I FSK 54/25

I FSK 54/25 - Wyrok NSA
Data orzeczenia
2025-05-09
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-14
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sędziowie
Adam Nita
Marek Olejnik
Sylwester Golec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6110 Podatek od towarów i usług
659
Hasła tematyczne
Przewlekłość postępowania
Sygn. powiązane
III SAB/Wa 31/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2024-09-12
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę kasacyjną
Powołane przepisy
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 149 § 1pkt 1 i 3, § 1a i § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Sylwester Golec (spr.), Sędzia NSA Marek Olejnik, Sędzia WSA del. Adam Nita, Protokolant Marek Kleszczyński, po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 września 2024 r. sygn. akt III SAB/Wa 31/24 w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w P. na przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za listopad 2020 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od Naczelnika Urzędu Skarbowego w Pruszkowie na rzecz P. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością sp. k. z siedzibą w P. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
1. Wyrok sądu pierwszej instancji
1.1. Wyrokiem z 12 września 2024 r., sygn. akt III SAB/Wa 31/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sąd pierwszej instancji) w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. sp.k. z siedzibą w P. (dalej: skarżąca spółka) stwierdził, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania podatkowego w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za listopad 2020 r., które miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązał organ do zakończenia postępowania podatkowego w terminie trzech miesięcy od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz przyznał od Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie na rzecz spółki sumę pieniężną w wysokości 2 000 zł (wyrok dostępny jest w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych CBOSA na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
2. Skarga kasacyjna
2.1. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego w Pruszkowie zaskarżył go w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") naruszenie następujących przepisów postępowania:
1) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 P.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. w zw. z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze zm., dalej: "ustawa o VAT") w zw. z art. 125 § 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.; dalej: O.p.) w zw. z art. 187 § 1 O.p. poprzez nieuwzględnienie przez sąd pierwszej instancji skomplikowanego charakteru sprawy - tj. konieczności przeprowadzenia obszernego postępowania dowodowego w celu weryfikacji rzetelności transakcji handlowych wykazywanych przez skarżącą spółkę i jej kontrahentów oraz ustalenia poprawności rozliczeń w podatku od towarów i usług, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy albowiem skutkowało uznaniem, że organ prowadził postępowanie podatkowe w sposób przewlekły;
2) art. 149 § 1a i art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 139 § 1 O.p. w zw. z art. 140 § 1 O.p. w zw. z art. 122 O.p. oraz w zw. z art. 86 ust. 1 ustawy o VAT poprzez uznanie, że przewlekłe prowadzenie postępowania podatkowego miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, w sytuacji gdy organ podatkowy od dnia wydania postanowienia o wszczęciu postępowania podatkowego tj. 27 września 2021 r. do lipca 2024 r. przeprowadził szereg istotnych czynności procesowych - zarówno z urzędu jaki i na wniosek spółki, co z uwagi na skomplikowany charakter sprawy wymagało dużego nakładu pracy i zaangażowania innych organów oraz wiązało się z koniecznością przedłużenia czasu trwania postępowania o czym strona każdorazowo była informowana, przy czym ww. naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy ponieważ w konsekwencji skutkowało przyznaniem przez sąd pierwszej instancji na rzecz strony przeciwnej sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł.
W związku z tak postawionymi zarzutami wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i orzeczenie co istoty sprawy poprzez rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny tj. oddalenie skargi w całości lub w przypadku uznania, że skarżący prowadził postępowanie w sposób przewlekły o uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji w pkt 1 i 3, 4 i rozpoznanie skargi w tym zakresie - tj. stwierdzenie, że przewlekłość postępowania nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa oraz odstąpienie od przyznania na rzecz strony przeciwnej sumy pieniężnej w wysokości 2 000 zł. Organ wniósł także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
2.2. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżąca spółka wniosła o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
3.1. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu sprawy na rozprawie, w granicach wyznaczonych jej zarzutami i wnioskami (art. 183 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 176 P.p.s.a.) biorąc pod uwagę z urzędu przesłanki nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a.) stwierdził, że skarga kasacyjna jest niezasadna.
Nie stwierdzono też podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09; publ. CBOSA).
3.2. Niniejsze uzasadnienie wyroku ograniczone jest do oceny zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej, gdyż stosownie do art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 P.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną (zob. wyrok NSA z 23 maja 2023 r., II OSK 1780/20; publ. CBOSA). Z tego względu uzasadnianie wyroku oddalającego skargę kasacyjną, nie musi zawierać opisu przebiegu postępowania i wydanych w sprawie rozstrzygnięć, które to elementy są obligatoryjne w uzasadnieniu wyroku sądu pierwszej instancji.
3.3. W rozpoznanej sprawie sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że prowadzone w stosunku do skarżącej spółki postępowanie ma charakter przewlekły. O przewlekłości tego postępowania świadczą okresy dłuższych przerw występujących pomiędzy poszczególnymi czynnościami podejmowanymi przez organ w toku tego postępowania, których długość wynosiła od 21 do 134 dni. Okresy te spółka wskazała szczegółowo w odpowiedzi na skargę kasacyjną (karty 139 i 140 akt sądowych) i mają one potwierdzenie w dokumentach zawartych w aktach sprawy. Łącznie okresy te liczą 774 dni.
