I FSK 551/17

Naczelny Sąd Administracyjny2019-03-21
NSApodatkoweWysokansa
odpowiedzialność osób trzecichzaległości podatkoweVATzarząd spółkipełnienie obowiązkówOrdynacja podatkowaPrawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymiskarżący kasacyjnydowodystan faktyczny

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną dotyczącą odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki, uznając, że skarżący faktycznie pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie powstania długu.

Sprawa dotyczyła odpowiedzialności solidarnej J. C. jako byłego prezesa zarządu spółki M. [...] Sp. z o.o. za zaległości podatkowe w VAT za marzec 2013 r. Skarżący kwestionował ustalenia faktyczne, twierdząc, że zrezygnował z funkcji przed powstaniem zaległości i nie podpisał wniosku o upadłość. Sąd kasacyjny oddalił skargę, uznając, że kluczowe jest faktyczne pełnienie obowiązków członka zarządu, a nie tylko formalne stanowisko czy wpis do KRS. Dowody, w tym podpisany wniosek o upadłość i oświadczenia, potwierdziły, że skarżący aktywnie zarządzał spółką w okresie powstania długu.

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną J. C. od wyroku WSA w Gliwicach, który oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej za zaległości podatkowe spółki M. [...] Sp. z o.o. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, twierdząc, że nie pełnił funkcji prezesa zarządu w czasie powstania zaległości podatkowych, a jego rezygnacja i uchwała wspólników o jej przyjęciu były skuteczne. Sąd kasacyjny oddalił skargę, podkreślając, że odpowiedzialność członka zarządu na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej opiera się na faktycznym pełnieniu obowiązków, a nie tylko na formalnym piastowaniu stanowiska czy wpisie do rejestru. Sąd analizował dowody, w tym wniosek o ogłoszenie upadłości podpisany przez skarżącego jako prezesa zarządu, oświadczenia zarządu z jego podpisem oraz odwołanie prokury, które wskazywały na jego aktywny udział w zarządzaniu spółką w okresie powstania zaległości podatkowych. Sąd uznał, że skarżący nie wykazał, iż jego mandat wygasł lub że nie sprawował faktycznie funkcji, a przedstawione przez niego dokumenty (rezygnacja, protokół zgromadzenia) były sprzeczne z innymi dowodami. Wnioski dowodowe złożone na rozprawie, w tym oświadczenie osoby trzeciej, zostały oddalone jako nieprzekonujące i nieistotne dla sprawy. W konsekwencji, NSA uznał, że organy podatkowe i sąd pierwszej instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały prawo materialne, oddalając skargę kasacyjną.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Odpowiedzialność członka zarządu opiera się na faktycznym sprawowaniu funkcji, a nie tylko na formalnym piastowaniu stanowiska lub wpisie do rejestru.

Uzasadnienie

Sąd podkreślił, że art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej odnosi się do 'pełnienia obowiązków', co oznacza aktywne działanie i sprawowanie kontroli nad spółką, a nie tylko formalne figurowanie w dokumentach. Dowody faktyczne, takie jak podpisanie wniosku o upadłość czy odwołanie prokury, mają decydujące znaczenie.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

oddalono_skargę

Przepisy (22)

Główne

o.p. art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 116 § 1 i 2

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

p.p.s.a. art. 141 § 4

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 145 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 106 § 3

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

o.p. art. 187 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 191

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 121 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 122

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 133

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 180

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 181

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 233

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

o.p. art. 3

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

k.s.h. art. 201 § 1

Kodeks spółek handlowych

Ustawa Prawo Upadłościowe i Naprawcze art. 25 § 1

p.p.s.a. art. 193

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 14 § 1 pkt 1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a

Argumenty

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 3, 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 o.p. w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, pominięcie dowodów na rezygnację z funkcji i przyjęcie rezygnacji, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów. Naruszenie art. 3, 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, 133, 180, 181, 120 i 233 o.p. poprzez niepełne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym okoliczności rezygnacji, wniosku o upadłość i kręgu osób odpowiedzialnych. Naruszenie art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzenie dowodów zgłoszonych przez skarżącego. Naruszenie art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4 oraz art. 116 § 1 i 2 o.p. poprzez uznanie, że przepisy te znajdują zastosowanie wobec skarżącego, mimo braku przesłanek powstania solidarnej odpowiedzialności.

