I FSK 556/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNSA oddalił skargę kasacyjną gminy, potwierdzając, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi dostawę towarów podlegającą VAT, zgodnie z orzecznictwem TSUE.
Gmina kwestionowała opodatkowanie VAT opłat przekształceniowych za użytkowanie wieczyste. Sąd pierwszej instancji uznał, że przekształcenie jest odrębną czynnością podlegającą VAT, powołując się na wyrok TSUE. Gmina wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów VAT i uznanie jej za podatnika. NSA oddalił skargę, potwierdzając stanowisko TSUE i sądu niższej instancji, że przekształcenie jest dostawą towarów podlegającą VAT, a gmina działa w tym zakresie jako podatnik.
Sprawa dotyczyła opodatkowania podatkiem od towarów i usług opłat otrzymywanych przez Gminę z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności. Gmina stała na stanowisku, że czynność ta nie podlega VAT, gdyż nie stanowi dostawy towarów ani świadczenia usług. Sąd pierwszej instancji, opierając się na wyroku TSUE w sprawie C-604/19, uznał, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi odrębną od ustanowienia tego prawa czynność podlegającą opodatkowaniu VAT, a Gmina działa w tym zakresie jako podatnik. Gmina wniosła skargę kasacyjną, zarzucając m.in. błędną wykładnię art. 7 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 15 ust. 6 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko sądu pierwszej instancji i TSUE. Sąd podkreślił, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w zamian za opłatę stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 14 ust. 2 lit. a Dyrektywy 2006/112/WE, a gmina działa w tym przypadku jako podatnik VAT, a nie organ władzy publicznej. NSA wskazał, że opłata przekształceniowa ma charakter cywilnoprawny i jest związana z przeniesieniem własności, a argumentacja Gminy dotycząca braku wpływu na władztwo do gruntu jest irrelewantna w świetle wykładni TSUE.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi odrębną od ustanowienia tego prawa czynność podlegającą opodatkowaniu VAT jako dostawa towarów.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku TSUE C-604/19, który uznał, że taka czynność jest dostawą towarów w rozumieniu Dyrektywy VAT, a podmiot dokonujący jej (gmina) działa jako podatnik VAT.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalono_skargę
Przepisy (5)
Główne
u.p.t.u. art. 7 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi dostawę towarów.
u.p.t.u. art. 5 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Określa zakres opodatkowania VAT.
ustawa o przekształceniu art. 1 § 1
Ustawa z dnia 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów
Reguluje przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z mocy prawa.
Pomocnicze
u.p.t.u. art. 15 § 6
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Wyłącza organy władzy publicznej z kategorii podatników VAT, chyba że wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych.
u.g.n. art. 72 § 1
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami
Określa sposób obliczania opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności stanowi odrębną od ustanowienia tego prawa czynność podlegającą opodatkowaniu VAT jako dostawa towarów, zgodnie z wykładnią TSUE. Gmina w związku z przekształceniem działa jako podatnik VAT, a nie organ władzy publicznej.
Odrzucone argumenty
Przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie stanowi dostawy towarów, gdyż nie wpływa na władztwo do gruntu. Gmina nie działa w charakterze podatnika VAT przy pobieraniu opłat przekształceniowych.
Godne uwagi sformułowania
przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo pełnej własności przewidziane w przepisach krajowych w zamian za uiszczenie opłaty stanowi dostawę towarów w rozumieniu tego przepisu. gmina działa w charakterze podatnika w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy, a nie jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 tej Dyrektywy.
Skład orzekający
Danuta Oleś
przewodniczący
Izabela Najda-Ossowska
członek
Maja Chodacka
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest czynnością podlegającą VAT, a gmina działa jako podatnik, zgodnie z wykładnią TSUE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na podstawie ustawy, w zamian za opłatę.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia podatkowego związanego z przekształceniem prawa własności nieruchomości, które ma znaczenie dla wielu gmin i obywateli.