3.4. Analiza czynności podejmowanych w toku postępowania wskazuje na to, że organ nie ma jasnej koncepcji prowadzenia postępowania w rozpoznanej sprawie. Z czynności podejmowanych w toku postępowania nie można jednoocznie wywieść, że czynności organu są ukierunkowane na wyjaśnienie określonych kwestii faktycznych mających znacznie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Czynności organu, które były podjęte w niniejszej sprawie w większości stanowią korespondencję z innymi organami podatkowymi. Korespondencja ta zawiera zapytania o to, czy organy te dysponują jakimiś informacjami dotyczącymi skarżącej spółki. W przypadku uzyskania odpowiedzi pozytywnych organ po dłuższych okresach przerwy występował o przekazanie tych informacji. Po dłuższej przerwie następowało wydanie postanowienia o włączeniu określonych dokumentów uzyskanych od innych organów do akt sprawy. Taki sposób postepowania świadczy o tym, że organ nie zmierza w sposób zaplanowany i racjonalny do uzyskania informacji dotyczących konkretnych okoliczności, które mogą mieć znacznie dla wyjaśniania zasadności żądanego przez spółkę zwrotu nadwyżki podatku. Działania te wskazują na to, że organ podejmuje czynności w postępowaniu dotyczącym zasadności zwrotu, które nie dają podstaw do rozstrzygnięcia sprawy decyzją wymiarową podważającą niezasadność żądanej przez skarżącą kwoty zwrotu nadwyżki podatku. W odpowiedzi na skargę organ nie wskazał, jakie konkretne okoliczności w sprawie wymagają ustalenia lub sprawdzenia, które są niezbędne dla oceny, czy strona skarżąca zadeklarowała prawidłową kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należną. Nie wskazano też na czynności, które organ podjął lub podejmie w najbliższym czasie w celu ustalenia tych okoliczności. Dlatego samo wyliczenie w odpowiedzi na skargę kasacyjną czynności procesowych podjętych przez organ w niniejszej sprawie nie mogło być uznane za działanie wskazujące w sposób dostatecznie jasny na to, że organ w niniejszej sprawie podjął niezbędne działania zmierzające do rozstrzygnięcia wniosku skarżącej spółki o zwrot nadwyżki podatku naliczonego nad należnym.
3.5. Dodatkowo wskazać też należy, że w sprawie skarżącej spółki prowadzone były kontrole dotyczące transakcji zawartych z kontrahentami wymienionymi na str. 6 odpowiedzi na skargę. Protokoły z tych kontroli, które skierowano do skarżącej spółki 28 grudnia 2021 r. nie zostały prawidłowo doręczone co spowodowało, że do doręczenia tych protokołów w sposób prawidłowy doszło 24 listopada 2023 r. Protokoły te zostały włączone do akt niniejszej sprawy [postanowieniem z 11 grudnia 2023 r. Wskazane uchybienie dotyczące doręczenia powołanych protokołów z kontroli sprawiło, że z winy organu włącznie tych protokołów do akt niniejszej sprawy uległo znacznemu wydłużeniu. Okoliczność ta wynika z zawinionego działania organu podatkowego. Jak wynika z odpowiedzi na skargę, okoliczność ta ma znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż w ocenie organu informacje zawarte w tych protokołach wskazują, że skarżąca spółka z naruszeniem ustawy o VAT nie opodatkowała usług na terytorium Polski. Zatem wskazane uchybienie ma także bezpośrednie przełożenia na wydłużenie rozpoznawania przez organ niniejszej sprawy.
3.6. Argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej ma charakter ogólny. Znaczna część uzasadnienia skargi zajmują rozważania dotyczące regulacji prawnych odnoszących się do odpowiednio szybkiego załatwiania spraw podatkowych oraz orzecznictwa związanego z tym zagadnieniem. Znaczna część uzasadnienia skargi kasacyjnej poświęcona też jest rozważaniom ogólnym na temat przewlekłego prowadzenia postępowania, które miało miejsce z rażącym naruszeniem sprawy. W skardze kasacyjnej nie wskazano konkretnych okoliczności dotyczących niniejszej sprawy, które pozwalałyby na uznanie, że długotrwałe postępowanie prowadzone w rozpoznanej sprawie było spowodowane okolicznościami niezależnymi od organu oraz, że w sprawie występują uzasadnione podstawy do twierdzenia, że postępowanie może to zakończyć się wydaniem decyzji wymiarowej.
3.7. W świetle powyższych wniosków należało uznać, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty nie były zasadne. W rozpoznanej sprawie rzeczywiście doszło do nieuzasadnionej zwłoki w jej załatwieniu. Wskazane długotrwałe okresy, w których nie podejmowano w sprawie żadnych działań oraz brak możliwości wykazania w sposób uzasadniony, że czynności, które organ wykonał, zmierzają do merytorycznego zakończenia niniejszej sprawy uzasadniają twierdzenie, że zwłoka ta ma charakter rażący. W tym stanie rzeczy zastosowanie przez sąd pierwszej instancji przepisów: art. 149 § 1 pkt 1 i 3, § 1a i § 2 P.p.s.a. było prawidłowe.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za niezasadną i na podstawie art. 184 P.p.s.a ją oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a.
Sędzia WSA (del.) Sędzia NSA Sędzia NSA
Adam Nita Sylwester Golec Marek Olejnik