Godne uwagi sformułowania

kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miała wykładnia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 116 § 2 o.p. Przez pełnienie obowiązków rozumieć należy faktyczne sprawowanie przez dany podmiot wymienionej w tym przepisie funkcji. istota odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe nie opiera się wyłącznie na formalnym piastowaniu danego stanowiska, lecz również na ponoszeniu konsekwencji działań lub zaniechań. pojęcie 'pełnienie obowiązków członka zarządu'... należy odnieść do kontekstu faktycznego. Osoby 'figurujące' jedynie w organach wykonawczych spółek faktycznie nie prowadzą bowiem jej spraw. Z tych samych przyczyn nie może również odwoływać się tylko do rezygnacji, protokołów Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, wpisów do rejestru itp., które potwierdzają jedynie określony stan prawny lub formalny, który nie musi odpowiadać rzeczywistemu sposobowi zarządzania danym podmiotem w codziennym obrocie gospodarczym.

Skład orzekający

Arkadiusz Cudak

przewodniczący

Roman Wiatrowski

sprawozdawca

Dominik Mączyński

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki zależy od faktycznego sprawowania funkcji, a nie tylko od formalnego piastowania stanowiska lub wpisu do rejestru."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów Ordynacji podatkowej oraz Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Może wymagać uwzględnienia specyfiki danej spółki i okoliczności.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest faktyczne zaangażowanie w zarządzanie spółką, nawet jeśli formalne dokumenty wskazują inaczej. Jest to ważna lekcja dla przedsiębiorców i osób zasiadających we władzach spółek.

Czy formalna rezygnacja chroni przed odpowiedzialnością za długi spółki? NSA: liczy się faktyczne zarządzanie!

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
I FSK 551/17 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2019-03-21
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2017-04-18
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Arkadiusz Cudak /przewodniczący/
Dominik Mączyński
Roman Wiatrowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
Hasła tematyczne
Podatek od towarów i usług
Sygn. powiązane
I FSK 551/16 - Postanowienie NSA z 2017-09-12
III SA/Gl 689/16 - Wyrok WSA w Gliwicach z 2016-10-28
I SA/Łd 707/15 - Wyrok WSA w Łodzi z 2015-11-25
Skarżony organ
Dyrektor Izby Skarbowej
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2016 poz 718
art. 3, 141 par. 4, art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c, art. 151, 106 par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity
Dz.U. 2015 poz 613
art. 187 par. 1, art. 191, 121 par. 1, art. 122, 133, 180, 181, 120 i 233, 107 par. 1 i 2 pkt 2 i 4, art. 116 par. 1 i 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Arkadiusz Cudak, Sędzia NSA Roman Wiatrowski (sprawozdawca), Sędzia WSA del. Dominik Mączyński, Protokolant Katarzyna Łysiak, po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 28 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 689/16 w sprawie ze skargi J. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z dnia 1 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. C. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrokiem z 28 października 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 689/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę J. C. (dalej skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 1 kwietnia 2016 r. w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej (ww. wyrok oraz inne orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w niniejszym uzasadnieniu opublikowane zostały w bazie internetowej NSA: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. W skardze kasacyjnej skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, albo o jego uchylenie i uwzględnienie skargi. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, podnosząc zarzuty naruszenia:
I. przepisów postępowania, tj.:
1. art. 3, art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej o.p.) w zw. z art. 151 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ wskazanych powyżej przepisów Ordynacji podatkowej, czego skutkiem jest błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stanu faktycznego sprawy ustalonego przez organ, pomimo że organ ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów, co w konsekwencji doprowadziło do całkowicie dowolnego i błędnego ustalenia, iż:
- skarżący pełnił funkcję Prezesa Zarządu M. [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Z. (dalej spółka) w chwili powstania zaległości podatkowej tej spółki,
- błędnym przyjęciu, że skarżący złożył w imieniu spółki wniosek o ogłoszenie upadłości,
- bezpodstawnym pominięciu dowodów przedstawionych przez skarżącego na okoliczności rezygnacji przez skarżącego w dniu 12 września 2012 r. z funkcji Prezesa Zarządu spółki z datą 1 października 2012 r. oraz podjęciu w dniu 1 października 2012 r. przez Nadzwyczajne Walne Zgromadzenie Wspólników Spółki uchwały o przyjęciu rezygnacji skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu spółki,
- oraz oparciu decyzji na okolicznościach faktycznych, które nie zostały udowodnione, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
2. art. 3, art. 141 § 4 oraz art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 121 § 1, art. 122, 133, 180, 181, 120 i 233 o.p. oraz w zw. z art. 151 p.p.s.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez oddalenie skargi, mimo naruszenia przez organ wskazanych powyżej przepisów Ordynacji podatkowej, czego skutkiem jest błędne przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że stan faktyczny sprawy został właściwie ustalony i wyjaśniony, pomimo że organ nie wyjaśnił całego stanu faktycznego sprawy i nie podjął wszelkich działań mających na celu jego dokładne wyjaśnienie, a w tym pomimo że organ nie ustalił wszystkich okoliczności dotyczących: (i) rezygnacji przez skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu, (ii) złożenia przez spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości oraz (iii) rzeczywistego kręgu osób odpowiedzialnych za dług spółki, co miało istotny wpływ na wynik sprawy,
3. art. 106 § 3 p.p.s.a. w stopniu mający istotny wpływ na wynik sprawy - poprzez niedopuszczenie i nieprzeprowadzanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach dowodów zgłoszonych przez skarżącego w skardze z dnia 4 maja 2016 r., pomimo że zostały spełnione przesłanki procesowe dopuszczenia tych dowodów i przeprowadzenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uzupełniającego postępowania dowodowego przewidzianego w art. 106 § 3 p.p.s.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy.
II. przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 107 § 1 i 2 pkt 2 i 4 oraz art. 116 § 1 i 2 o.p. i uznanie, że przepisy te znajdują zastosowanie wobec skarżącego, podczas gdy nie zaistniały przesłanki powstania solidarnej odpowiedzialności skarżącego za zaległości podatkowe spółki, gdyż skarżący w czasie powstania zaległości podatkowej spółki nie by członkiem zarządu tej spółki.
2.1. W odpowiedzi na skargę kasacyjna organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Na rozprawie 21 marca 2019 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o dopuszczenie dowodu z nastepujacych dokumentów:
- pisemnego oświadczenia J. O. z 20 marca 2019 r.,
- pełnego odpisu KRS spółki M. [...], z którego wynika, że J. O. jest obecnie prezesem; na okoliczność, że J. C. nie podpisał wniosku o ogłoszeniu upadłości, oraz że dnia 12 września 2012 r., złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu.
Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. oddalił powyższe wnioski dowodowe.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
4. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
4.1. Spór w przedmiotowej sprawie dotyczy zasadności przeniesienia na skarżącego odpowiedzialności solidarnej jako członka zarządu spółki M. [...] sp. z o.o. za zaległości w podatku od towarów i usług za marzec 2013 r., odsetek od zaległości podatkowej i kosztów postępowania egzekucyjnego jako powstałych w czasie pełnienia przezeń funkcji prezesa zarządu w oparciu o art. 116 o.p.
Przed przystąpieniem do oceny zarzutów sformułowanych w złożonej skardze kasacyjnej należy zauważyć, że kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie miała wykładnia przepisów prawa materialnego, w szczególności art. 116 § 2 o.p, albowiem wyznaczała ona w dominującym stopniu zakres i kierunek prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Zgodnie z treścią powołanego przepisu wskazać należy kryteria określające okres, w którym członek zarządu spółki kapitałowej ponosił odpowiedzialność za powstałe zaległości podatkowe. Dopiero w dalszej kolejności możliwa będzie analiza, czy organy w sposób prawidłowy, tj. na podstawie rzetelnie zgromadzonych i ocenionych dowodów, określiły ten okres w stosunku do skarżącego.
Stosownie do art. 116 § 2 o.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu. Dla ustalenia okresu dotyczącego zaległości, za które odpowiedzialność ponosi konkretny zarząd, kluczowe znaczenie miało zatem wyjaśnienie co należy rozumieć przez "pełnienie obowiązków". Innymi słowy, jakie czynniki decydują o tym, że dana osoba pełni w danym momencie obowiązki członka zarządu spółki kapitałowej, do których na podstawie art. 201 § 1 ksh należy w szczególności prowadzenie spraw spółki oraz jej reprezentacja.
Przez pełnienie obowiązków rozumieć należy faktyczne sprawowanie przez dany podmiot wymienionej w tym przepisie funkcji. Oceniając odpowiedzialność solidarną konkretnej osoby za zaległości podatkowe jednostki organizacyjnej, którą zarządza istotne znaczenie ma więc ustalenie, czy w danym czasie podejmowała ona aktywne działania z zakresu prowadzenia spraw spółki. Należy bowiem podkreślić, że istota odpowiedzialności solidarnej członków zarządu za zaległości podatkowe nie opiera się wyłącznie na formalnym piastowaniu danego stanowiska, lecz również na ponoszeniu konsekwencji działań lub zaniechań.
Za związaniem odpowiedzialności członków zarządu z rzeczywistym sprawowaniem tej funkcji opowiedział się zresztą wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. W jednym z orzeczeń Sąd ten stwierdził, że faktyczne wykonywanie obowiązków członka zarządu w spółce z o.o., nawet po formalnej rezygnacji z funkcji członka zarządu w tejże spółce z o.o., powoduje odpowiedzialność podatkową tego podmiotu przewidzianą w art. 116 § 2 o.p. (wyrok NSA z 13 sierpnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2401/11). W innym z kolei wyroku Sąd ten zawarł pogląd, że pojęcie "pełnienie obowiązków członka zarządu", które jest kluczowe dla określenia zakresu odpowiedzialności uregulowanej w art. 116 § 2 o.p., należy odnieść do kontekstu faktycznego. Nie można tego pojęcia utożsamiać np. z wpisem do rejestru handlowego, lecz należy mieć na względzie możliwość uwzględnienia przy dokonywaniu jego wykładni okoliczności faktycznych, dotyczących możliwości rzeczywistego oddziaływania na sprawy danej spółki przez osobę tylko formalnie figurującą w rejestrze jako członek zarządu (wyrok NSA z 16 września 2011 r., sygn. akt II FSK 561/10). Naczelny Sąd Administracyjny zwracał również uwagę na istotne znaczenie rzeczywistej zmiany sposobu zarządzania spółką po ewentualnym wygaśnięciu mandatu członka zarządu. Nie można bowiem nie uwzględnić faktu, że np. żadna nowa osoba nie zostaje w to miejsce powołana, a dotychczasowy członek zarządu wciąż faktycznie sprawuje dotąd pełnioną funkcję w organie wykonawczym danego podmiotu (wyrok NSA z 22 marca 2013 r., sygn. akt I FSK 862/12).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że dokonana przez Sąd I instancji wykładnia art. 116 § 2 o.p. była prawidłowa, albowiem uwzględniała w całości aspekt faktycznego sprawowania funkcji członka zarządu spółki w kontekście solidarnej odpowiedzialności za jej zaległości podatkowe. W zaskarżonym wyroku wbrew stanowisku prezentowanym przez skarżącego kasacyjnie, że "Sąd nie dał wiary dokumentom przedstawionym przez skarżącego na okoliczność złożenia 12 września 2012 r. pisemnej rezygnacji z funkcji Prezesa Zarządu spółki oraz odbycia się 1 października 2012 r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników spółki, na którym to ww. rezygnacja została złożona na ręce jedynego wspólnika", podkreślić należy, że sąd nie tylko odwołał się do okoliczności wygaśnięcia mandatu członka zarządu, a więc do kwestii formalnych, na które powoływał się skarżący kasacyjnie, tj. do ww. dokumentów, ale także do okoliczności faktycznych związanych ze sprawowaniem funkcji prezesa zarządu. Wskazać bowiem należy, że pismo z 12 września 2012 r. zatytułowane Rezygnacja, Protokół Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników z 1 października 2012 r. oraz pismo o dokonanie zmiany w KRS z 23 grudnia 2015 r. pozostawały w sprzeczności z resztą materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Z pisma przesłanego przez Sąd Rejonowy w B. [...] Wydział Gospodarczy Referat Upadłości (karta 118) – wynika, że wniosek o ogłoszenie upadłości złożył Prezes zarządu J. C. "(...) Działając w imieniu wnioskodawcy (upoważnienie do reprezentowania wynika z przedłożonego do wniosku odpisu KRS)" - co ww. potwierdził własnoręcznym podpisem na ostatniej stronie wniosku. Ponadto do wniosku, dołączono dokumenty: o sytuacji prawnej i majątkowej spółki, informacje o miejscu zamieszkania reprezentanta spółki z 6 maja 2013 r., w której wskazano adres zamieszkania członka zarządu J. C., oświadczenia zarządu spółki z 6 maja 2013 r., o następującej treści: "Ja, niżej podpisany: Członek Zarządu Spółki J. C., w trybie art. 25 ust. 1 ustawy Prawo Upadłościowe i Naprawcze, oświadczam, że wszystkie dane zawarte we wniosku o ogłoszenie upadłości spółki M. [...] Sp. z o.o. są prawdziwe". Dokumenty te zostały własnoręcznie podpisane przez skarżącego. Powyższe jednoznacznie potwierdza, wbrew temu co twierdzi skarżący, że w trakcie powstania zobowiązania podatkowego pełnił funkcję prezesa zarządu. Wniosek taki należy także wywieść z pisma M. K. z 24 września 2013 r. przesłanego do organu pierwszej instancji pisma, z którego wynika, że J. C. 22 lipca 2013 r. odwołał prokurę samoistną udzieloną M. K., cyt.: "Działając jako jedyny członek zarządu Spółki M. [...] Sp. z o.o."
Reasumując powyższe wskazać należy, że osoba, która faktycznie pełniła funkcję członka zarządu w okresie, w którym powstały zobowiązania podatkowe, nie może powoływać się na okoliczność, że jej mandat wygasł dla uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległości podatkowe, którą ponosi na podstawie art. 116 o.p. (por. wyrok NSA z 16 października 2014 r., sygn. akt I FSK 1575/13). Z tych samych przyczyn nie może również odwoływać się tylko do rezygnacji, protokołów Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników, wpisów do rejestru itp., które potwierdzają jedynie określony stan prawny lub formalny, który nie musi odpowiadać rzeczywistemu sposobowi zarządzania danym podmiotem w codziennym obrocie gospodarczym. Osoby "figurujące" jedynie w organach wykonawczych spółek faktycznie nie prowadzą bowiem jej spraw. Innymi słowy, "zasiadanie" w zarządzie nie musi w każdym przypadku oznaczać pełnienia obowiązków członka zarządu, a w konsekwencji ponoszenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Za takim rozumieniem treści art. 116 § 2 o.p. przemawia jego wykładnia językowa, albowiem w przepisie jest mowa o "pełnieniu obowiązków", a więc o ich wykonywaniu, działaniu aktywnym, o określonym stanie faktycznym, a nie formalnym, wynikającym tylko z figurowania w określonych dokumentach czy piastowania danego stanowiska. Przemawia za tym również wykładnia celowościowa, albowiem oczywistym wydaje się, że podstawą do przeniesienia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki jest fakt, że w danym okresie, konkretna osoba, bardziej lub mniej właściwie prowadzi sprawy danego podmiotu, co oznacza, że jako członek organu zarządzającego odpowiada całym swoim majątkiem za działania lub zaniechania.
Tym samym prawidłowo organy ustaliły na podstawie zebranego materiału dowodowego, a za nimi Sąd, że skarżący w trakcie powstania zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od towarów i usług za marzec 2013 r. faktycznie pełnił funkcje członka zarządu, która stanowiła podstawę jego solidarnej odpowiedzialności z art. 116 o.p.
4.2. Twierdzenie skarżącego, że wniosek o ogłoszenie upadłości mógł zostać przygotowany przez J. O. lub inne osoby zarządzające spółką w tym okresie, bowiem podpisy umieszczone na dokumentach złożonych do Sądu upadłościowego znajdowały się w różnych miejscach nie znajduje odzwierciedlenia w zebranym materiale dowodowym. Trudno dać wiarę, że skarżący pozostawił w spółce w różny sposób podpisane przez siebie puste kartki, które miały być wykorzystywane w razie potrzeby w różnych celach. Skarżący nie przedstawił żadnych dokumentów, które potwierdzałyby jego przypuszczenia, że podpisane i pozostawione przez niego kartki papieru, były wykorzystywane do dalszego prowadzenia działalności spółki, w tym do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Zwrócić należy uwagę, że skarżący nie podjął żadnych czynności mających na celu podważenie prawdziwości złożonych dokumentów, nie zawiadomił organów ścigania, nie zainicjował żadnych działań mających na celu dowiedzenie, że na podpisanych przez niego kartkach został dopisany tekst. Takie zachowanie skarżącego jest sprzeczne z zasadami logiki życiowej, a także racjonalnego dbania o własne interesy oraz świadczy o braku zachowania należytej staranności w prowadzonej działalności gospodarczej. W tej sytuacji trudno czynić organom podatkowym zarzut, jakoby na te okoliczności nie przesłuchano J. O. i M. K. w celu wyjaśnienia powyższych okoliczności, jeżeli sam skarżący nie podjął żadnych czynności w celu ich wyjaśnienia i podważenia wiarygodności spornych dokumentów.
4.3. Wskazać należy, że z treści art. 180 § 1 o.p. wynika, że jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Art. 181 o.p. uprawnia natomiast organ podatkowy do wykorzystania, jako dowodów w sprawie również materiałów zgromadzonych w innych postępowaniach, w tym zarówno podatkowych, jak i administracyjnych oraz karnych albo w postępowaniach w sprawach o przestępstwa skarbowe lub wykroczenia skarbowe.
Wyjaśnić należy, że zasada zupełności materiału dowodowego wyrażona w art. 187 § 1 i art. 188 o.p. nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Samo zgłoszenie wniosków dowodowych przez stronę nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Organy podatkowe nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody (tak m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1313/08 i z 5 listopada 2011 r., sygn. akt I FSK 1892/09).
4.4. W podsumowaniu oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela ocenę prawidłowości postępowania podatkowego, wyrażoną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, zasadnie Sąd ten przyjął, że w niniejszej sprawie zostały zachowane wszystkie wymagane przez Ordynację podatkową zasady prowadzenia postępowania dowodowego. Za sprzeczną z tymi zasadami, a w szczególności z zasadą swobodnej oceny dowodów, uznać należy natomiast konstrukcję oceny materiału dowodowego dokonaną w skardze kasacyjnej, która opiera się na analizie poszczególnych dowodów w oderwaniu od oceny całokształtu materiału dowodowego, który daje obraz stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Wbrew wywodom zawartym w skardze kasacyjnej, organy podatkowe, a za nimi Sąd I instancji, poddały analizie zebrane w sprawie dowody w sposób kompleksowy. Prawidłowe pozostaje stanowisko Sądu I instancji, że w toku postępowania podatkowego wykorzystano wszystkie dowody, które były niezbędne do przeprowadzenia i że wyprowadzone z nich wnioski były logiczne i spójne.
Tymczasem w zarzutach oraz w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nie podważono skutecznie przyjętej przez Sąd I instancji oceny, że organy podatkowe obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie w oparciu o bogaty i pełny materiał dowodowy i dokonały jego oceny w sposób rzetelny i wyczerpujący, w zgodzie z zasadami wynikającymi z art. 187 i art. 191 o.p.
Kwestionując w skardze kasacyjnej prawidłowość przyjętych przez organy podatkowe i zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych w istocie polemizowano z oceną materiału dowodowego przyjętą przez organy podatkowe, pomijając to, że stan faktyczny ustalony został nie na podstawie wyrywkowo wskazywanych dowodów, ale w oparciu o całokształt okoliczności sprawy. To zaś, że organy podatkowe na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego ustaliły stan faktyczny odmienny od stanu faktycznego, który prezentował skarżący nie mogło świadczyć o naruszeniu reguł rządzących postępowaniem dowodowym. Sama bowiem okoliczność, że materiał dowodowy zebrany w sprawie został przez organy podatkowe oceniony odmiennie niż oczekiwał skarżący nie świadczyła o naruszeniu zasad postępowania podatkowego.
W świetle tego, co zostało wyżej powiedziane nie były uzasadnione i nie mogły prowadzić do uwzględnienia skargi kasacyjnej podniesione w niej zarzuty naruszenia przepisów postępowania zawarte w pkt 1-3 skargi kasacyjnej.
4.5. Przy ocenie zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego wiążące były w tej sytuacji ustalenia faktyczne będące podstawą wydania zaskarżonej decyzji, których prawidłowość przesądził Sąd I instancji przy ocenie zarzutów naruszenia przepisów postępowania. W tym kontekście zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, podniesione w rozpoznawanej skardze kasacyjnej były także bezzasadne. Przyjęta w tej sprawie na tle ustaleń faktycznych przez organy podatkowe i zaaprobowana przez Sąd I instancji wykładnia art. 107 § 1 i 2 pkt 4, art. 116 § 1 i 2 była prawidłowa.
Końcowo należy wyjaśnić, że w sprawie nie zostały wzięte pod uwagę dowody, o których przeprowadzenie pełnomocnik strony wniósł na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym 21 marca 2019 r. tj:
- pisemne oświadczenie J. O. z dnia 20 marca 2019 r.,
- pełny odpis KRS spółki M. [...] z którego wynika, że J. O. jest obecnie prezesem.
Powyższe wnioski dowodowe pełnomocnik złożył na okoliczność, że skarżący nie podpisał wniosku o ogłoszeniu upadłości, oraz że dnia 12 września 2012 r., złożył oświadczenie o rezygnacji z funkcji członka zarządu.
NSA uznał, że powyższe oświadczenie Janusza Ostrowskiego nie ma waloru dokumentu, o którym mowa w art.106 § 3 p.p.s.a. Za taki dowód nie może być bowiem uznane oświadczenie osoby trzeciej. Nawet gdyby uznać takie oświadczenie za dokument to dowód ten nie mógł przyczynić się do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, o których mowa w tym przepisie. Oświadczenie to było kolejnym, niewnoszącym do sprawy niczego nowego, przedstawionym przez stronę dowodem mającym świadczyć o tym, że skarżący nie pełnił funkcji członka zarządu w okresie, w którym powstała zaległość.
Na powyższe w żaden sposób wpływu nie ma okoliczność, że J. O. jest obecnie prezesem, co wynika z drugiego z przedstawionych dowodów.
5. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga kasacyjna była pozbawiona uzasadnionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
5.1. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt1 lit. c oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI