi sformułowania
wadliwe prawnie doręczenie kwalifikowanego aktu administracyjnego [...] wywołuje skutek prawny [...] polegający na wejściu danego aktu do obrotu prawnego, jeżeli wniesiono w terminie środek zaskarżenia od tego aktu? • postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego środek zaskarżenia (zażalenie)? • usunięcie stanu niepewności co do wadliwości doręczenia jest niezwykle istotne w przypadku postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności. • postanowienie [...] w ogóle nie weszło do obrotu prawnego.
Skład orzekający
Roman Wiatrowski
przewodniczący sprawozdawca
Danuta Oleś
sędzia
Małgorzata Niezgódka-Medek
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących doręczeń w postępowaniu podatkowym, zwłaszcza w kontekście nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznych, oraz skutków wadliwego doręczenia dla ważności aktu administracyjnego."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na uchwale siedmiu sędziów NSA, co nadaje mu moc wiążącą w podobnych sprawach. Dotyczy specyficznej sytuacji wadliwego doręczenia postanowienia o rygorze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego aspektu postępowania podatkowego – doręczeń i ich wpływu na ważność czynności procesowych. Uchwała NSA w tej sprawie ma istotne znaczenie praktyczne dla podatników i organów.
“Wadliwe doręczenie postanowienia o rygorze natychmiastowej wykonalności – czy akt w ogóle wszedł do obrotu prawnego?”
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.