“Przekształcenie użytkowania wieczystego w pełną własność to VAT! NSA potwierdza stanowisko TSUE.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionyI FSK 556/22 - Wyrok NSA Data orzeczenia 2025-06-10 orzeczenie prawomocne Data wpływu 2022-04-19 Sąd Naczelny Sąd Administracyjny Sędziowie Danuta Oleś /przewodniczący/ Izabela Najda-Ossowska Maja Chodacka /sprawozdawca/ Symbol z opisem 6110 Podatek od towarów i usług 6560 Hasła tematyczne Podatek od towarów i usług Interpretacje podatkowe Sygn. powiązane I SA/Gl 1066/19 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-11-08 Skarżony organ Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej Treść wyniku Oddalono skargę kasacyjną Powołane przepisy Dz.U. 2021 poz 685 art. 7 Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług. Dz.U.UE.L 2006 nr 347 poz 1 art. 14 ust. 2 lit. a Dyrektywa Rady z dnia 28 listopada 2006 r. Nr 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej Sentencja Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Danuta Oleś, Sędzia NSA Izabela Najda - Ossowska, Sędzia WSA del. Maja Chodacka (sprawozdawca), Protokolant Katarzyna Nowik, po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Gminy S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 8 listopada 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1066/19 w sprawie ze skargi Gminy S. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 30 maja 2019 r. nr 0111-KDIB3-2.4012.226.2019.1.AZ w przedmiocie podatku od towarów i usług oddala skargę kasacyjną. Uzasadnienie 1. Wyrok Sądu I instancji. 1.1. Wyrokiem z 8 listopada 2021r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 1066/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę Gminy S. na interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 30 maja 2019r. nr 0111-KDIB3-2.4012.226.2019.1.AZ w przedmiocie podatku od towarów i usług. Wymieniony wyrok oraz pozostałe orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego: http://orzeczenia.nsa.gov.pl. 1.2. Gmina we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej podniosła, że w związku z okolicznością dokonania się z mocy prawa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności oraz administracyjnego trybu przeprowadzania tego przekształcenia, powzięła wątpliwość co do zasadności opodatkowywania podatkiem od towarów i usług opłat otrzymywanych od dotychczasowych użytkowników wieczystych z tytułu przekształcenia dokonanego ex lege na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2018r., poz. 1716 ze zm., dalej: ustawa o przekształceniu). W związku z powyższym Gmina zadała następujące pytania: 1. Czy przekształcenie się prawa użytkowania wieczystego - ustanowionego zarówno przed, jak i po 1 maja 2004r. – z mocy prawa na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2018r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, a nie na mocy zawartej umowy cywilnoprawnej, podlega opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ustawy o podatku od towarów i usług? 2. Jeżeli odpowiedź na pytanie nr 1 jest twierdząca, to: a. czy przekształcenie się prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów stanowi odrębną od ustanowienia tego prawa użytkowania wieczystego transakcję – jeśli tak, to czy jest to dostawa towaru, czy świadczenie usługi – wymagające udokumentowania nową fakturą, czy też jest powiązane z ustanowieniem tego prawa i otrzymanie przez Gminę opłaty przekształceniowej powinno być udokumentowane fakturą korygującą? b. w którym momencie powstaje obowiązek podatkowy dla przekształcenia się prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów? We wniosku inicjującym postępowanie w sprawie skarżąca Gmina domagała się potwierdzenia, że narzucony od 1 stycznia 2019r. obowiązek przeprowadzenia procedury sankcjonującej przekształcenie się prawa użytkowania wieczystego gruntów w prawo własności tych gruntów nie powoduje po jej stronie żadnych skutków podatkowych. W świetle art. 7 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2021r. poz. 685 ze zm., dalej: "ustawa o podatku od towarów i usług") przekształcenie nie może być uznane za dostawę towarów podlegającą opodatkowaniu VAT, gdyż jest to zmiana tytułu prawnego do nieruchomości pozostająca de facto bez wpływu na władztwo do gruntu, które użytkownik wieczysty uzyskał w chwili ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Nadto Gmina nie działa w związku z wykonywaniem czynności towarzyszących przekształceniu w charakterze podatnika VAT, a kwoty otrzymywane przez nie mogą być postrzegane jako wynagrodzenie za świadczenie na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego, lecz jako należność publicznoprawna wynikająca i określona na podstawie nowej ustawy o przekształceniu. Negując to stanowisko Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej stwierdził, że jakkolwiek sama czynność przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz dotychczasowych użytkowników wieczystych nie stanowi ponownej dostawy towaru (dostawa towaru nastąpiła już z chwilą ustanowienia prawa użytkowania wieczystego), to nie można uznać, aby czynność ta była neutralna na gruncie obowiązujących przepisów ustawy o podatku od towarów i usług. Opłata przekształceniowa należna od dotychczasowego użytkownika wieczystego gruntu z tytułu przekształcenia podlega opodatkowaniu VAT jako pozostająca do zapłaty część kwoty stanowiącej należność z tytułu ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu od użytkownika wieczystego, jeżeli czynność ustanowienia prawa użytkowania wieczystego została dokonana po dniu 30 kwietnia 2004r. Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku podkreślił ww. rozbieżności stanowisk skarżącej Gminy i organu interpretującego, jednocześnie zaznaczając, że strony są zgodne, że skoro do dnia 30 kwietnia 2004r. czynność ustanowienia użytkowania wieczystego nie podlegała opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, to opłata przekształceniowa należna od dotychczasowego użytkownika wieczystego gruntu, którego prawo ustanowiono do dnia 30 kwietnia 2004r. nie podlega opodatkowaniu VAT. Sąd pierwszej instancji podniósł, że kluczowym dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy jest orzeczenie TSUE z 25 lutego 2021r. Gmina W., C-604/19, EU:C:2021:132 wydane na skutek pytania prejudycjalnego, na które strona skarżąca wskazała podczas rozprawy w dniu 11 marca 2020r., które zostało szczegółowo opisane w zaskarżonym wyroku. Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko w rozpatrywanej sprawie, posłużył się przy tym argumentacją zawartą w wyroku WSA we Wrocławiu z 13 maja 2021r., sygn. akt I SA/Wr 295/19 wydanym w sprawie, w której zadano wspomniane wyżej pytanie prejudycjalne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach podkreślił, że zapewniając efektywność wyrokowi TSUE 25 lutego 2021r., C-604/19 zobowiązany był do uwzględnienia poczynionej przez TSUE wykładni i w ślad za wyrokiem ww. TSUE przyjął, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z mocy prawa, tj. z dniem 1 stycznia 2019r. stanowi odrębną czynność podlegającą opodatkowaniu VAT na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. W takiej sytuacji Gmina działa w charakterze podatnika VAT, stosownie do treści art. 15 ust. 1 i 2 ustawy o podatku od towarów i usług. W kontekście przywołanego orzeczenia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w rozpatrywanej sprawie, ani Gmina ani organ interpretacyjny nie rozważały kwestii opodatkowania na mocy art. 14 ust. 2 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. Urz. UE L 347/1 ze zm.). W myśl tego przepisu poza czynnością, o której mowa w ust. 1, za dostawę towarów uznaje się następujące czynności przeniesienie prawa własności do towaru w zamian za odszkodowanie, z nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu albo z mocy prawa. Odpowiednikiem ww. przepisu Dyrektywy 2006/112/WE jest przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług zgodnie z którym przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Zdaniem TSUE przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo pełnej własności przewidziane w przepisach krajowych w zamian za uiszczenie opłaty stanowi dostawę towarów w rozumieniu art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy o podatku od towarów i usług. Obowiązek uiszczenia opłaty z tytułu przekształcenia powstaje z mocy prawa w dniu, w którym dokonane zostaje przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo pełnej własności (art. 7 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu), tj. 1 stycznia 2019 r. Wysokość tej opłaty jest równa wysokości opłaty rocznej należnej z tytułu użytkowania wieczystego w dniu tego przekształcenia (art. 7 ust. 2 ustawy o przekształceniu), przy czym owa opłata jest należna przez okres 20 lat (art. 7 ust. 6 ustawy o przekształceniu). Opłaty roczne należne z tytułu użytkowania wieczystego są z kolei obliczane jako procent ceny nieruchomości gruntowej (art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami; Dz. U. z 2018r., poz. 2204 ze zm., dalej: "ustawa o gospodarce nieruchomościami"). Opłaty z tytułu przekształcenia są zatem bezpośrednio związane z przeniesieniem własności. Sąd nie miał wątpliwości, że Gmina dokonując wyżej wymienionej czynności przekształcenia działa jako podatnik VAT, a nie jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług. W myśl powołanego przepisu nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. Powołany przepis stanowi implementację art. 13 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE, zgodnie z którym krajowe, regionalne i lokalne organy władzy oraz inne podmioty prawa publicznego nie są uważane za podatników w związku z działalnością, którą podejmują lub transakcjami, których dokonują jako organy władzy publicznej, nawet jeśli pobierają należności, opłaty, składki lub płatności w związku z takimi działaniami lub transakcjami. Jednakże w przypadku, gdy podejmują one takie działania lub dokonują takich transakcji, są uważane za podatników w odniesieniu do tych działań lub transakcji, gdyby wykluczenie ich z kategorii podatników prowadziło do znaczących zakłóceń konkurencji. W każdych okolicznościach podmioty prawa publicznego są uważane za podatników w związku z czynnościami określonymi w załączniku I, chyba że niewielka skala tych działań sprawia, że mogą być one pominięte. Sąd pierwszej instancji dokonując oceny nakazanej w ww. wyroku TSUE wskazał, że w ramach przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo pełnej własności Gmina nie korzysta z prerogatyw władzy publicznej. Gmina, wdrażając środki przyjęte przez ustawodawcę krajowego, nie dysponuje uprawnieniami decyzyjnymi w odniesieniu do podmiotowego zakresu stosowania takiego przekształcania i szczegółowych zasad jego stosowania. Jej rola polega zasadniczo na sprawdzeniu okoliczności faktycznych, wydaniu zaświadczenia potwierdzającego przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo pełnej własności i poinformowaniu nowego właściciela o obowiązku uiszczenia opłaty z tytułu przekształcenia (art. 4 ust. 1 pkt 3, art. 4 ust. 2 pkt 1, art. 4 ust. 4 ustawy o przekształceniu). Owa opłata należna od dawnych użytkowników wieczystych nie jest ustalana przez Gminę jako organ władzy publicznej w ramach postępowania administracyjnego, na podstawie właściwego dla niej reżimu prawnego. Sąd wskazał, że skarżąca Gmina przedstawiając swoje stanowisko w sprawie, a także formułując zarzuty skargi nie uwzględniała art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Regulacji tej nie analizowano także w ocenie stanowiska Wnioskodawcy przedstawionej przez organ interpretacyjny. Rozważanym przepisem w przedmiotowej sprawie był przepis art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również: oddanie gruntów w użytkowanie wieczyste. Zasadnicza argumentacja skargi koncentrowała na konsekwencji, jakie dla opodatkowania podatkiem od towarów i usług ma fakt, że uzyskanie prawa własności gruntu przez jego użytkownika wieczystego nie stanowi dostawy w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, gdyż pozostaje bez wpływu na władztwo do gruntu, które użytkownik wieczysty uzyskał w chwili ustanowienia prawa użytkowania wieczystego. Okoliczność ta, zdaniem skarżącej Gminy, wyłącza opłaty przekształceniowe z opodatkowania podatkiem od towarów i usług. Organ interpretacyjny stwierdził, że omawiane przekształcenie nie stanowi ponownej dostawy, ale kontynuację wcześniejszej dostawy polegającej na oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. Zanegował jednocześnie neutralność tej czynności na gruncie ustawy o podatku od towarów i usług, co jest zgodne z ww. stanowiskiem TSUE. Sąd pierwszej instancji wskazał, że regulacja uznająca za "dostawę towarów" przeniesienie prawa własności do towaru w zamian za odszkodowanie, z nakazu wydanego przez organ władzy publicznej lub w jego imieniu albo z mocy prawa ma charakter lex specialis, co podkreślił TSUE. Art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE definiuje w sposób ogólny pojęcie "dostawy towarów", natomiast z wykładni językowej ust. 2 tego artykułu, a w szczególności z wyrażenia "poza czynnością, o której mowa w ust. 1" można wywieść, że ust. 2 dotyczy innych transakcji, które są kwalifikowane jako "dostawy towarów", a jednocześnie mają cechy odrębne od tych, o których mowa w art. 14 ust. 1 tej dyrektywy 112. W szczególności definicja transakcji, o których mowa w art. 14 ust. 2 lit. a) Dyrektywy 2006/112/WE, w ogóle nie odnosi się do "prawa do rozporządzania rzeczą jak właściciel", o którym mowa w art. 14 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE. W tym kontekście akcentowana przez skarżącą Gminę okoliczność, iż przekształcenie nie spełnia ustawowych wymogów dostawy, gdyż władztwo gruntu użytkownik uzyskał w chwili ustanowienia użytkowania wieczystego jest irrelewantna. Odpowiednikiem ww. przepisu Dyrektywy 2006/112/WE jest przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku od towarów i usług, zgodnie z którym przez dostawę towarów, o której mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1, rozumie się przeniesienie prawa do rozporządzania towarami jak właściciel, w tym również przeniesienie z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu takiego organu lub przeniesienie z mocy prawa własności towarów w zamian za odszkodowanie. Opłaty wnoszone na podstawie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu podlegają zatem w ocenie Sądu opodatkowaniu podatkiem VAT (czego w istocie dotyczyło pytanie Wnioskodawcy), choć – jak podkreślił Sąd – w oparciu o inny przepis, niż zostało to wywiedzione w zaskarżonej interpretacji. 1.3. Z powyższych względów Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019r., poz. 2325 ze zm., dalej: "ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi") oddalił skargę. 2. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną. 2.1. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku pełnomocnik Gminy zarzucił zaskarżonemu wyrokowi Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach naruszenie: I. prawa materialnego, tj.: a) art. 7 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług, poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwą ocenę zastosowania, polegające na przyjęciu, iż przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu w prawo jego własności stanowi czynność odrębną od ustanowienia tego prawa, a tym samym system podatku od towarów i usług dopuszcza ponowną dostawę tego samego towaru pomiędzy tymi samymi stronami; b) art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług w zw. z ust. 1 tego artykułu, poprzez błędną wykładnię polegająca na uznaniu, iż Gmina pobierając opłaty przekształceniowe działa w charakterze podatnika VAT; II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 145 § 1 ust. 1 lit. a) i c), a także art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 141 § 4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, polegające na sporządzeniu wadliwego uzasadnienia wyroku, które nie odpowiada wymogom formalnym określonym w przepisie art. 141 § 4 ww. ustawy wskutek swojego lakonicznego i odtwórczego charakteru, stanowiąc powielenie błędnej oceny stanowiska TSUE dokonanej przez WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 13 maja 2021r., I SA/Wr 295/19, wskutek czego Sąd pierwszej instancji oddalił skargę zamiast w całości uchylić zaskarżoną interpretację. b) art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez oddalenia skargi i uznanie, że stanowisko organu interpretującego w omawianej sprawie jest prawidłowe i akt ten może nadal funkcjonować w obiegu prawnym, mimo błędnej oceny organu zaistniałego stanu faktycznego oraz pominięciu jego istotnych okoliczności w formułowaniu oceny stanowiska Gminy. 2.2. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej Gminy wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi i jej uwzględnienie, ewentualnie – w razie uznania, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Ponadto wniesiono o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych, a także o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 2.3. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba, że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich przesłanek w rozpatrywanej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed Sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga kasacyjna została zatem zbadana według reguł związania zarzutami w niej zawartymi. W tym zakresie okazała się niezasadna i dlatego podlega oddaleniu. Sąd pierwszej instancji nie naruszył bowiem podanych w zarzutach przepisów prawa w sposób przedstawiony w ich uzasadnieniu, który wymagałby uchylenia zaskarżonego wyroku. 3.2. Należy podkreślić, że wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo powołał się na orzecznictwo sądowe w swojej argumentacji, tj. przede wszystkim na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 maja 2021r., sygn. akt I SA/Wr 295/19 oraz dokonaną tam ocenę stanowiska zawartego w wyroku TSUE. Ekonomicznym uzasadnieniem prawa użytkowania wieczystego jest to, że użytkownik wieczysty (nabywca prawa) nie uiszcza przy nabyciu tego prawa pełnej wartości nieruchomości, lecz określony procent tej wartości, uzyskując na bardzo długi czas możliwość korzystania z tej nieruchomości w sposób zbliżony do uprawnień właściciela. Jednocześnie, przez cały czas trwania tego prawa, użytkownik wieczysty zobowiązany jest odprowadzać tzw. opłaty roczne, które w swej istocie zbliżone są do czynszu dzierżawnego (tak: wyrok NSA z dnia 2 lipca 2009r., sygn. akt I FSK 878/08, z dnia 12 stycznia 2022r., sygn. akt I FSK 1056/18). W przypadku dopuszczonej przez prawo możliwości nabycia przez użytkownika wieczystego prawa własności nieruchomości posiadanej dotychczas na zasadach prawa użytkowania wieczystego, przyszłe opłaty roczne, do których poniesienia zobowiązany jest użytkownik, zostają zastąpione jedną kwotą, o której mowa w art. 67 czy art. 69 ustawy o gospodarce nieruchomościami, które odwołują się do wartości prawa użytkowania oraz do wartości rynkowej nieruchomości, co ustala biegły. Zatem nawet jeśli opłata taka zostaje określona w decyzji, nie zmienia to jej cywilnoprawnego charakteru i nie staje się ona podatkiem, jak chce skarżąca gmina. 3.3. Na ocenę zarzutów skargi kasacyjnej i rozstrzygnięcie sprawy wpływ miała przede wszystkim treść wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 25 lutego 2021r. w sprawie C-604/19 (EU:C:2021:132) w którym stwierdzono, że art. 14 ust. 2 lit. a dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo pełnej własności przewidziane w przepisach krajowych w zamian za uiszczenie opłaty stanowi dostawę towarów w rozumieniu tego przepisu. Trybunał przyjął inną koncepcję, niż sądy krajowe. Stanął bowiem na stanowisku, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jako dostawa towaru, jest odrębną czynnością podlegającą opodatkowaniu i nie jest kontynuacją wcześniejszej dostawy polegającej na oddaniu gruntu w użytkowanie wieczyste. TSUE podkreślił (pkt 52 uzasadnienia), że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pojęcie "dostawy towarów", o którym mowa w art. 14 ust. 1 dyrektywy Rady 2006/112/WE, nie odnosi się do przeniesienia własności w formie przewidzianej we właściwych przepisach krajowych, lecz obejmuje każdą transakcję przekazania rzeczy przez stronę, która upoważnia drugą stronę do rozporządzania tą rzeczą, jakby była ona jej właścicielem (wyrok z dnia 15 maja 2019 r., C-235/18, EU:C:2019:412, pkt 27 i przytoczone tam orzecznictwo). Przyjął również, że dyrektywę 2006/112/WE należy interpretować w ten sposób, że przy przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w prawo pełnej własności przewidzianym w przepisach krajowych w zamian za uiszczenie opłaty na rzecz gminy będącej właścicielem nieruchomości, co pozwala jej na uzyskanie z tego tytułu dochodu o charakterze stałym, z zastrzeżeniem weryfikacji, jakich powinien dokonać sąd odsyłający, owa gmina działa w charakterze podatnika w rozumieniu art. 9 ust. 1 Dyrektywy, a nie jako organ władzy publicznej w rozumieniu art. 13 ust. 1 tej Dyrektywy. 3.4. Omawiane orzeczenia TSUE i wnioski z niego płynące rzutują na sytuację skarżącej Gminy w rozpatrywanej sprawie, gdyż niezależnie od tego, że przekształcenie następuje w trybie decyzyjnym, w jego następstwie dochodzi do wyzbycia się własności na rzecz dotychczasowego użytkownika wieczystego za odpowiednią opłatą, która ma charakter stricte cywilnoprawny. 3.5. W kontekście powyższego zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego nie są uzasadnione, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Sąd pierwszej instancji stanął bowiem na prawidłowym stanowisku, że w sytuacji opisanej we wniosku o wydanie interpretacji Gmina nie będzie działała w charakterze organu władzy publicznej, zatem nie będzie mieć do niej zastosowania art. 15 ust. 6 ustawy o podatku od towarów i usług, z tym zastrzeżeniem, że opodatkowaniu będzie podlegać czynność przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo pełnej własności, traktowana jako odrębna dostawa. Pogląd zbieżny z niniejszym wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 31 marca 2022r. sygn. akt I FSK 2152/18. 3.6. Podobnie zarzuty związane z naruszeniem przepisów postępowania sformułowane w skardze kasacyjnej nie są zasadne. W zarzutach stwierdzono, iż Sąd pierwsze instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku powielił i odtworzył błędne stanowisko zawarte w przywołanym wyże wyroku TSUE. To, że autor skargi kasacyjnej nie podziela oceny prawnej zawartej w wyroku TSUE nie oznacza, że doszło do naruszenia przez sąd krajowy przepisów prawa, poprzez uwzględnienie oceny prawnej sprawy zawartej w wyroku TSUE. Argumentacja przedstawiona przez Sąd pierwszej instancji (w tym przywołanie istoty rozstrzygnięcia zawartej w wyroku TSUE w sprawie C-604/19) została w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odniesiona do okoliczności sprawy będącej przedmiotem orzekania. 3.7. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę kasacyjną uznając, że nie ma ona usprawiedliwionych podstaw. O kosztach postępowania nie orzeczono z uwagi na brak ku temu podstaw faktycznych i prawnych (brak czynności, z którymi wiąże się zwrot kosztów oraz brak wniosku w tym przedmiocie złożonego na podstawie art. 209 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Maja Chodacka Danuta Oleś Izabela Najda-Ossowska (sędzia WSA del.) (sędzia NSA) (sędzia NSA)
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI